Кіріспе

Австралиялық аборигендер Джабугайджилер (Джабуганджи немесе Тжапукай деп те аталады) - Австралия аборигендерінің тобы. Олар Квинслендтің ылғалды тропиктеріндегі Барон шатқалы мен оның айналасындағы аумақтарды қоса алғанда, Ұлы бөлгіш жотасының орманды бөлігі тауларының, шатқалдардың, жерлер мен сулардың түпнұсқа тұрғындары.

Тіл

Джубагай тілі Пама-Нюган тілдері тобының идиний тілдер тобына жатады. Ол жаңа Оңтүстік Уэльстің солтүстік-шығысындағы Банджаланг және Оңтүстік-Шығыс Квинслендтегі Банджаланг және Арнем жерінің жағалауындағы Гулберн аралдарында айтылатын Маунг тілдерімен қос формасы жоқ үш тілдің бірі болып табылады. Тілді жақсы білетін соңғы баяндамашы Гилпин Баннинг болды.

Елдің атауы

Норман Тиндейл Джапукай (Джабугай) аумағын Маребаның оңтүстігіндегі және оңтүстігінің шығысындағы плато бойымен, Барон өзенінен, Маребаның оңтүстігіндегі Курандаға дейін және солтүстікке қарай Порт-Дугасқа дейін созылып жатыр деп сипаттады. Олардың батыс шекарасы солтүстіктегі Толгадан Молой тауына дейінгі жаңбырлы орманның шетімен анықталды. 1952 жылы Джабуагайлар Кейрнс шығанағы мен Лэмб-Рейндж арасындағы жағалау жолағын да иеленді, бір тобыр Керинстің Редлинш маңында тұрды.

Мифология

Джубагай сөздері ата-бабаларының уақытын, олардың тірі естеліктерінен тыс уақытты (сонымен қатар "Сөз уақыты" немесе "Ұйқы уақыты" деп те аталады) деп атайды. Бұл уақыт, мысалы, жаңбырлы жылан Гуджу Гуджу, алып кілем жылан (Будаджи) түрінде ел аралап, жаңбырлы орман өнімдері үшін жағалаудағы наутилус қабықтарын айырбастау арқылы отбасылармен сауда-саттық жасады. Оның денесі жер бетіне Yaln giri (Кристалл каскадтар) мен Нгунбай (Куранда) арасындағы бәрін құрды. Бұлар да болды 2 Булуру арман ағайындылары, Дамарри және Гуаля, олар контурларды белгіледі, өсімдік азықтарын жасады, әдет-ғұрып заңын және кландық неке жүйесін орнатты. Мысалы, Баррон өзені мен Редлинч аңғарының контурлары Дамарридің тік денелерін бейнелейді деп есептеледі. Будаджидің Барон ойысы бойындағы саяхаттары туралы әңгіме Квинсленд темір жолының Кэрнстен Курандаға дейінгі темір жол сапарына арналған веб-баяндамасында қамтылған.

Тарих

Еуропалық қоныстанушылар алтын мен қалайы іздеп, жерді тазартты. "Дисперс", қара нәсілді топтарды атудың эвфемизмі, Смитфилдте (1878), 1880-ші жылдардың басында Курандаға жақын Клохези өзені маңындағы Бибухрада және 1881 жылы Мареэба маңында жүргізілді. 1886 жылы мамыр айында Кэрнстен Хербертонға дейін темір жол салынды. Джубагайлар бұл жағдайға риза болмағандықтан, қоныстанғандарға қарсылық білдіріп, бұқалар мен қоныстанушыларға найзамен соққы берді. Қоныс аударушылар кірген сайын, дәстүрлі аңшылық және жинау жерлері өз билігінен өтті. Бұл 1890 жылы атақты Спива қазасына әкелді, онда Джон Атертон Джубагайдан кек алып, бұқаның өлтірілгені үшін жергілікті сарбаздарды жіберді. Джубагайлар олардан бөлініп, Мона Мона миссиясында тұруға мәжбүр болды және аң аулауға, балық аулауға немесе қозғалуға мүмкіндік бермеді. Олардың саны ғасырдың басында күрт төмендеді. 1896 жылы аймақта кофе плантациялары өсірілді, ал джабугайлар фермаларда жұмыс күштері ретінде пайдаланылды. Қазір олардың көбі өз жерлеріне, кейбір басқа елді мекендерге және ауыл шаруашылықтарына ие. 2004 жылдың 17 желтоқсанында Барон-Гордж ұлттық паркіне Джубагайдың жергілікті атағы бар екені танылды.

Туған елінің атауы

Барлық джубагай халықтары жалпы ата-бабаларынан тараған, олар: а) джубагай тілдерінен (немесе диалекттерінен) шыққан, сөйленген және дерлік джубагай тілдеріне ғана тиесілі жеке есімдер алған және б) джубагай тілі (немесе диалекттері), джубагай білімдері, джубагай дәстүрі, джубагай мұрасы, джубагай заңы ұрпақтан ұрпаққа беріліп келеді. 2004 жылы Федералды соттың судьясы Джеффри Спендер Джабуагайдың жер құқығын австралиялықтардың жер тегі туралы заңына сәйкес талдау кезінде булуру туралы түсінікке тоқталып, бұл аймақтың геоморфтық ерекшеліктері арман уақытында орнатылған заңдардың шынайылығын растайтынын және булуру мен Джабуагай еліндегі тотемдік заттардың нақты дәлелі ретінде қабылданатынын мәлімдеді. Осыдан көрініс тапқан жер бедері, оның "тарихтық жерлері" мен "тарихтық сулары" булуру дәстүрінде "туған жердің, олардың ата-бабалары мен жердің арасындағы ажырамас байланысты" көрсетеді. Жерге құқық талап етуде Джабуагай мен Йирганьиджи арасында ұзақ уақыттан бері дау болып келді, соңғысы Кернстен Порт-Дугалгасқа дейінгі аймаққа жергілікті құқық талап етті. Бұл қақтығыс Тжапукай аборигендер мәдени саябағының орналасуынан туындады. Кейбір джабугайлар өздерінің дәулеті жалпы дәулеттің құрамына енгізілуін қалады, оларды джабугай халқының бөлігі ретінде қарастырады, ал еррганиджилер өздерінің жеке басын сақтауға тырысты. Ақырында топтарды өкілдік ететін екі корпорация келісімге келді.