Кіріспе

Британдық актер, режиссер және жазушы (1921–2004)

Сэр Питер Александр Устинов (Peter Alexander Freiherr von Ustinov; 16 сәуір 1921 – 28 наурыз 2004) – британдық актер, режиссер және жазушы. Әлемге әйгілі әңгімешіл ретінде, ол мансабының көп бөлігінде телешоуларда және лекциялар беріп жүрді. Устинов көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде екі «Оскар» сыйлығы, BAFTA сыйлығы, үш Эмми сыйлығы және Грэмми сыйлығы бар. «Спартак» (1960) және «Топкапи» (1964) фильмдеріндегі рөлдері үшін ол «Ең үздік қосалқы актер» номинациясында екі рет «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Ол «Quo Vadis» (1951), «The Sundowners» (1960), «Billy Budd» (1962) және «Hot Millions» (1968) сияқты танымал фильмдерде де ойнады. «Нилдегі өлім» (1978) фильмінде Геркуль Пуаро рөлін сомдады. «Робин Гуд» (1973) Уолт Дисней анимациялық фильмінде ханзада Джон мен король Ричардтың дауысын берді. Ол бірегей мәдени жан-жақтылығымен көзге түсті, осының арқасында оған Ренессанс адамы деген құрметті атақ берілді. «Quo Vadis» музыкасының авторы және көптеген концерттік туындылардың композиторы Миклош Роза өзінің 1-ші скрипкалық квартетін, Op. 22 (1950) Устиновқа арнады. Интеллектуал және дипломат ретінде ол түрлі академиялық қызметтер атқарды, ЮНИСЕФ-тің ізгі ниет елшісі және Дүниежүзілік федералистік қозғалысының (WFM) президенті болды. 2003 жылы Дарем университеті өз аспиранттар клубының атын Устинов колледжі деп өзгертті, бұл университеттің 1992 жылдан оның қайтысына дейін канцлері болған Устиновтың зор үлесіне деген құрметтің белгісі болды.

Ерте өмір және білім

Питер Александр Фрайхерр фон Устинов 45 Белсайз Парк, Лондон, Англия қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Джона Фрайхерр фон Устинов, орыс, неміс, поляк, эфиопиялық және еврей тегінен шыққан. Устиновтың әкесінің әкесі барон Платон фон Устинов, орыс дворяны, ал әжесі Магдалена Холл, неміс-эфиопиялық еврей тегінің қосындысынан туған. Устиновтың арғы атасы Мориц Холл, Краковтан келген еврей босқыны, кейін христиан дініне өткен және Эфиопиядағы швейцариялық және неміс миссионерлерінің әріптесі, неміс-эфиопиялық отбасының қызына үйленді. Устиновтың әкесінің арғы ата-аналары (Магдаленаның анасы арқылы) – неміс суретшісі Эдуард Зандер және Гондардан шыққан эфиопиялық аристократ, ханшайым Изетт Верк. Устиновтың анасы, Надежда Леонтьевна Бенуа, Надя деп танылған, француз, неміс, итальян және орыс тегінен шыққан суретші және балет постановщигі болды. Оның әкесі Леон Бенуа – Ресей империясының сәулетшісі және Леонардо да Винчидің «Бенуа Мадоннасы» картинасының иесі. Леонның інісі Александр Бенуа – Стравинский мен Дягилевпен бірге жұмыс істеген сахна суретшісі. Олардың әкесінің арғы атасы Жюль Сезар Бенуа, француз революциясы кезінде Франциядан Санкт-Петербургке көшіп келген және Ресей императоры Павел I-нің аспазшысы болған. Джона (немесе Иона) 1930-шы жылдары Лондондағы Германия елшілігінде баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді және неміс ақпарат агенттігінің тілшісі болды. 1935 жылы, Адольф Гитлер Германияда билікке келгеннен кейін екі жыл өткен соң, Джона фон Устинов британдық барлау қызметі МИ5 үшін жұмыс істей бастады және британдық азаматтыққа қол жеткізіп, соғыс кезінде тұтқындалудан сақтады. Оның азаматтыққа өтініші туралы заңды хабарлама немістерге ескерту жасамау үшін Уэльс газетінде жарияланды. Ол Лондондағы Германия елшілігіндегі МИ5 шпионы Вольфганг Ганс цу Путлицтің жетекшісі болды, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Гитлердің ниеттері туралы ақпарат берді. (Питер Райт өзінің «Спайкачер» кітабында Джонаның U35 кодовый атымен белгілі шпион болуы мүмкін екенін айтады; ал Устинов өзінің автобиографиясында әкесі Лондон үйінде жоғары деңгейдегі британдық және неміс шенеуніктердің құпия кездесулерін өткізгенін айтады.) Устинов Вестминстер мектебінде білім алды және ата-анасының үнемі дауласуынан қиын балалық шағын бастан өткерді. Оқу кезінде Устинов өзінің атын «Питер Остин» деп ағылшыншалауды ойлады, бірақ бір сыныптасы оған «von»-ды тастап, «Устинов» фамилиясын сақтап қалуға кеңес берді. 1938 жылдың 18 шілдесінде ол Шердегі Барн театрында сахнада алғаш рет пайда болды, Чеховтың «Ормандағы демон» пьесасында Ваффл рөлін ойнады.

Мансап

1939 жылы ол Айлсберидегі "Ақ жүк" қойылымында ойнады, онда әр түні әртүрлі акцентпен өнер көрсетті. Устинов Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияда қарапайым сарбаз болып қызмет етті, соның ішінде Дэвид Нивеннің "Жол" фильмін жазып жатқанда Дэвид Нивеннің жеке көмекшісі болды. Нивеннің подполковник, ал Устиновтің қарапайым сарбаз болғандығы олардың тұрақты қарым-қатынасын әскери тұрғыдан мүмкінсіз етті; мәселені шешу үшін Устинов Нивеннің жеке көмекшісі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ насихаттық фильмдерде де ойнады, алғаш рет "Біздің ұшағымыз жоғалып кетті" (1942) фильмінде пайда болды, онда ол ағылшын, латын және голланд тілдерінде сөйлеуі керек болды. 1944 жылы Ойын-сауық ұлттық қызметі қауымдастығының қолдауымен ол Шерденнің "Ривалдар" пьесасында Сер Энтони Абсолюттің рөлін Эдит Эванспен бірге Англияның Уилтширдегі Ларкхилл лагеріндегі театрда орындады. Соғыстан кейін ол жазуға кірісті; оның алғашқы үлкен жетістігі "Төрт полковниктің махаббаты" пьесасы (1951) болды. Ол Хамфри Богарт пен Алдо Рэйдің "Бізде періштелер жоқ" (1955) фильмінде ойнады. Драматург ретінде мансабы жалғасты, оның ең танымал пьесасы – "Романов пен Джульетта" (1956). Оның кинодағы рөлдеріне "Quo Vadis" (1951) фильміндегі Рим императоры Нерон, "Спартак" (1960) фильміндегі Лентул Батиат, Диснейдің "Blackbeard's Ghost" (1968) фильміндегі Капитан Блэкберд және "Логанның қашуы" (1976) фильміндегі тоталитарлық болашақта аман қалған қарт кісі кірді. Устинов 1973 жылы Диснейдің "Робин Гуд" анимациялық фильмінде антропоморфты арыстан ханзада Джон мен король Ричардқа дауыс берді. Ол сондай-ақ бірнеше фильмдерде жазушы және кейде режиссер ретінде жұмыс істеді, соның ішінде "The Way Ahead" (1944), "School for Secrets" (1946), "Hot Millions" (1968) және "Memed, My Hawk" (1984). Ол ондаған фильмде Агата Кристидің детективі Геркуле Пуаро рөлін сомдады, алдымен "Нілдегі өлім" (1978), содан кейін 1982 жылы "Күн астындағы зұлымдық", 1985 жылы "Кешкі асқа" (телефильм), 1986 жылы "Өлі адамның ақымақтығы" (телефильм), 1986 жылы "Үш актідегі кісі өлтіру" (телефильм) және 1988 жылы "Өліммен кездесу". Устинов "Спартак" (1960) және "Топкапи" (1964) фильмдеріндегі рөлдері үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол сондай-ақ "Quo Vadis" фильміндегі үздік қосалқы актер ретінде "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды (Оскар мен Глобус статуэткаларын парлы теннис ойнағандай үстеліне қойды; ойын оның өмірінің махаббаты болды, сондай-ақ мұхиттық яхтинг болды). Устинов сонымен қатар үш "Эмми" және бір "Грэмми" сыйлығының иегері болды және екі "Тони" сыйлығына ұсынылды. 1960 жылдары сэр Георг Солтидің қолдауымен Устинов бірнеше операны режиссерлік етті, соның ішінде Пуччинидің "Джанни Шикки", Равельдің "Испания уақыты", Шенбергтің "Эрвартунг" және Моцарттың "Солхи флейта" операларын қосты. Театрдағы үлкен таланты мен көпжақтылығын одан әрі көрсете отырып, Устинов кейінірек Дон Джованни үшін декорациялар мен костюмдерді жасады. 1962 жылы ол Луис О. Кокс пен Роберт Х. Чапманның Бродвейдегі өте сәтті Билли Бадд пьесасын киноға бейімдеді; сценарийді жазып, продюсерлік, режиссерлік және капитан Вэр рөлін ойнады. 1968 жылы ол Данди университетінің бірінші ректоры болып сайланды және екі рет үш жылдық мерзімде қызмет етті. Оның "Маған сәлем" (1977) атты автобиографиясы жақсы қабылданды және философияға, театрға, атақ-даңққа және өзін-өзі тануға қатысты ойлармен, өзінің жеке меншігімен тергеу кезінде өмірін (көп жағдайда балалық шағын) сипаттады. 1969 жылдан бастап өлімге дейін оның актерлік шеберлігі мен жазуы ЮНИСЕФ-тің атынан жасаған жұмысына екінші орынды иеленді, ол ЮНИСЕФ-тің игі ниет елшісі және қаржы жинаушы болды. Бұл рөлінде ол ең мұқтаж балаларды аралап, өзінің күлкі туғызу қабілетін пайдаланды, соның ішінде әлемдегі ең аз қамтылған балалардың көбісі. "Сэр Питер кез келген адамды күлдіре алатын", - деп айтқан ЮНИСЕФ-тің атқарушы директоры Кэрол Беллами. 1984 жылы 31 қазанда Устинов Ирландия теледидары үшін Үндістанның премьер-министрі Индира Гандимен сұхбатқа қатысуға тиіс болды. Ол кездесуге бара жатқанда өлтірілді. 1991 жылдан өлімге дейін Устинов Дүниежүзілік федералистік қозғалыстың (ДФХ) президенті болды. Ол бірде былай деген еді: "Бүкіл әлемді басқаратын үкімет болуы мүмкін, ол болмай қоймайды, ол келгенде, ол патриотизмге өзінің шынайы, жалғыз мағынасында, өздерінің ұлттық мұраларын өте терең сүйетін адамдардың патриотизміне жүгінеді, олар оларды жалпы игілік үшін қауіпсіз сақтағысы келеді". Ол екі рет "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасына қатысты,...

Жеке өмір

Устинов үш рет үйленген. Алғашқы әйелі – Реджинальд Денхам мен Мойна Макгиллдің қызы Изольда Денхам (1920–1987) болды. Олардың некесі 1940 жылдан 1950 жылы ажырасқанға дейін жалғасты, одан Тамара Устинова есімді бір қызы дүниеге келді. Изольда – «Нілдегі өлім» фильмінде Устиновпен бірге ойнаған Анжела Лансберидің қарындасы. Екінші әйелі Сюзанн Клутье болды, олардың некесі 1954 жылдан 1971 жылы ажырасқанға дейін созылды. Олардан үш бала туды: екі қызы – Павлa Устинова мен Андреа Устинова, және бір ұлы – Игорь Устинов. Үшінші әйелі – Элен дю Ло д’Аллеман болды, олар 1972 жылдан Устинов 2004 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Устинов – дінсіз гуманист болған. Ол Ұлыбританиялық гуманистік қауымдастығының белгілі қолдаушысы ретінде тіркелген және бір кезде олардың кеңесшілер кеңесінде қызмет еткен. Өмірінің соңғы жылдары Устинов диабет және жүрек әлсіздігінен зардап шекті.

Өлім

Устинов 2004 жылғы 28 наурызда 82 жасында Швейцарияның Бурсинс қаласындағы үйіне жақын Генолье клиникасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол қант диабеті және жүрек ауруларынан зардап шеккен.

Жаһандану

Устинов 1991 жылдан 2004 жылға дейін, өмірінің соңына дейін Дүниежүзілік федералистік қозғалысының (ДФҚ) президенті болды. Өлгенге дейін Устинов, сөз бостандығын қорғайтын PEN International желісінің бөлігі – English PEN ұйымының мүшесі болды.

Фильмдер

Жыл Фильм Рөлі Режиссер Ескертулер 1940 Hullo Fame Эндрю Буканан «Менің күресім» — Менің қылмыстарым Маринус ван дер Люббе Норман Ли Кредитсіз 1942 Біздің ұшағымыздың бірі жоғалып кетті Шамамен Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбургер «Қаз жорығы» Краусс Базил Дирден «Халыққа ән айтсын» Доктор Бентика Джон Бакстер 1943 Жаңа топ Кейт Кэрол Рид Кредитсіз 1944 Алға қарай Рисполи – Кафе иесі Кэрол Рид 1945 Шындық даңқы Коментатор Кэрол Рид Документалды фильм 1946 Құпиялар мектебі N/A Питер Устинов «Карнавал» N/A Стэнли Хейнс 1948 Кері Жыл N/A Питер Устинов 1949 Жеке Анжело Жеке Анжело Питер Устинов 1950 Одетт лейтенант Алекс Рабинович / Арнольд Герберт Уилкокс 1951 Сахара қонақ үйі Эмад Кен Эннакин «Quo Vadis» Неро Мервин ЛеРой «Сиқырлы қорап» Индустрия адамы Джон Бултинг 1952 Le Plaisir Баяндамашы Макс Офюльс Ағылшын тіліндегі нұсқасы; Дауыс; Кредитсіз «Мырза Wonderbird-тің қызықты оқиғалары» Wonderbird Пол Гримо 1953 Мартин Лютер Дюке Франциск Люнебергский Ирвинг Пихел Кредитсіз 1954 Египеттік Капта Майкл Куртиц «Сұлу Бруммель» Уэльс принці Кертис Бернхардт 1955 Біз періште емеспіз Жюль Майкл Куртиц «Лола Монтес» Цирк шебері Макс Офюльс 1956 Саяхатшылар Дон Альфонсо Пуглиези Хуго Фрегонезе 1957 Тыңшылар Мишель Киминский Анри Жорж Клузо «Құйрығымен шабысқан адам» Мырза Босси Ладислао Вайда 1960 Спартак Батиат Стэнли Кубрик «Көшпенділер» Руперт Веннекер Фред Зиннеманн 1961 Романофф және Джульетта Генерал Питер Устинов 1962 Билли Бадд Эдвин Фэрфакс Вере Питер Устинов 1963 Адамдық Голланд Баяндамашы Берт Хаанстра Дауыс, тек ағылшын тіліндегі нұсқасы Әлем әйелдері Баяндамашы Франко Проспери Дауыс 1964 Топкапы Артур Саймон Симпсон Жюль Дассен «Шабдалы» Майкл Гилл Баяндамашы Дауыс 1965 Джон Голдфарб, үйге оралыңыз! Король Фавз Дж. Ли Томпсон Леди Л Баварияның ханзадасы Отто Питер Устинов Кредитсіз 1967 Комедияшылар Амб. Мануэль Пинеда Питер Гленвилл 1968 Қара сакалдың жұлдызы Капитан Қара сакал Роберт Стивенсон Ыстық Миллиондар Маркус Пендлтон / Цезарь Смит Эрик Тилл 1969 Viva Max! Джерри Парис 1970 Фестиваль ойыны өзі Тони Клингер мен Майкл Литон 1972 Хаммерсмит шығып кетті Доктор Питер Устинов Үлкен жүк көлігі және Клэр Израильдік жүк көлігі жүргізушісі Роберт Эллис Миллер 1973 Робин Гуд Принсі Джон Кинг Ричард Вольфганг Рейтерман дауысы 1975 Біздің динозаврлардың бірі жоғалып кетті Хнап Ван Роберт Стивенсон 1976 Логанның қажыған қариясы Майкл Андерсон Матекумб қазынасы Доктор Юинг Т. Снодграсс Винсент МакЭвети 1977 Қызғылт түсті такси Таубельман Ивс Бойсет Сыры мен оның баласы Мэнни Сыры Чарльз Свенсон Фред Вольф дауысы қос кісі өлтіру Гарри Хеллман Стено Бо Гесте сержантының соңғы қайта жасалуы. Марти Фельдман 1978 Үлкен өзгерістер Баяндамашы Такаши Масунага Дауыс «Нілдегі өлім» Геркулес Пуаро Джон Гильермин «Бағдат ұрысы» Халиф Клайв Доннер 1979 Тежодағы өлім өзі Луис Галвао Телеш «Ашанти» Сулейман Ричард Флейшер «Біз бірге арықтаймыз» [fr] Виктор Ласниер Мишель Вокоре Тарка сусар Баяндамашы Дэвид Кобхэм Дауыс 1981 Чарли Чан және Дракон патшайымының қарғысы Чарли Чан Клайв Доннер «Ұлы Муппет каперы» Жүк көлігі жүргізушісі Джим Хенсон «Грендель» Грендель Грендель Грендель Александр Стит Дауыс Санта Клаусты іздеу Әжестан Стэн Суон 1982 Венеция, карнавал – Махаббат Марио Ланфранчи «Күн астындағы жамандық» Геркулес Пуаро Гай Гамильтон 1984 Мемед, менің бүркітім Абди Ага Питер Устинов 1988 Өліммен кездесу Геркулес Пуаро Майкл Уиннер «Пип және үлкен әлем» Баяндамашы Рик Маршалл Дауыс 1989 Француз революциясы Граф де Мирабо Роберт Энрико және Ричард Т. Хефрон Сегмент: «Жарқын жылдар» Әжестан (дауыс) Дианн Джексон 1990 Қырқы ит бар сарай Ле vétérinaire Муггионе Дуччо Тессари 1992 Лоренцо майы Профессор Николас Джордж Миллер 1993 Ашықтық және сән Баяндамашы / Өзі Патрик Личфилд / Unipart 1995 Феникс және сиқырлы кілем Әжестан / Феникс Зоран Перисич Дауыс 1998 Жоғары көтерілген еріншелер Горац Гари Синьор 1999 Бакалавр Әжестан Джеймс Шеннон Гари Синьор 2000 Менің кхмерлік жүрегім өзі Жанин Хоскинг «Мажестет күнге мұқтаж» дауыс Питер Шамони 2001 Стэнли Кубрик: Өмір мен суреттер өзі Ян Харлан 2003 Лютер Ғалым Фридрих Эрик Тилл 2004 Сібір: Дала арқылы теміржол Баяндамашы Фрэнк Мюллер Дауыс; соңғы рөл

Марапаттар мен ұсыныстар

Жыл Сыйлық Сана Номинацияланған туынды Нәтиже Ref. 1951 «Оскар» сыйлығы Ең үздік қосалқы актер «Кво Вадис» 1960 «Спартак» 1964 «Топкапи» 1968 Ең үздік оқиға және сценарий – тікелей экран үшін жазылған «Ыстық миллиондар» 1961 Берлин халықаралық кинофестивалі «Алтын аю» «Романофф пен Джульетта» 1972 «Хаммерсмит» – «Күміс аю» 1992 «Британия» сыйлығы 1962 Британ академиясы кино және телеарнасы сыйлығы Ең үздік британдық сценарий «Билли Бадд» 1978 Басты рөлдегі ең үздік актер «Нілдегі өлім» 1995 Британ академиясы телеарнасы сыйлығы Ең үздік жеңіл ойын-сауық бағдарламасы «Сэр Питер Устиновпен кеш» 1962 Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы Кинодағы ең үздік режиссерлік жетістік «Билли Бадд» 1963 «Романофф пен Джульетта» 1979 «Evening Standard» британдық кино сыйлығы Ең үздік актер «Нілдегі өлім» 1998 «Film Fest Gent» – Жозеф Плато құрметті сыйлығы 1984 Джиффони кинофестивалі «Nocciola d'oro» 1951 «Алтын глобус» сыйлығы Ең үздік қосалқы актер – фильм «Кво Вадис» 1960 «Спартак» 1964 Ең үздік актер – мюзикл немесе комедия «Топкапи» 1959 «Грэмми» сыйлығы Балаларға арналған ең үздік жазба «Петр және қасқыр» 1973 «Кішкентай ханзада» 1977 Рассел Хобан: «Тышқан және оның баласы» 1980 Ең үздік сөйлеу, деректі фильм немесе драма «Аспандағы қиық» 1960 «Лорел» сыйлығы Ең үздік ер адам қосалқы рөлде «Спартак» 1964 «Топкапи» 1958 «Primetime Emmy» сыйлығы Актер – ең үздік жеке орындау – басты немесе қосалқы рөл «Omnibus» 1967 Драма жанрындағы басты рөлдегі актердің ең үздік жеке орындауы «Hallmark Hall of Fame» 1970 Драма жанрындағы басты рөлдегі актердің ең үздік жеке орындауы «Hallmark Hall of Fame» 1982 Ақпараттық бағдарламалар бойынша ең үздік жеке жетістік «Omni: The New Frontier» 1985 Өнердегі классикалық бағдарлама «The Well Tempered Bach with Peter Ustinov» 1958 «Tony» сыйлығы Ең үздік пьеса «Романофф пен Джульетта» Ең үздік басты рөлдегі актер 1962 Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Ең үздік американдық драма «Билли Бадд» 1968 Ең үздік американдық комедия «Ыстық миллиондар»

Құрметті дәрежелері

Устинов өз еңбегі үшін көптеген құрметті дәрежелер алды. Ел/Аймақ Мемлекет/Провинция Дата Оқу орны Дәрежесі 1968 Кливленд музыка институты Музыка докторы (D. Mus.) 1969 Данди университеті Заң докторы (LL. D.) 1971 Ла-Салл университеті Заң докторы (LL. D.) 1972 Ланкастер университеті Әдебиет докторы (D. Litt.) 1981 Лебридж университеті Заң докторы (LL. D.) 1984 Торонто университеті Заң докторы (LL. D.) 1988 Джорджтаун университеті 1991 Карлтон университеті Заң докторы (LL. D.) 1992 Дарем университеті Гуманитарлық ғылымдар докторы 1995 Сент-Михаил колледжі 1995 Ортағасырлық зерттеулер понтификалдық институты 1999 Ирландияның ұлттық университеті Заң докторы (LL. D.) 2001 Женевадағы Халықаралық университет