Кіріспе

Қынап ашылған жеріне жақын орналасқан шырыш бездері.
Бұл бездер бұршақтай кішкентай (0,5–1,0 см) және бағаналы эпителиймен қапталған. Бездің өзекшесінің ұзындығы 1,5–2 см және ол қабыршақты эпителиймен қапталған. Бұл бездер фасцияның астында орналасқан, ал олардың өзекшелері вестибулярлық шырышты қабыққа құйылады. Бұл шырышты, сілтілі секреция бөлетін бездер кубоидты немесе бағаналы эпителиймен қапталған альвеолалардан тұратын бөлікшелер түрінде орналасқан. Олардың шығару өзекшелері ауыспалы эпителийден тұрады, ол қынаптың дистальдық бөлігіне енгенде қабыршақты эпителийге айналады. Дуктальдық жүйенің проксимальдық бөліктері ауыспалы эпителиймен қапталған және бездік секреторлық элементтерге тармақталғанға дейін бағаналы эпителиймен қапталуы мүмкін. Бұл бездер перинеальді мембранада және үлкен еріншектің артқы бөлігіне дейінгі вестибулярлық луковицаның астындағы бұлшық етте орналасқан. Вестибулярлық луковицаның өте көп қан тамырлары бар тіні мен Бартолин бездерінің тығыз байланысы осы соңғы құрылымды алып тастаумен байланысты қан кету қаупіне себеп болады. Бартолин бездері интроитустың артқы жиегінде екі жақты орналасқан, гимен мен кішкентай еріншектің арасындағы сағаттың 4:00 және 8:00 көрсеткіштерінде ашылады. Бездің өзекшесінің ашылуы гименнен немесе гимендік сақинаның шетіндегі гимендік каркулдерден 3-4 мм қашықтықта, вестибюльдің артқы-жанама бөлігінде көрінеді.

Тарих

Бартолин бездері алғаш рет 1677 жылы 17 ғасырдағы даниялық анатомист Каспар Бартолин кіші (1655–1738) сипаттаған. Одан бұрын ол француз анатомы Жозеф Гишар Дювернимен (1648–1730) бірлесіп сиырлардағы бездерді ашқан. Кейбір дереккөздер олардың ашылуын оның әкесі, теолог және анатомист Каспар Бартолин үлкенге (1585–1629) қате атрибуциялайды.

Функция

Бартолин бездері жыныстық қозғанда вагинаны майлау үшін шырыш секрециялайды. Бұл сұйықтық вагинаның кіреберісін сәл ылғалдандырып, осы сезімтал аймаққа тиюді қолайлырақ етеді. Бартолин бездерінен шыққан сұйықтық күніне шамамен 6 грамм мөлшерінде басқа вагиналық секрециялармен бірігіп, "майлау сұйықтығын" құрайды және қан плазмасына қарағанда жоғары калий және төмен натрий концентрациясына, сондай-ақ 4,7 шамасындағы сәл қышқыл pH деңгейіне ие.

Клиникалық патология

Бартолин бездері тұншығып, қабынуы мүмкін, нәтижесінде ауырсыну туындауы мүмкін. Бартолин кистасы инфекцияға шалдығып, абсцесс пайда болуы мүмкін. Бездің аденокарциномасы сирек кездеседі, ал қатерсіз ісіктер мен гиперплазия одан да сирек. Бартолин безінің карциномасы – бұл кіндік қуысы қатерлі ісіктерінің 1% құрайтын сирек кездесетін қатерлі ісік. Бұл үш түрлі эпителий тінінің болуына байланысты болуы мүмкін. Скене және Бартолин бездерінің қабынуы цистоцелемен ұқсас болуы мүмкін.