Кіріспе

Австралиялық саясаткер (1883–1967)

Стэнли Мельбурн Брюс, Мельбурнның 1-ші виконты Брюс (15 сәуір 1883 – 25 тамыз 1967) – 1923 жылдан 1929 жылға дейін Австралияның сегізінші премьер-министрі болған австралиялық саясаткер, мемлекет қайраткері және кәсіпкер. Ол бұрын 1921–1923 жылдары Австралияның қазынашысы қызметін атқарған Ұлттық партияның басшысы болды. Қысқа ғана уақытқа бай отбасында дүниеге келген Брюс Кембридж университетінде оқыды және әкесі Джон Мунро Брюстің өзіне қол жұмсауынан кейін отбасының жұмсақ тауарлар фирмасында жетекші рөл атқарды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Галлиполи шайқасындағы алдыңғы қатарда болды және 1917 жылы жараланған күйінде Австралияға оралды, үкіметтің жұмылдыру шараларына қолдау білдіретін сөйлеушіге айналды. Ол Ұлттық партияның және премьер-министр Билли Хьюздің назарына ілігіп, саяси мансапқа бастау алды. 1918 жылы ол Флиндерс округінен парламент мүшесі (депутат) болып сайланды. 1921 жылы ол қазынашы болып тағайындалды, ал 1923 жылы Хьюздің орнын басып премьер-министр болды. Ол аграрлық Отандас партиясымен бірлесіп антисоциалистік коалициялық үкімет құрды, Отандас партиясының басшысы Эрл Пейджбен тығыз жұмыс істеді, бұл қазіргі Либералды-Ұлттық коалицияның негізін қалады. Премьер-министрлік қызметінде Брюс белсенді және жан-жақты бағдарламаны іске асырды. Ол федералдық үкіметтің басқаруын толыққанды жаңартып, оны жаңа астанасы Канберраға көшіруді қадағалады. Австралияның федералдық жүйесін күшейту үшін түрлі реформаларды жүзеге асырды және Австралия Федералдық Полициясы мен CSIRO-ның алғашқы үлгілерін жасауға көмектесті. Брюстің «адамдар, ақша және нарықтар» жобасы – үкіметтік инвестициялардың үлкен көлемі мен Ұлыбританиямен және Британ империясының қалған бөлігімен байланысты күшейту арқылы Австралияның халқын және экономикалық әлеуетін жылдам дамытуға бағытталған амбициялық әрекет болды. Алайда, Австралияның еңбек қатынастары жүйесін жаңартуға жасаған тың тырысыстары үкіметін еңбек қозғалысымен жиі қақтығысқа түсірді, ал 1929 жылы Ұлттық Келісім және Төрелік сотын тарату туралы радикалды ұсынысы оның партиясының мүшелерін үкіметке қарсы дауыс беруге итермеледі. 1929 жылғы сайлаудағы күлдіраған жеңілістен кейін Брюс өзінің мандатын жоғалтты, бұл оны Джон Ховардтың 2007 жылғы сайлаудағы жеңілісіне дейін өкілдігіндегі премьер-министр болып табылатын жалғыз адам етті. 1931 жылы парламентке қайта оралғанмен, Брюстің Лайон үкіметіндегі қызметі қысқа болды. Оның орнына ол халықаралық мансапқа бет бұрды, 1933 жылы Ұлыбританияда Жоғары комиссар болып тағайындалды. Брюс британдық үкіметтік ортада және Ұлттар Лигасында ықпалды тұлғаға айналды, экономикалық және әлеуметтік мәселелер бойынша, әсіресе дамушы елдерге қатысты халықаралық ынтымақтастықтың жақтаушысы болды. Әлемдік тамақтануды жақсартуға ерекше көңіл бөлген Брюс Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымын құрудағы маңызды тұлғалардың бірі болды және оның басқарушы кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Ол Лордтар палатасына отырған алғашқы австралиялық және Австралия Ұлттық университетінің алғашқы канцлері болды. Оның дипломатиялық мансабы Австралияда көп назарсыз қалғанмен, ол Лондонда өмір бойы Австралия мүдделерін қорғады (әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде) және қайтыс болған кезде оның күлдерін Канберраға шашыратуды өтінді.

Ерте өмір

Стэнли Мелбурн Брюс 1883 жылдың 15 сәуірінде Мельбурн қаласының маңындағы Виктория штатының Сент-Килда қаласында дүниеге келді. Ол өзінің атын ұнатпады және тіпті жақын достарының арасында да "С.М." әріптерімен танылуды қалаған. Әйелі оны жай ғана "S" деп атады. Премьер-министр болған кезде ол баспасөз қызметкерлеріне өзінің толық атын емес, әріптерін қолдануды сұрады. Брюстің әкесі Джон Мунро Брюс Шотландиядан шыққан ата-аналарының отбасында Ирландияның Лейтрим графтығында туған. Ол 1858 жылы 18 жасында Австралияға көшіп келген. Оның анасы Мэри Энн Хендерсон 24 жасында 1872 жылы Австралияға көшіп келгеннен кейін оның туысы Джонға үйленген. Джон Брюс талантты бизнесмен болды, ол "сатып алу және сату ісінде шеберлік танытты", бұл оған 1868 жылы "Paterson, Laing and Bruce" деп аталған Мельбурнның импорт фирмасында серіктес болуға мүмкіндік берді. Оның байлығы арта келе, Джон Брюс колониялық Викторияның әлеуметтік және саяси өмірінде ықпалды тұлғаға айналды. Ол гольф спортын жақсы көрді және "Royal Melbourne Golf Club" клубының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол штат ішіндегі либералды протекционисттік саяси қозғалыста белсенділік танытты және болашақ премьер-министр Альфред Дикинге ерте қолдау көрсетті. Джон Брюстің жетістіктері Стенли Брюстің, оның қарындасы Мэридің және ағалары Эрнест, Уильям және Роберттің әулеттің қамқорлығында өмір сүруіне жағдай жасады. Стенли Брюс туылғаннан кейін көп ұзамай отбасы Джон Брюстің салған "Wombalano" сарайына Торак қаласына көшіп барды. Алайда Джон Брюс балаларының өмірінде сырттай және алыс болды, кейінірек оның ұлы Стенли айтқандай. Отбасының пресвитериандық дініне қарамастан, Стенли Брюс Мельбурн Англия шіркеуінің грамматикалық мектебіне (қазіргі Мельбурн грамматикалық мектебі) жіберілді, содан кейін Стенли Брюс өзін негізінен англикан ретінде таныстырды. Брюс орташа оқушы болды, бірақ мектептің спорттық өмірінде өте белсенді болды, оның австралиялық футбол командасының капитаны, содан кейін 1901 жылы мектептің өзі болды. Бүгінгі күні мектеп оның құрметіне "Bruce House" үйін құрды, оның түстері қызыл және ақ. Үйдің талисманы - арыстан, ол Брюстің батырлығын символдайды. 1880 және 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс Брюс отбасының байлығына ауыр соққы берді. Джон Брюс 1894 жылы Виктория банкінің құлдырауынан байлығының көп бөлігін жоғалтты және 1897 жылы импорттау бизнесіндегі серіктестерін сатып алу үшін үлкен қарыздарға батты. Алдағы онжылдықтарда отбасы тағы да көп қайғылы оқиғаларға ұшырады. Стенлидің ағасы Уильям 1899 жылы психикалық ауруы үшін емделгеннен кейін өз-өзіне қол жұмсады. Екі жылдан кейін Джон Брюс Парижге сапарға шыққан кезінде өзіне-өзі қол жұмсады; ол бизнесі мен қаржысындағы үлкен қысымның салдарынан депрессияға ұшырады. Оның қарындасы Мэри ұзақ ауырып, 1908 жылы қайтыс болды, ал анасы 1912 жылы қайтыс болды. Соңында, Брюстің сүйікті ағасы Эрнест, Стенли сияқты батырлығы үшін "MC" орденін алған, 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста алған дене және психикалық жарақаттардан зардап шеккен. 1901 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, отбасының байлығы төмендеді және Брюс орта мектепті бітіргеннен кейін отбасылық бизнеске кірісті. Жас Брюс білім алуға ұмтылды. Ол қарызға алған ақшамен анасы мен әпкесімен бірге Ұлыбританияға көшіп барып, 1902 жылы Кембридждегі Тринити-холлға оқуға түсті. Ол колледждің спорттық өміріне белсенді қатысты, соның ішінде 1904 жылы қайық жарысында жеңіске жеткен Кембридждің ескілік командасының мүшесі болды. Ол қайық спортына деген құштарлығын сақтап қалды және көп жыл бойы командаларды жаттықтыруды (соның ішінде бірнешеуі Хенли Корольдік регатасы үшін) жалғастырды және осы тақырыпта жазды. Эрнест Брюс отбасының ісіне басшылық ету үшін Австралияда қалды. 1906 жылы ол компания директорларына өзінің ағасы Стенлиді "Paterson, Laing and Bruce" фирмасының төрағалығына тағайындауға лобби жасады және ақыры сәтті болды. Ол 23 жаста болғанына қарамастан, өзінің қабілетті төраға екенін дәлелдеді, ал Стенли Лондонда экспорттық және қаржылық мүдделерді басқарып, Эрнест Мельбурнде импорттық және сату операцияларын басқарып, бизнестің және отбасының қаржылық жағдайы тез жақсарды. Осы жылдар ішінде Брюс сонымен қатар Лондондағы "Ashurst, Morris, Crisp & Co" фирмасында адвокаттық қызметте оқыды және жұмыс істеді. Оның фирмадағы жұмысы оны 1908 жылы Мексикаға және 1912 жылы Колумбияға алып барды, бұл халықаралық істерге қызығушылықты арттырды. 1912 жылы Брюс бизнесмен және табысты адвокат болды, осы жылы Этель Данлоп Андерсон Англияға сапар шегіп, бала кезінен таныс болған Брюспен қайта кездесті. 32 жастағы Этель Стенли сияқты шотландық-ирландтық тегінен шыққан және Виктория штатының көрнекті "squatter" отбасынан шыққан. Ол Брюстің көптеген қызығушылықтарын, әсіресе гольф спортын және саяси көзқарасын бөлісті. Олар 1913 жылдың шілде айында шағын салтанатта үйленді. Олардың қарым-қатынасы тығыз болды, көптеген таныстары болды, бірақ жақын достарының шеңбері тар болды, ал олардың қарым-қатынасы өзара құрметке негізделген. Бірақ бірден бір ғана отбасы мүшесінің он жылдан астам уақыт ішінде қайтыс болуы және Брюстердің балалары болмауы оған ауыр соққы болды. Оның ағасы Эрнесттің қызы Хелен Брюс оның өмірінде маңызды рөл атқарды және оның өсиетінің негізгі мүрагері болды, бірақ Брюс "қайталанбас сезімге және күңкілге" толы болды.

Әскери қызмет

Брюс 1914 жылы Австралияға қысқа уақытқа оралды, компанияда ағасы Эрнестпен лауазымын ауыстырды. Сол жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. Брюс пен оның ағалары Империяны қорғауға жіберілді, бірақ үшеуі де Австралия императорлық күштерінен гөрі британ армиясында қызмет етуді жөн көрді. Британ армиясында офицерлік шен алу оңайырақ болды, сондай-ақ отбасы Ұлыбританиямен тығыз байланыста болды (көптегені ұзақ жылдар бойы Ұлыбританияда тұрды). Брюс 1915 жылдың 7 ақпанында лейтенант шеніне ие болды және Мысырдағы Корольдік фюзельерлердің 2-ші батальонына қосылды, кейін британдық 29-шы дивизияға тағайындалды. 29-шы дивизия сол жылы Австралия және Жаңа Зеландия армия корпусы (ANZAC) әскерлерімен бірге, Жерорта экспедициялық күшінің (MEF) қолбасшысы сэр Ян Гамильтон басшылығымен Түркиядағы операцияларға қатысты. Адмиралтействоның бірінші лорды Уинстон Черчилль одақтас Ресейге теңіз жолымен қатынас жасау үшін Дарданеллді Түркиядан басып алу стратегиясын жасады. Бірақ одақтас теңіз күштері тар боғаздан өте алмады, сондықтан Гамильтон басқаратын MEF десантты десанттар арқылы бақылауға алу жоспарын жасады. Осылайша, қазіргі тарихқа енген Галлиполи жорығы басталды. Брюстің полкі 1915 жылдың ортасында Хелс түбегіне қонды, онда ол окоптар салуда және қабілетті командир ретінде өзін көрсетті. Оның батальоны алдағы айларда ауыр шығынға ұшырады, ал Брюс 3 маусымда қолына оқ тиіп жарақат алды. Бірақ осы жарақат оны 4 маусымда батальонының ірі шабуылынан сақтап қалды, онда оның көптеген әріптестері қаза тапты. Кейін ол өзінің белгілі бір мақсатпен сақталғанын ойлады. Ол қайтадан майданға оралды, ал оның дивизиясы Сувла шығанағына көшті, онда қыркүйек және тамыз айларында аса қауіпті шайқастар мен траншеялық соғысқа қатысты. Брюс осы айлардағы қызметі үшін Әскери крест және Кру де Герр ордендерін алды, сондай-ақ 5 тамызда капитан шеніне көтерілді. 26 қыркүйекте ол тағы да жарақат алды, бұл жолы тізесіне оқ тиді, ол бірнеше жылға мүгедек қалдырды және Англияға емделуге мәжбүр болды, ал оның полкінің қалған бөлігі Галлиполи жорығынан кейін Францияға ауыстырылды. Соғысқа дейін Эрнесттің Патерсон, Лэйнг және Брюс компаниясын басқаруы туралы келісім болғанмен, 1915 жылы Эрнест Брюс британ армиясына қосылуға шешім қабылдады. Сондықтан 1916 жылдың қыркүйегінде Брюс шенін тастап, Австралияға оралып, отбасылық бизнесті басқаруға тырысты. Соғыс министрлігі оның өтінішін қабылдамады, бірақ жарақатынан айығып жатқанда Австралияға оралуға рұқсат берді. Әсем сөйлейтін, марапатталған, аяқтарынан айырылған сарбаз ретінде ол Австралияда үкіметтік жұмылдыруға байланысты спикер болуға шақырылды. Осы рөлдегі табысы мен танымалдылығы Ұлттық лиганың және премьер-министр Билли Хьюздің назарын аударды, ол британ үкіметімен келіссөздер жүргізіп, 1917 жылдың маусымында Соғыс кеңсесін Брюске шенін тастауға көндірді. Көптеген отандастарымен бірге қызмет еткеннен кейін ол туған жеріне жаңа мақтаныш пен миссия сезімімен оралды. Бірақ Галлиполи жорығындағы қаза болғандардың, әскердегі жолдастарының өлімін көрген, сондай-ақ отбасының көп бөлігінен айырылған Брюс 34 жасында "тағдыр сақтап қалған өмірін бір нәрсеге арнауға" құштар болды.

Қазынашы, 19211923

1921 жылы қазан айында Еуропадан оралғаннан кейін, премьер-министр Билли Хьюз оны сауда және кеден министрі ретінде үкіметке қосылуға шақырды. Брюс Австралияның ірі импорттау компанияларының бірінің басшысы болғандықтан, бұл лауазыммен мүдделердің қақтығысы туындады, сонымен қатар ол осы бизнесті басқарумен тығырықтанған еді. Бірақ ол, егер Қаржы министрі лауазымы ұсынылса, қабылдауға міндетті болатынын мәлімдеді, өйткені ол бұл лауазымның Уолтер Масси Гринге уәде етілгенін білген. Брюсті таң қалдырғандай, Хьюз келісті, бірақ Масси Грин үкіметтегі екінші орынды және Қорғаныс министрі лауазымын сақтап қалды. Брюс парламентте үш жыл ғана болған болатын, бірақ оның бизнес тәжірибесі Хьюз үшін өте құнды болды, ол партияның кәсіпкерлікке бейім топтарының наразылығына тап болды. Бұл топтар Хьюздің экономикаға араласушылық көзқарасына күмәнмен қарады. Сенатор Джордж Пирс және Ұлттық одақ сияқты партияның ықпалды тұлғалары да Брюсті Қаржы министрі лауазымына артық білетін кандидат деп атады. Брюс пен Хьюз стиль және идеология жағынан келіспеді. Брюс Хьюздің үкімет басқаруын ерсілі-қарсылы және хаотикалық деп санады, және Хьюз басқарып тұрғанда кабинетте немесе партия отырыстарында аз ғана нәтижеге қол жеткізілетінін сезінді. Бірақ ол Хьюздің үстемдігіне қарсы тұрды, оның бірнеше қымбат ұсыныстарын қабылдамады немесе Хьюзді кейбір қисынсыз идеяларынан айныту үшін ақылға салып кеңес берді. Оның өкілеттігі қысқа болды, ол 1922 жылы тек бір бюджетті бекітті, ол консервативті және салықты төмендетуге бағытталған еді. Оппозиция бюджетті мемлекеттік шығындар мен қарызды шектеуге жеткіліксіздігі үшін сынады. Бюджет ауылдық жерлердегі мүдделерге және жақында құрылған Country Party-ге көптеген жеңілдіктер берді, бұл 1922 жылғы желтоқсан айындағы сайлауда Ұлттық партияның үстемдігіне қауіп тудырды. Бірақ Брюс өзінің сүйкімді мінезімен, Хьюзге қарсы кабинеттегі бейшара даусымен және партияның көпшілігіне сәйкес келетін консервативті көзқарастарымен көптеген әріптестерінің құрметіне ие болды.

Премьер-министр, 1923-1929 жылдар

Ұлттық партия 1922 жылғы сайлауда Австралия Өкілдер палатасында он бір орыннан және көпшіліктен айырылды. Бұл орындардың үшеуін ғана Еңбек партиясы жеңіп алды, бірақ Еңбек партиясының өз күштерімен үкімет құруға жеткілікті дауысы болмады. Керісінше, Хьюсқа қарсы либералдық партия бес орын жеңіп алды, ал Отандастар партиясы өзінің өкілдер санын 14-ке дейін арттырып, билік тепе-теңдігін ұстады. Ұлттық партияның билікте қалуының жалғыз саяси мүмкіндігі – Отандастар партиясымен келісімге келу еді. Алайда, Отандастар партиясының басшысы Эрл Пейдж Хьюс премьер-министр болғанда Ұлттық партия үкіметін қолдаудан бас тартты, және қаңтар мен ақпан айларындағы келіссөздер осы тұйыққа шығуға көмектеспеді. Заң шығарушы органда жеңіліске ұшырау қаупінен сақтану үшін, бұл Еңбек партиясын үкімет құруға шақыруға әкелуі мүмкін еді, Хьюс әріптестерін таң қалдырып, 2 ақпанда отставкаға кету ниетін жариялады. 1922 жылғы сайлауда вице-президент Уолтер Масси Грин орыннан айырылғаннан кейін, Хьюс енді Брюсті партия басшысы болып тағайындау үшін шақырды. Брюс бастапқыда тартынғанмен, ақырында келісті, бірақ Хьюс кейін бұл шешіміне өкініп, жаңа премьер-министрдің ең белсенді қарсыластарының біріне айналды. Брюс үкіметі үшін жұмысшы көпшілікті қамтамасыз ету үшін жылдам әрекет етті. Ол Хьюстің көп жылдық саяси одақтасы Джордж Пирсті өзінің министрлер кабинетіне қосылуға көндірді және 1916 жылы Хьюспен бірге Еңбек партиясынан шығып кеткен Ұлттық Еңбек партиясының бұрынғы мүшелерінің қолдауын күшейтті. Ол Уильям Уатты Палата спикері етіп тағайындады, бұл оның негізгі қарсыластарының біреуін тиімді түрде орындықтардан шығарып тастады, бұл тактикалық маневр Австралия саясатында жиі қолданылатын тәсілге айналды. Бірақ оның ең маңызды саяси жетістігі – Ұлттық партия (және олардың ізбасарлары) мен Отандастар партиясы арасындағы сайлау және саяси ынтымақтастық туралы келісім, «Коалиция» деп аталды. Мінез-құлқы мен тегі жағынан өте ерекше болса да, тәртіпті және дипломаттық Брюс ақылды, бірақ ызалы Отандастар партиясының басшысы Пейджпен берік қарым-қатынас орнатты. Брюс бұл қарым-қатынас үшін жоғары баға төледі. Коалициялық келісімнің шарты бойынша Отандастар партиясы 11 мүшеден тұратын кабинетте бес орын алды. Пейдж сондай-ақ Қаржы министрі болды және кабинетте екінші орынға ие болды. Ұлттық партия ауылдық даму және салық саясаты бойынша да маңызды жеңілдіктер жасады, бұл Брюс партиясының кейбір мүшелерінің наразылығын тудырды. Брюстің бүкіл өкілеттігі бойы Қаржы министрі және іс жүзінде Премьер-министрдің орынбасары болған Пейдж, Брюсқа үлкен құрмет көрсетіп, «Ол өзінің шыншылдығымен және қабілетімен әріптестеріне әсер еткен және олардың адалдығын оның даналығы мен адалдығының сыйы ретінде жеңіп алған көшбасшы болды» деді. Брюс 9 ақпанда қызметке кірді. Оның премьер-министр болып тағайындалуы Австралия саясатының тарихындағы маңызды бұрылыс болды. Ол Федерация қозғалысына қатыспаған, отарлық немесе штаттық парламент мүшесі болмаған және 1901 жылғы федералды парламент мүшесі болмаған алғашқы премьер-министр болды. Сонымен қатар, ол толықтай Австралияда туған министрлерден тұратын кабинетке басшылық еткен алғашқы премьер-министр болды. Дегенмен, Брюс көпшілік алдында жиі «Австралияда туған ағылшын» ретінде бейнеленді. Ол Rolls Royce жүргізді, ақ туфли киді және көбінесе алыс және жақын тұрмайтын адам ретінде көрінді: бұл сипаттамалар оны Австралия халқына жақындастырмады.

"Адамдар, ақша және нарық"

1923 жылы Австралия сол кездегі басқа дамыған елдермен салыстырғанда өркендеген, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тез экономикалық тұрғыдан қалпына келді. Халықаралық стандарттар бойынша жұмыссыздық пен инфляция салыстырмалы түрде төмен болды, ал Австралия федерация болғаннан кейін Одақтың табысы айтарлықтай өсті. Австралия – алты миллионнан аз халқы бар, ресурстары мол кең ел еді. Брюс өзінің үкіметінің басымдылығын Австралияның экономикасын дамытуға берді. Премьер-министр ретінде Өкілдер палатасына жасаған алғашқы сөзінде ол Австралияның экономикалық дамуына, федералды жүйені реформалауға, өнеркәсіптік қатынастар бойынша Одақтың өкілеттігін арттыруға, Британ империясы ішіндегі Австралия үшін үлкен дауысқа ие болуға және ұлттық астана құруға бағытталған ауқымды көріністі атап өтті. Ол бұл көріністі "адамдар, ақша және нарықтар" бағдарламасы ретінде түйіндеді. Брюстің айтуынша, Австралияның мол байлықтарын игеруге адамдар қажет болды. 1923 жылы Австралияның жерінің көп бөлігі іс жүзінде бос болды, және Брюс Австралия әлемдегі ең құнарлы және өнімді елдердің бірі болу мүмкіндігіне ие деп сенді, ол уақыт өте келе 100 миллионнан астам халықты – оның заманындағы халықтан 16 еседен астам – қолдана алады. Ғалымдардың келіспеушілік білдіруіне қарамастан, олар нашар климат, топырақ және судың жетіспеуінің ірі халыққа кедергі келтіретінін атап өтті, Брюс-Пейдж үкіметі көптеген британдықтарды Австралияға көшіп кетуге шақыру саясатын қабылдады. Жаңа даму және көші-қон комиссиясының басшылығымен 1924 жылдан бастап он жыл ішінде 34 миллион фунт стерлинг несиелер берілді, ауылдық инфрақұрылымды жақсарту, жерге қол жеткізу және көшіп келушілердің саяхатын (бағаларын) субсидиялау арқылы иммигранттардың орналасуына көмектесу үшін. Саясаттың басталуында он жыл ішінде жарты миллионға жуық британдық иммигранттар күтілген, бірақ сол кезеңде Австралияға 200 000-нан астам адам келді. Брюстің қоныс аудару жоспары ауыл шаруашылығының өсуіне негізделген. Көшіп келушілер көбінесе жерде жұмыс істеуге дайындығы негізінде таңдалды; штаттық және Одақтық үкіметтер өз инвестицияларын ауылды дамытуға шоғырландырды және қайтып келген әскери қызметшілерді қоныстанған аумақтардың шетіндегі фермаларды игеруге шақырды. Осыған қарамастан, бұл көшіп келушілердің көпшілігі қалалық аймақтарға қоныс аударды, өйткені Австралияның ауылдық аймақтары әлдеқайда шалғай және жұмыс істеу қиын (мысалы, Англияға қарағанда) және көмек көрсету схемасын пайдаланғандардың көбі қалалық жұмысшылар немесе бұрыннан қоныс аударғандардың отбасылары мен достары болды. Ұлыбритания мен оның доминиондарынан тыс жерлерден көшіп келуді жағымсыз деп санады. Брюс үкіметі халық санының өсуіне қарамастан, басқа аймақтардан көшіп келушілерге қатаң шектеулер қойып, Ақ Австралия саясатын қолдады. 1925 жылғы сайлау алдындағы үгіт-насихат сөзінде Брюс былай деді: Біз әр австралиялық қандай идеалдарға ұмтылуға тілектес екенін анықтауымыз керек. Менің ойымша, бұл идеалдарды ұлттық қауіпсіздігімізді қамтамасыз ету және біздің "Ақ Австралия" саясатымызды сақтау үшін Британ империясының ажырамас бөлігі ретінде жалғастыру үшін де айтуға болады. Мемлекеттік бағдарламаларды қаржыландыру үшін Ұлыбританиядан бұрын-соңды болмаған мөлшерде қарыз алынды. Лондон Ситиден 1920 жылдары мемлекеттік және Одақтық қазыналарына 230 миллион фунт стерлингтен астам несие берілді. Жеке инвестициялар арқылы тағы 140 млн. фунт стерлинг келді. Брюстің Австралияның экономикалық дамуы жөніндегі жоспары Одақтық үкіметтің дәстүрлі түрде қабылданғаннан әлдеқайда күшті рөлін қажет етті. Ол да, Пейдж те "өздерінің көзқарастары бойынша федералды емес, ұлттық болды" және олардың даму саясатын жүзеге асыру үшін федералды мемлекет қатынастарына үлкен өзгерістер енгізуді көздеді. Біздің проблемаларымыз ұлттық сипатқа ие болып келеді. Біздің қаржылық ресурстарымыз қысқарды және бүкіл Одақтастыққа әсері болды. Біздің барлық проблемаларымыз ортақ проблемалар. Барлығы дамитын болса, ешкім де өркендей алмайды. Мен барлық проблемаларға жеке адам ретінде емес, ұлт ретінде қарауымыз керектігіне сенімдімін. Егер бір штатта үлкен проблема туындаса, оны штаттардың пайдасына және бүкіл Австралияның пайдасы мен ілгерілеуіне арналған Одақтың ынтымақтастығы арқылы шешу мүмкін. Брюс-Пейджтің 1923 жылғы мамырдағы жоспары бірнеше салаларда, әсіресе инфрақұрылым мен ауылды дамыту бағдарламаларында мемлекеттік федералдық операцияларды үйлестіру бойынша күш-жігерді іске қосты. 1923 жылғы "Магистральдық жолдарды дамыту туралы" заңы осы бағыттағы алғашқы және ең маңызды заңнамалық жетістіктердің бірі болды. Заң Австралия Конституциясының 96-бабын пайдаланып, штаттарға қаржылық көмек беруге мүмкіндік берді, федералдық көлік портфелінің жоспарларына сәйкес жол құрылысын және күтімін қаржыландыру арқылы, тиімді түрде Одақтың штат үкіметтерінің конституциялық құқығындағы өкілеттігіне тікелей араласуына мүмкіндік берді. Заң "арнайы мақсаттағы төлемдердің" көптеген түрлеріне үлгі болды, ол Австралияның федералдық қаржылық қатынастарының қалыпты ерекшелігіне айналды. Кейбір маңызды жетістіктерге қарамастан, Брюс көптеген маңызды салалардағы үкіметаралық ынтымақтастықтағы прогреске жиі көңілі толмады. Штаттар электр қуатын стандартизациялауға, теміржол кеңдігін біріктіруге немесе ұлттық денсаулық сақтануға жылдар бойы жұмыс істеп, оны қолдау үшін нақты аргументтер болғанына қарамастан, келісе алмады. Адамдар мен ақша қамтамасыз етілгенімен, Брюс жоспарының нарықтар компоненті толыққанды іске аспады. 1923 жылғы Империялық конференцияда Брюс тұрақты түрде Стэнли Болдуиннің консервативтік үкіметінен Ұлыбританияның саудалық келісімдерін өзгертуге, басқа елдерден импортталған тауарларға қарағанда доминион өнімдеріне басымдық беруге шақыруда болды. Ол мүше мемлекеттердің өндірісімен отандық сұранысты қанағаттандыратын және басқа елдер мен империялардан қосымша импорт іздейтін империялық экономикалық саудалық келісімдерді жақтады. Болдуин және консерваторлар Британияда мұндай схеманы енгізуге тырысты; алайда, британ халқы негізгі өнімдерге (әсіресе азық-түлікке) бағаның өсуінен қорқып, бұл қорқыныш консервативтік үкіметтің 1923 жылғы желтоқсан сайлауында жеңіліске ұшырауына ықпал етті. Болдуиннің ізбасары Рамсей Макдональд жоспардан бас тартты, бұл Брюстің наразылығын тудырды, және келіссөздерді қайта жандандыруға жасалған әрекеттер он жыл бойына экономикалық жағдай нашарлаған сайын сәтсіз аяқталды. Еуропалық және американдық ауыл шаруашылығы өндірісі соғысқа дейінгі деңгейге жеткенде 1920 жылдарының ортасында әлемдік ауыл шаруашылығы бағалары тұрақтап қалды, ал Австралия экспорты он жыл бойына нарықтан ығыстырылды. 1927 жылы Эрл Пейдж коалициялық үкімет үшін дефицит бойынша алғашқы бюджетті ұсынды, ал Брюс Австралияның экономикалық жағдайы нашарлап бара жатыр екенін мойындады. Федералдық және штаттық қарыз сол жылы бір миллиард фунт стерлингтен астам құрады, оның 305 миллион фунт стерлингі соғыс қарыздары еді, ал қалғаны жоғары өнімділікке жеткізе алмаған дамуға жұмсалды. Қарыздың жартысына жуығы шетелдік кредиторларға, әсіресе Лондондықтарға тиесілі болды. Экономикалық өсім баяу болды және үміттенген деңгейден әлдеқайда төмен болды. Экспорт пен кірістер үкіметтің қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады, ал инвесторлар Австралияның қарыз деңгейіне алаңдаушылық білдіре бастады. Брюс өз жоспарларын жалғастырды және Австралия экспортын өсірудің проблемаларды түзетудің кілті екеніне сенді, осылайша қосымша инвестициялар мен халық өсімін ынталандыруды негіздеді. Үкімет қарыз мәселесін шешуге тырысты. 1920 жылдарының ортасында штаттар өз бағдарламаларын қаржыландыру үшін тұрақсыз деңгейде қарыз алып жатқанда, Брюс барлық үкіметтік қарыздардың, Одақтың және штаттардың жауапкершілігін, сондай-ақ жаңа қарыз алу құқығын барлық штаттардың бір дауысқа және Одақтың екі дауысқа және шешуші дауысқа ие болған Ұлттық қарыз кеңесіне беруді ұсынды. Ол...

Үкіметті жаңғырту

Брюс өзінің бизнес принциптерін кабинетіне енгізуге кірісті, корпоративтік менеджер және қайық жүзу жаттықтырушысы ретіндегі тәжірибесін пайдаланып, кабинет жүйесін ұйымдасқан және тиімді етіп құрды. Ол ресми жүйе құрды, онда кабинет отырыстарының күн тәртібі жасалатын еді, ал әр мәселеге жауапты министр басқа мүшелерге ақпарат беру үшін құжаттарды тарататын. Оның шешім қабылдау тәсілдері әріптестерінің хабардар болуын және шешімдерге белсенді қатысуын қамтамасыз етті, ал келіспеушілік туған жағдайда кабинет мүшелері кабинеттік ынтымақты сақтау үшін отырыстардан шеттеуге мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде Брюс әріптестерінің құрметі мен мақұлдауын жедел алды және көп жағынан өзінің еңбекқорлығы мен білімі арқасында кабинетте басымдыққа ие болды. Кейіннен министр Джордж Пирс Брюс өзінің 38 жылдық парламенттік мансабында қызмет еткен немесе оппозицияда болған премьер-министрлердің арасында ең үздігі болғанын айтты. Брюс атқарушы биліктің зерттеу және ақпарат жинау мүмкіндіктерін де күшейтті және шешімдер мен саясатты қол жетімді ең жақсы дәлелдер мен ақпарат негізінде қабылдауға тырысты. Брюс үкіметінің алдында рекордтық 22 Корольдік комиссия есеп берді, сондай-ақ экономикалық, өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы салаларында көптеген басқа да сауалдар мен зерттеу жобалары жүргізілді. Австралияның ауыл шаруашылығы мен экономикасын дамыту үшін ғылымға инвестиция салудың маңызды екенін мойындаған Брюс Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесін (CSIR) құрды, қазір ол CSIRO деп белгілі. Ол 1929 жылы Экономикалық зерттеулер бюросын құрды және алғаш рет экономистер үкіметке саяси мәселелер бойынша кеңес беру үшін тұрақты түрде жұмысқа алынды. Ол қызметтен кеткен кезде премьер-министрге және атқарушы билікке саясаттың көптеген маңызды салалары туралы ақпарат беру үшін кең ауқымды құрылымдарды құрды, бұл Австралия премьер-министрінің кәсіби деңгейінің маңызды дамуы болды. Брюс тұсында Австралия үкіметі де жоспарланған федералды қала Канберраға жаңа тұрақты орнына көшті. Жаңа федералды астананың жоспарлары Федерация құрылғаннан бері талқыланып келді және 1913 жылы Молонгло өзеніндегі жер учаскесі таңдалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс, сондай-ақ қаржыландыру және басқару мәселелеріне байланысты жобалау және құрылыс баяу жүргізілді. Брюс жаңа астананың белсенді жақтасы болды, былай деді: «Федерация мақсатына жету үшін Австралияға ұлт ретінде лайықты орталық болуы қажет еді және ерте ме, кеш пе, мемлекеттік шекараларды және мемлекеттік көзқарастарды ескермейтін ұлттық астана құрылуы керек еді». Бұл 1927 жылдың 9 мамырында Федералды Парламент Канберрадағы жаңа ғимаратына көшкен кезде іске асты; Брюс бірнеше күн бұрын әйелімен бірге Лоджаға көшіп кеткен еді. Федералды Парламенттің ашылу салтанатында Брюс Өкілдер палатасы мен Сенат кеңселерінің қызметкерлерінің дауыстарының тым айқын екенін шешті және Йорк герцогін жеке қарсы алып, жаңа ғимаратты ашуға қатысты, бұл қадам бірнеше парламентарийлер тарапынан сынға ұшырады. Үкімет пен кабинет жұмысын жаңа астанаға ауыстыру 1927 және 1928 жылдары баяу жүргізілді. Бұл сол жылдары үкіметтің уақытының көп бөлігін алған әкімшілік міндет болды, көптеген ведомстволар Мельбурндан біртіндеп көшірілді, бұл Брюстің қатты алаңдауына себеп болды.

Императорлық ұсыныстар

Британ империясының тұжырымдамасына адал болған Брюс оны өзара экономикалық даму, саяси ынтымақтастықты күшейту және қорғаныс, сауда және сыртқы істер жөніндегі ортақ саясат арқылы нығайтуды көздеді. Премьер-министр ретінде оның алғашқы шетел сапары 1923 жылы Лондондағы Императорлық конференцияға қатысты. Брюс Ұлыбритания мен оның доминиондары арасындағы ынтымақтастықты кеңейту үшін кең ауқымды ұсыныстар жасады, әсіресе сауда, қорғаныс және ортақ сыртқы саясатты қалыптастыру салаларында. Ол әсіресе императорлық істерде доминиондардың рөлін күшейтуді, соның ішінде қорғаныс және сыртқы істер мәселелері бойынша бірлескен шешім қабылдауды қалады. Ол Австралияға әсер ететін Ұлыбританияның сыртқы саяси шешімдеріне қатыспауына наразылық білдірді. 1922 жылы, "Чанак" дағдарысы деп аталатын оқиға кезінде, Түркияның Грекиямен шекарасын қайта анықтау жөніндегі агрессивті маневрлеріне қатысты британдықтардың қысымы, британдық кабинет Түркияға қарсы соғыспен қорқытқанша өсті. Бұл қатер доминиондардың интервенцияға әскери қатысуын қамтыды, бірақ доминион үкіметтеріне Түркиядағы оқиғалар туралы ақпарат берілмеген. Дағдарыстың дипломатиялық аяқталуымен аяқталғанына қарамастан, доминион басшылары ешқандай кеңессіз әскери қақтығысқа түсіп қалуы үшін ашуланды. Брюс доминиондар үшін кеңірек кеңесу мен дауыс беруге ұмтылды және Ричард Кейсиді Лондондағы тұрақты саяси байланысшы етіп тағайындады, ол британ үкіметінің шешімдеріне қол жеткізе алады және Вестминстер мен Мельбурн арасындағы байланыс құралы ретінде әрекет етеді. Ол сондай-ақ Империяда қазіргі кездегі жағдайды мойындау үшін Колониялық кеңседен бөлінген Доминиондық кеңсе құру үшін сәтті лоббилік қызмет атқарды. Алайда, доминиондар жалпы алғанда императорлық жүйені өзгерту керектігіне келіскенмен, олардың барлығы тығыз ынтымақтастық пен берік байланыстар туралы оның көзқарасын бөліспеді. Канада мен Оңтүстік Африка одағы Лондоннан үлкен тәуелсіздікке ұмтылды, ал Брюстің империяаралық сауда және саяси ынтымақтастық жөніндегі көпшілігінің амбициялық жоспарларына деген құлшыныс аз болды. 1923 жылдан кейін Австралияның Лондонда үлкен өкілдігіне қарамастан, Брюстің империялық шешім қабылдауды ұжымдық қабылдау үміті 1924 жылы Ұлыбританияның Кеңес Одағын тану шешімімен тағы да құлдырады. Бұл әрекет коммунизмге қарсы Брюсті қатты қорқытты, ол бұл шешіммен идеологиялық тұрғыдан және доминиондармен тағы да кеңес болмағандықтан келіспеді. Алайда ақыр соңында Британия мен оның басқа мемлекеттерінің осы мәселедегі көзқарастары бір-біріне сай келмейтін болып шықты. Оның орнына Ұлыбритания Кеңес Одағымен жалпы келісімге тек өзінің атынан қол қойды, бұл Ұлыбритания мен Австралияның сыртқы саясат мәселесі бойынша алғашқы үлкен бөлінуін белгіледі. Оның тек Еуропаның қауіпсіздік шараларына ғана қолданылуына қарамастан, Брюс Британияның 1925 жылы доминиондық кеңестерсіз Локарно шарттарына қол қоюын сынға алды; дегенмен, түпкілікті келісім доминиондарға міндетті емес еді. 1926 жылғы Императорлық конференция Ұлыбритания мен оның доминиондарының мүдделері тез арада өзгешелене бастағанын және ынтымақтастықты күшейту емес, тәуелсіздіктің күшейтілуі ең тиімді шешім екенін растады. Брюс империяның бұрылыс нүктесіне жеткенін мойындады, бірақ императорлық жүйені қайта жандандыруға деген оптимизміне қарамастан, басқа үкіметтер тарапынан қызығушылық аз болды. Ақырында, үлкен тәуелсіздікке қатысты ұсыныстар жеңіске жетті, ал 1926 жылғы Императорлық конференция Бальфур декларациясы арқылы доминиондар негізінен тәуелсіз субъектілер екенін мойындады, олар Британдық Ұлттар Достастығы ретінде еркін байланыста болды, бірақ көп келіссөздерден кейін ол ұлт немесе мемлекет терминдерін қолдануды тоқтатты. Генерал-губернаторлар британдық үкіметтің емес, тек британ монархының өкілдері ретінде қайта анықталды және енді тек өздерінің доминиондық үкіметтерінің кеңесі бойынша әрекет етуге міндетті болды. Бұл өзгерістер доминиондардың отарлардан тәуелсіз елдерге айналуында символикалық және практикалық тұрғыдан маңызды болды. Брюс бұл оқиғаларға қатысты әртүрлі сезімде болды; бір жағынан ол империя әлі де халықаралық істерде оң рөл атқаратын күшті және маңызды халықаралық ұйым деп сенді, бірақ екінші жағынан басқа мүше мемлекеттер оның тұтастығы мен бірлігін сақтауға деген көзқарасын немесе міндеттемесін бөліспегеніне көңілі қалды. Брюс конференцияда кейбір жетістіктерге де қол жеткізді, Императорлық Экономикалық комитеттің жұмысын кеңейтіп, техникалық және ғылыми салаларда империяаралық ынтымақтастықты арттырды.

Өнеркәсіптік қатынастар

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ереуілдер мен өндірістік тәртіпсіздіктер жиі болды, олар нашар жағдайларға байланысты наразылықтан және Австралия Коммунистік партиясы мен Әлемдік өнеркәсіптік жұмысшылар сияқты радикалды еңбек ұйымдарының өсуінен туындады. Австралиядағы жағдайды нашарлатқан фактор – Федерациядан бері қалыптасқан өндірістік соттардың қабаттасқан жүйесі болды. Федералдық төрелік бірнеше штатқа немесе федералдық қызметкерлерге әсер ететін өндірістік даулар үшін көзделгенімен, соттар бірқатар шешімдер арқылы федералдық төреліктің құзырауын едәуір кеңейтті, нәтижесінде мемлекеттік және федералдық трибуналдардың көптеген өндірістік дауларды қарауымен екіұшты жүйе қалыптасты. Одақ дау бойынша Ұлттық үкімдерді қабылдамағандықтан, Брюс тездетіп Навигациялық заң мен Иммиграциялық заңды қабылдады. Бірінші заң Австралия суларында Австралияның еңбек құқығына бағынбаған британдық және шетелдік кемелердің жұмыс істеуіне рұқсат берді (дегенмен, Австралияда жұмыс істейтін британдық кемелер де көп ұзамай ереуілге шықты). Екінші заң Ұлттық үкіметке, арнайы трибунал "қоғамның өндірістік өмірін бұзды" деп тапқан кез келген шетелдік азаматты депортациялауға мүмкіндік берді. Шетелдік ереуіл көшбасшылары дереу депортацияға алынды, бірақ Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі Джек Ланг екі жетекші кәсіподақ көшбасшысына шақыру қағаздарын табыстауға штаттық полицияға рұқсат бермеді. Брюс жауабында Бейбітшілік офицерлері заңын қабылдады, ол Ұлттық полиция күшін қайта құрды. Бұл қатаң шаралар Лейбористік партияның наразылығын тудырды, олар Премьер-министрді халықтан мақұлдау сұрауға шақырды. Брюс осыны істеді, ал 1925 жылғы сайлаулар Австралияның алғашқы "қызыл қорқыныш" сайлауы болды. Ол өнеркәсіптік бейбітшілік пен оны қамтамасыз етуде Ұлттық үкіметтің рөлін күшейтуді насихаттады, сонымен қатар "шетелдік арандатушыларды" және "сыныптық соғысты" айыптап, су жағалауында заң мен тәртіпке шақырды. Ол сайлау кампаниясы барысында "Австралияның осы тарихи құралы – Конституция, қазіргі заманның қажеттіліктеріне сай келе ме, жоқ па, соны қарастыруы керек" деп, бұрынғы федералдық тәртіпке ашық қарсылық білдірді. Кампания сәтті аяқталды және Брюс үкіметі оңай қайта сайланды, ALP-мен салыстырғанда көпшілігі 11 орынға артты, ал ALP басшысы Мэтью Чарльтонның денсаулығы нашар болды. "Менің үкіметім нақты мәселе бойынша және өнеркәсіптік бейбітшілікті сақтау шараларын енгізу жөніндегі нақты миссиямен билікке қайта оралды", - деп мәлімдеді Брюс екінші мерзімінде және Австралия Конституциясына түзетулер енгізу және өнеркәсіптік қатынастарды Ұлттық үкіметтің толық құзырына беру үшін референдум жариялады. Осы мақсатта Конституцияны өзгертуге жасалған әрекеттер 1911, 1913 және 1919 жылдары тартыспен қабылданбады, бірақ жалғасып жатқан өндірістік даулардың аясында Брюс құзыраудың араласуын, екіұшты шешімдерді және Ұлттық деңгейде жеткіліксіз реттеушілік және орындаушылық өкілеттіктердің проблемаларын анық көрсетті. Сонымен қатар, ол сол уақытта "өмірлік маңызы бар қызметтерге" қатысты сұрақтарды да қойды, бұл үкіметке "өмірлік маңызы бар қызметтердің нақты немесе ықтимал бұзылуынан" халықты қорғауға мүмкіндік берді. Бұл ұсыныстар көптеген жақтан, тіпті болашақ консервативті премьер-министр Роберт Мензиестен де қарсылыққа ұшырады. Австралияның еңбек партиясы мен консервативті топтар түзетулер бойынша пікірде бөлінді, ал ALP ақырында сұрақтарға нақты ұстаным қабылдамады. Бірақ қыркүйек айына қарай бұл мәселе өте көп дау-дамайлар мен жағымсыз сезімдерді тудырды, сондықтан көптеген сарапшылар үшін ұсыныстар конституциялық өзгерістердің жоғары деңгейін жеңу үшін жеткілікті халықтық қолдау таба алмағаны таңқаларлық емес.

Теңіз саласының дағдарысы

1927 жылы экономикалық көрсеткіштер Австралияда төңкерістің басталуын көрсетті. 1929 жылға қарай, халықаралық жағдайдың жылдам нашарлауының салдарынан рецессия депрессияға айналып бара жатқанына күмән болмады. Сол жылы Австралия экспортының бағасы үштен біріне жуық төмендеді, ал ЖІӨ 10% қысқарды, бірақ тұрмыстық өмірдің құны төмендемеді. Австралияның қарызы 631 миллион фунт стерлингке жетті, ал оған төленетін сыйақылар Австралияның экспорттық кірісінің жартысына жуығына тең болды, мұндай жағдай тіпті жағымды экономикалық ахуалда да сақтау қиын еді. Инвесторлар мен банктер тәуекелді сезіп, Австралияның несие алу мүмкіндігі тез азайды. Брюстің масштабты экономикалық даму жоспарлары ұлттық қарызды едәуір арттырды, бірақ қысқа мерзімде маргиналды экономикалық өсімді ғана қамтамасыз етті. Үкімет үшін жағдайды нашарлату үшін, өнеркәсіптік тәртіпсіздік, әсіресе экономикалық маңызды Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория штаттарында, тұрақты мәселе болып қала берді. Оппозиция да күшейді: Скуллин парламенттің ең талантты және сөзді мүшелерінің бірі ретінде танылды, тіпті оның қарсыластары оның жеке адалдығын құрметтеді. Скуллин Австралия экономикасының қарызға батып, үкімет қаржысы күрт өзгермесе, ауыр депрессияға ұшырауы мүмкін екенін болжады. Сонымен қатар, премьер-министрдің өзінің партиясы оның астында ыдырап бара жатты. Әлі келісілмеген партиялық платформа болды және жеке мүшелер өздері сайланатын мәселелерді анықтауға кең мүмкіндік алды, бұл заңнама бойынша үкіметтік фракциядан жиі шығуға әкелді. 1928 және 1929 жылдарығы сайлаулардың нәтижесінде үкіметтің тоғыз орындық көпшілігі азайды, ал бұрын Брюспен жұмыс істеген бірнеше жетекші тұлғалар оған қатысты өткір сыншыларға айналды. Хьюз және Эдвард Манн 1929 жылы үкіметтің ең жанкешті қарсыластарының екеуі болды. Экономикалық жағдайдың нашарлауы еңбек қатынастарына қосымша қысым жасады, жұмыссыздық өсті және жұмыс берушілер шығындарды қысқартуға тырысты. 1927 жылы қант фабрикасы жұмысшыларының, 1928 жылы портовый жұмысшылардың, ал 1929 жылы көлік және ағаш өнеркәсібі жұмысшыларының ереуілдері экономикалық операцияларды үздіксіз бұзып келді. Жағдайды ушықтырған нәрсе – Жаңа Оңтүстік Уэльстің көмір кенішіндегі шахтерлер мен кеніш иелері арасындағы даулар 1929 жылы көтерілістер мен тосқауылдарға ұласты, ал Брюс үкіметінің араласуы келісімге қол жеткізе алмады. Атап айтқанда, 1929 жылдың наурыз айында Ньюкасл қаласындағы кеніш иесі Джон Браун төмен жалақыны қабылдауға мәжбүрлеу үшін Пелау және Ричмонд кеніштерінен жұмысшыларды шығарды. Бас прокурор Джон Латэм Браунға қарсы заңсыз күш қолдану тактикасын қолданғаны үшін заңдық шара қолданды, бірақ Брюс істі тоқтату үшін араласты, себебі ол істі күмәнді деп санайды және оны тоқтату үкіметке дауды бейбіт шешуге мүмкіндік береді. Кеніш иелері үкіметтің делдалдық келіссөздеріне қатысудан бас тартты, ал үкімет бай бизнеске жақын тұрды және екі стандартты қолданды, Брюстің бейтарап көшбасшы және заң мен тәртіптің премьер-министрі ретінде беделін түсірді. Брюс пен парламенттегі консерваторлар «экономикалық құлдырау – еңбек қатынастарының нашарлауының нәтижесі, себебі емес» дегенге көз жеткізді. Көңілі тоңған премьер-министр Австралияның штаттық үкіметтеріне ультиматум қойып, өнеркәсіптік реттеу өкілеттіктерін федералды үкіметке ерікті түрде беруді немесе федералды үкімет өзінің өнеркәсіптік өкілеттіктерінен бас тартып, федералды төрелікті таратуды талап етті. Бұл жариялау саясаттың барлық тараптарына, әсіресе Брюстің кабинетінің мүшелеріне үлкен соққы болды, олардың көпшілігі штаттарға хабарланған күніне дейін саясаттың күрт өзгеруі туралы хабардар болған жоқ. Брюс штаттар өздерінің өкілеттіктерін бермейді деп есептеді, сондықтан бұл қадам Одақтың төрелігін тоқтатуға бағытталған. Брюс үшін екіжақты юрисдикцияның статус-квосы өзгермейтін жалғыз ойланбас нәрсе болды. Премьер-министр парламентке «Теңіз өнеркәсібі туралы» заң жобасын ұсынғанда, оған қарсылық тез және күшті болды. 1929 жылы 150-ден астам кәсіподақ пен 700 000 жұмысшы көптеген салалардағы одақтық шешімдермен қамтылған, бірақ көмір және ағаш секторында наразылық болса да, көпшілігі өздерінің шараларына қанағаттанды және мемлекеттік шешімдерге қайта оралған жағдайда жалақысы мен жағдайлары нашарлайды деп қорқыды. Ол өзінің іс-әрекетін қажеттілік ретінде қорғады, соның арқасында белгілі бірлікке қол жеткізіп, соңғы жылдары көптеген проблемаларды тудырған қайталауды тоқтатуға болады. 1929 жылы үкіметтің басқа да шешімдері дау тудырды. Пейдж 22 тамызда соңғы бюджетін ұсынды, онда қарыз дағдарысы күшеп бара жатқанына назар салынды және дефицитті жабу үшін ойын-сауық пен театрларға жаңа салық енгізілді. Бұл салық халық арасында өте танылмады, ал ойын-сауық индустриясы оны тоқтату үшін белсенді науқан жүргізді. Брюс 1929 жылғы Бриджен есебіне сүйене отырып, қорғау тарифінің тым жоғары екенін және реформаға қажеттігін айтты, бұл қуатты қорғалған өнеркәсіптер үшін даулы мәселе болды. «Теңіз өнеркәсібі туралы» заң жобасының бірінші оқылысы тек төрт дауыспен қабылданды, Хьюз, Эдвард Манн және Джордж Максвелл үкіметке қарсы дауыс берді. Хьюз заң жобасына түзету ұсынды, онда ол халықтың референдумда немесе жалпы сайлауда мақұлдағаннан кейін ғана күшіне енуі керек екенін айтты. Брюс референдум өткізуден бас тартты, түзету оның үкіметіне сенімсіздік дауысы болады деп мәлімдеді және партиясын оны құлатуға шақырды. Ұлтшыл депутат Уолтер Маркс және тәуелсіз депутат Уильям МакУильям оппозицияға қосылды, оппозицияға бір дауыс көбірек берді. Брюс пен оның жақтастары Спикер, сэр Литтелтон Грумнан комитетте дауыс беру арқылы дауыс санын теңестіруді сұрады, комитет төрағасы Джеймс Бейлиге (көптеген үкіметтік) дауыс беруге мүмкіндік берді. Грум бас тартты, спикердің бейтараптығының ұзақ дәстүрлі Вестминстер (бірақ емес Австралия) парламенттік дәстүріне сілтеме жасады. Грумның 1925 жылы Брюс оны Бас прокурор лауазымынан босатканы оның кейінгі шешіміне маңызды әсер етті. Жедел сайлау жарияланды, Брюс өнеркәсіптік қатынастарға қатысты қатаң шаралар қажеттігін халыққа жеткізді. Брюс өзінің мандатын жоғалтқан тұңғыш премьер-министр болды, мұндай жағдай 2007 жылға дейін қайталанбады. Дегенмен, ол жеңіліске шаралы түрде қабылдады, «Халық менің қызметіме мұқтаж емес екенін айтты және мен олар жіберген жерге кетіп барамын» деді.

1931-1933 жылдары кабинетіне оралу

Брюс жеңіліске ұшырағаннан кейін Англияға демалуға және өз ісімен айналысуға оралды. Сэр Джон Лэтем ұлтшылдардың жетекшісі болды. 1929 жылғы қор нарығының күйреуі мен Австралиядағы Ұлы депрессияның басталуына байланысты Брюс әріптестеріне олардың жеңілісі, мүмкін, жақсылыққа алып келгеніне сендірді. Бірақ ол үкіметінің жұмысын жарықпен қорғады, экономикалық дағдарыстың болатыны белгілі екенін және оның саясаты Австралия экономикасын нығайтуға бағытталған дұрыс әрекеттер болғанын мәлімдеді. 1931 жылғы сәуірде ол саясатқа оралып, келесі сайлауда Флиндерс округіндегі мандатын қайтаруға тырысатынын жариялағанда осы қорғанысын ұсынды. Осы кезде ұлтшылдар Джозеф Лайонс басқаратын Біріккен Австралия партиясы (UAP) ретінде қайта құрылды. 1931 жылғы қарашада Скуллин үкіметі парламентте даулы Премьерлер жоспарына байланысты жеңіліске ұшырады, бұл Брюсті таңқалдырды, өйткені ол сол кезде Англияда Паттерсон, Лэйн және Брюс компаниясының мәселелерімен айналысып жатқанда жаңа сайлау жарияланды. Скуллин үкіметі кейіннен күйреп, 32 мандатты жоғалтты; екі Еңбек фракциясының үлесіне барлығы 18 мандат ғана тиді. Холлоуэй Флиндерстен бас тартып, Мельбурн Порттарында сайлауға түскендіктен, Брюс бұрынғы орнына қатарынан сайланды, ол 18,5 пайыздық дауыспен қайтадан жеңіске жетті. Ол Лионның жаңа үкіметінде қазынашылық портфелін жеке өзіне алған қаржы министрінің орынбасары болып тағайындалды. Лион өзінің алғашқы алты айында Брюс пен Лэтемге көп сүйенді, бірақ Брюс енді ішкі дағдарыстан гөрі халықаралық мәселелерге көңіл бөлді. Брюс 1932 жылы Оттавадағы Империялық экономикалық конференцияға Австралия делегациясын жетектеді. Ол империямен Австралияның экономикалық жағдайын жақсартуға күшін жұмылдырды, конференция оның көптен іздеген империялық преференция схемасының шектеулі түріне келісті, бұл Австралияға бес жыл ішінде империялық нарықтарға кеңірек қол жеткізуге және бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік берді. Бұл жетістік үшін Брюс Лион үкіметінен көп алғыс алды. Оттава келісімдерінің сауда-саттық шарттары Австралия мен Ұлыбритания арасындағы сауда қатынастарының 1973 жылы Ұлыбританияның Еуропалық ортақ нарыққа кіргеніне дейін үлгісі болды. Империялық экономикалық конференцияның сәтті өтуінен кейін Лион Брюсті Ұлыбританиядағы тұрақты министр ретінде Лондонға тағайындады, ол Этельмен бірге қалған өмірін өткізетін жері болды. Оның Лондондағы алғашқы міндеті - Австралияның өсіп келе жатқан мемлекеттік қарызының шарттарын қайта келісу болды, оның өтелуі депрессия кезеңіндегі Австралияны қиын жағдайға түсірді. Екі жылдан астам уақыт бойы ол Вестминстер банкімен және Ұлыбритания үкіметімен 84 миллион фунт стерлингтік несиелерді қайта құру туралы келіссөздер жүргізді, бұл Австралияға бірнеше жыл бойы миллиондаған фунт стерлингтерді үнемдеді және Оттава келісімдерімен бірге Австралия үкіметінің бюджеттік қиындықтарын жеңілдетуге көмектесті. 1930 жылдары Брюске UAP қолдаушылары мен басқа да саяси тұлғалар бірнеше рет Австралияға оралуға шақырды, олар Брюс Лионның орнын басатынына үміттенді. Ол Лионның денсаулығы мен рөлін тиімді атқару қабілетіне күмән келтірді, бірақ ол оралуға қызығушылық танытпады. 1938 және 1939 жылдары UAP басшылары мен Лионның өзі Брюске Австралияға оралып, ауырып жатқан Лион басқаратын үкіметтің жетекшілігін қабылдауды ұсынды, бірақ ол тікелей бас тартты немесе оралуы үшін шарттар қойды (мысалы, оның артында барлық партиялардың біріккен үкіметі болуы керек), оларды орындау мүмкін емес еді.

Ұлыбританиядағы жоғарғы комиссар, 1933-1945

1933 жылдың қыркүйегінде Лионс Брюсті ауруға шалдыққан сэр Гранвилл Райридің орнына Ұлыбританиядағы жоғары комиссар етіп тағайындады, сондай-ақ оған елшілік мәртебесі берілді. Брюс 1933 жылдың 7 қазанында парламенттен ресми түрде отставкаға кетті. Брюс жаңа қызметінде өте табысты болды, консерватор саясаткерлердің сенімді серігіне айналып, британ үкіметінің жоғары лауазымдарындағы танымал тұлғаға айналды, тіпті ол бір кезде британ саясатына ресми түрде қатысуды қарастырды. Брюс премьер-министр Стэнли Болдуинмен жиі кеңесіп, 1936 жылы VIII Эдуардтың тақтан бас тартуына ықпал етті. Лондондағы оның беделі мен ықпалы Лионстың оған берген толық еркіндігінің арқасында болды, бұл осындай лауазым тарихында сирек кездесетін жағдай. Сыртқы істер министрлігіндегі тұрақсыздық пен жиі министрлер алмасуымен қатар, Брюс Австралияның ең ықпалды және беделді халықаралық өкілі деп есептелді, ол көбінесе сыртқы саясат мәселелерін өзі шешіп отырды.

Ұлттар Лигасы

Брюс Австралияны Ұлттар Лигасында өкілдік етті және 1933 жылдан 1936 жылға дейін Австралияның Лига Кеңесінің құрамына мүше ретінде қатысуы үшін сәтті лобби жасады. 1933 жылы Маньчжурияны басып алғаннан кейін Жапонияға қарсы шараларға қарсы болды, себебі Австралияның Жапониямен сауда байланысы және Тынық мұхитындағы бейбітшілікке қатысты болашақ қауіптер оны алаңдатты. Лигаға мүше мемлекеттерге санкция салудан бас тартуға да тырысты, өйткені Лиганың әскери немесе экономикалық күші жеткіліксіз деп санайтын, және Германия мен Жапония 1933 жылы ұйымнан шыққаннан кейін Лиганың ыдырауынан қаушады. Абиссиния дағдарысы кезінде Брюс тағы да ішінара санкцияларға қарсы кеңес берді, олар Эфиопияға жасалған шабуылды тоқтата алмайды және Италияны, сол кездегі қаруланудағы нацистік Германияға қарсы болуға болатын әлеуетті одақтас ретінде бөлектеуі мүмкін екенін ескерді. Ол сондай-ақ Ұлыбритания мен Франциядағы қарулануды күшейтуді қалады, Лиганың болашақ шешімдерін орындау үшін әскери қуатын арттыруды талап етті. Брюс 1936 жылы дағдарыстың шыңында және Франция, Италия және Ұлыбритания арасындағы Хоаре-Лаваль келісімінің сәтсіз аяқталуынан кейін Ұлттар Лигасы Кеңесінің төрағасы болды, бірақ шабуылды тоқтатуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Рейнланд дағдарысы кезінде де Лига Кеңесінің президенті болды, бірақ фашистік агрессияға жауап беруге жасалған тағы бір әрекет нәтижесіз болды. Бұл оның Лиганың әлеуетіне сенімін әлсіретпесе де, оның құрылымы мен санкциялар жүйесіне түбегейлі реформалар енгізілмесе, сәтсіздікке ұшырайтынын түсінді. Түркия 1936 жылы Монтрё конференциясына төрағалық ету үшін оны ұсынды, ол Түрік бұғаздары арқылы өту мәселесі бойынша халықаралық келісімге қол жеткізуде үлкен табысқа жетті – бұл мәселе Галлиполи шайқасының қатысушысы ретінде Брюс үшін ерекше маңызды болды. Президенттік қызметінің қиындықтарына қарамастан, Лига тарихшысы Ф. П. Уолтерс кейін Брюсті "Лига Кеңесіне, конференцияларына немесе комитеттеріне төрағалық еткен көптеген бірінші сынып төрағалардың ішіндегі ең жақсысы" деп сипаттады. 1937 жылы Брюстің назары әлеуметтік және экономикалық ынтымақтастыққа ауысты, оның пікірінше, бұл табысқа жету үшін әлдеқайда үлкен мүмкіндіктерге ие және жалпы адамзат үшін маңыздырақ болды. Ол он жыл бойы Франк Л. Макдугалл мен Джон Бойд Оррмен тығыз жұмыс істеп, Ұлттар Лигасы арқылы ауыл шаруашылығын, тамақтануды және экономикалық ынтымақтастықты дамытуда жетекші рөл атқарды. 1937 жылы ол осы жұмыстың негізінде халықаралық сауданы жандандыру және Еуропадағы тұрмыс деңгейін жақсарту арқылы халықаралық шиеленісті азайтуға бағытталған «экономикалық татуласу» жоспарын ұсынды. Саудаға кедергілер біртіндеп азаяды, ал депрессиядан әлі де жазылып жатқан еуропалық елдер халықаралық экономикаға қайта интеграцияланады. Осылайша ол халықаралық сауда мен халықаралық бейбітшілік арасындағы тығыз байланысты орнатты, өйткені ол бұл әлемдік экономикалық әлеуетті ашудың кілті деп сенді. Маршалл жоспарының логикасын болжап, Брюс экономикалық және әлеуметтік қиындықтарды жеңілдетпеу басқа елдерді фашизмге немесе коммунизмге итеруі мүмкін екенін айтты. Мен Еуропаның саяси мәселелерін шешу және қазіргі қасіретті жағдайды жою үшін экономикалық жағдайды жақсарту үшін бірдеңе жасалмаса, мүмкін емес деп ойлаймын. Бұл Лиганың беделі мен болашақ әл-ауқаты үшін экономикалық татуласуға қол жеткізуге белсенді басшылық етуі өте маңызды. Жоспарды Бас хатшы Джозеф Луис Энн Авенол қолдады, ол Брюс сияқты Лиганың тез өліп бара жатқанын және бағытты үлкен өзгерту қажет екенін мойындады, бірақ олардың екеуі де жоспарға қаржылай үлес қосуға мемлекеттерді көндіре алмады. Жаңа британ премьер-министрі Невилл Чемберленді Брюс Лиганың дамуына одан әрі инвестиция салуға көндіре алмады, және соғыс жақындағанда, ұйым өзінің саяси күшін жоғалта бастады. Ол соғысқа дейін Лига реформасын талап етуді жалғастырды. Брюс комитеті 1939 жылы нацистік Германияның Чехословакияны бөлуінен және Чемберленнің татуластыру саясатының сәтсіздігінен кейін Лига реформасы бойынша кеңес беру үшін құрылды. 1939 жылдың шілде және тамыз айларында өткен бұл комитет Брюстің бұрынғы идеяларын Лигаға едәуір кеңейтуді ұсынды, халықаралық ынтымақтастықты нығайту құралы ретінде экономикалық және әлеуметтік бағдарламалардың кең ауқымын өз қарамағына алды. Алайда, олардың жұмысы Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен мәнсіз болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі оқиғаларда Брюс пен Лайонс Чемберлен басшылығымен британдықтарды, Рейн аймағын қайта басып алу, Аншлюс және Мюнхен дағдарысына қатысты татуласу саясатын қолдады. Тіпті "бейбіт соғыс" кезінде де Брюс өзара қарусыздану, трансұлттық сауданың кеңеюі және халықаралық қақтығыстардың қайталанатын себептері деп санайтын маңызды әлеуметтік және экономикалық мәселелерді шеше алатын жаһандық ұйымдар арқылы бейбітшілікті нығайтуға бағытталған тұрақты халықаралық жүйені енгізуді жақтады. Ол осы кезеңде консервативті партияның жетекші тұлғалары Энтони Иден мен Невилл Чемберленнің жақын сенімді адамына айналды және Аустралияның (және жалпы доминиондардың) нацистік Германиямен келіссөздер мен келісімге соғысқа қарағанда басымдық беруі керек деген пікірін ынтамен қорғады. Брюс Мюнхен келісімі бойынша келіссөздерге белсенді қатысты. 1939 жылдың сәуір айында Лайонс қайтыс болғаннан кейін Эрл Пейдж және Ричард Кейси Брюсті Австралияға оралып, UAP төрағасы ретінде премьер-министрлік қызметін қайта бастауға шақырды. Брюс бұл ұсыныстан бас тартты, бірақ оның оралу шарты ретінде парламентте тәуелсіз депутат ретінде отыруға және барлық партиялық бірлік үкіметін басқаруға рұқсат беруді талап етті. Мұндай шарттар саяси жағынан орындалуы мүмкін емес еді, нәтижесінде Роберт Мензис UAP-тің жаңа басшысы болып сайланды. 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Ұлыбританияның Германияға қарсы соғыс жариялауынан кейін бірнеше сағаттан соң Австралияның премьер-министрі Мензис Ұлыбританияның жариялауына байланысты Австралияның да Германиямен соғыста екенін мәлімдеді. 1940 жылдың мамырында Уинстон Черчилльдің Ұлыбритания премьер-министрі болып тағайындалуы Брюсті британ үкіметімен жиі қақтығысқа түсірді. Черчилль доминиондарды Лондонның бағынышты, жартылай тәуелсіз колониялары деп қарады, ал Брюс Империяны халықаралық серіктестік ретінде және доминиондарды шешім қабылдау процесіне толыққанды қатысушылар деп есептеді. Ұлыбританияның Еуропалық майданға ден қоюы Австралиялық саясаткерлерді алаңдатты, себебі Тынық мұхитындағы иеліктерінің осалдығы және жапон басқындығының қаупі күшейді. Тынық мұхитындағы бірқатар жеңілістерден, әсіресе Сингапурдың құлауынан кейін Австралия үкіметі Брюсті британдық соғыс кабинетіне және Тынық мұхиты соғыс кеңесіне Австралияның (және доминионның) өкілі ретінде аккредиттеуге қол жеткізді. Алайда, Брюс көп ұзамай Черчилльтің автократиялық басшылық стиліне және соғысқа қатысты шешімдерді кабинетпен кеңеспеуіне байланысты дауларға тартылды. Ол жиі кабинеттен тыс қалдырылды немесе отырыстарға шақырылмады, бұл оны қатты наразылыққа ұшыратты. 1942 жылы Австралияда жапон басқындығының қаупі күшейген кезде Брюс Черчилльмен бірнеше рет Тынық мұхиты саясаты және Австралиямен, оның кабинетімен кеңеспеу туралы тікелей сөйлесті. Черчилль көбінесе оны тікелей сынға алып немесе үкіметтік істерден одан әрі шеттету арқылы жауап берді. Соғыс шешімдерінде өкілдік беру үшін доминиондар тарапынан қысым көрсетілгеніне қарамастан, Черчилль осы өкілдікті жүйелі түрде маргиналдады немесе назарға алмады. Брюс 1944 жылдың мамырына дейін осы қиын жағдайды сақтап келді, содан кейін толығымен көңілі толып, отставкаға кетіп, Австралияны Лондоннан өкілдік ету үшін басқа платформаларды таңдады. Черчилльмен болған қарым-қатынасының шиеленісіне қарамастан, Брюс көптеген кабинет мүшелері, әсіресе болашақ премьер-министрлер Клемент Атли мен Энтони Иден тарапынан жоғары бағаланды, ал соғыс жылдарында доминион мүдделерін ілгерілетудегі оның табандылығы Джон Кертин мен басқа доминион премьер-министрлерінен жоғары мақтауға ие болды.

Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы, 1946-1951

1945 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Брюс Жоғары комиссия қызметінен шаршап, Кертиннің орнын басып кірген Бен Чифлиге оның орнын алмастыруға қарсы емес екенін айтты. Соғыстың соңғы жылдарында ол АҚШ, Британ империясы, Кеңес Одағы және Қытайдың төрт державасының одағына негізделген соғыстан кейінгі жаңа тәртіпті көздеді. Бұл одақ Ұлттар Лигасына ұқсас функциясы бар, бірақ халықаралық мәселелерде күшті рөл мен билігі бар жаңа халықаралық ұйымға айналуы мүмкін еді. Брюс сол жылдары Фрэнк Макдугалл мен Джон Бойд Оррға қосылып, тамақтану және ауыл шаруашылығы саласындағы халықаралық ынтымақтастық туралы ұсыныстарын қайта жаңғыртты. Ол осы тақырыпта барлық деңгейде жазды және баяндама жасады, және Ұлттар Лигасындағы жылдары істегендей, әлеуметтік және экономикалық мәселелерді қарастыратын халықаралық ұйым құруды тағы да қолдаған жетекші дауысқа айналды. Макдугалл, Брюс және Оррдың күш-жігері ақыры Элеонора Рузвельт пен кейіннен американдық үкіметтің назарына түскенде, олардың ұсыныстары 1943 жылдың мамыр айында Франклин Рузвельт шақырған Азық-түлік және ауыл шаруашылығы конференциясында көрініс тапты. Бұл конференция Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымын (ФАО) құруға келісті, ол 1945 жылдың қазанында ресми түрде құрылған кезде Біріккен Ұлттар Ұйымымен байланысты мекемеге айналды. Еуропадағы соғыс аяқталып, Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы 1945 жылдың маусым айында жарияланғанда, Брюстің есімі Біріккен Ұлттар Ұйымының бірінші Бас хатшысы болуға үміткерлердің қатарында болды. Американың Мемлекеттік хатшысы Дин Эчесон және Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі Энтони Иден оның кандидатурасын белсенді түрде қолдады. Алайда, Брюс қазір 62 жаста еді және ол өзін бұл лауазымға тым қарт деп санайтынын, оның орнына экономикалық және әлеуметтік мәселелерді ескере отырып, талап етуші рөлді артық көретінін білдірді. 1946 жылы ол ФАО-ның Дүниежүзілік азық-түлік ұсыныстары жөніндегі дайындық комиссиясының төрағалығын қабылдады, оның миссиясы "дүниежүзілік азық-түлік кеңесін" құру болып табылды. Ол осы жұмыстың бір бөлігі ретінде көптеген халықаралық схемаларды, әсіресе әлемдік азық-түлік қорын және қажеттілік кезінде азық-түлікті ең қажетті жерге қайта бөлу және босату үшін арнайы баға механизмдерін ұсынды. Брюс комиссиясы 1947 жылы ұсынылған қорытындыларында аштықтан зардап шеккен дамушы елдерге көмек көрсету үшін ауыл шаруашылығын жаңғыртуға, халықаралық дамуға көмек көрсетуге, тауар келісімдеріне және баға тұрақтылығына үлкен мән берді. Ұсыныстар ешқашан қабылданбады, өйткені ұлттық егемендікке қатысты шығындар мен қиындықтарды саяси тұрғыдан жеңу өте қиын болды. Брюс 1947 жылы қарашада жаңадан құрылған ФАО кеңесінің төрағасы болып сайланды. Еуропадағы қатты құрғақшылықтан кейін астықтың және малдың өте аз болуы кең етек алды, ал халықаралық азық-түлікпен қамтамасыз ету жүйесі соғыстың күйреуінен кейін қатты қысымға ұшырады. Брюс және кеңес осы жылдары тыңайтқыш пен ауыл шаруашылығы техникасын тарату, сондай-ақ тамақтануды жақсарту, әсіресе аз дамыған елдерде жұмыс істеді. 1949 жылы әлемнің үштен екі бөлігі тамақпен қамтамасыз етілмейтін, Брюс кеңеске осы фактілерді дамыған елдерге жеткізуді қажет деп тапты. 1949 жылы қарашада ФАО мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арасында техникалық көмек туралы маңызды келісімге қол жеткізілді, ал ФАО дамушы әлемдегі азық-түлік тапшылығы мен дұрыс тамақтану проблемаларына әрекет ету үшін қаржы мен логистикалық қуат алды. Брюс пен ФАО осы жылдары әлемдік ауыл шаруашылығы өнімінің қалпына келуін қолдауда табысты болды. 1951 жылы бұл соғыс алдындағы деңгейден асып түсіп, халықаралық деңгейдегі жалпы тамақтану деңгейі көтерілді, бірақ Брюс сол жылы орнынан кеткен кезде, соғыстан кейінгі халық санының өсуіне сәйкес келетін жылдамдықпен жақсармады. Кеңестің дамушы елдердің жағдайын жақсартуға қолдау көрсетуде үлкен кедергілерге тап болды, өйткені ондағы үкіметтер тәуелсіздік, колониялық және суық соғыс соғыстарынан кейінгі қақтығыстардың көбеюімен ресурстарды қару-жарақ бағдарламаларына аудара бастады. Әлемдегі қақтығыстардың жалғасуына және дамыған әлемнің ФАО-ның жоғары, бірақ өте қиын мақсаттарын қолдауға деген міндеттемелерінің жоқтығына көңілі қалады, Брюс пен Орр ФАО-дан оның қарапайым табыстары мен әлемдегі азық-түлік проблемаларын жеңілдетуге жеткіліксіз өкілеттіктері үшін отставкаға кетті.

Кейінгі өмірі

Брюс өзінің соңғы жылдары түрлі лауазымдарды атқарды, уақытын Ұлыбритания мен Австралия арасында бөлісті. Ол 1946 жылдан бастап Өнеркәсіптің қаржы корпорациясының төрағасы болды және 1957 жылға дейін сол қызметте болды, британдық ұлттық экономикаға пайдалы жобаларды қаржыландырумен айналысты. Брюс 1954 жылы Австралияда, ал 1956 жылы Достастық аясында бағдарлама құруға көмектесті. 1952 жылы ол жаңадан құрылған Австралия Ұлттық университетінің бірінші канцлері болды және оның дамуына, әсіресе Азия мен Тынық мұхиты зерттеу орталығы ретінде, белсенді қызығушылық танытты. Брюс Австралияның дүниедегі орны Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде өзгергенін айтып, былай деді: [Австралия] Шығыс пен Батыс арасындағы көпірге айналды. Қазір Австралияның Шығыс мәселелерін түсінуі, оларды жеңілдету үшін бар күшін салуы және осы мәселелердің мәнін әлемге түсіндіруі маңызды. Оның құрметіне Брюс Холл студенттік жатақханасы аталды, ол 1961 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін университет өміріне белсенді қатысты. Зейнетке шыққаннан кейін Брюс көптеген компаниялардың директорлар кеңесіне кірді, оның ішінде Австралия Ұлттық банкі, P&O және Ұлттық Өмір сақтандыру қауымдастығы бар. 1947 жылы ол Лордтар палатасына отырған алғашқы австралиялық болды (Сэр Джон Форрестке пэрлік титулы берілген, бірақ ол оны алмас бұрын қайтыс болды). Ұзақ жылдар бойы серігі Клемент Атлидің ұсынуымен Мельбурн виконты Брюс титулын алғаннан кейін, ол палатаның белсенді мүшесі болды және өмірінің соңына дейін үнемі қатысты. Брюс оны халықаралық және ұлттық әлеуметтік-экономикалық мәселелер бойынша күресу үшін, сондай-ақ Австралияның Достастықтағы танылуын және өкілдігін арттыру үшін пайдаланды. Алайда, сол кезде Австралия мен Ұлыбританияның мүдделері арасы алшақтады және Британ империясы жылдам құлдырады. Ол сонымен қатар британ үкіметін үшінші әлем елдерін дамытуға және FAO-ға көбірек көмек көрсетуге шақырып отырды. Өмірі бойы гольф ойнаған Брюс 1954 жылы Сент-Эндрюс Корольдік және ежелгі гольф клубының алғашқы австралиялық капитаны болды. 1948 жылдан 1952 жылға дейін ол Леандер клубының президенті болды, Кембридж университетіндегі гребтің жаттықтырушысы ретінде уақытында жұмыс істеді және Австралия мен Англияда көптеген қоғамдық шараларға қатысты.

Өлім

Брюс зейнетке шыққаннан кейін де белсенді және жақсы денсаулықта болды, бірақ 1967 жылдың наурыз айында әйелі Этельдің қайтысы оған ауыр соққы болды. Ол 1967 жылдың 25 тамызында 84 жасында дүние салды. Ол Билли Хьюз кабинетінің соңғы тірі қалып қойған мүшесі еді. Оның естелік қызметі Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуінде өтті және көптеген адамдар қатысты, соның ішінде Корольдік отбасының өкілдері де болды. Оның күлі Канберрадағы Берли Гриффин көліне шашылды. Канберрадағы Брюс ауданы және Мельбурнның оңтүстік-шығысындағы Брюс сайлау округі оның құрметіне аталды.

Мұра және бағалау

Көптеген жетістіктеріне қарамастан, Брюстің премьер-министрліктен кейінгі мансабы Австралияда кеңінен белгілі болған жоқ, көптеген адамдар әлі де оның қатал профсоюзға қарсы заңнамасы мен 1929 жылғы үкіметінің күйреуі туралы естеліктерді сақтап жүрді. Ол сырт көзге арыстанды, Австралия үшін өте ағылшын мінезді және осал адам ретінде танылды. 1967 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның туған қаласы Мельбурнның «The Age» газеті «Австралиялықтардың көпшілігі үшін ол көлеңкеден артық емес» деп жазды. Брюс өмірінің және мансабының көп бөлігін Ұлыбританияда өткізді, ол ел оны жоғары бағалағанмен, оның австралиялық тамырларын ешқашан ұмытпады және мансабының көп бөлігінде оның мүдделерін жақтады. Британдық аристократиялық элитаның мүшесі ретіндегі бейнесіне қарамастан, ол мансабының соңында әлемдегі ең кедей адамдарға қатысты мәселелерді шешуге көп күш салды. Брюс жоғары мақсатты және амбициялы болды, премьер-министр ретінде ол экономикалық, әлеуметтік және әкімшілік дамудың күрделі жоспарларын, соның ішінде өндірістік қатынастар мәселесіне қатысты ауқымды шешімдерді және Британ империясын теңдікке негізделген жаңа форматта қайта құруды жүзеге асыруға тырысты. Дипломатиялық мансабында ол Ұлттар Лигасы мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арқылы достастық елдеріне жақсы қарым-қатынас жасауға және әлемдегі маңызды әлеуметтік және экономикалық мәселелерді шешуге бағытталған бағдарламаларды іске қосты, бұл Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы арқылы әлемдегі аштықты жоюға бағытталған оның ең маңызды жұмысына әкелді. Осы күш-жігері үшін Австралия үкіметі Брюсті Нобель бейбіт сыйлығына ұсынды. Дегенмен, оның жоспарлары көбінесе идеалистік сипатта болды және ол өз идеяларын іс жүзіне асырудағы шектеулерге жиі көңіл көшірді. Өзінің өмірінің соңында Брюс өзінің табиғатынан асығыс екенін мойындады және «өзіме қатысы жоқ нәрселерге үнемі араласып отырамын» деді. Австралияда кеңінен танылмауына қарамастан, әріптестері мен тарихшылар Брюстің премьер-министр және халықаралық саясаткер ретіндегі әсерін ұзақ уақыттан бері мойындап келеді, оның Австралия Ұлттық Университетінің канцлері сэр Джон Коккрофт 1962 жылы Брюс «біздің заманымыздың ең көрнекті австралиялық азаматы» деген қорытындыға келді. «Мельбурн Сан» газеті бұл бағалаумен келісіп, Брюстің қайтысынан кейін оның «біздің ең аз есте қалған, бірақ ең ерекше премьер-министріміз» болғанын мәлімдеді.