Кіріспе

Британдық актриса, британдық наив суретші Глэдис Констанс Купер (18 желтоқсан 1888 – 17 қараша 1971) – ағылшын актрисасы, театр директоры және продюсері, оның мансабы жеті он жылдыққа созылып, сахнада, кинода және телевидениеде өтті. Эдвард дәуіріндегі музыкалық комедия мен пантомимадан жасөспірім шағында бастап, Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын ол драмалық рөлдерде және ойнайтын фильмдерде көзге түсті. 1917 жылдан 1934 жылға дейін «Плейхаус» театрын басқарды, онда көптеген рөлдерде ойнады. 1920 жылдардың басында Купер В. Сомерсет Моэм және басқа авторлардың пьесаларында жоғары баға алды. 1930 жылдары ол Лондонның Вест-Энді мен Бродвейдегі қойылымдарда тұрақты түрде ойнады. 1940 жылы Голливудқа көшіп келген Купер түрлі кейіпкерлік рөлдерде сәттілікке жетті. Ол «Бернадеттің әні» (1943), «My Fair Lady» (1964) және ең танымал «Now, Voyager» (1942) фильмдеріндегі рөлдері үшін «Оскар» сыйлығының «Екінші жолдағы үздік әйел актрисасы» номинациясына үш рет ұсынылды. 1950 және 60 жылдары ол сахнада да, экранда да жұмыс істеді, өмірінің соңғы жылына дейін сахнада ойнауын жалғастырды.

Ерте өмір және мансап

Купер 23 Эннерсдейл жолы, Хитер Грин, Льюишем, Лондон қаласында, Чарльз Уильям Фредерик Купердің (1844–1939) үш қызының ең үлкені ретінде дүниеге келді. Оның екі кіші әпкесі Дорис Мейбел (1891–1987) және Грейс Мюриэл (1893–1982) болды. Жазушы Генри Сент-Джон Купер – оның туған ағасы. Купер балалық шағының көп бөлігін Чисвик қаласында өткізді, себебі ол нәресте кезінде отбасысы сол жерге көшіп келген. 1905 жылы ол Сеймур Хикспен бірге «Фейрлендтегі Блюбелл» мюзиклінде сахнада алғаш рет өнер көрсетті және танымал фотомодельге айналды. 1906 жылы ол Лондонда «Мэйфэрдің сұлуы» спектаклінде, содан кейін «Ормандағы сәбилер» пантомимасында Мэвис рөлінде ойнады. Келесі жылы ол Гаети театрында хор қызы болды, «Готтенберг қыздарында» Еваның шағын рөлін сомдады. Сол жылы Рождествода ол қайтадан «Ормандағы сәбилерде» ойнады, бұл жолы Молли рөлінде. 1908 жылы ол «Гавана» мюзиклінде, ал келесі жылы «Біздің мисс Гиббс» мюзиклінде Леди Конни рөлінде ойнады. Содан кейін ол тағы да Хикспен бірге гастрольдік сапарда болды, «Папаның әйелі» спектаклінде ойнады, ал 1909 жылы Дейли театрында «Долларлық принцесса» опереттасында Седи фон Тромп рөлін сомдады. 1911 жылы ол «Маңыздысы – адал болу» және «Адам және Супермен» спектакльдерінде ойнады. Басқа да көптеген пьесалардың ішінде келесі жылы ол Роялти театрында «Кезеңдерде» Мюриэль Пим рөлінде ойнады. 1913 жылдың ең жарқын оқиғасы – Уиндам театрындағы «Дипломатиядағы» Дора рөлі. Сол жылы ол Роялти театрында «Памэланың ізденісінде» басты рөлді де сомдады. 1913 жылы Купер өзінің алғашқы фильмі «Он бірінші заңдамада» ойнады, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін бірнеше нұсқаусыз фильмдерде түсті. Алайда ол толық уақытты сахналық жұмысын жалғастырды, оның ішінде 1916 жылы «Тамаша Крайтон» және «Трелоньи Веллз» фильмдеріндегі Леди Агата Лэзенби және Клара де Феникс рөлдерін сомдады. Сонымен қатар, 1917 жылы Купер Фрэнк Керзонмен бірге Плейхаус театрының менеджері болды, 1927 жылдан бастап 1933 жылға дейін жалғыз басқаруды өз қолына алды. Осы жылдар ішінде ол бірнеше рет «Менің ханымның көйлегінде» ойнады. Ол 1919 жылы У. Сомерсет Моэмнің «Үй және сұлулық» спектаклінде ойнады, 1920 жылы және одан кейін басқа жерлерде «Дора» рөлін қайталады. 1922 жылы ғана, ол отыздың ортасында болғанда, Артур Винг Пинероның «Екінші миссис Танкерей» спектаклінде үлкен сыншылыққа ие болды. Сахналық карьерасының басында оны тым қатаң деп сынға алды. Олдос Хаксли оның «Үй және сұлулық» спектакліндегі рөлін жоққа шығарып, «оның тым бейшара, тым мүсіндік екенін, әрдайым Галатея сияқты ойнайтынын, жаңадан қазбаланбағанын және әлі де тірі әлемнің жолдарына үйренбегенін» жазды. Осы кезеңде оның актерлік шеберлігі жақсарғаны анық болды, себебі Моэм оны «қалыс актрисадан өте қабілетті актрисаға айналдырғаны» үшін мақтады. 1923 және 1924 жылдары Адельфи театрындағы Рождестволық шоуларда Купер Питер Пэннің басты кейіпкерін ойнады, сонымен қатар сол екі жыл ішінде сол театрда басқа да бірнеше рөлдерді сомдады. Ол Моэмнің «Хаты» спектаклінде Лондонда және 1927 және 1928 жылдары гастрольдік сапарларда, 1928 жылы «Эксельсиор» (Х. М. Харвудтың «L'Ecole des Cocottes» романынан алынған) спектаклінде, сондай-ақ 1929 жылы Лондонда және гастрольдік сапарларда Моэмнің «Қасиетті жалыны» спектаклінде ойнады. Басқа рөлдердің ішінде Купер 1930 жылы «Синарада» Клеменси Уорлок, 1931 жылы «Пеликанда» Ванда Хериот, 1932 жылы «Доктор Пигмалионда» Люси Хейдон, 1932 жылы «От құсында» Карола, 1933 жылы «Норвегияның егеуқырларында» Джейн Клейдон, 1934 және 1935 жылдары Лондонда және Нью-Йоркте, сондай-ақ гастрольдік сапарларда «Жарқын сағатта» Мариелла Линден (бір уақытта өзінің алғашқы «сөйлейтін» фильмін түсірді, «Темір герцог»), сонымен қатар 1935 жылы Бродвейде Дездемона мен Леди Макбет рөлін ойнады. Ол 1935–1936 жылдары Лондонда және Нью-Йоркте «Келін деп ата» спектаклінде Дороти Хилтон болды. 1937 жылдың ең жарқын оқиғасы – Лондонда және гастрольдік сапарларда «Ертеңмен қоштасайық» спектакліндегі Лора Лоример рөлі. 1938 жылы ол Нью-Йоркте, Монреальда және Британияда «Жазғы кездесуде» кішкентай Фокс Кольерді ойнады, сонымен қатар бірнеше Шекспирдің рөлдерін және «Додсворт» спектакліндегі Фран Додсвортты сомдады. 1939 жылы «Жазғы кездесуді» қайталады. Оның фильмдеріндегі шығармалары драмалық және комедиялық фильмдерді қамтыды, соның ішінде «Жасыл жылдар» (1946), «Көкшелі керемет» (1946) және «Құпия бақ» (1949) фильмдері. Басқа да көрнекті фильмдер рөлдері «Қызыл шашты жақсы көретін адам» (1955), «Еркін үстелдер» (1958) және «Ең бақытты миллионер» (1967) – Мэри Дрексел әпкесі ретінде «Олар бар» әнін шырқады. 1940 жылдары оның жалғыз сахналық рөлі Филадельфия мен Нью-Йорктегі «Таң жұлдызы» (1942) және Британиядағы «Бейнебасты шопан» (1948) спектакльдеріндегі...

Жеке өмірі және соңғы жылдары

Купер үш рет үйленген. Капитан Герберт Бакмастер (1908–1921). Олардың екі баласы болды: Джоан (1910–2005), актер Роберт Морлиге үйленген, және Джон Родни (1915–1983). Сэр Невилл Пирсон (1927–1936). Сэр Невилл мен леди Пирсонның бір қызы болды, Салли Пирсон, сондай-ақ Салли Купер, ол 1961 жылдан 1986 жылға дейін актер Роберт Хардиге үйленген. Филип Меривал (1937–1946), оның актер әріптесі. Олар көп жылдар бойы Санта-Моникада (Калифорния) тұрақты түрғын ретінде тұрды. Ол 59 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Осы некеден туған кегі Джон Меривал болды. Купер 1931 жылы жеке өмірбаянын жариялады. Өмірінің соңғы жылдарында ол көбінесе Англияда тұрды және 1971 жылы 82 жасында Оксфордширдегі Темзадағы Хенли қаласында пневмониядан қайтыс болды.