Джеймс Гриффитс: Уэльский политик және Британдық әлеуметтік мемлекетінің негізін қалаушысы
Jim Griffiths
Джеймс Гриффитс: британдық саяхатшы, Уэльстің бірінші мемлекеттік хатшысы (1964-1966). Өмірі, саяси мансабы және Уэльс тарихындағы рөлі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық лейборист саясаткері Джеймс Гриффит немесе Джеймс Гриффитс.
British Labour politician
other people named James Griffith or James Griffiths
Джеймс (Иеремия) Гриффитс (19 қыркүйек 1890 – 7 тамыз 1975) – 34 жыл бойы Парламент мүшесі қызметін атқарған Уэльстік лейборист партиясының саясаткері. Ол кәсіби одақтардың жетекшісі болды және 1964 жылдан 1966 жылға дейін Гарольд Уилсон басшылығымен Уэльстің алғашқы мемлекеттік хатшысы болды.
James (Jeremiah) Griffiths (19 September 1890 – 7 August 1975) was a Welsh Labour Party politician who served for 34 years as a Member of Parliament (MP). He was a trade union leader and became the first Secretary of State for Wales, serving from 1964 to 1966 under Harold Wilson.
Өмірбаян және білім
Ол Кармартенширдегі Амманфордқа жақын, негізгі тілі валлий тілі болған Бетус ауылында дүниеге келді. Он баланың ең кішісі болған оның әкесі Уильям Гриффитс – жергілікті темірші. Ол бес жасқа дейін ағылшын тілінде сөйлемеген. Бетус мектебінде білім алған ол 13 жасында Амманфорд №1 шахтасында (Gwaith Isa'r Betws) жұмыс істеу үшін мектепті тастады, соңынан ол Ложа хатшысы болды. Гриффитс пацифист болған және Ұлы соғысқа қарсы күрескен кезде социалист Виннифред Ратлимен танысып, олар 1918 жылдың қазан айында үйленді. Оның інісі (Дэвид Рис Гриффитс, 1882–1953) – валлий ақыны, ол туған аңғарының құрметіне «Аманви» деген бардтық есімді алған.
He was born in the predominantly Welsh speaking village of Betws, near Ammanford in Carmarthenshire. The youngest of ten children, his father, William Griffiths, was the local blacksmith. He spoke no English until he was five. Educated at Betws Board School, he left at the age of 13 to work at Ammanford No. 1 colliery (Gwaith Isa'r Betws), where he eventually became Lodge Secretary. Griffiths was a pacifist and while campaigning against the Great War met fellow socialist Winifred Rutley, and they married in October 1918. His brother (David Rees Griffiths, 1882–1953) was a Welsh poet who took the bardic name of 'Amanwy' after his native valley.
Саяси мансап
Гриффитс өзінің білімін кешкі мектепке барып жалғастырды және белсенді социалист болды. Ол 1908 жылы Амманфордта Тәуелсіз Еңбек партиясының бөлімшесін құруға көмектесті және көп ұзамай оның хатшысы болды. Кейін ол жаңадан құрылған Амманфорд сауда кеңесінің хатшысы (1916–1919) болды. 29 жасында ол кен орнын тастап, (1919–1921) Лондонның Орталық еңбек колледжіне, сол кезде Анеурин Беван мен Морган Филлипс оқып жүрген. Гриффитс үйге оралғаннан кейін Ланнеллидегі Еңбек партиясының агенті (1922–1925), Антрацит кеншілері қауымдастығының агенті (1925–1936) және Батыс Уэльстің Антрацит ауданындағы күшті Оңтүстік Уэльс кеншілері федерациясының президенті (1934–1936) болды. 1936 жылы Ланнеллиде жұмысшы партиясының депутаты болып сайланды. Үш жылдан кейін ол лейбористік қозғалыста өрлеуін жалғастырды, партияның Ұлттық атқарушы комитетіне сайланды. 1942 жылы ол 97 лейборист депутатын Уинстон Черчилльдің Консервативтік партиясымен келісімге келуіне қарсы дауыс беруге алып келді, бұл келісім үкіметтің Беверidge есебін мақұлдамауына немесе айыптамауына қатысты. Бұл есеп соғыстан кейінгі Ұлыбританияда жан-жақты әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесін құруды ұсынды. Партия басшылығының қарсылығына қарамастан, дауыс беру Лейбористік партияның танымалдылығын арттырды, өйткені ол есептің ұсыныстарын қолдайды. 1945 жылғы жалпы сайлауда лейбористердің жеңісінен кейін, ол Премьер-министр Клемент Атлидің жеке кеңесшісі және Ұлттық сақтандыру министрі болды. Бұл рөлде ол заманауи мемлекеттік жәрдемақы жүйесін құруға жауапты болды. Ол 1945 жылы отбасылық жәрдемақы туралы заң, 1946 жылы Ұлттық сақтандыру туралы заң және 1948 жылы Ұлттық көмек және өндірістік жарақаттар туралы заң енгізді. Беванмен бірге ол британдық әл-ауқат мемлекетінің бас сәулетшілерінің бірі болды. Ол Еңбек партиясының төрағасы (1948–1949), ал 1950 жылы отарлар жөніндегі мемлекеттік хатшы болды. Алайда екі жыл ішінде лейбористер партиясы биліктен шығып кетті. Оппозицияда болған ұзақ уақыт ішінде Гриффитс Лейбористік партияның жетекшісінің орынбасары (1955–1959), Уэльстің істерінің өкілі болды. Ол Хью Гейтскеллмен жақсы қарым-қатынасын пайдаланып, лейбористік партияны децентрализация шарасына міндеттеді. 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде ол сол кездегі премьер-министр Энтони Иденнің астыртын тактикасына қарсы маңызды сөз сөйледі. Онда ол: "Бұл біздің еліміз үшін қара және қайғылы апта, әділетсіз және зұлым соғыс" деп мәлімдеді. Бұл сол кездегі көпшіліктің көңіл-күйін сипаттайды. Гриффитстің 1930 жылдан бері Уэльс үшін Мемлекеттік хатшы сайлауына үгіт-насихат жүргізгенін ескере отырып, Гарольд Уилсон оны зейнеткерлікке шығуды кешіктіруге және 1964 жылғы лейбористік партияның жалпы сайлаудағы жеңісінен кейін Уэльс үшін бірінші Мемлекеттік хатшы болып қызмет етуге көндірді. Уилсонның бастамасымен Гриффитс Уэльс кеңсесін құрып, 1966 жылғы жалпы сайлауға дейін рөлдің негізін қалады, содан кейін ол артқы орынға оралды. Ол Құрмет серіктері орденінің мүшесі болып тағайындалды. Қазір денсаулығы нашар болса да, Гриффитс Қоғам палатасынан отставкаға кетуден аулақ болды, өйткені ол егер ол солай істесе, лейбористер Ланнеллидегі қосымша сайлаудан айырылады деп қорықты. Plaid Cymru 1966 жылы Кармартеннің көршілес орынды иеленді; және Ланнелли регби жаттықтырушысы Карвин Джеймс, Гриффитс орнынан түскен жағдайда, Plaid Cymru үшін қосымша сайлауға қатысуға дайын болды. Ол 1970 жылғы жалпы сайлауға дейін парламентте болды, ол 80 жасқа толады және парламенттің ең қарт депутаттарының бірі болды және XIX ғасырда туған аздың бірі болды. Ланнеллиде оның орнын Plaid Cymru қарсылығын жеңген Дензил Дэвис басқарды. Гриффитс сияқты Дэвис де сайлау округінің депутаты болып 35 жылдай қызмет етті. Алдыңғы жылы Гриффитс өзінің "Естеліктерден беттер" атты автобиографиясын жариялаған (Лондон: Дент, 1969).
Griffiths continued his education by attending night school and became an active socialist. He helped establish a branch of the Independent Labour Party in Ammanford in 1908 and soon became its secretary. Later, he occupied the powerful post of secretary of the newly formed Ammanford Trades Council (1916–1919). At the age of 29, he left the colliery on a miner's scholarship (1919–1921) to the Central Labour College, London, where at the same time Aneurin Bevan and Morgan Phillips were studying. On returning home, Griffiths worked as Llanelli Labour Party agent (1922–1925), before becoming an agent for the Anthracite Miners' Association (1925–1936), and President of the powerful South Wales Miners' Federation – known locally as the Fed – in the Anthracite district of West Wales (1934–1936). In 1936, he was elected Labour Member of Parliament (MP) for what was then safe seat of Llanelli. Three years later, he continued his rise through the Labour movement by getting elected to the party's National Executive Committee. In 1942, he led 97 Labour MP's to vote against the Labour Party's compromise with Winston Churchill's Conservative Party for the government to neither endorse nor condemn the Beveridge Report recommending the establishment of a comprehensive welfare state in postwar Britain. Despite the defiance of the party leadership, the vote boosted Labour's popularity by demonstrating its support for the report's recommendations. Following Labour's victory at the 1945 general election, he was made a Privy Counsellor and Minister for National Insurance by Prime Minister Clement Attlee. In this role, he was responsible for creating the modern state benefit system. He introduced the Family Allowances Act 1945, the National Insurance Act 1946 and the National Assistance and Industrial Injuries Act 1948. Along with Bevan, he was one of the chief architects of the British welfare state. He served as Chairman of the Labour Party (1948–1949), and in 1950 he became Secretary of State for the Colonies. Within two years, though, the Labour Party was out of office. During the long period in opposition, Griffiths became Deputy Leader of the Labour Party (1955–1959), and spokesman on Welsh affairs. He used his good relationship with Hugh Gaitskell to commit the Labour Party to a measure of devolution. Amid the Suez Crisis of 1956, he made an important speech opposing the underhanded tactics of the then Prime Minister Anthony Eden in which he stated: "This is for our country a black and tragic week an unjustifiable and wicked war". This was said to sum up the mood of many at the time. Given Griffiths' determination in having campaigned for a Secretary of State for Wales ever since the 1930s, Harold Wilson persuaded him to delay retirement and serve as the first Secretary of State for Wales following Labour's 1964 general election victory. At Wilson's instigation, Griffiths established the Welsh Office and laid the foundations for the role until the 1966 general election, whereupon he returned to the backbenches. He was appointed a Member of the Order of the Companions of Honour. Though by now suffering from ill health, Griffiths avoided resigning from the House of Commons, because he feared that if he did so, Labour would lose a by election in Llanelli. Plaid Cymru had captured the neighbouring seat of Carmarthen in 1966; and the Llanelli Rugby coach Carwyn James was poised to stand for Plaid Cymru in a by election, had Griffiths stood down. He remained in Parliament until the 1970 general election, by which time he was about to turn 80 and was among Parliament's oldest MPs, and among the few born in the 19th century. He was succeeded in Llanelli by Denzil Davies, who fended off the Plaid Cymru challenge. Similarly to Griffiths, Davies would remain MP for the constituency for around 35 years. The previous year, Griffiths had published his autobiography, Pages From Memory (London: Dent, 1969).
Жеке өмір
Ол 84 жасында Ұлы Лондонның Теддингтон қаласында қайтыс болды, екі ұл және екі қызын қалдырып кетті. Ол Амманфордтағы Христиан ғибадатханасының шіркеуіне жерленген. Еске алу сөзінде премьер-министр Джим Каллахен (1976–79) оны «Уэльстің ең ұлы ұлдарының бірі» деп сипаттады. Біз Амманфордтық Джим Гриффитстің есімін құрметтейміз. Оның туған жерін атап өтуге себебім, барлық құрметтері мен саяхаттарына қарамастан, оның өмірі мен іс-қимылдарын негізінен қалыптастырған Уэльстің терең жүрегіндегі туған жері еді.
He died in Teddington, Greater London, aged 84, leaving two sons and two daughters. He is buried at the Christian Temple chapel in Ammanford. In a memorial address, Jim Callaghan, prime minister (1976–79), described him as "one of the greatest sons of Wales. We honour the memory of Jim Griffiths of Ammanford. I mention his birth place because, despite all his honours and journeyings, it was the place of his birth, deep in the heart of Wales, that essentially shaped his life and actions."