Теңіздегі қашықтықты өлшеу бірлігі: 1852 метр. Навигация, теңіз және әуе кеңістігінде қолданылады. Бір минуттық градусқа тең. "Түйін" жылдамдық бірлігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қашықтық бірлігі (1852 м) теңізде қашықтықты өлшеу.
Unit of distance (1,852 m)
distance measurement at sea
Теңіз милясы – әуе, теңіз және ғарыш серіктемеліктерінде, сондай-ақ аумақтық суларды белгілеу үшін қолданылатын ұзындық өлшемі. Дәстүр бойынша, ол экватордағы ендіктің бір минутқа (бір градусқа) сәйкес келетін меридиан доғасының ұзындығы ретінде анықталған, нәтижесінде Жердің полярлық шеңбері шамамен 21 600 теңіз миліне (60 минут × 360 градус) тең болады. Бүгінде халықаралық теңіз милясы жылдамдық бірлігі – түйін, сағатына бір теңіз милясы ретінде анықталады.
A nautical mile is a unit of length used in air, marine, and space navigation, and for the definition of territorial waters. Historically, it was defined as the meridian arc length corresponding to one minute ( of a degree) of latitude at the equator, so that Earth's polar circumference is very near to 21,600 nautical miles (that is 60 minutes × 360 degrees). Today the international nautical mile is defined as The derived unit of speed is the knot, one nautical mile per hour.
Бірлік символы
Бірде-бір халықаралық деңгейде келісілген символ жоқ, бірнеше символ қолданылады. nmi символын Электр және электроника инженерлері институты мен АҚШ Мемлекеттік баспа кеңсесі пайдаланады. M символы Халықаралық гидрографиялық ұйымда теңіздік шақырымды белгілеу үшін қолданылады. nm – көптеген теңіздік қолданбалар мен мәтіндерде, соның ішінде АҚШ Үкіметінің жағалаулық навигациялық нұсқаулықтарында және теңізшілерге арналған бағыттарда қолданылатын стандарт емес аббревиатура. Ол нанометрдің СИ символымен қақтығысады.
There is no single internationally agreed symbol, with several symbols in use. nmi is used by the Institute of Electrical and Electronics Engineers and the United States Government Publishing Office. M is used as the abbreviation for the nautical mile by the International Hydrographic Organization. nm is a non standard abbreviation used in many maritime applications and texts, including U. S. Government Coast Pilots and Sailing Directions. It conflicts with the SI symbol for nanometre.
Тарих
Миль сөзінің латынша түбірі – мың қадам: [[Mile#Roman mile. Теңіздегі навигация 1500 жылға дейін, навигациялық құралдар ойлап табылғанға және картографтар ендік және бойлық параллельдері бар координаттар жүйесін қолдана бастағанға дейін көзбен жүргізілді. Бір градусқа 60 мильді көрсетудің ең алғашқы жазбасы 1482 жылы шыққан География (Птолемей) кітабындағы Николай Германның картасында кездеседі, онда экватордағы бір градус бойлық "milaria 60" деп белгіленген. Николай Германның Географияның (Птолемей) бұрынғы басылымындағы қолжазба картасында: "unul gradul log. et latitud sub equinortiali formet stadia 500 que fanut miliaria 62 1/2" (экватор астындағы ендік пен бойлық 500 стадионды құрайды, бұл 62 1/2 мильге тең) деп жазылған. Бұл түзету ме, әлде ыңғайлылық па, 62 1/2 мильден 60 мильге өзгеру себебі түсіндірілмейді. Соңында, 1555 жылы Пьетро Мартир д'Анжиераның "Жылына он жылдықтар" еңбегінің ағылшын тіліне аудармасында 60 мильге бір градус арақатынасы пайда болды: "[Птолемей] әр градусқа алты жүз мильді бекітті". 16 ғасырдың соңында ағылшын географтары мен теңізшілері теңіздегі қашықтықтар мен градустар арақатынасы экватор сияқты кез келген үлкен шеңбер бойымен тұрақты екенін білді, Жер шар деп есептегендіктен. 1574 жылы математик Уильям Борн "Теңіз ережесі" атты еңбегінде теңізшілер қолданатын "дәрежелерді көтеру ережесін" былай сипаттады: "Бірақ менің ойымша, біз Англияда бір градусқа 60 мильді қабылдауымыз керек: яғни, біздің ағылшын лигаларымыздың біріне 3 мильден кейін, сондықтан біздің ағылшын лигаларымыздың 20-сы бір градусқа сай келуі керек". Сол сияқты, Роберт Хьюс 1594 жылы үлкен шеңбер бойымен арақашықтық 60 миль/градусқа тең деп жазды. Алайда, бұл 5000 футтық ескі ағылшын милі мен 15 000 футтық лигаға қатысты, Птолемейдің Жердің көлемін дұрыс бағаламауына сүйенген. 17 ғасырдың басында ағылшын географтары ендіктің бұрыштық өлшемі мен мильдің сызықтық өлшемі арасындағы айырмашылықты мойындауды бастады. 1624 жылы Эдмунд Гунтер бір градусқа 352 000 фут (әр доға минутына 5866 2/3 фут) деп есептеді. Гунтер де, Оутред те градусты 100 бөлікке бөлуді ұсынды, бірақ олардың ұсынысын теңізшілер көптеген жылдар бойы ескермеді. 60 миль немесе 20 лигадан бір градусқа дейінгі арақатынас сақталды, ал мильдің ұзындығы Жердің көлемін жақсырақ бағалаулармен өзгертілді. 1637 жылы Роберт Норвуд ендіктің бір доға минутына 6120 фут жаңа өлшемді ұсынды, бұл қазіргі теңіз миліне 44 футқа жуық болды. Жер кемелді сфера емес, бірақ сәл жазықталған полюстері бар сопақтау сфера болғандықтан, ендіктің бір минуты тұрақты емес, полюстерде шамамен 1861 метр, ал экваторда 1843 метрді құрайды. Франция және басқа да метрикалық елдер теңіз милі 45° ендікте орналасқан меридианның доға минутына тең дейді, бірақ бұл бір ғасыр бұрын жасалған қарапайым есептеудің қазіргі заманғы негіздемесі. 19 ғасырдың ортасына қарай Франция теңіз милін метрдің 1791 жылғы түпнұсқалық анықтамасы арқылы, яғни ширек меридианның он миллионнан бір бөлігі ретінде анықтады. Осылайша, теңіз милінің метрикалық ұзындығы белгіленді. Франция 1906 жылы Француз теңіз флоты үшін оны заңды етті, ал көптеген метрикалық елдер 1929 жылғы Халықаралық гидрографиялық конференцияда оны халықаралық қолдануға бекітуге дауыс берді. АҚШ және Ұлыбритания орташа доға минутын қолданды, атап айтқанда, Кларк 1866 эллипсоидымен бірдей беті бар сфераның үлкен шеңберінің доға минутын. Кларк 1866 эллипсоидінің ауталық (тең ауданы) радиусы болып табылады. Соның салдарынан пайда болған доға минуты болып табылады. АҚШ өзінің теңіз милі үшін бес маңызды цифрды таңдады, ал Ұлыбритания өзінің Әскери-теңіз милі үшін төрт маңызды цифрды таңдады, бұл 6080 фут. 1929 жылы Монакода өткен Бірінші Халықаралық ерекше гидрографиялық конференцияда халықаралық теңіз милі дәл 1852 метр (бұл ) деп анықталды. Ұлыбритания оны 1970 жылы қабылдады, бірақ ескірген бірлікке қатысты заңдық сілтемелер қазір 1853 метрге (бұл ) ауыстырылды.
The word mile is from the Latin phrase for a thousand paces: [[Mile#Roman mile. Navigation at sea was done by eye until around 1500 when navigational instruments were developed and cartographers began using a coordinate system with parallels of latitude and meridians of longitude. The earliest reference of 60 miles to a degree is a map by Nicolaus Germanus in a 1482 edition of Geography (Ptolemy) indicating one degree of longitude at the Equator contained "milaria 60". An earlier manuscript map by Nicolaus Germanus in a previous edition of Geography (Ptolemy) stated "unul gradul log. et latitud sub equinortiali formet stadia 500 que fanut miliaria 62 1/2" (one degree longitude and latitude under the equator forms 500 stadia, which make 62 1/2 miles). Whether a correction or convenience, the reason for the change from 62 1/2 to 60 miles to a degree is not explained. Eventually, the ratio of 60 miles to a degree appeared in English in a 1555 translation of Pietro Martire d'Anghiera's Decades: "[Ptolemy] assigned likewise to every degree three score miles." By the late 16th century English geographers and navigators knew that the ratio of distances at sea to degrees was constant along any great circle (such as the equator, or any meridian), assuming that Earth was a sphere. In 1574, William Bourne (mathematician) stated in A Regiment for the Sea the "rule to raise a degree" practised by navigators: "But as I take it, we in England should allowe 60 myles to one degrée: that is, after 3 miles to one of our Englishe leagues, wherefore 20 of oure English leagues shoulde answere to one degrée." Likewise, Robert Hues wrote in 1594 that the distance along a great circle was 60 miles per degree. However, these referred to the old English mile of 5000 feet and league of 15,000 feet, relying upon Ptolemy's underestimate of the Earth's circumference. In the early seventeenth century, English geographers started to acknowledge the discrepancy between the angular measurement of a degree of latitude and the linear measurement of miles. In 1624 Edmund Gunter suggested 352,000 feet to a degree (5866 2/3 feet per arcminute). Both Gunter and Oughtred put forward the notion of dividing a degree into 100 parts, but their proposal was generally ignored by navigators. The ratio of 60 miles, or 20 leagues, to a degree of latitude remained fixed while the length of the mile was revised with better estimates of the earth’s circumference. In 1637, Robert Norwood proposed a new measurement of 6120 feet for an arcminute of latitude, which was within 44 feet of the currently accepted value for a nautical mile. Since the Earth is not a perfect sphere but is an oblate spheroid with slightly flattened poles, a minute of latitude is not constant, but about 1,861 metres at the poles and 1,843 metres at the Equator. France and other metric countries state that in principle a nautical mile is an arcminute of a meridian at a latitude of 45°, but that is a modern justification for a more mundane calculation that was developed a century earlier. By the mid 19th century, France had defined a nautical mile via the original 1791 definition of the metre, one ten millionth of a quarter meridian. So became the metric length for a nautical mile. France made it legal for the French Navy in 1906, and many metric countries voted to sanction it for international use at the 1929 International Hydrographic Conference. Both the United States and the United Kingdom used an average arcminute—specifically, a minute of arc of a great circle of a sphere having the same surface area as the Clarke 1866 ellipsoid. The authalic (equal area) radius of the Clarke 1866 ellipsoid is The resulting arcminute is The United States chose five significant digits for its nautical mile, 6,080.2 feet, whereas the United Kingdom chose four significant digits for its Admiralty mile, 6,080 feet. In 1929 the international nautical mile was defined by the First International Extraordinary Hydrographic Conference in Monaco as exactly 1,852 metres (which is ). Britain adopted it in 1970, but legal references to the obsolete unit are now converted to 1,853 metres (which is ).
Ұқсас анықтамалар
Бір метр бастапқыда Солтүстік полюстен экваторға дейінгі меридиан доғасының ұзындығының 1/10,000,000 бөлігі ретінде анықталды (латенттік градустың жүздік бөлігінің 1% -ы), сондықтан бір шақырым қашықтық бір центиградқа (латенттік доға минуты деп те аталады) сәйкес келеді. Жердің айналасы шамамен 40 000 км. Экваторлық шеңбер полярлық шеңберден сәл ұзағырақ, осыған негізделген өлшеу (=1855,3 метр) географиялық миля деп аталады. Марста ендіктің градусын анықтауды пайдалану арқылы Марстың теңіз милясы тең. Бұл планетаға адам миссиясында аспан навигациясы үшін ықшам түрі және орналасуын шамамен анықтаудың жылдам жолы ретінде пайдалы болуы мүмкін.
The metre was originally defined as 1/10,000,000 of the length of the meridian arc from the North pole to the equator (1% of a centesimal degree of latitude), thus one kilometre of distance corresponds to one centigrad (also known as centesimal arc minute) of latitude. The Earth's circumference is therefore approximately 40,000 km. The equatorial circumference is slightly longer than the polar circumference the measurement based on this ( = 1,855.3 metres) is known as the geographical mile. Using the definition of a degree of latitude on Mars, a Martian nautical mile equals to This is potentially useful for celestial navigation on a human mission to the planet, both as a shorthand and a quick way to roughly determine the location.