Кіріспе
Ижориандар (; ижо́ра; ижо́ры, ижо́рцы;;) – Ингриядағы жергілікті фин халқы. Олардың шағын тобы әлі де Солтүстік-Батыс Ресейдегі Нарва және Нева өзендері арасындағы Ингрияның батыс бөлігінде кездеседі. Көбінесе ағылшын тілінде ингриялық финдермен бірдей атаумен аталғанымен, бұл екі топтың арасында айқын айырмашылықтар бар.
The Izhorians (; ижо́ра; ижо́ры, ижо́рцы; ; ) are a Finnic indigenous people native to Ingria. Small numbers can still be found in the western part of Ingria, between the Narva and Neva rivers in northwestern Russia. Although in English oftentimes sharing a common name with the Ingrian Finns, these two groups are distinct from one another.
Тарих
Ижорлықтардың тарихы Ингрия тарихымен тығыз байланысты. 1000 жылдан кейін көп ұзамай ижорлықтар Карелиядан батысқа және оңтүстік-батысқа қоныс аударған деп есептеледі. 1478 жылы ингриялықтар қоныстанған Новгород Республикасы Мәскеудің Ұлы Княздығымен біріктірілді, соның салдарынан ижорлықтардың бір бөлігі шығысқа жылжытылды. 1703 жылы Санкт-Петербург қаласының құрылуы ижор мәдениетіне зор әсер етті. Екінші дүниежүзілік соғыс ижорлықтар үшін ең ауыр соққы болды, өйткені олардың жерінде қыраушы шайқастар (Ленинград қоршауы сияқты) өтті. 1848 жылы П. фон Көппен 17 800 ижорды санап шықты, ал 1926 жылы Ресей КСР-інде 26 137 ижор тіркелді. Дегенмен, 1959 жылғы халық санағында КСРО-да бар болғаны 1100 ижор саналды. 1989 жылы өздерін ижорлық деп атаған 820 адам тіркелді, олардың 302-сі ингрия тілінде сөйлейтін болды. 449 ижор КСРО аумағында тұрды. 2002 жылғы Ресей халық санағы бойынша Ресейде 327 ижор болды, олардың 177-сі Ленинград облысында, ал 53-і Санкт-Петербургте тұрды. 2001 жылғы Украина халық санағына сәйкес, Украинада 812 ижор (Ресей Федерациясы мен Эстониядан көп) және Эстонияда тағы 358 ижор тұрды.
Тіл
Олардың тілі карель тіліне жақын, оны негізінен ескі буын өкілдері қолданады. Ижор тілі (кейде ингрия тілі деп те аталады) фин, луд, карел және вепс тілдерімен бірге урал тілдерінің солтүстік фин тобына жатады. 1932–1937 жылдары Сойкин түбегіндегі және Луга өзенінің сағасы маңындағы мектептерде оқытылған ижор тілі үшін латын әрпіне негіделген жазу жүйесі болды. Осы кезеңде, тілдің грамматикасын қамтитын бірнеше оқулық жарық көрді. Бірақ 1937 жылы ижор тілінің жазуы жойылды.
Дін
Ижориандар мен Вотьтар көбінесе Шығыс православие дінін ұстанады, ал Ингрияда тұратын басқа Балтық финдері, Ингрия финдері көбінесе лютерандық. Сонымен қатар, христиандыққа дейінгі дәстүрлер де кездеседі.