Солтүстік Корея мәдениеті: Идеология мен өнердің бағынуы

Кіріспе

Солтүстік Кореяның қазіргі заманғы мәдениеті дәстүрлі корей мәдениетіне негізделген, бірақ 1945 жылы Корея бөлінгеннен кейін қалыптасқан. Ким Ир Сеннің (1948–1994) жасаған "Джуче" идеологиясы Кореяның мәдени ерекшелігі мен шығармашылығын, сондай-ақ еңбекші халықтың өнімді күштерін баса көрсетеді.

Бағыттау және бақылау

Мемлекет және Корея жұмысшы партиясы әдебиет пен өнер өндірісін бақылайды. 1990 жылдардың басында Кеңес Одағындағы "самиздат" сияқты немесе Қытай Халық Республикасындағы бар режимге қарсы әдеби немесе мәдени қозғалыстардың қандай да бір дәлелі болған жоқ. Партия мәдениетті өзінің үгіт-насихат және агитация бөлімі, сондай-ақ Корея жұмысшы партиясы Орталық Комитетінің Мәдениет және өнер бөлімі арқылы бақылайды. Корея жұмысшы партиясының Корея әдебиеті мен өнер одақтарының жалпы федерациясы – барлық әдеби және көркемдік ұйымдардың бас мекемесі ретінде мәдени қызметке де басшылық етеді. Бұл суреттер, әндер, фильмдер және жаппай ойындар Ким Ир Сеннің ұлт атасы екенін айтады және Солтүстік Кореяның "үлгілі азаматтары" қалай мінез-құлық тану керектігі туралы нұсқаулар береді.

Мәдени көрініс

Мәдени көріністің жалпы тақырыбы – капиталистік элементтерді жоққа шығарып, өткеннің ең жақсы жақтарын қабылдау. Әдебиетте, өнерде, музыкада және биде кең таралған стильдер мен тақырыптар ерекше құрметтеледі, себебі олар корей ұлтының бірегей рухын көрсетеді. Этнографтар халықтық немесе пролетарлық рухтағы мәдени формаларды қалпына келтіріп, қайта енгізеді, сондай-ақ ұжымдық сананың дамуына көмектеседі. Жанды, оңтайлы музыкалық және хореографиялық өрнектерге баса назар аударылады. Топтық халық билері мен хор әндері Кореяның кейбір аймақтарында дәстүрлі түрде орындалса, барлық жерде емес. 1990 жылдардың басында Солтүстік Кореяда мектеп және университет студенттері арасында олар кеңінен танымал болды. Сондай-ақ шаруалардың музыкалық ансамбльдері қайта жаңғыртылды. Дәстүрлі корей операларынан – ch’angguk-тан туындаған корей революциялық опералары көбінесе корей халық әндерінің вариациялары болып табылады. Ескі ертегілер де революциялық идеяларды қамту үшін өзгертілді. Партияның Кореяның өткенінен ең жақсысын сақтау саясатының аясында, Сасонг кибонг (Төрт адамның кездесуі) және Ссанчхон кибонг (Екі өзендегі кездесу) сияқты көне заманғы халықтық туындылар осы мақсатқа сәйкес түзетулермен қайта басылды, бірақ тек таңдап алынған "шақырылған" көрермендер үшін. Концерт ұлттық телеарнадан көрсетілді. 2007 жылдың сәуір айында Пхеньянда өткен жылдық "Достық фестивалінде" "Casting Crowns" христиан рок тобы өнер көрсетті. Кино "халықты тәрбиелеудің ең қуатты құралы" ретінде танылды және әлеуметтік білім беруде орталық рөл атқарады. Солтүстік корейлік дереккөздердің бірінде айтылғандай, "балаларға арналған фильмдер болашақ ұрпақты қалыптастыруға, жаңа типтегі адамды жасауға көмектеседі – үйлесімді дамыған, берік біліммен және салауатты рухпен". Ең ықпалды фильмдердің бірі – "Ан Чжун Гын Ито Хиробумиді атып өлтіреді", ол 1909 жылы Кореядағы жапон резиденті-генералын өлтірген кісі өлтіруші туралы айтады. Басты кейіпкер батыл патриот ретінде бейнеленген, бірақ Кореяны азат етуге жасаған тырабы "дұрыс жетекшілік ойды және ғылыми стратегия мен тактиканы жариялайтын көрнекті көшбасшының" басшылығымен бірікпеген халықтың күшіне байланысты сәтсіз аяқталды. "Чун Хянның ертегісі" (қызметші қызға үйленген дворял туралы) және "Он Даль ертегісі" сияқты халық ертегілері де фильмдерге түсірілді. Австралиялық режиссер Анна Бройновски британдық режиссер Ник Боннердің көмегімен Солтүстік Кореяның киноиндустриясына қол жеткізді, ол Бройновски мен Солтүстік Кореяның көрнекті режиссерлері арасында кездесулер ұйымдастырып, Ким Чен Ирдің манифестіне негізделген "Aim High in Creation!" фильмін жасауға көмектесті. Бройновски 2013 жылдың шілдесінде Мельбурн халықаралық кинофестивалінде фильм көрсетіліміне дейін былай түсіндірді:

The general theme of cultural expression is to take the best aspects from the past while discarding capitalistic elements. Popular vernacular styles and themes in literature, art, music, and dance are esteemed as they are seen as expressing the unique spirit of the Korean nation. Ethnographers restore and reintroduce cultural forms that have a proletarian or folk spirit and that encourages the development of a collective consciousness. Lively, optimistic musical and choreographic expressions are emphasised. Group folk dances and choral singing are traditionally practiced in some but not all parts of Korea and were being promoted throughout North Korea in the early 1990s among school and university students. Farmers' musical bands have also been revived. Korean revolutionary opera, derived from traditional Korean operas, known as ch'angguk, are often variations on Korean folk songs. Old fairy tales have also been changed to include revolutionary themes. As part of the party's policy of preserving the best from Korea's past, premodern vernacular works such as the Sasong kibong (Encounter of Four Persons) and the Ssangch'on kibong (Encounter at the Two Rivers) have been reprinted with edits to suit that purpose as well. albeit for a handpicked "invited audience". The concert was broadcast on national television. The Christian rock band Casting Crowns played at the annual Spring Friendship Arts Festival in April 2007, held in Pyongyang. Motion pictures are recognized as "the most powerful medium for educating the masses" and play a central role in social education. According to a North Korean source, "films for children contribute to the formation of the rising generation, with a view to creating a new kind of man, harmoniously evolved and equipped with well founded knowledge and a sound mind in a sound body." One of the most influential films, An Jung geun Shoots Ito Hirobumi, tells of the assassin who killed the Japanese resident general in Korea in 1909. The protagonist is portrayed as a courageous patriot, but one whose efforts to liberate Korea were frustrated because the masses had not been united under "an outstanding leader who enunciates a correct guiding thought and scientific strategy and tactics." Folk tales such as "The Tale of Chun Hyang", about a nobleman who marries a servant girl, and "The Tale of On Dal" have also been made into films. Australian filmmaker Anna Broinowski gained access to North Korea's film industry through British filmmaker Nick Bonner, who facilitated meetings between Broinowski and prominent North Korean filmmakers to assist Broinowski with the production of Aim High in Creation!, a film project based on Kim Jong il's manifesto. Broinowski explained in July 2013, prior to the screening of the film at the Melbourne International Film Festival:

Бір досым маған Ким Чен Ирдің "үлгілі социалистік фильмді" қалай жасау керектігі туралы манифестін – "Кино және режиссура" (1987) кітабын сыйлады. Мен оның кино жасау ережелеріне (кем дегенде батыстық үшін) көбінесе интуитивті емес екеніне бірден таң қалдым. Мен ойлана бастадым: Ким Чен Ирдің ережелерін қатаң сақтайтын батыстық фильм қандай болар еді? Ол фильмдер Солтүстік Корея фильмдерінің Ким Чен Ирдің 23 миллион азаматына тигізетін әсерінен батыс көрермендеріне де әсер ете ала ма? Мен батыстық БАҚ-тың Солтүстік Кореяны құрбандық болған, миы жуылған автоматтар ретінде бейнелеуінен шаршаған көрермендердің санасында Солтүстік Кореяны жақындатуды қаладым. Бройновскидің жұмысының бір нұсқасы Пхеньянда көрсетілді, бірақ режиссер фильмнің деректі нұсқасына елге кіруге рұқсат берілмейді деп санайды. Оңтүстік Кореялық профессор Солтүстік Кореяда арзан, қытайлық "тасымалданатын теледидарлардың" (EVD плеерлер) таралуы биліктің Оңтүстік Кореяда жасалған бейнелерді көретін азаматтарға қарсы күресін қиындатып отырғанын мәлімдеді. Uriminzokkiri – 2013 жылы жарияланған АҚШ-тың шабуыл видеосы сияқты жалған ақпараттарды жиі жариялайтын корейлік жаңалықтар сайты.

Бейнелеу өнері

Тарихи тұрғыдан алғанда, Солтүстік Кореядағы графикалық дизайн Кеңес блогы мен корей дәстүрінің ықпалында болды. Ол көбінесе жарқын түстердің «корей палитрасын» пайдаланатын. Шамамен 2005 жылы қолмен салынған графиканың орнына цифрлық дизайн келді, соның салдарынан Батыс әсері күшейді.

Сәулет және қала құрылысы

Солтүстік Кореядағы қазіргі мәдени өркендеудің ең айқын және әсерлі нысаны – сәулет және қала құрылысы. Корей соғысында АҚШ-тың салдарынан дерлік толығымен қиратылған Пхеньян зор масштабта қайта жаңартылды. Пхеньянның астана мәртебесін көтеру мақсатында 1980-ші және 1990-шы жылдары көптеген жаңа ғимараттар салынды. Солтүстік Корея бірігуге қол жеткен кезде, тас жол екі бағытта да көлік қозғалысын қамтамасыз ететін болады деп күтілуде.

Жаппай ойындар

Солтүстік Корея өзінің "жаппай ойындарымен" танымал. Жаппай ойындар – мемлекеттік басшының туған күнін тойлаудың жылдық биік белесі және мемлекеттің құрылған күнін еске алу рәсімдері: Солтүстік Кореяның негізін қалаушы әкесі Ким Ир Сеннің (15 сәуір 1912 ж.) және мемлекеттің бұрынғы басшысы Ким Чен Ылдың (16 ақпан 1942 ж.) туған күндері. Бұл – мыңдаған солтүстік кореялықтардың өте үйлесімді билерді, әсіресе дәстүрлі билерді, және гимнастиканы, көбінесе бір уақыттағы қозғалыстардың ырғағымен орындайтын көрсетулері. Орындаушылар Ким Ир Сенге, Корей Еңбек партиясына және Чучхе идеясына деген адалдықтарын ән мен ұрандар арқылы білдіреді.