Кіріспе

Ким Чен Ирдің ұлы (1971–2017)

Ким Чен Нам (хангул=김정남,; 10 мамыр 1971 – 13 ақпан 2017) – Солтүстік Корея жетекшісі Ким Чен Ирдің үлкен ұлы. Шамамен 1994 жылдан 2001 жылға дейін ол әкесінің мұрагері саналды. 2001 жылы жалған паспортпен Токио Диснейлендіне баруға тырысқан әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, ол режимді ұятқа қалдырды және оның ықыласынан айырылғаны айтылды. Бірақ Ким өзінің реформаларды жақтағаны үшін ықыласынан айырылғанын мәлімдеді. 2003 жылы Солтүстік Кореядан қуылған Ким Чен Нам кейде отбасылық режимін сынап бастады. Оның әкесінен туған кіші інісі Ким Чен Ын 2010 жылдың қыркүйегінде мұрагер болып тағайындалды. Ким Чен Нам 2017 жылдың 13 ақпанында Малайзияда VX нервтік газымен өлтірілді. 2019 жылдың 10 маусымында The Wall Street Journal газеті АҚШ-тың бұрынғы шенеуніктердің Ким Чен Намның ЦРУ-дың көзі болғанын хабарлады. Ким Чен Ирден бала туған төрт әйелдің бірі. Ким Чен Ир әкесі Ким Ир Сеннің наразылығына байланысты Сонгпен болған қарым-қатынасын құпия ұстауға тырысқандықтан, бастапқыда Джонг Намды мектепке жібермеді, оның орнына оны Сонгтың үлкен әпкесі Сонг Хё Рангпен бірге тұруға жіберді, ол оны үйде оқытты. Солтүстік Корея жетекшілігін бақылайтын ұйым мәлімдегендей, ол Солтүстік Кореядан Мәскеудегі әжесін көру үшін кеткен, балалық шағын Ресей мен Швейцариядағы халықаралық мектептерде өткізген, содан кейін 1988 жылы туған жеріне оралды. Ким Чен Намның мінезі әкесіне ұқсас болған, ал оның әпкесі оны "тез ашуға бейім, сезімтал және өнерге қабілетті" деп сипаттаған. Оның әпкесі 2000 жылы ол "әкесінің орнын алмақ емес" деді. Сондай-ақ ол Солтүстік Кореяның ақпараттық технология (IT) саласын дамытуға жауапты Компьютерлік комитетінің басшысы болып тағайындалды. 2001 жылдың қаңтар айында ол әкесімен Шанхайға сапар шекті, онда Қытай шенеуніктерімен IT саласы бойынша келіссөздер жүргізді. Ұсталғаннан кейін ол Қытайға депортацияланды, ол Жапонияға Токио Диснейлендіне бару үшін бара жатқанын айтты. Әскердің адалдығы Ким отбасының Солтүстік Кореядағы билігінің негізі болғандықтан, бұл Ким Чен Намның болашағы үшін үлкен қауіп болды. Ким Чен Ын әкесі Қытайға мемлекеттік сапармен барған кезде билікте қалды. Ким Чен Намның ықыласынан айырылуы Токиодағы оқиғаға байланысты деп есептеледі. Токиолық "Шимбун" газетінің редакторына жолдаған электрондық хатында Ким Чен Нам Швейцарияда білім алғаннан кейін "реформалар мен нарықты ашуды талап еткенін" және әкесі оның "капиталистке" айналғанын айтты. Ол "құмар ойнау, ішімдік ішу және кейде сауда жасау" репутациясын алды. Ол Солтүстік Кореядан тыс БАҚ-пен тікелей сөйлескен Ким отбасының жалғыз мүшесі болды. Сыртқы сарапшылар оны Солтүстік Корея жетекшілігі құласа және дәстүрлі одақтас Қытай басқа басшыны іздесе, Ким Чен Ынды алмастыруға мүмкін кандидат деп қарастырды. 2007 жылдың 1 ақпанында South China Morning Post газеті Ким Чен Нам үш жылдан бері Макаода отбасымен жасырын өмір сүріп жатқанын хабарлады. Оңтүстік Корея теледидары мен South China Morning Post 2007 жылы Ким Чен Намның португалиялық паспорты бар екенін хабарлады. Алайда португалиялық билік және Макаодағы Португалия консулы Педро Моитиньо де Алмейда Кимде осындай құжат болса, ол жалған болады деп мәлімдеді. 2009 жылдың қаңтар айында Ким Чен Нам әкесінен кейін Солтүстік Кореяда билікке ие болуға "қызығушылық танытпағанын" айтып, бұл шешімді тек әкесі қабылдауы керек екенін мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айында Ким Чен Нам Макаодағы қонақүй лифтісін күтіп тұрған кезде Associated Press агенттігіне қысқа сұхбат берді. Ол Еуропаға қашуды жоспарламағанын айтты, бұл туралы бұрын баспасөз хабарлаған еді. 2010 жылдың қазан айында Оңтүстік Кореяның бір ресми өкілі Ким Чен Нам Макаода "айлар бойы" тұрмағанын және Қытай мен "басқа бір ел" арасында сапарлағанын мәлімдеді. Ким Чен Ын Ким Чен Ирдің қайтысынан кейін 2011 жылдың 24 желтоқсанында Солтүстік Кореяның Жоғарғы Басшысы деп жарияланды. Екі ағайынды ешқашан кездеспеген, өйткені ежелгі дәстүр бойынша, болашақ мұрагерлерді бөлек тәрбиелеуге болатын. 2012 жылдың 1 қаңтарында Ким Чен Нам әкесінің қайтысы туралы хабарды естігеннен кейін 2011 жылдың 17 желтоқсанында Макаодан Пхеньянға жасырын ұшып келгені және әкесіне соңғы құрмет көрсету кезінде Ким Чен Ынмен бірге болғаны хабарланды. Ол бірнеше күннен кейін Макаоға оралып, мұрагерлік туралы болжамдарды болдырмау үшін жерлеу рәсіміне қатыспады. 2012 жылдың 14 қаңтарында Ким Чен Нам Пекинде Air China авиакомпаниясының Макаоға ұшатын рейсін күтіп отырғанын байқады. Ол өзінің кім екенін Инчхон университетінің профессоры бар Оңтүстік Кореялықтар тобына растады және ол әдетте жалғыз саяхаттайтынын айтты. 2012 жылы жапон журналисі Ёдзи Гоми шығарған "Менің әкем, Ким Чен Ир және мен" атты кітабында, оны көп рет сұхбатқа тартып алған Ким Чен Нам Ким Чен Ын жетекшілігі сәтсіз аяқталады деп күткенін айтты, өйткені ол тым тәжірибесіз және жас болған. Ол сондай-ақ "реформаларсыз Солтүстік Корея құлап, мұндай өзгерістер болған жағдайда, режим де құлап кетеді" деді. Оңтүстік Кореялық барлау деректеріне сәйкес, Ким Чен Ын өзінің жартылай бауырына қатысты өлтіруге қатысты тұрақты бұйрық берген. Ол Ким Чен Ынның өзіне қарсы қастандық жоспарлап жатқанына күдікпен қарап Макаодан кетті. Оңтүстік Корея билігі бұрын Ким Ёнг Су деген Солтүстік Кореялық агентті соттады, ол 2010 жылдың шілде айында Ким Чен Намға шабуыл жоспарлағанын мойындады. 2019 жылдың 10 маусымында The Wall Street Journal газеті АҚШ-тың бұрынғы шенеуніктерге сілтеме жасап, Ким Чен Намның ЦРУ-дың көзі болғанын хабарлады. Бейжіңдегі Washington Post бюросының басшысы Анна Фифилд жазған кітапта бұл туралы бұрынырақ хабарланған, ол оның шетелде АҚШ барлау агентімен бірге суретке түскенін және 120 000 долларлық ақшасы бар сөмкесін тасығандығын айтқан.

Құрлық

2017 жылдың 13 ақпанында Ким Чен Нам Малайзияның Куала-Лумпур халықаралық әуежайында VX нервтік газына ұшырағаннан кейін қайтыс болды. Ол өзінің туған інісі Ким Чен Ынның бұйрығымен өлтірілген деген кең пікір бар. Солтүстік Кореяның төрт күдіктісі шабуылдан кейін дереу әуежайдан Пхеньянға қашып кетті. Индонезиялық әйел, Сити Айсия, және вьетнамдық әйел, Доан Ти Хыонг, кісі өлтіруде айыпталды, бірақ олар телешоудағы әзілге қатысып жатырмыз деп мәлімдеді. 2019 жылдың наурыз айында Сити Айсияға тағылған айып алынып, босатылды. Сәуір айында Хыонгқа тағылған кісі өлтіру айыбы да алынып тасталды, ол "қауіпті құралдармен немесе тәсілдермен дене күтіреуге" кінәлі екенін мойындады. Ол үш жыл төрт айға сотталды, бірақ мерзімі үштен бір бөлігіне қысқартылып, 2019 жылдың 3 мамырында босатылды.

Жеке өмір

Ким Чен Намның екі әйелі және бір сүйіктісі болғандығы хабарланды. Оның бірінші әйелі, Шин Чон Хүй (шамамен 1980 жылы туған), Пекиннің солтүстік шетіндегі "Дракон вилласы" деп аталатын үйde тұрады.