Кіріспе

Солтүстік Кореядағы саяси тұтқындар лагері Хоерёнг концлагері (немесе Хаэнгёнг концлагері) – Солтүстік Кореядағы өлім лагері, 2012 жылы жабылды деген хабарлама тарады. 2012 жылы спутниктік суреттерді талдау және мәліметтер оның жабылуымен қатар, үлкен өзгерістер болғанын көрсетті.

Орналасқан жері

22-ші лагерь Солтүстік Кореяның солтүстік-шығысында, Қытай шекарасына жақын орналасқан Солтүстік Хамгён провинциясының Хойронг ауданында болған. Ол биік таулармен қоршалған, көптеген салалы аңғарлары бар кең аңғарда орналасқан. Лагердің оңтүстік-батыс қақпасы Хойронг қаласының солтүстік-шығысында, ал бас қақпасы Қытайдың Цзилин провинциясындағы Кайшантунның оңтүстік-шығысында орналасқан. Лагердің батыс шекарасы Қытаймен шекараны құрайтын Тумен өзеніне параллель және одан белгілі бір қашықтықта жатады. Лагерь жақында ғана карталарға енгізілді және Солтүстік Корея үкіметі оның бар екенін әрдайым жоққа шығарған.

Тарих

Лагерь 1965 жылы Хаэньён риде құрылған, ал 1980 және 1990 жылдары Чунбонг ри және Сауул ри аймақтарына кеңейтілген. Оның ішкі жағы 3300 вольт электр тогымен қоршалған, сырты тікенді сыммен қоршалған, екі қоршаудың арасында тұзақтар мен жасырылған шегелер орналасқан. Қүзетшілер автоматты мылтықтармен, пулеметтермен, қол гранаталарымен, таяқтармен, қамшылармен және оқытылған иттермен жабдықталған. 1990 жылдары лагерьде шамамен 50 000 тұтқын болды. Тұтқындардың көп бөлігі үкіметті сынаған немесе партияның жоғары лауазымды мүшелерінен тазартылған адамдар еді. Чунбонг ри – көмір шахтасы, жүк тиеу алаңы, теміржол станциясы, аурухана, күзетшілердің жатақханасы және жалғыз тұтқындарға арналған жатақтары бар шахталық бөлім болды. Наксаенг ри, Сауул ри, Кулсан ри және Намсок ри – тұтқын отбасылары тұратын шаруашылық бөлімдері еді. Лагерьдің шетінде, Сугол аңғарында атылу алаңы болған.

Лагерьдегі жағдай

Бұрынғы күзетші Ан Мён Чол лагерьдегі жағдайды қатал және өмірге қауіп төндіретін деп сипаттады. Ол лагерьге алғаш келгендегі қорқынышын еске алады, онда тұтқындарды жаяу жүрген сүйектерге, кездіктерге және жыртық киім киген мүгедектерге теңеген. Ан тұтқындардың шамамен 30 пайызының құлақтары жыртылған, көздері сынған, мұрындары қисық, беттері ұрып-соғудан және басқа да қатыгездіктерден қалған кесулер мен іздермен қапталған деп есептейді. Оның айтуынша, 2000-ға жуық тұтқынның аяқ-қолы жоқ, бірақ тіпті таяққа мұқтаж болғандар да жұмыс істеуге мәжбүр болды. Тұтқындар күніне екі рет тамақтандырылды, әрбір ретінде жүз грамм дәнді дақылдар берілді, көкөніс пен ет мүлдем болмады. Анның бағалауынша, әр жылы 1500-2000 адам, көбінесе балалар, дұрыс тамақтанбаудан көз жұмады. Балалар өте қарапайым білім алды. Жалғыз тұтқындар 100 адамдық жатақханаларда тұрды. Жақсы жұмыс істеген отбасыларға кішкентай үйдің ішінде суы жоқ бір бөлмеде тұруға рұқсат етілді. Барлық тұтқындарға тек лас және тығыз дәретханаға ғана кіруге рұқсат болды. 22-ші лагерьдегі бұрынғы күзетші Квон Хюктың айтуынша, мәйіттер көмірмен бірге жүк вагондарына салынып, балқыту пешінде өртелетін. Ал азық-түлік Мемлекеттік қауіпсіздік агенттігіне жеткізіліп, Пхеньян мен елдің басқа аймақтарында сатылды. Квон қауіпсіздік қызметкері ретінде егер тұтқын ережені бұзса, оны өлтіру-өлтірмеуді шеше алатынын айтты, себебі отбасының бір мүшесі қашуға тырысқан. 1980 жылдары Квонның сөзіне сүйенсек, аптасына бір рет өлім жазасы орындалған. Квон жасырын жаза орындалатын жерге баруға міндетті болды. Лагерь ережелерін бұзған жағдайда тұтқындар тергеу процесінен өтеді, бұл азық-түлікті азайту, азаптау, ұрып-соғу және сексуалдық зорлық-зомбылық сияқты адам құқықтарын бұзуға әкеледі, тіпті одан да көп адам қамаудан мүгедек болып шығады. Ан мен Квон Хэньян риде қолданылатын мынадай азаптау әдістері туралы хабарлады: мысалы, күзетшілердің алдында тез немесе жеткілікті терең бас иіп, жеткілікті еңбек етпесе немесе жылдам мойынсұнбаса. Зорлау және сексуалдық зорлық-зомбылық лагерьде кең таралған. Ан жыл сайын жүздеген тұтқындардың "ірі құрылыс жобаларына" – жасырын туннельдерге, әскери базаларға немесе шалқардағы ядролық нысандарға әкетілетіні туралы хабарлады. Ол екі баласы бар отбасының жағдайын көрді. Ан Чунбонг-Ри ауруханасының тәжірибесіз дәрігерлерінің түрмедегілерге операция жасауын түсіндірді. Ол көптеген қажетсіз операциялар мен медициналық қателіктердің тұтқындарды өлтіргенін немесе мүгедек қалдырғанын естіді.

Жаппай аштық пен жабылу туралы есептер

2012 жылдың соңындағы спутниктік суреттерде ұстау орталығы мен күзет мұнараларының бір бөлігі қиратылғаны көрінді, бірақ қалған құрылымдардың бәрі жұмыс істеп тұрғандай болды. Содан кейін Кунгсим кенішіндегі шахтерлер де ұсталды. Тағы бір мәлімет бойынша, лагерьді жасыру үшін, басшысы қашқаннан кейін билік оны жабуға шешім қабылдады.