Кіріспе
Қынап ашылған жеріне жақын орналасқан шырыш бездері.
Бұл бездер бұршақтай кішкентай (0,5–1,0 см) және бағаналы эпителиймен қапталған. Бездің өзекшесінің ұзындығы 1,5–2 см және ол қабыршақты эпителиймен қапталған. Бұл бездер фасцияның астында орналасқан, ал олардың өзекшелері вестибулярлық шырышты қабыққа құйылады. Бұл шырышты, сілтілі секреция бөлетін бездер кубоидты немесе бағаналы эпителиймен қапталған альвеолалардан тұратын бөлікшелер түрінде орналасқан. Олардың шығару өзекшелері ауыспалы эпителийден тұрады, ол қынаптың дистальдық бөлігіне енгенде қабыршақты эпителийге айналады. Дуктальдық жүйенің проксимальдық бөліктері ауыспалы эпителиймен қапталған және бездік секреторлық элементтерге тармақталғанға дейін бағаналы эпителиймен қапталуы мүмкін. Бұл бездер перинеальді мембранада және үлкен еріншектің артқы бөлігіне дейінгі вестибулярлық луковицаның астындағы бұлшық етте орналасқан. Вестибулярлық луковицаның өте көп қан тамырлары бар тіні мен Бартолин бездерінің тығыз байланысы осы соңғы құрылымды алып тастаумен байланысты қан кету қаупіне себеп болады. Бартолин бездері интроитустың артқы жиегінде екі жақты орналасқан, гимен мен кішкентай еріншектің арасындағы сағаттың 4:00 және 8:00 көрсеткіштерінде ашылады. Бездің өзекшесінің ашылуы гименнен немесе гимендік сақинаның шетіндегі гимендік каркулдерден 3-4 мм қашықтықта, вестибюльдің артқы-жанама бөлігінде көрінеді.
These glands are pea sized (0.5–1.0 cm) and are lined with columnar epithelium. The duct length is 1.5–2 cm and is lined with squamous epithelium. These are located just beneath the fascia and their ducts drain into the vestibular mucosa. These mucoid alkaline secreting glands are arranged as lobules consisting of alveoli lined by cuboidal or columnar epithelium. Their efferent ducts are composed of transitional epithelium, which merges into squamous epithelium as it enters the distal vagina. The more proximal portions of the ductal system are lined by transitional epithelium and may be lined by columnar epithelium before arborization into glandular secretory elements. These glands lie on the perineal membrane and beneath the bulbospongiosus muscle at the tail end of the vestibular bulb deep to the posterior labia majora. The intimate relation between the enormously vascular tissue of the vestibular bulb and the Bartholin's glands is responsible for the risk of hemorrhage associated with the removal of this latter structure. The Bartholin's glands are located on the posterior margin of the introitus bilaterally, opening in a groove between the hymen and the labium minus at the 4:00 and 8:00 o'clock positions. The glands duct opening is seen on the posterolateral aspect of the vestibule 3 to 4 mm outside the hymen or hymenal caruncles lateral to the hymenal ring.
Тарих
Бартолин бездері алғаш рет 1677 жылы 17 ғасырдағы даниялық анатомист Каспар Бартолин кіші (1655–1738) сипаттаған. Одан бұрын ол француз анатомы Жозеф Гишар Дювернимен (1648–1730) бірлесіп сиырлардағы бездерді ашқан. Кейбір дереккөздер олардың ашылуын оның әкесі, теолог және анатомист Каспар Бартолин үлкенге (1585–1629) қате атрибуциялайды.
Функция
Бартолин бездері жыныстық қозғанда вагинаны майлау үшін шырыш секрециялайды. Бұл сұйықтық вагинаның кіреберісін сәл ылғалдандырып, осы сезімтал аймаққа тиюді қолайлырақ етеді. Бартолин бездерінен шыққан сұйықтық күніне шамамен 6 грамм мөлшерінде басқа вагиналық секрециялармен бірігіп, "майлау сұйықтығын" құрайды және қан плазмасына қарағанда жоғары калий және төмен натрий концентрациясына, сондай-ақ 4,7 шамасындағы сәл қышқыл pH деңгейіне ие.
Клиникалық патология
Бартолин бездері тұншығып, қабынуы мүмкін, нәтижесінде ауырсыну туындауы мүмкін. Бартолин кистасы инфекцияға шалдығып, абсцесс пайда болуы мүмкін. Бездің аденокарциномасы сирек кездеседі, ал қатерсіз ісіктер мен гиперплазия одан да сирек. Бартолин безінің карциномасы – бұл кіндік қуысы қатерлі ісіктерінің 1% құрайтын сирек кездесетін қатерлі ісік. Бұл үш түрлі эпителий тінінің болуына байланысты болуы мүмкін. Скене және Бартолин бездерінің қабынуы цистоцелемен ұқсас болуы мүмкін.