Кіріспе

Кейптаундағы әуежай, Оңтүстік Африка

Кейптаун халықаралық әуежайы – Кейптаун қаласын қызмет көрсететін басты халықаралық әуежай, Оңтүстік Африкадағы екінші және Африкадағы бесінші ең көп трафиктік әуежай. Қала орталығынан шамамен қашықтықта орналасқан бұл әуежай 1954 жылы Кейптаунның бұрынғы әуежайы – Wingfield Aerodrome-ды алмастыру мақсатымен ашылды. Кейптаун халықаралық әуежайы – Кейптаун агломерациясында жолаушыларға жүйелі рейстер ұсынатын жалғыз әуежай. Әуежайда ішкі және халықаралық терминалдар бар, олар ортақ орталық терминалмен байланысқан. Әуежайдан Оңтүстік Африканың басқа екі ірі қаласы – Йоханнесбург пен Дурбанға, сондай-ақ Оңтүстік Африканың кішігірім қалаларына тікелей рейстер бар. Халықаралық бағыттар бойынша Африка, Таяу Шығыс, Азия, Еуропа, Оңтүстік Америка және АҚШ-қа тікелей рейстер ұсынылады. 2011 жылы Кейптаун мен Йоханнесбург арасындағы әуе маршруты шамамен 4,5 миллион жолаушымен әлемдегі тоғызыншы ең көп трафиктік әуе маршруты болды.

Тарих

Д. Ф. Малан әуежайы 1954 жылы ашылды, Йоханнесбургке жақын Витватерсрандтағы Ян Сматс әуежайы (қазіргі О. Р. Тамбо халықаралық әуежайы) ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң. Бұл әуежай Кейптаунның бұрынғы Wingfield Aerodrome әуежайын алмастырды. Әуежай сол кездегі Оңтүстік Африка премьер-министрінің құрметіне аталған, бастапқыда екі халықаралық бағыт ұсынды: Ұлыбританияға тікелей рейсі және Жоханнесбург арқылы Ұлыбританияға екінші рейсі. 1990 жылдардың басында апартеид құлағаннан кейін әуежайдың меншігі мемлекеттен жаңа құрылған Оңтүстік Африка әуежайлары компаниясына ауыстырылды және саяси бейтараптығын сақтай отырып, Кейптаун халықаралық әуежайы деп қайта аталды. 1992 жылдың желтоқсанында South African Airways Боинг-747 ұшағымен Майамиге бағыт ашты. 2000 жылдың қаңтарында компания оны Атлантаға бағытталған рейске алмастырды, оның құрамында Форт-Лодердейлде тоқтау болды. ХХІ ғасырдың басында әуежайда үлкен өсім байқалды: 2004–2005 жылдары жылына 6,2 миллион жолаушыны қабылдаса, 2007–2008 жылдары 8,4 миллион жолаушыға жетті, ал 2008–2009 жылдары 7,8 миллионға төмендеді. 2008 жылдың маусым айында Delta Air Lines Дакар арқылы Нью-Йоркке рейсті бастады, бұл бағытта Боинг 767 ұшағы пайдаланылды. Келесі маусымда Delta Атлантаға ұшуды бастады, ал 2009 жылдың қыркүйегінде бұл бағыт тоқтатылды. 2011 жылдың желтоқсанында Malaysia Airlines Буэнос-Айреске рейстерін тоқтатты. 2016 жылы әуежай халықаралық келушілер санының 29%-ға өскенін тіркеді, сонымен қатар жылына 10 миллион жолаушыға қызмет көрсетті. United Airlines 2019 жылдың желтоқсанында Боинг 787 ұшағымен Ньюаркқа маусымдық рейстерді бастады, ал 2022 жылы бұл бағыт жыл бойына іске қосылды. 2023 жылдың қазанында South African Airways Сан-Паулуға жаңа бағыт ашты.

Атауын өзгерту

2018 жылдың 16 сәуірінде «Кейп Таймс» газетінде Транспорт министрі Бонгинкоси Нзиманде 2018 жылдың 22 наурызында ACSA-ға Кейптаун халықаралық әуежайының атын Нельсон Мандела халықаралық әуежайына өзгертуді тапсырғаны хабарланды. Атаудың өзгеруі талқыланды, бірақ әлі күнге дейін Үкіметтік газетте жарияланбады. 2019 жылдың 5 наурызында EFF Парламентте апартеидке қарсы күрескер, икона Винни Мадикизела Манделаның есімін Кейптаун халықаралық әуежайына беру туралы ұсыныс енгізді. Ал Хой қауымының өкілдері әуежайға !Uriǁ'aeǀona аудармашысы және мәдениет қайраткері Кротоаның есімін беруді ұсынды. Оппозицияның бірінің пікірінше, Парламенттің атауларды өзгерту туралы шешім қабылдауға конституциялық құқығы жоқ, және атауларды өзгерту мәселесімен Оңтүстік Африка Географиялық Атаулар Кеңесінің (SAGNC) айналысуы керек. Ұсыныс қабылданбады. Атаудың өзгеруі Үкіметтік газетте жарияланғанша, әуежай Кейптаун халықаралық әуежайы болып қала береді. 2021 жылдың ақпан айында «Кейп Таймс» газеті әуежайдың атауын өзгерту туралы ұсыныстың «тыныш түрде тоқтатылғанын» хабарлады.

Даму

2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатына дайындық барысында Кейптаун халықаралық әуежайы кеңейтіліп, жаңадан құрылды. Басты назар R1,6 миллиард сомасындағы Орталық терминал ғимаратын салуға болды, ол бұрынғы жекелеген ішкі және халықаралық терминалдарды біріктіріп, ортақ тіркелу аймағын ұсынып тұр. Орталық терминалдың жолдарға шығу қабаты 2009 жылдың қараша айында, ал толық ғимарат 2010 жылдың сәуір айында ашылды.

Терминалдар

Аэропортта екі терминал бар, олардың біреуі орталық терминал арқылы біріктірілген.

Орталық терминал

Терминал ғимараты екі деңгейлі құрылымға ие, жоғары қабаттарда ұшулар, ал төменгі қабаттарда қонулар орналасқан; көтерілген тас жол жүйесі көлік құралдарына ұшулар мен қону деңгейлеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Road Lodge атты бюджеттік қонақ үйі бар, ол City Lodge қонақ үйлер желісіне тиесілі. Негізгі ұшу-қону жолағының оңтүстік жағында ExecuJet сервисі орналасқан, ол бизнес-авиацияға қызмет көрсетеді.

Жолаушылар тасымалы

Жыл сайынғы жолаушылар қозғалысы Кейптаун халықаралық әуежайында Қаржы жылы Халықаралық Аймақтық Ішкі Жоспарланбаған Жолаушылар қозғалысы % Өзгеріс Жолаушылар қозғалысы % Өзгеріс Жолаушылар қозғалысы % Өзгеріс Жолаушылар қозғалысы % Өзгеріс Жолаушылар қозғалысы % Өзгеріс 2004–05 1,176,958 дерек жоқ 126,837 дерек жоқ 4,895,048 дерек жоқ 16,060 дерек жоқ 6,214,903 дерек жоқ 2005–06 1,167,661 0,8% 149,489 17,9% 5,503,690 12,4% 13,333 17,0% 6,834,173 10,0% 2006–07 1,246,016 6,7% 147,885 1,1% 6,107,405 11,0% 17,237 29,3% 7,518,543 10,0% 2007–08 1,309,822 5,1% 145,858 1,4% 6,950,061 13,8% 20,877 21,1% 8,426,618 12,1% 2008–09 1,378,160 5,2% 138,000 5,4% 6,283,132 9,6% 13,878 33,5% 7,813,170 7,3% 2009–10 1,284,990 6,8% 122,584 11,2% 6,391,079 1,7% 11,416 17,7% 7,810,069 0,0% 2010–11 1,261,024 1,9% 122,609 0,0% 6,781,143 6,1% 35,771 213% 8,200,547 5,0% 2011–12 1,400,487 11,1% 133,280 8,7% 7,028,669 3,7% 13,902 157% 8,576,338 4,6% 2012–13 1,325,481 5,4% 144,148 8,2% 6,951,577 1,1% 13,593 2,2% 8,434,799 1,7% 2013–14 1,355,524 2,3% 143,356 0,7% 6,879,919 1,0% 14,190 4,4% 8,392,989 0,5% 2014–15 1,452,360 7,1% 150,602 5,1% 7,142,907 3,9% 10,003 41,9% 8,755,872 4,3% 2015–16 1,564,464 7,7% 179,775 19,4% 7,902,362 10,6% 12,988 29,8% 9,659,589 10,3% 2016–17 1,934,641 23,7% 197,437 9,8% 8,067,516 2,1% 11,796 9,2% 10,211,390 5,7% 2017–18 2,243,367 16,0% 208,903 5,8% 8,286,618 2,7% 13,358 13,2% 10,752,246 5,3% 2018–19 2,406,594 7,3% 195,617 6,4% 8,209,610 0,1% 11,916 10,8% 10,823,737 0,1% 2019–20 2,356,225 2,1% 183,999 5,9% 8,137,246 0,9% 11,328 4,9% 10,688,798 1,2% 2020–21 156,433 93,4% 15,484 91,6% 2,181,670 73,2% 32,534 187,2% 2,386,121 77,7% 2021 275,127 131% 80,384 135% 4,853,699 76% 15,450 53% 5,700,811 82% 2022 232,174,073 189% 149,299 86% 6,062,223 25% 22,156 43% 8,407,751 47%

Әуе кемесінің қозғалысы

+ Кейптаун халықаралық әуежайының жылдық ұшақ қозғалысы Қаржы жылы Халықаралық Өңірлік Ішкі Жоспарланбаған Барлық ұшақ қозғалысы % Өзгеріс Ұшақ қозғалысы % Өзгеріс Ұшақ қозғалысы % Өзгеріс Ұшақ қозғалысы % Өзгеріс Ұшақ қозғалысы % Өзгеріс 2004–05 4,355 дерек жоқ 4,242 дерек жоқ 56,810 дерек жоқ 27,154 дерек жоқ 92,561 дерек жоқ 2005–06 4,296 1.4% 4,169 1.7% 58,099 2.3% 22,326 17.8% 88,890 4.0% 2006–07 4,623 7.6% 3,698 11.3% 60,470 4.1% 22,602 1.2% 91,393 2.8% 2007–08 5,019 8.6% 3,420 7.5% 69,819 15.5% 24,027 6.3% 102,285 11.9% 2008–09 5,638 12.3% 3,340 2.3% 65,623 6.0% 21,042 12.4% 95,643 6.5% 2009–10 4,884 13.4% 3,296 1.3% 65,020 0.9% 19,379 7.9% 92,579 3.2% 2010–11 4,868 0.3% 3,137 4.8% 66,587 2.4% 19,031 1.8% 93,623 1.1% 2012–13 4,906 0.8% 3,557 4.8% 62,065 6.7% 18,545 1.8% 89,073 4.9% 2013–14 4,961 1.1% 2,855 4.8% 60,665 2.3% 20,092 1.8% 88,573 0.6% 2014–15 5,091 2.6% 3,135 4.8% 64,269 5.9% 18,651 1.8% 91,146 2.9% 2015–16 5,568 9.4% 4,783 4.8% 70,731 10.0% 19,139 1.8% 100,221 10.0% 2016–17 7,121 27.9% 5,048 4.8% 71,081 0.5% 16,087 1.8% 99,337 0.9% 2017–18 9,206 29.3% 5,048 4.8% 72,110 1.4% 16,252 1.8% 103,001 3.7% 2018–19 10,490 13.9% 4,950 1.9% 67,328 6.6% 15,898 2.2% 98,666 4.2%

Көлік

Кейптаундағы халықаралық әуежай қала орталығынан шамамен 20 шақырым қашықтықта орналасқан және N2 тас жолы арқылы саналады, ал Әуежайға жақын жол N2 (16 шығу орындасы) мен әуежай арасында тікелей байланыс құрады. Әуежайға R300 тас жолынан M12, M10 және M22 арқылы да жанама түрде жетуге болады. Әуежай жалпы тұрақ алаңында шамамен 1424 тұрақ орыны, ал ішкі терминалға жақын орналасқан көп қабатты тұрақ алаңында 1748 тұрақ ұясын ұсынады. 2010 жылы халықаралық терминалға жақын жаңа тұрақ ашылды, ол қосымша 4000 тұрақ орынын қамтамасыз етеді. Әуежай сондай-ақ автокөлікті тікелей тұраққа қою қызметін ұсынады.

Қоғамдық көлік

Әуежайға және одан көлік қызметтерін өлшегішті таксилер, қосымша шақыру қызметтері (мысалы, Uber және Bolt) мен түрлі жеке трансфер компаниялары ұсынады.

Темір жол байланысы

Кейптаундағы халықаралық әуежайға тікелей теміржол қатынасы жоқ. Оңтүстік Африканың жолаушылар темір жолы агенттігі әуежайды Кейптаун қаласының қала маңы теміржол желісімен байланыстыратын теміржол желісін ұсынды.