Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік эмигранттар қауымдастығы Руссосфера Ресей диаспорасы - этникалық ресейліктердің әлемдік қауымдастығы. Орыс тілді (русфондар) диаспора - орыс тілі орыс ұлтынан немесе басқа ұлттың адамдарынан болсын, орыс тілі ана тілі болып саналатын халық.
Community of Russian emigrants
Russosphere
The Russian diaspora is the global community of ethnic Russians. The Russian speaking (Russophone) diaspora are the people for whom Russian language is the native language, regardless of whether they are ethnic Russians or not.
Тарих
Елеулі этникалық орыс эмиграциясы 17 ғасырда ескі діндер жікшілдікінен кейін орын алды (мысалы, Липован, 1700 жылы оңтүстікке көшіп кетті). Кейінгі этностық орыс қауымдастықтары, мысалы Духоборлар (1841 жылдан бастап Транскавказға, ал 1899 жылдан бастап Канадаға көшіп барған) да орталықшыл биліктен қашып келген діни диссиденттер ретінде көшіп кетті. Ресейден көшіп кетуіне айтарлықтай әсер еткен діни азшылықтардың бірі - орыс еврей халқы. Израиль мемлекетінің құрылуынан кейін көптеген орыс еврейлері еврей емес туыстарымен бірге елге қашып кетті. Қазіргі уақытта Израильдегі ресейліктердің жалпы саны 300 000-ға жуық (1 000 000-ға дейін, оның ішінде Кеңес Одағында ресейліктер ретінде тіркелмеген, бірақ этникалық еврейлер ретінде тіркелген). Рус-жапон соғысы, Бірінші дүниежүзілік соғыс және азаматтық соғысқа айналған Революция 1904 жылдан 1923 жылға дейін бір-бірімен тез арада орын алды және Ресейге, әсіресе әскери қызметке қатысуға үміттенген ерлерге қысым арттырды. Жас жігіттердің Ресейден көшіп кетуінің басты себебі - Ресей армиясына міндетті түрде шақырудан қашу еді. ХХ ғасырда КСРО-дан көшіп-қону жиі үш "толқынға" (волны) бөлінеді. Бұл толқындар - 1917 жылғы Революция және содан кейін Ресейдің Азамат соғысы кезінде кеткен "Бірінші толқын", немесе "Ақ толқын"; Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін көшіп кеткен "Екінші толқын"; және 1950 жылдары, 1960 жылдары, 1970 жылдары және 1980 жылдары көшіп кеткен "Үшінші толқын". 1917 жылғы Қазан төңкерісі мен 1917-1922 жылдардағы Ресей азаматтық соғысы салдарынан этностық ресейліктердің едәуір толқыны көшіп кетті. Олар ақ эмигранттар деп аталды. Бұл эмиграция, бұрынғы эмиграция орын алса да, "бірінші толқын" деп аталады, өйткені ол коммунистік революциядан кейін кеткен алғашқы эмигранттардан құралған және ол қатты саяси сипат алған. Орыс эмиграциясының "екінші толқыны" деп аталатын ресейліктердің кішігірім тобы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеткен. Олар босқындар, совет әскерлері, шығыстағы жұмысшылар немесе Ресейдің азаттық армиясының және басқа да қарулы бірлестіктердің аман қалған ардагерлері болды. Олар неміс командасы астында қызмет етіп, мәжбүрлі түрде елге оралудан қашып құтылды. Соғыстан кейінгі кезеңде ең көп орыс қауымы Германия, Канада, АҚШ, Ұлыбритания және Австралияға қоныс аударды. Сталиннің өлімінен кейін, бірақ перестройкадан бұрын кеткен эмигранттар жиі "үшінші толқын" деп топтастырылады. Көшіп келгендердің көбісі яһудилер, армяндар, немістер және Ресей империясының бұрынғы шекарасынан тыс жерде тұратын, бірақ енді Кеңес Одағының ішінде болған басқа да халықтар болды. Олардың көпшілігі 1970-ші жылдары кетіп қалды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Ресей 1990-шы жылдары экономикалық күйзеліске ұшырады. Бұл көптеген ресейліктердің Ресейден батыс елдеріне кетуіне себеп болды. Экономикалық дағдарыс 2000 жылы аяқталды. Сонымен қатар, осы уақыт аралығында басқа посткеңестік мемлекеттерде тұратын этникалық орыстар Ресейге көшіп келді. Владимир Путиннің 2022 жылы Украинаны басып алуы мен Путин бұйырған әскери жұмылдырудан кейін ресейліктер елден қашып кетіп, ең алдымен Қазақстан мен Түркияға кетті, олардың президенттері Токаев пен Ердоған ретімен Путиннің соғысына өте сыншыл болды, ал Токаевтың жағдайында ресейліктердің елден кетуіне жанашырлық танытты.
A significant ethnic Russian emigration took place in the wake of the Old Believer schism in the 17th century (for example, the Lipovans, who migrated southwards around 1700). Later ethnic Russian communities, such as the Doukhobors (who emigrated to the Transcaucasus from 1841 and onwards to Canada from 1899), also emigrated as religious dissidents fleeing centrist authority. One of the religious minorities that had a significant effect on emigration from Russia was the Russian Jewish Population. Following the establishment of the State of Israel, many Russian Jews fled to the country along with their non Jewish relatives, with the current estimate of Russians in Israel totalling 300,000 (1,000,000 including Russian Jews who in the Soviet Union were not registered as Russians but rather as ethnic Jews). The Russo Japanese War, World War I, and the Russian Revolution that became a civil war happened in quick succession from 1904 through 1923 with some overlap and heightened the strain on Russia and particularly the men expected to participate in military service. A major reason for young men specifically to emigrate out of Russia was to avoid forced service in the Russian army. In the twentieth century, Emigration from the Soviet Union is often broken down into three "waves" (волны) of emigration. The waves are the "First Wave", or "White Wave", which left during the Russian Revolution of 1917 and then the Russian Civil War; the "Second Wave", which emigrated during and after World War II; and the "Third Wave", which emigrated in the 1950s, 1960s, 1970s, and 1980s. A sizable wave of ethnic Russians emigrated in the wake of the October Revolution of 1917 and the Russian Civil War of 1917–1922. They became known collectively as the White émigrés. That emigration is also referred to as the "first wave" even though previous emigrations had taken place, as it was comprised the first emigrants to have left in the wake of the Communist Revolution, and because it exhibited a heavily political character. A smaller group of Russians, often referred to by Russians as the "second wave" of the Russian emigration, left during World War II. They were refugees, Soviet POWs, eastern workers, or surviving veterans of the Russian Liberation Army and other collaborationist armed units that had served under the German command and evaded forced repatriation. In the immediate postwar period, the largest Russian communities in the emigration settled in Germany, Canada, the United States, the United Kingdom, and Australia. Emigres who left after the death of Stalin but before perestroika, are often grouped into a "third wave". The emigres were mostly Jews, Armenians, Germans, and other peoples who resided outside the former borders of the Russian Empire but now found themselves inside the Soviet Union. Most left in the 1970s. After the dissolution of the Soviet Union, Russia suffered an economic depression in the 1990s. This caused many Russians to leave Russia for Western countries. The economic depression ended in 2000. Also, during this time, ethnic Russians who lived in other post Soviet states moved to Russia. Upon Vladimir Putin's 2022 invasion of Ukraine and the subsequent military mobilization ordered by Putin, Russians have been noted for fleeing the country, most notably to Kazakhstan and Turkey, whose presidents Tokayev and Erdogan respectively have been very critical of Putin's war and in Tokayev's case, sympathetic to Russians leaving the country.
Бұрынғы КСРО
Бүгінгі күні Ресейден тыс ең ірі этникалық орыс диаспоралары Украина (шамамен 9 миллион), Қазақстан (3,644,529 немесе 20,61% 2016 жылы), Беларусь (шамамен 1,5 миллион), Өзбекстан (шамамен 650,000), Қырғызстан (шамамен 600,000) және Латвия (471,276 немесе 34,7% 2020 жылы) сияқты бұрынғы кеңестік мемлекеттерде бар. 1940-1991 жылдардағы Кеңес Одағының басып алуына дейін осы елдердің азаматы болған және Ресей азаматтығын алуға өтініш бермеген ата-бабалары жоқ адамдар азамат емес деп саналды. 2022 жылдың наурызында, Украинаға Ресейдің басып кіруі басталғаннан кейін бір апта өткен соң, Украинада тұратын этникалық ресейліктердің 12% Украинаның кез келген бөлігі Ресейдің бір бөлігі деп сенбейтінін айтты. Лорд Эшкрофттың пікір салуы бойынша, бұл ресейлік Крым мен Донбастың кейбір аймақтарын қамтымайды.
Today the largest ethnic Russian diasporas outside of Russia exist in former Soviet states such as Ukraine (about 9 million), Kazakhstan (3,644,529 or 20.61% in 2016), Belarus (about 1.5 million), Uzbekistan (about 650,000) Kyrgyzstan (about 600,000) and Latvia (471,276 or 34.7% in 2020). people without ancestors that had been a citizen of those countries before the Soviet occupation of 1940–1991, and who did not request Russian citizenship while it was available, were deemed non citizens. In March 2022, a week after the start of the Russian invasion of Ukraine, 12% of ethnic Russians living in Ukraine said they did not believe that any part of Ukraine was rightfully part of Russia, according to Lord Ashcroft's polls which did not include the Russian occupied regions of Crimea and parts of the Donbas.
Финляндия
Финляндия Ресеймен тікелей шекаралас, және тарихи жағынан Ресей империясының автономиялы субъектісі болды. 2013 жылы Финляндияда 31 000 ресейлік азаматтар болды, бұл халықтың 0,56% -ын құрады, ал 80 000 (1,5%) орыс тілін ана тілі ретінде айтады.
Finland borders Russia directly, and was historically an autonomous subject of the Russian Empire in the pre Soviet era. As of 2013, Finland had 31,000 Russian citizens, which amounted to 0.56% of the population, and 80,000 (1.5%) speak Russian as their mother tongue.
Қазақстан
Алғашқы ресейліктердің Албанияда болуы 1921 жылдың соңында болды, мыңдаған бұрынғы ақ әскер сарбаздары премьер-министр Ахмет Зогудың өтініші бойынша елге қоныс аударды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жүздеген совет азаматтық және әскери мамандары Албанияға жіберілді. Сонымен қатар, Жапония мен Кореяда ресейліктердің саны аз. Жапон үкіметі Ресейдің Курил аралдарына деген талабын таласады, оларды 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс соңында Жапонияның берілгенімен Кеңес Одағы аннексиялаған болатын. Кеңес Қызыл Армиясы барлық жапондықтарды арал тізбегінен қуып шығарды, олар ресейліктермен және басқа да кеңестік ұлттармен қоныстанды. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Корея түбегіне бірнеше ресейлік те қоныстанды. Сингапурдағы ресейліктердің саны 2018 жылы жергілікті ресейлік елшілік бойынша 4500 деп бағаланады; олар негізінен кәсіби және іскерлік бағыттағы шетелдік қауымдастық, олардың арасында жүздеген компания иелері немесе ірі ресейлік көпұлтты компаниялардың жергілікті филиалдарының басшылары бар. Президент Владимир Путин 2018 жылдың 13 қарашасында Сингапурға барып, орыс православие шіркеуін де қамтитын орыс мәдени орталығының іргетасын қалады. Мемлекет басшыларының кездесуі барысында Президент Халима Сингапурда 690 ресейлік компания бар екенін атап өтті.
In Albania, the presence of Russians first occurred at the end of 1921, with thousands of former White Army soldiers settling in the nation at the request of Prime Minister Ahmet Zogu. After the Second World War, hundreds of Soviet civilian and military experts were sent to Albania. There are also smaller numbers of Russians in Japan and in Korea. The Japanese government disputes Russia's claim to the Kuril Islands, which were annexed by the Soviet Union in 1945 after the Japanese surrender at the end of World War II. The Soviet Red Army expelled all Japanese from the island chain, which was resettled with Russians and other Soviet nationalities. A few Russians also settled in the Korean Peninsula in the late 19th and the early 20th centuries. The population of Russians in Singapore is estimated at 4,500 by local Russian embassy in 2018; they are a largely professional and business oriented expatriate community, and among them are hundreds of company owners or local heads of branches of large Russian multinationals. President Vladimir Putin visited Singapore on 13 November 2018 to break ground for Russian Cultural Center, which will also house a Russian Orthodox church. During the meeting of State Heads, President Halimah mentioned that there were 690 Russian companies in Singapore
There are about 40 Russian families living in Manila, Philippines.
Америка
Мексикада орыс қоныстануы аз болды, бірақ 19 және 20 ғасырдың басында жақсы құжатталған. Орыс православие шіркеуінен бірнеше секташыл секташылар, Рухани христиандық Пригунияның ішінара тайпалары 1904 жылы патшалық Ресейдің қуғын-сүргінінен қашу үшін Лос-Анджелеске келді және Гвадалупа аңғарындағы жерлерді сатып алуға және отарлауға бағытталды. 1800 жылдардың аяғында Ресей мен Шығыс Еуропадан АҚШ-қа көптеген яһудилер келіп, діни қуғын-сүргіннен құтылу үшін көшіп келді. Бұл аймақтан кеткен яһуди халқының үштен бір бөлігі, шамамен сексен пайызы Америкада қоныстанды. Осында көптеген адамдар әлі де орыс болғысы келеді және көптеген орыс иммигранттары бар аймақтарда қоныстанды. Жергілікті тұрғындар әдетте мәдени айырмашылықтарға сенімсіз болды. 1930 жылдары Троцкийдің өзі 1940 жылы НКВД агенті Рамон Меркадердің қолынан қаза тапты.
Russian settlement in Mexico was minimal but well documented in the 19th and the early 20th centuries. A few breakaway sectarians from the Russian Orthodox Church, partial tribes of Spiritual Christian Pryguny arrived in Los Angeles beginning in 1904 to escape persecution from Tsarist Russia and were diverted to purchase and colonize land in the Guadalupe Valley northeast of Ensenada to establish a few villages in which they maintained their Russian culture for a few decades before they were abandoned; cemeteries bearing Cyrillic letters remain. In the late 1800s, there was a large influx of Jewish immigrants to the United States from Russia and Eastern Europe to escape religious persecution. From the third of the Jewish population that left the area, roughly eighty percent resettled in America. There, many still desired to hold onto their Russian identities and settled in areas with large numbers of Russian immigrants already. Local populations were generally distrustful of their cultural differences. Dissenters of the official Soviet Communist Party like the Trotskyites such as its leader, Leon Trotsky, found refuge in Mexico in the 1930s, where Trotsky himself was assassinated by NKVD agent Ramon Mercader in 1940.