Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
2-3 ғасырлардың аяғындағы грек риторигі және грамматигі
Late 2nd/early 3rd century Greek rhetorician and grammarian
Афиней Наукратис (,/æ//θ//ə/'/n//iː//ə//s/; Ἀθήναιος ὁ Nαυκρατίτης немесе Nαυκράτιος, Athēnaios Naukratitēs немесе Naukratios; Athenaeus Naucratita) – грек риторигі және грамматигі, шамамен 2-ші ғасырдың соңы мен 3-ші ғасырдың басында өркендеген. Судада ол Марк Аврелийдің тұсында өмір сүргені айтылады, бірақ 192 жылы қайтыс болған Коммодты сынып сөйлегені, ол сол императордан кейін де өмір сүргенін көрсетеді. Ол Адранттың замандасы болды. Афиней өзі Архипп және басқа комедия ақындары есінде қалдырған бір түрлі балық – тратта туралы және Сирия патшаларының тарихы туралы еңбектердің авторы екенін мәлімдейді. Екі еңбек те жоғалып кеткен. Оның еңбектерінен тек он бес томдық «Дейпнософистае» көбінесе сақталған.
Athenaeus of Naucratis (,/æ//θ//ə/'/n//iː//ə//s/; Ἀθήναιος ὁ Nαυκρατίτης or Nαυκράτιος, Athēnaios Naukratitēs or Naukratios; Athenaeus Naucratita) was a Greek rhetorician and grammarian, flourishing about the end of the 2nd and beginning of the 3rd century AD. The Suda says only that he lived in the times of Marcus Aurelius, but the contempt with which he speaks of Commodus, who died in 192, implies that he survived that emperor. He was a contemporary of Adrantus. Athenaeus himself states that he was the author of a treatise on the thratta, a kind of fish mentioned by Archippus and other comic poets, and of a history of the Syrian kings. Both works are lost. Of his works, only the fifteen volume Deipnosophistae mostly survives.
Деипнософисталар
"Дипнософистае" – "дастарқандағы философтар" деген мағына береді, он бес кітаптан тұрады. Бірінші екі кітап, үшінші, он бірінші және он бесінші кітаптардың бір бөліктері ғана қысқартылған күйде сақталған, бірақ қалған бөлігі толыққандай. Бұл – атақты аспазшылар мен тамақтанып-ішуге қатысты, сондай-ақ музыка, әндер, билер, философия, ойындар, гетералар және зәулімдік туралы мол мәліметтер жинағы. Афиней 800-ге жуық автор мен 2500 жеке шығармаға сілтеме жасайды; оның кейіпкерлерінің бірі (бұл автордың өзі емес) афиналық орта комедиясының 800 пьесасын оқығанын мақтан тұтады. Афиней болмаса, ежелгі әлем туралы көптеген құнды мәліметтер жоғалып кетер еді, және Архестрат сияқты көптеген ежелгі грек авторлары толыққандай белгісіз болар еді. Мысалы, XIII кітап классикалық және эллинистік Грециядағы сексуалдық мәдениетті зерттеу үшін маңызды көз болып табылады, ал 3.63-те Теогнеттің жұмысының сирек фрагменті сақталған. "Дипнософистае" Афиней атты адамның өзінің досы Тимократқа Ларенсийдің (Λαρήνσιος; латынша: Larensis) үйінде өткен дастарқан туралы айтқан әңгімесін баяндайды. Ларенсий – бай кітап жинаушы және өнерді қолдаушы. Бұл, Платонның үлгісіндегі, әңгіме ішіндегі әңгіме, бірақ сөз өте ұзаққа созылады. Талқыланатын тақырыптар көбінесе дастарқан барысында туындайды, бірақ әр түрлі әдеби және тарихи мәселелерге, тіпті грамматиканың күрделі тұстарындарына дейін жетеді. Қонақтар есте сақтаудан цитата келтіреді. "Дипнософистае"-де сақталған материалдың бастапқы көздері әлі де белгісіз, бірақ оның көп бөлігі ертедегі ғалымдардан алынған болуы мүмкін. Аталған жиырма төрт қонақтың ішінде Гален мен Ульпиан да бар, бірақ олардың барлығы да ойдан туған кейіпкерлер, және көпшілігі әңгімеге қатыспайды. Егер Ульпиан кейіпкері атақты заңгермен сәйкес келсе, "Дипнософистае" оның 223 жылы қайтыс болғаннан кейін жазылған болуы мүмкін; бірақ заңгерді преториандық гвардия өлтірген, ал Афинейдегі Ульпиан табиғи өліммен қайтыс болған. Мәтіннің толық нұсқасы (жоғарыда аталған кемшіліктерімен бірге) тек бір қолжазбада сақталған, ол әдетте А деп аталады. Мәтіннің қысқартылған нұсқасы екі қолжазбада сақталған, олар C және E деп белгіленген. Мәтіннің стандартты басылымы – Кайбельдің Teubner басылымы. Стандартты нөмірлеу негізінен Касаубоннан алынған. Энциклопедист және автор сэр Томас Браун Афиней туралы қысқаша эссе жазды, ол 1612 жылы классикалық ғалым Исаак Казобонның басылымнан кейін 17 ғасырда ғалымдар арасында "Білімділердің дастарқанына" деген қызығушылықты қайта жақтандырды.
The Deipnosophistae, which means "dinner table philosophers", survives in fifteen books. The first two books, and parts of the third, eleventh and fifteenth, are extant only in epitome, but otherwise the work seems to be complete. It is an immense store house of information, chiefly on matters connected with famous cooks, dining, but also containing remarks on music, songs, dances, philosophy, games, courtesans, and luxury. Nearly 800 writers and 2500 separate works are referred to by Athenaeus; one of his characters (not necessarily to be identified with the historical author himself) boasts of having read 800 plays of Athenian Middle Comedy alone. Were it not for Athenaeus, much valuable information about the ancient world would be missing, and many ancient Greek authors such as Archestratus would be almost entirely unknown. Book XIII, for example, is an important source for the study of sexuality in classical and Hellenistic Greece, and a rare fragment of Theognetus' work survives in 3.63. The Deipnosophistae professes to be an account given by an individual named Athenaeus to his friend Timocrates of a banquet held at the house of Larensius (Λαρήνσιος; in Latin: Larensis), a wealthy book collector and patron of the arts. It is thus a dialogue within a dialogue, after the manner of Plato, but the conversation extends to enormous length. The topics for discussion generally arise from the course of the dinner itself, but extend to literary and historical matters of every description, including abstruse points of grammar. The guests supposedly quote from memory. The actual sources of the material preserved in the Deipnosophistae remain obscure, but much of it probably comes at second hand from early scholars. The twenty four named guests include individuals called Galen and Ulpian, but they are all probably fictitious personages, and the majority take no part in the conversation. If the character Ulpian is identical with the famous jurist, the Deipnosophistae may have been written after his death in 223; but the jurist was murdered by the Praetorian Guard, whereas Ulpian in Athenaeus dies a natural death. The complete version of the text, with the gaps noted above, is preserved in only one manuscript, conventionally referred to as A. The epitomized version of the text is preserved in two manuscripts, conventionally known as C and E. The standard edition of the text is Kaibel's Teubner. The standard numbering is drawn largely from Casaubon. The encyclopaedist and author Sir Thomas Browne wrote a short essay upon Athenaeus which reflects a revived interest in the Banquet of the Learned amongst scholars during the 17th century following its publication in 1612 by the Classical scholar Isaac Casaubon.