Кіріспе

Ресейлік эмигранттар қауымдастығы Руссосфера Ресей диаспорасы - этникалық ресейліктердің әлемдік қауымдастығы. Орыс тілді (русфондар) диаспора - орыс тілі орыс ұлтынан немесе басқа ұлттың адамдарынан болсын, орыс тілі ана тілі болып саналатын халық.

Тарих

Елеулі этникалық орыс эмиграциясы 17 ғасырда ескі діндер жікшілдікінен кейін орын алды (мысалы, Липован, 1700 жылы оңтүстікке көшіп кетті). Кейінгі этностық орыс қауымдастықтары, мысалы Духоборлар (1841 жылдан бастап Транскавказға, ал 1899 жылдан бастап Канадаға көшіп барған) да орталықшыл биліктен қашып келген діни диссиденттер ретінде көшіп кетті. Ресейден көшіп кетуіне айтарлықтай әсер еткен діни азшылықтардың бірі - орыс еврей халқы. Израиль мемлекетінің құрылуынан кейін көптеген орыс еврейлері еврей емес туыстарымен бірге елге қашып кетті. Қазіргі уақытта Израильдегі ресейліктердің жалпы саны 300 000-ға жуық (1 000 000-ға дейін, оның ішінде Кеңес Одағында ресейліктер ретінде тіркелмеген, бірақ этникалық еврейлер ретінде тіркелген). Рус-жапон соғысы, Бірінші дүниежүзілік соғыс және азаматтық соғысқа айналған Революция 1904 жылдан 1923 жылға дейін бір-бірімен тез арада орын алды және Ресейге, әсіресе әскери қызметке қатысуға үміттенген ерлерге қысым арттырды. Жас жігіттердің Ресейден көшіп кетуінің басты себебі - Ресей армиясына міндетті түрде шақырудан қашу еді. ХХ ғасырда КСРО-дан көшіп-қону жиі үш "толқынға" (волны) бөлінеді. Бұл толқындар - 1917 жылғы Революция және содан кейін Ресейдің Азамат соғысы кезінде кеткен "Бірінші толқын", немесе "Ақ толқын"; Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін көшіп кеткен "Екінші толқын"; және 1950 жылдары, 1960 жылдары, 1970 жылдары және 1980 жылдары көшіп кеткен "Үшінші толқын". 1917 жылғы Қазан төңкерісі мен 1917-1922 жылдардағы Ресей азаматтық соғысы салдарынан этностық ресейліктердің едәуір толқыны көшіп кетті. Олар ақ эмигранттар деп аталды. Бұл эмиграция, бұрынғы эмиграция орын алса да, "бірінші толқын" деп аталады, өйткені ол коммунистік революциядан кейін кеткен алғашқы эмигранттардан құралған және ол қатты саяси сипат алған. Орыс эмиграциясының "екінші толқыны" деп аталатын ресейліктердің кішігірім тобы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеткен. Олар босқындар, совет әскерлері, шығыстағы жұмысшылар немесе Ресейдің азаттық армиясының және басқа да қарулы бірлестіктердің аман қалған ардагерлері болды. Олар неміс командасы астында қызмет етіп, мәжбүрлі түрде елге оралудан қашып құтылды. Соғыстан кейінгі кезеңде ең көп орыс қауымы Германия, Канада, АҚШ, Ұлыбритания және Австралияға қоныс аударды. Сталиннің өлімінен кейін, бірақ перестройкадан бұрын кеткен эмигранттар жиі "үшінші толқын" деп топтастырылады. Көшіп келгендердің көбісі яһудилер, армяндар, немістер және Ресей империясының бұрынғы шекарасынан тыс жерде тұратын, бірақ енді Кеңес Одағының ішінде болған басқа да халықтар болды. Олардың көпшілігі 1970-ші жылдары кетіп қалды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Ресей 1990-шы жылдары экономикалық күйзеліске ұшырады. Бұл көптеген ресейліктердің Ресейден батыс елдеріне кетуіне себеп болды. Экономикалық дағдарыс 2000 жылы аяқталды. Сонымен қатар, осы уақыт аралығында басқа посткеңестік мемлекеттерде тұратын этникалық орыстар Ресейге көшіп келді. Владимир Путиннің 2022 жылы Украинаны басып алуы мен Путин бұйырған әскери жұмылдырудан кейін ресейліктер елден қашып кетіп, ең алдымен Қазақстан мен Түркияға кетті, олардың президенттері Токаев пен Ердоған ретімен Путиннің соғысына өте сыншыл болды, ал Токаевтың жағдайында ресейліктердің елден кетуіне жанашырлық танытты.

Бұрынғы КСРО

Бүгінгі күні Ресейден тыс ең ірі этникалық орыс диаспоралары Украина (шамамен 9 миллион), Қазақстан (3,644,529 немесе 20,61% 2016 жылы), Беларусь (шамамен 1,5 миллион), Өзбекстан (шамамен 650,000), Қырғызстан (шамамен 600,000) және Латвия (471,276 немесе 34,7% 2020 жылы) сияқты бұрынғы кеңестік мемлекеттерде бар. 1940-1991 жылдардағы Кеңес Одағының басып алуына дейін осы елдердің азаматы болған және Ресей азаматтығын алуға өтініш бермеген ата-бабалары жоқ адамдар азамат емес деп саналды. 2022 жылдың наурызында, Украинаға Ресейдің басып кіруі басталғаннан кейін бір апта өткен соң, Украинада тұратын этникалық ресейліктердің 12% Украинаның кез келген бөлігі Ресейдің бір бөлігі деп сенбейтінін айтты. Лорд Эшкрофттың пікір салуы бойынша, бұл ресейлік Крым мен Донбастың кейбір аймақтарын қамтымайды.

Финляндия

Финляндия Ресеймен тікелей шекаралас, және тарихи жағынан Ресей империясының автономиялы субъектісі болды. 2013 жылы Финляндияда 31 000 ресейлік азаматтар болды, бұл халықтың 0,56% -ын құрады, ал 80 000 (1,5%) орыс тілін ана тілі ретінде айтады.

Қазақстан

Алғашқы ресейліктердің Албанияда болуы 1921 жылдың соңында болды, мыңдаған бұрынғы ақ әскер сарбаздары премьер-министр Ахмет Зогудың өтініші бойынша елге қоныс аударды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жүздеген совет азаматтық және әскери мамандары Албанияға жіберілді. Сонымен қатар, Жапония мен Кореяда ресейліктердің саны аз. Жапон үкіметі Ресейдің Курил аралдарына деген талабын таласады, оларды 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс соңында Жапонияның берілгенімен Кеңес Одағы аннексиялаған болатын. Кеңес Қызыл Армиясы барлық жапондықтарды арал тізбегінен қуып шығарды, олар ресейліктермен және басқа да кеңестік ұлттармен қоныстанды. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Корея түбегіне бірнеше ресейлік те қоныстанды. Сингапурдағы ресейліктердің саны 2018 жылы жергілікті ресейлік елшілік бойынша 4500 деп бағаланады; олар негізінен кәсіби және іскерлік бағыттағы шетелдік қауымдастық, олардың арасында жүздеген компания иелері немесе ірі ресейлік көпұлтты компаниялардың жергілікті филиалдарының басшылары бар. Президент Владимир Путин 2018 жылдың 13 қарашасында Сингапурға барып, орыс православие шіркеуін де қамтитын орыс мәдени орталығының іргетасын қалады. Мемлекет басшыларының кездесуі барысында Президент Халима Сингапурда 690 ресейлік компания бар екенін атап өтті.

Америка

Мексикада орыс қоныстануы аз болды, бірақ 19 және 20 ғасырдың басында жақсы құжатталған. Орыс православие шіркеуінен бірнеше секташыл секташылар, Рухани христиандық Пригунияның ішінара тайпалары 1904 жылы патшалық Ресейдің қуғын-сүргінінен қашу үшін Лос-Анджелеске келді және Гвадалупа аңғарындағы жерлерді сатып алуға және отарлауға бағытталды. 1800 жылдардың аяғында Ресей мен Шығыс Еуропадан АҚШ-қа көптеген яһудилер келіп, діни қуғын-сүргіннен құтылу үшін көшіп келді. Бұл аймақтан кеткен яһуди халқының үштен бір бөлігі, шамамен сексен пайызы Америкада қоныстанды. Осында көптеген адамдар әлі де орыс болғысы келеді және көптеген орыс иммигранттары бар аймақтарда қоныстанды. Жергілікті тұрғындар әдетте мәдени айырмашылықтарға сенімсіз болды. 1930 жылдары Троцкийдің өзі 1940 жылы НКВД агенті Рамон Меркадердің қолынан қаза тапты.