Кіріспе
Солтүстік Корея тарихы 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін басталды. Жапонияның капитуляциясы Кореяның 38-ші параллельде бөлінуіне әкеп соқты, солтүстігін Кеңес Одағы, оңтүстігін АҚШ оккупациялады. Кеңес Одағы мен АҚШ елді біріктірудің жолын келісе алмады, нәтижесінде 1948 жылы екі жеке үкімет құрылды – Кеңес Одағына бағытталған Корея Халықтық Демократиялық Республикасы және Америка Құрама Штаттарына бағытталған Корея Республикасы, екеуі де Кореяның бүкіл аумағындағы заңды үкімет екенін жариялады. 1950 жылы Корея соғысы басталды. Көптеген қиратулар мен жойқындықтардан кейін соғыс оқшауланған күйде аяқталды. 38-ші параллельдегі бөліну Корея демилитаризацияланған аймағымен алмастырылды. Екі тарап арасындағы шиеленіс сақталды. Солтүстік Корея қирағаннан кейін өнеркәсіптік командалық экономиканы құрды. Ким Ир Сен 1994 жылы қайтыс болғанға дейін Солтүстік Кореяны басқарды. Ол кең ауқымды жеке тұлғаға табынушылықты дамытты және елді "жуче" (өз күшіне сену) принципіне сәйкес тәуелсіз бағытқа бағыттады. Алайда, табиғи апаттар мен 1991 жылы Кеңес блогының күйреуі Солтүстік Кореяны ауыр экономикалық дағдарысқа алып келді. Ким Ир Сеннің ұлы Ким Чен Ир оның орнын басып, кейін одан кейін немересі Ким Чен Ын басқарды.
history of Korea before its division
The history of North Korea began with the end of World War II in 1945. The surrender of Japan led to the division of Korea at the 38th parallel, with the Soviet Union occupying the north, and the United States occupying the south. The Soviet Union and the United States failed to agree on a way to unify the country, and in 1948, they established two separate governments – the Soviet aligned Democratic People's Republic of Korea and the American aligned Republic of Korea – each claiming to be the legitimate government of all of Korea. In 1950, the Korean War broke out. After much destruction, the war ended with a stalemate. The division at the 38th parallel was replaced by the Korean Demilitarized Zone. Tension between the two sides continued. Out of the rubble North Korea built an industrialized command economy. Kim Il Sung led North Korea until his death in 1994. He developed a pervasive personality cult and steered the country on an independent course in accordance with the principle of Juche (self reliance). However, with natural disasters and the collapse of the Soviet Bloc in 1991, North Korea went into a severe economic crisis. Kim Il Sung's son, Kim Jong Il, succeeded him, and was in turn succeeded by his grandson, Kim Jong Un.
Бөлуден бұрын
1910 жылдан 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Корея Жапонияның үстемдігінде болды. Кореялықтардың көп бөлігі өзін-өзі қамтамасыз ететін шаруашылықпен айналысатын шаруалар еді. 1930 жылдары Жапония Солтүстік Корея мен көршілес Маньчжурияда кендерді, су электр стансаларын, болат қорытқыш зауыттарын және өндіріс орналасқан кәсіпорындарды дамытты. Кореяның өнеркәсіптік жұмысшы табы тез өсті, көптеген корейлер Маньчжурияға жұмыс істеуге кетті. Осының нәтижесінде Кореяның ауыр өнеркәсібінің 65% солтүстікте шоғырланды, бірақ таулы жер бедеріне байланысты, ауыл шаруашылығының тек 37% солтүстікте орналасқан еді. Солтүстік Кореяда жаңашыл, батыстық идеяларға қол жеткізу шектеулі болды. Бір жалғыз ерекшелік – діннің таралуы. XIX ғасырдың соңында миссионерлер келгеннен бастап Кореяның солтүстік-батысы, әсіресе Пхеньян, христиан дінінің ортасына айналды. Осы себепті Пхеньян "Шығыс Иерусалимі" деп аталды. Кореялық партизан қозғалысы таулы аймақтарда және Маньчжурияда пайда болды, жапон басқыншыларына қарсы күресті. Осы партизандық қозғалыстың ең белгілі басшыларының бірі – коммунист Ким Ир Сен еді.
Кореяның бөлінуі (19451950)
1943 жылдың қарашасында Тегеран конференциясында және 1945 жылдың ақпан айында Ялта конференциясында Кеңес Одағы Еуропада жеңіске жеткен соң үш ай ішінде Тынық мұхитындағы соғысқа одақтастарымен бірге қосылатынын уәделеді. 1945 жылдың 8 тамызында, міне, үш ай өткен соң, Кеңес Одағы Жапонияға соғыс жариялады. Кеңес әскерлері жылдам ілгеріледі, ал АҚШ үкіметі олардың Кореяның барлық бөлігін басып алуы мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті. 10 тамызда АҚШ үкіметі солтүстіктегі Кеңес оккупациялық аймағы мен оңтүстіктегі АҚШ оккупациялық аймағын бөлетін 38-ші параллельді ұсынды. Бұл параллельді таңдау себебі – Кореяның астанасы Сеул американдық бақылауда қалуы тиіс еді. Американдықтарды таң қалдырғандай, Кеңес Одағы бұл бөліске бірден келісті. Келісім Жапонияның капитуляциясы туралы №1 Жалпы бұйрыққа (1945 жылдың 17 тамызында бекітілген) енгізілді. Бұл бөліс 16 миллион кореялықты американдық аймаққа, ал 9 миллион кореялықты советтік аймаққа орналастырды. Кеңес әскерлері 14 тамызда Кореяға десант түсіріп, тез арада солтүстік-шығысты басып алды, ал 16 тамызда Вонсанға қонды. 24 тамызда Қызыл Армия Пхеньянға жетті. Америкалық әріптестерінен айырмашылығы, Кеңес билігі Халық комитеттерін мойындады және олармен жұмыс істеді. Кейбір мәліметтер бойынша, Чо Мансик Кеңес үкіметінің Солтүстік Кореяны басқаруға алғашқы таңдауы болған. 19 қыркүйекте Ким Ир Сен және тағы 66 корей Қызыл Армия офицері Вонсанға келді. Олар 1930 жылдары Маньчжурияда жапондықтарға қарсы күрескен, бірақ 1941 жылдан бері КСРО-да тұрып, Қызыл Армияда оқыған. 14 қазан күні Кеңес билігі Кимді Солтүстік Корея халқына партизандық батыр ретінде таныстырды. 1946 жылдың 8 ақпанында Халық комитеттері коммунистер басымдығымен Уақытша Халық комитеттері ретінде қайта ұйымдастырылды. Жаңа режим жерді қайта бөлу, индустрияны ұлттандыру, еңбек заңдарын реформалау және әйелдерге тең құқық беру сияқты халыққа бағытталған саясатты жүзеге асырды. Осы аралықта, коммунистік топтар Ким Ир Сеннің басшылығымен партия ретінде қайта құрылды. 1945 жылдың 18 желтоқсанында жергілікті коммунистік партия комитеттері Солтүстік Корея Коммунистік партиясына біріктірілді. 1946 жылы бірқатар заңдар Солтүстік Кореяны совет үлгісіндегі коммунистік жүйеге айналдырды. "Жерді егіншіге" реформасы ауыл шаруашылығы жерлерінің көп бөлігін кедейлер мен жерсіз шаруаларға қайта бөліп, жер иелерінің күшін жойды. Бұдан кейін "Еңбек заңы", "Жыныстық теңдік заңы" және "Индустрияны, көлікті, байланысты және банктерді мемлекеттендіру заңы" қабылданды. Ким коммунистермен байланысты Корея Халық Армиясын (КХА) құрды, ол жапондықтарға және кейіннен ұлтшыл қытай әскерлеріне қарсы шайқаста жауынгерлік тәжірибе алған партизандар мен бұрынғы сарбаздардан құралды. Кеңес кеңесшілері мен техникасын пайдалана отырып, Ким кірпік алу және партизандық соғыс тактикасын меңгерген үлкен армия құрды. Корея соғысы басталғанға дейін Иосиф Сталин КХА-ны заманауи орта танктермен, жүк көліктерімен, артиллериямен және жеңіл қарулармен жарақтандырды. Ким сонымен қатар әуе күшін құрды, алдымен бұрынғы советтік поршендік ұшақтармен және шабуылдаушы ұшақтармен жабдықталды. Кейіннен солтүстік кореялық ұшқыш үміткерлері МиГ-15 реактивтік ұшақтарында оқу үшін Совет Одағы мен Қытайға құпия базаларға жіберілді.
Корея Халық Демократиялық Республикасының құрылуы
Кореяның болашағы туралы Кеңес Одағымен келіссөздер нәтижесіз аяқталғандықтан, АҚШ 1947 жылдың қыркүйегінде мәселені Біріккен Ұлттар Ұйымына (БҰҰ) көтерді. Жауап ретінде БҰҰ Кореяда сайлау өткізу үшін БҰҰ-ның Корея жөніндегі Уақытша комиссиясын құрды. Кеңес Одағы бұл қадамға қарсы шықты. Кеңес тарапының ынтымақтастығы болмағандықтан, тек Оңтүстікте БҰҰ бақылауымен сайлау өткізуге шешім қабылданды. 1948 жылдың сәуір айында Солтүстік және Оңтүстік Корея ұйымдары Пхеньян қаласында кездесті, бірақ конференция ешқандай нәтиже бермеді. Оңтүстік Корея саясаткерлері Ким Ку мен Ким Кю Сик конференцияға қатысып, Оңтүстіктегі сайлауды бойкоттады. Екеуі де кейіннен Солтүстік Кореядан Ұлттық қайта бірігу сыйлығымен марапатталды. Оңтүстік Кореяда сайлау 1948 жылдың 10 мамырында өтті. 15 тамызда Корея Республикасы (Корея Республикасы) ресми түрде құрылды. Солтүстік Кореяда да ұқсас процесс жүрді. 1948 жылдың тамызында жаңа Жоғарғы Халық Ассамблеясы сайланды, ал 3 қыркүйекте жаңа Конституция қабылданды. 9 қыркүйекте Корея Халық Демократиялық Республикасы (КХДР) жарияланды, Ким премьер-министр болып тағайындалды. 1948 жылдың 12 желтоқсанында БҰҰ Бас Ассамблеясы БҰҰ Корея жөніндегі Уақытша комиссиясының есебін қабылдап, Корея Республикасын "Кореядағы жалғыз заңды үкімет" деп жариялады. 1949 және 1950 жылдары Ким Оңтүстік Кореяның коммунистік көшбасшысы Пак Хон Ёнмен бірге Мәскеуге сапар шегіп, қайта бірігу соғысына қолдау көрсетуді сұрады. Бастапқыда Иосиф Сталин Ким Ир Сеннің Оңтүстік Кореяға шабуыл жасауға рұқсат беру туралы өтінішін қабылдамады, бірақ 1949 жылдың соңында Қытайда коммунистер жеңіске жеткені және Кеңес Одағы ядролық қару жасағаннан кейін, ол Кимнің ұсынысын қайта қарастырды. 1950 жылдың қаңтарында Қытайдың Мао Цзэдуны Қытай Халық Республикасы Кимге әскер мен басқа да қолдау көрсететінін мәлімдегеннен кейін Сталин шабуылға рұқсат берді. Кеңес Одағы Солтүстік Кореяға операцияны жоспарлауға көмектескен кеңесшілер мен корейлік бөлімшелерді оқытуға көмектескен әскери нұсқаушылар арқылы шектеулі көмек көрсетті. Алайда, Сталин басынан бастап Кеңес Одағы Корея мәселесі бойынша АҚШ-пен тікелей қақтығыстан қашынбақ екенін және тіпті ірі әскери дағдарыс болған жағдайда да құрлықтағы әскерді жібермейтінін нақты айтты. Корея түбегіндегі екі қарсылас үкімет арасында азаматтық соғысқа жағдай жасалды. Соғысқа дейін бір жылдан астам уақыт бойы екі тарап 38-ші параллель бойында, әсіресе батыс жағалаудағы Онгжин аймағында қанды қақтығыстарға қатысты. 1950 жылдың 25 маусымында Оңтүстік Кореяның Онгжинге шабуыл жасағанын айтып, Солтүстік күштері барлық бағытта шабуылға көшті. Солтүстік күштері Сеулді тез басып алып, Сыңман Ри мен оның үкіметін қашуға мәжбүр етті. Шілде айының ортасына қарай Солтүстік Корея әскерлері Оңтүстік Корея және одақтас американдық бөлімшелерді жеңіп, оларды Оңтүстік Кореяның оңтүстік-шығысындағы Пусан периметрі деп аталатын қорғаныс шебіне қайтаруға мәжбүр етті. Оңтүстік Кореяны қысқа мерзімге басып алғаннан кейін КХДР режимі өнеркәсіпті мемлекеттік меншікке алу, жер реформасы және Халық комитеттерін қайта құру сияқты радикалды әлеуметтік өзгерістерді бастады. Тұтқынға алынған американдық генерал Уильям Ф. Диннің айтуынша, "халықтың көзқарасы ынта-қуанттық пен пассивті қабылдау арасында өзгеретін". БҰҰ Солтүстік Кореяның әрекеттерін айыптап, Оңтүстік Кореяны қорғау үшін американдық басшылықтағы интервенциялық күштерді мақұлдады. Қыркүйекте БҰҰ күштері Инчхонға түсіп, Сеулді қайта басып алды. АҚШ генералы Дуглас Макартурдың басшылығымен БҰҰ күштері солтүстікке жылжып, Қытай шекарасына жетті. Брюс Каммингстің сөзінше, Солтүстік Корея күштері жеңілген жоқ, бірақ таулы аймаққа және көршілес Маньчжурияға стратегиялық шегіну жасады. Ким Ир Сеннің үкіметі Чаган провинциясындағы бекіністе қайта құрылды. Қарашаның соңында қытай әскерлері соғысқа кіріп, БҰҰ күштерін кері итеріп, 1950 жылдың желтоқсанында Пхеньянды, ал 1951 жылдың қаңтарында Сеулді қайтарып алды. Американдық тарихшы Брюс Каммингстің сөзінше, осы қарсы шабуылда Корея халық армиясы да маңызды рөл атқарды. БҰҰ күштері Оңтүстік Корея үшін Сеулді қайта басып алды. Соғыс екі жыл бойы қанды тосқауылға ұласты. Американдық бомбалау шабуылдарында халық тұратын аймақтарға қарсы напалм қолданылып, су бөгеттері мен жартастар қиратылды, нәтижесінде қатты су тасқыны болды. Қытай мен Солтүстік Корея АҚШ биологиялық қару қолданып жатыр деп мәлімдеді. Бомбалау салдарынан Солтүстік Кореядағы барлық маңызды ғимараттар мен инфрақұрылымның көп бөлігі қирады. Солтүстік корейліктер үйлерді, мектептерді, ауруханаларды және фабрикаларды жер астында салуға кірісті. 1953 жылғы экономикалық өнім 1949 жылмен салыстырғанда 75-90% төмендеді.
Ішкі саясат
Ким билігін біртіндеп нығайта бастады. Осыған дейін Солтүстік Корея саясатын төрт топ білдірді: Қытайдан оралған Янань тобы; КСРО-дан келген этникалық корейлер, «Кеңес корейлері»; Пак Хон Ён басқарған корей коммунистері; және 1930 жылдары Жапонияға қарсы партизандық күреске қатысқан Кимнің Капсан тобы. Партияның вице-төрағасы және КХДР Сыртқы істер министрі Пак Хон Ён соғыс кезінде оңтүстік халқының Солтүстік Кореяны қолдамауы үшін кінәланды, 1953 жылы қызметтен босатылды және 1955 жылы көрсетілген сот процесінен кейін өлім жазасына кесілді. 1956 жылғы партия съезі партияның өзгеруін көрсетті. Басқа топтардың көпшілігі ықпалды қызметтерінен айырылды. Делегаттардың жартысынан астамы 1950 жылдан кейін қосылған, көпшілігі 40 жасқа дейін болған және көпшілігінің білімі шектеулі болды. 1960 жылы 1956 жылғы Орталық комитет мүшелерінің 70 пайызы саясаттан шеттесті. Ким Ир Сенді 1955 жылы Мәскеуге жасаған сапарында кеңесшілер сталинизмді және жеке басына табынуды сынаған еді. КСРО-дағы Корея елшісі Ли Санджо, Янань тобының мүшесі, Кимнің суретін газетке жазу қылмыстық қылмыс екенін және оның коммунистік пантеонда Маркс, Ленин, Мао және Сталин деңгейіне көтерілгенін хабарлады. Ол сондай-ақ Кимді тарихты өзгертуде айыптап, оның партизандық тобы Кореяны жапондықтардан жеке өзі азат еткендей көрсетіп, Қытай халық еріктілерінің көмегін мүлдем елемегенін айтты. Бұған қоса, Ли ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде астықты шаруалардан күштеп алып қойғанын, «кем дегенде 300 адамның өзіне-өзі қол жұмсағанын» және Кимнің барлық маңызды саяси шешімдерді және тағайындауларды өзі қабылдағанын мәлімдеді. Ли 30 мыңнан астам адамның Ким Ир Сеннің суретін жеткілікті сапалы қағазға басып шығармағаны немесе оның суреті бар газеттерді орау үшін пайдаланғаны сияқты ұсақ себептермен түрмеде отырғанын хабарлады. Астық пен салықты күштеп алып қоюға зорлық-зомбылық, ұрып-сапалау және түрмеге қамау ілесіп отырды. 1968 жылдың соңында Солтүстік Кореяның Juche (немесе өзін-өзі сендіру) идеологиясына қарсы әскери оппозициясы, мысалы Ким Чан бонг (Ұлттық қауіпсіздік министрі), Ху Бонг хак (Оңтүстік барлау басқармасының бастығы) және Ли Ён Хо (КХДР Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы) партияға қарсы/контрреволюциялық элементтер ретінде тазартылды, бұрынғы жапонға қарсы партизандық қызметтеріне қарамастан. Кимнің жеке басына табынушылығы сталинизм үлгісімен құрылды және оның режимі бастапқыда Сталинді жоғарғы көшбасшы ретінде мойындады. Алайда 1953 жылы Сталиннің қайтысынан кейін Ким «Ұлы көшбасшы» немесе «Сюрионг» деп аталды. Жеке басына табынушылық өскен сайын, Juche доктринасы марксизм-ленинизмді ығыстыра бастады. Сонымен қатар, бұл культ Кимнің өзінен бөлек, оның отбасын революциялық қандық желіге енгізді. 1972 жылы Ким Ир Сеннің туған күнін тойлауға арналған Мансу тауындағы монумент ашылды, онда оның 22 метрлік қола мүсіні орнатылды.
Халықаралық қатынастар
Қытайдағы Мао сияқты, Ким Ир Сен де Хрущевтің Сталинді айыптауын қабылдамады және өзінің режимін сталиндік нормаларға негіздеуді жалғастырды. Сонымен қатар, ол корей тәуелсіздігін, яғни Джуче тұжырымдамасын нығайта түсті. 1965 жылы Ким Алексей Косыгинге өзінің ешкімнің қуыршағы емес екенін және "Біз ең таза марксизмді іске асырамыз және қытайлық қоспаларды да, КСРО-ның қателіктерін де жалған деп айыптаймыз" деді. Соғыс кезінде Қытаймен қарым-қатынас нашарлады. Мао Цзэдун Кимді "ақылсыз соғысты" бастағаны үшін және биліктен алынуы керек, қабілетсіз әскери қолбасшы болғаны үшін сынады. ҚХА қолбасшысы Пэн Дехуай да Кимнің соғыс жүргізу шеберлігіне тең дәрежеде наразылық білдірді. Кейбір талдаулар бойынша, Ким Ир Сен билікте қалғанының бір себебі – Кеңес Одағының сол күзде 1956 жылғы Мажарстан төңкерісіне назарын аударғаны болды. Кеңестер мен қытайлар Кимнің отандық қарсыластарын тоқтатуға немесе оның бір адамдық сталиндік автократияға қарай жылжуын тоқтатуға күш жеткізбеді. Екі ел арасындағы қарым-қатынас бұрынғысы кеңестік корейлерді жоюдан, ал екіншісі режимнің жапондардан босатуда немесе 1950-1953 жылдардағы соғыста қытайлық көмекке мойынбұғаудан бас тартуынан нашарлады. 1968 жылы Солтүстік Кореяның коммандостары Оңтүстік Корея президенті Пак Чун Хиді өлтіруге бағытталған "Көк үйге шабуыл" атты сәтсіз әрекет жасады. Одан кейін АҚШ тыңшы кемесі "Пуэбло" Солтүстік Корея теңіз күштерімен ұсталды. Кеме халықаралық суларда жүргеніне қарамастан, экипаж жыл бойы тұтқында ұсталды және АҚШ ресми түрде кешірім сұрағаннан кейін желтоқсан айында босатылды. 1969 жылғы сәуірде Солтүстік Кореяның истребителі EC-121 ұшағын атып түсіріп, оның барлық 31 экипаж мүшесі қаза тапты. Никсон әкімшілігі АҚШ Вьетнам соғысына ауыр тиесілі болғандықтан және Кореядағы жағдай шиеленіссе, әскерді жұмылдыра алмады. Алайда "Пуэблоны" ұстау және EC-121 ұшағын атып түсіру Мәскеуде мақұлданбады, өйткені Кеңес Одағы Азияда екінші ірі соғыс басталуын қаламады. Қытайдың "Пуэбло" дағдарысына реакциясы толыққанды түсініксіз. 1964 жылы Хрущев Леонид Брежневке ауысқаннан кейін, Кеңес көмегінің ынталандыруымен Солтүстік Корея КСРО-мен байланысын нығайтты. Ким Қытайдың Мәдени революциясын "сенуге болмайтын ақымақтық" деп айыптады. Қытайдың Қызыл гвардиясы оны "семіз ревизионист" деп атады. 1972 жылы Пхеньян мен Сеул арасындағы алғашқы ресми саммит өтті, бірақ сақтықпен жүргізілген әңгімелер қарым-қатынастағы тұрақты өзгеріске әкелмеді. 1975 жылғы 30 сәуірде Солтүстік Вьетнамға Оңтүстік Вьетнамның құлауымен Ким Ир Сен АҚШ әлсіздігін көрсеткенін және Кореяның оның режимімен қайта бірігуі мүмкін екенін сезінді. 1975 жылғы мамыр айында Ким Оңтүстік Кореяға қайтадан шабуыл жасау жоспарына саяси және әскери қолдау алу үмітімен Бейжіңге барды, бірақ Мао Цзэдун бас тартты. Мао Кимге Қытайдың Солтүстік Кореяға көмектесе алмайтынын, себебі Қытайда Мәдени революцияның салдары әлі де сезіліп жатқанын және Мао АҚШ-пен дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіруге шешім қабылдағанын айтты. Сонымен қатар, Солтүстік Корея 1975 жылы одақтаспау қозғалысына қосылып, өзінің тәуелсіздігін көрсетті. Ол Джучени дамушы елдерге үлгі ретінде ұсынды. Орталық Африка Республикасындағы Бокасса, Экваториальдық Гвинеядағы Макиас Нгуема, Угандадағы Иди Амин, Камбоджадағы Пол Пот, Ливиядағы Каддафи және Румыниядағы Чаушеску режимдерімен тығыз байланыс орнатты. Жапондық өндірісте тәжірибесі бар корейлер де маңызды рөл атқарды. 1953-1958 жылдар аралығында жер коллективтендірілді. Көптеген жер иелері бұрынғы реформалар немесе соғыс кезінде жойылған. Соғыстан кейінгі қалпына келу 1954-1955 жылдардағы ауқымды ашаршылықтан тежелді. Жергілікті билік орақ көлемін 50-70%-ға асыра бағалады. Орталық үкімет өз үлесін алғаннан кейін, көптеген шаруалар аштықтан қайтыс болды; шамамен 800 000 адам көз жұмды. Коллективтендіруге қарсылық та болды; көптеген шаруалар малдарынан айырылмас үшін малдарын өлтірді. 1950 жылдары Кореяның Жұмысшы партиясында даму мәселелері талқыланғанымен, Солтүстік Корея, соғыстан кейінгі барлық коммунистік мемлекеттер сияқты, ауыр өнеркәсіпке, мемлекеттік инфрақұрылымға және әскери күшке мемлекеттік инвестицияларды жаппай жұмсады, тұтыну тауарларын өндіруді ескермеді. Бірінші үш жылдық жоспар (1954-1956 жж.) Джуче, яғни өзін-өзі басқару тұжырымдамасын енгізді. Бірінші бес жылдық жоспар (1957-1961 жж.) ауыл шаруашылығының коллективтендірілуін консолидациялады және жаппай жұмылдыру кампанияларын бастады: Чоллима қозғалысы, ауыл шаруашылығындағы Чонгсанни жүйесі және өнеркәсіптегі Тэан жұмыс жүйесі. Чоллима қозғалысы Қытайдың Ұлы секірісіне ұқсас болды, бірақ оның апатты нәтижелері болған жоқ. 1966 жылы ауыл шаруашылығы табысына салынатын салық жойылды. 1966 жылы өткен арнайы партия конференциясында әскери құрылысқа қарсы шыққан басшылық мүшелері қызметтен алынды. Соғыс қиратылған жерлерде Солтүстік Корея өндірістік-команддық экономика құрды. Режим дамушы елдермен тығыз сауда қатынастарын орнатуға ұмтылды. Куба үкіметінің министрі Че Гевара 1960 жылы Солтүстік Кореяға сапар шекті және оны Куба үшін үлгі деп жариялады. 1965 жылы британ экономисі Джоан Робинсон Солтүстік Кореяның экономикалық дамуын "ғажайып" деп сипаттады. 1970 жылдардың соңына дейін жан басына шаққандағы ЖІӨ Оңтүстік Кореямен шамалас болды. 1968 жылға қарай барлық үйлерде электр қуаты болды, бірақ оның жеткізілімі сенімсіз болды. 1972 жылға қарай 5-тен 16 жасқа дейінгі барлық балалар мектепке қабылданды және 200-ден астам университеттер мен арнайы колледждер құрылды. 1980 жылдардың басына қарай халықтың 60-70%-ы қалаларда тұрды.
Ким Ир Сеннің соңғы жылдары (1970-1994)
1970 жылдары Солтүстік Корея экономикасының өсуі мен тұрмыстың жақсаруы тоқтады. Бұл жағдайға шетелдік капиталды қарызға алу және әскери өнеркәсіпке ауыр инвестициялар жасау шешімі қосылды. Солтүстік Кореяның Қытай мен Кеңес Одағынан келетін көмекке тәуелділігін азайту ниеті 1960 жылдардың екінші жартысында басталған әскери күшін кеңейтуге себеп болды. Үкімет мұндай шығындарды шетелден алынған қарыз бен халықаралық нарықтағы минералдық байлықты сату арқылы жабуға болатынына сенді. Солтүстік Корея тау-кен өнеркәсібіне көп инвестиция жасады және шетелден минералдарды өндіруге қажетті жабдықтарды көптеп сатып алды. Сонымен қатар, дамысқан капиталистік елдерден мұнай-химия, тоқыма, бетон, болат, целлюлоза және қағаз өндіретін зауыттарды сатып алды. Бірақ 1973 жылғы әлемдік мұнай дағдарысынан кейін Солтүстік Кореяның көптеген жергілікті минералдарының бағасы төмендеді, ел үлкен қарыздармен қалды және оларды төлей де, халыққа лайықты әлеуметтік тұрмыс деңгейін қамтамасыз ете де алмайтын болды. Солтүстік Корея 1974 жылы төлемдерді орындаудан бас тартып, 1985 жылы барлық төлемдерді тоқтатты. Осының салдарынан шетелдік технологияны сатып алу мүмкіндігінен айырылды. 1970 жылдардың ортасы мен соңында капиталистік әлемнің, соның ішінде Оңтүстік Кореяның кейбір бөліктері, Солтүстік Кореяның сталиндік экономикасына қарама-қарсы, компьютерлер, электроника және басқа да жоғары технологияларға негізделген жаңа өнеркәсіптер құрып жатты. Қалалық аймақтарға көші-қон тоқтап қалды. 1980 жылдың қазанында Ким Чен Ир Алтыншы партиялық съезде Ким Ир Сеннің мұрагері ретінде таныстырылды. 1972 жылы Ким Чен Ир "Джуче идеясы туралы" еңбегін жариялап, жетекші теоретик ретінде танылды, ал 1974 жылы ол әкесінің мұрагері ретінде ресми бекітілді. 1983 жылы Солтүстік Корея Янгонды бомбалауды жасады, бұл Мьянмаға сапар барысында Оңтүстік Корея президенті Чун Ду Хванға жасалған сәтсіз қастандық әрекеті болды. Бұл бейтарап елде жасалған шабуыл көптеген үшінші әлем елдерін Солтүстік Кореямен дипломатиялық қарым-қатынастарын қайта қарастыруға итермеледі. 1984 жылы Ким КСРО-ға сапар жасап, Мәскеуде Кеңес Одағының басшысы Константин Черненкомен кездесті. Ким сондай-ақ Шығыс Германияға, Чехословакияға, Польшаға, Венгрияға, Румынияға, Болгарияға және Югославияға ресми сапармен барды. 1986 жылы Ким Мәскеуде жаңадан тағайындалған Кеңес Одағының басшысы Михаил Горбачевпен кездесіп, қолдау уәдесін алды. 1987 жылы Сеул Олимпиадасына дейін болған 858-корей рейсінің бомбалануы АҚШ үкіметінің Солтүстік Кореяны террористік елдер тізіміне енгізуіне әкелді. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, режим Джуче мұнарасы, Нампо су тоғаны және Рюгён қонақ үйі сияқты мәртебелі жобаларға көп қаржы жұмсады. 1989 жылы Сеул Олимпиадасына жауап ретінде Пхеньянда 13-ші Дүниежүзілік жастар мен студенттер фестивалі өтті. Режимнің мәртебелілігі мен оның жеке тұлғаға табынушылығы, ескерткіштерде, музейлерде және шараларда көрініс тапқандай, экономикалық құлдыраудың бір факторы ретінде анықталды. Бірақ Горбачевтің реформалары мен дипломатиялық бастамалары, 1979 жылдан бастап Қытайдың экономикалық реформалары және 1989 жылдан 1991 жылға дейін Шығыс блогының құлдырауы Солтүстік Кореяның оқшаулануын күшейтті. Пхеньян басшылығы Шығыс блогының коммунистік үкіметтерінің құлдырауы Джуче саясатының дұрыстығын көрсетті деп мәлімдеді. 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауы Солтүстік Кореяны экономикалық көмектің негізгі көзінен айырды, Қытайды оқшауланған режимнің жалғыз маңызды одақтасы етіп қалдырды. Кеңес көмегінен айырылған Солтүстік Корея экономикасы күрт құлдырады. Осы кезде, 1990 жылдардың басында Ким Чен Ир мемлекетті басқарудың күнделікті іс-әрекеттерін жүргізіп, 1991 жылдың желтоқсанында Корея Халық Армиясының Жоғарғы Бас қолбасшысы, ал 1993 жылы Ұлттық қорғаныс комиссиясының төрағасы болып тағайындалды. Сонымен қатар, Солтүстік Кореяның ядролық қару жасауға тырысуына байланысты халықаралық шиеленіс күшейді. АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картер 1994 жылдың маусымында Пхеньянға барып, Киммен кездесіп, дағдарысты шешкенін мәлімдеді.
Ким Чен Ыл дәуірі (1994-2011)
Ким Ир Сен 1994 жылғы 8 шілдеде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ким Ир Сеннің өмірінің соңғы жылдарындағы саясат Ким Чен Ир дәуірінің басындағы саясатқа ұқсас келеді. 1990 жылдан бастап экономика тік құлдырауға түсті. 1990 жылдан 1995 жылға дейін сыртқы сауда жартысына азайды, әсіресе субсидияланған кеңестік мұнайдың тоқтауы ауыр тиді. 1995 жылы жағдай ушығуға жетті, кең аумақты су тасқыны егістіктер мен инфрақұрылымды жойды, нәтижесінде 1998 жылға дейін созылған ашаршылыққа ұласты. Бұл кезеңде режимге қарсы айқын ішкі оппозиция байқалмады. Аштықтан Қытайға қашқан Солтүстік Корея азаматтарының көпшілігі үкіметке қолдау көрсетіп, өз Отанына деген мақтаныш сезімін сақтады. Олардың көпшілігі жеткілікті қаржы жинағаннан кейін Солтүстік Кореяға оралды. 1998 жылдың қыркүйегінде Ким Ир Сен «Республиканың мәңгілік президенті» деп жарияланды, ал президенттік лауазымы жойылды. Эшли Дж. Теллис пен Майкл Уиллстің сөзіне сәйкес, бұл түзету Ким Ир Сенді құрметтейтін және оның жеке культіне негізделген, теократиялық мемлекеттің ерекшелігін көрсетеді, бұл басшыларға өлімнен кейін «заңды» билік беруге мүмкіндік береді. Президентке бұрын тиесілі болған функциялар мен өкілеттіктер үш лауазымды тұлғаға бөлінді: үкімет басшысы, Солтүстік Корея премьер-министрі; Жоғарғы Халық Ассамблеясының төрағасы, мемлекет басшысы, Жоғарғы Халық Ассамблеясы Президиумының төрағасы; және әскери басшы, Ұлттық қорғаныс комиссиясының төрағасы және Корея Халық Армиясының Жоғарғы Бас қолбасшысы. Ким Чен Ир әскери лауазымдары арқылы билігін жүзеге асырды, тіпті әкесі тірі болған кезде де оларды бақылап отырды. 90-шы жылдардың басында Корея Халық Армиясының Жоғарғы Бас қолбасшысы және Ұлттық қорғаныс комиссиясының төрағасы болып тағайындалғаннан кейін, ол өзінің билігін нығайту үшін әскери күштерге баса назар аударды. Бұған қоса, 1990-шы жылдардың басында жаһандық коммунизмнің құлауы және экономикалық дағдарыс пен жаппай ашаршылық салдарынан Солтүстік Корея өзін халықаралық аренада қиын жағдайда сезінді. Осы тұрғыдан алғанда, Сонгун – әскери күшін арттыру үшін жасалған агрессивті және қауіпті қадам ретінде қарастырылады, бұл басқа салалардың есебінен жүзеге асырылды. 1998 жылы үкімет «Сонгун» немесе «Әскер бірінші» деп аталатын жаңа саясатты жариялады. Бұл саясаттың мәні әскери істерге басымдық беру және Корея Халық Армиясын (КХА) құрылыс пен дамудағы басты күш ретінде бекіту болып табылады. 1998 жылы Оңтүстік Корея президенті болып сайланған Ким Дэ Чжун, «Күн сәулесі» саясаты аясында екі Корея арасындағы шиеленісті азайтуға белсенді түрде тырысты. 2000 жылы Джордж Буш АҚШ президенті болып сайланғаннан кейін Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасы бойынша қысым күшейді. 2006 жылдың 9 қазанында Солтүстік Корея жер астында ядролық бомбаны сәтті сынағандығын мәлімдеді. Сонымен қатар, Солтүстік Корея құрлық аралық баллистикалық зымырандарды (ҚАЗЗ) дамытып жатқан болатын. 2007 жылдың 13 ақпанында Солтүстік Корея Оңтүстік Кореямен, АҚШ-пен, Ресеймен, Қытаймен және Жапониямен келісімге келді, онда Солтүстік Корея Йонгбён ядролық реакторын экономикалық және энергетикалық көмекке алмастырып жабуға міндеттенді. Алайда, 2009 жылы Солтүстік Корея ядролық сынақтарды жалғастырды. 2010 жылы Оңтүстік Кореяның «Чеонан» әскери кемесіне Солтүстік Кореяның торпедасы тигені және Солтүстік Кореяның Йонпьён аралына оқ жаудыруы Солтүстік және Оңтүстік Корея арасындағы шиеленісті күшейтті.
Ким Чен Ын дәуірі (2011 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Ким Чен Ир 2011 жылғы 17 желтоқсанда қайтыс болды және оның орнына ұлы Ким Чен Ын келді. 2013 жылдың соңында Ким Чен Ынның аралас ағасы Чан Сон Тхэк тұтқындалып, соттан кейін өлім жазасына кесілді. Оңтүстік Кореяның барлау қызметі Ким билікке келгеннен кейін 300-ге жуық адамды тазартуы мүмкін деп есептейді. 2014 жылы БҰҰ-ның тергеу комиссиясы үкіметті адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп айыптады. 2015 жылы Солтүстік Корея Пхеньян стандартты уақытын (UTC+08.30) қабылдады, Кореяны аннексиялаған кезде Жапон империясы енгізген Жапония стандартты уақытына (UTC+9.00) жасалған өзгерісті кері қайтарды. Нәтижесінде Солтүстік Корея Оңтүстік Кореядан басқа уақыт белдеуінде болды. 2016 жылы Пхеньянда Корея Жұмысшы партиясының VII съезі өтті, бұл 1980 жылдан бергі алғашқы партиялық съезд болды. 2015 жылғы 30 қазанда Корея Жұмысшы партиясы Орталық комитетінің Саяси бюросы Корея Орталық ақпарат агенттігі арқылы 2016 жылғы мамыр айының басында Жұмысшы партиясының VII съезін шақыру туралы шешім қабылдағанын хабарлады. 2016 жылғы мамыр айында Солтүстік Кореяда КПЖ-ның VII съезі өтті, бұл 35 жылдан астам уақыттан бергі алғашқы жиын болды. 5 жылдық ұлттық экономикалық даму стратегиясын жариялау арқылы 24 жылдан бергі алғашқы орта мерзімді экономикалық даму жоспары жарияланды. 2017 жылы Солтүстік Корея АҚШ-тың кез келген жеріне соққы бере алатын Hwasong-15 континентаралық баллистикалық зымыранын сынады. Сол кездегі Солтүстік Кореяның ядролық арсеналы 15-тен 60 бомбаға дейін, мүмкін, сутекті бомбаларды қоса алғанда, бағаланды. 2018 жылғы ақпанда Солтүстік Корея Ким Чен Ынның қарындасы Ким Ё Чжон және президент Ким Ён Нам басқарып, Оңтүстік Корея президенті Мунға Солтүстік Кореяға сапар шегуге шақыру жіберген бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейлі делегацияны жіберді. Сәуір айында екі Корея басшылары Бірлескен қауіпсіздік аймағында кездесіп, үкіметтері ядролық қарусыздалған Корея түбегін құру және екі мемлекет арасындағы бейбітшілікті ресмилеу үшін жұмыс істейтінін мәлімдеді. Солтүстік Корея уақыт белдеуін Оңтүстік Кореямен үйлестіру үшін өзгертетінін хабарлады. Бұл уақыт белдеуінің өзгеруі 2018 жылғы мамыр айында күшіне енді. 2018 жылғы 12 маусымда Ким Сингапурда өткен саммитте АҚШ президенті Дональд Трамппен кездесіп, бейбітшілік пен ядролық қарусыздануға деген міндеттемелерін қайта растайтын декларацияға қол қойды. Трамп Оңтүстік Кореямен әскери жаттығуларды тоқтатуды және американдық әскерлерді толығымен шығару мүмкіндігін айтты. Қыркүйек айында Оңтүстік Корея президенті Мун Пхеньянға Киммен кездесу үшін барды. 2019 жылғы ақпанда Ханойда Ким мен Трамптың екінші саммиті келісімге келмей аяқталды. 2019 жылғы 30 маусымда Трамп, Мун және Ким ДМЗ-да кездесті. АҚШ пен Солтүстік Кореяның келіссөзшілер тобы арасындағы Стокгольмдегі келіссөздер қазан айында басталды, бірақ бір күннен кейін тоқтатылды. 2020 жылғы қаңтардан бастап Солтүстік Корея үкіметі COVID-19 пандемиясының таралуын тоқтату үшін карантин мен саяхат шектеулері сияқты кең ауқымды шаралар қабылдады. Сәуір айында американдық талдау сайты 38 North бұл шаралар сәтті болғанын мәлімдеді. 2021 жылғы қаңтардың басында өткен Корея Жұмысшы партиясының VIII съезі Корея Жұмысшы партиясы Бас хатшысының оперативтік функцияларын қалпына келтірді, бұл атақ бұрын 2012 жылы Ким Чен Ирге «мәңгілік» ретінде берілген еді және Ким Чен Ынды оған сайлады.