Кіріспе

Халле (;) - Бельгиядағы қала және муниципалитет. Фламанд Брабант провинциясының Халле-Вильворде округінде орналасқан. Брюссель-Шарлерой каналының жанында және Фландрия мен Валонияны бөліп тұратын тілдік шекараның фламанд жағында жатыр. Халле солтүстіктегі Фламанд жазықтарында (қалың сазды топырақ) және оңтүстіктегі Брабанттың төбелі жерлерінде (жіңішке сазды топырақ) орналасқан. Қала батысында Пайоттенландпен шектеседі. Брюссель қаласынан шамамен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Халледе ресми тіл – голланд тілі. Муниципалитет құрамына Халле қаласымен қатар Буизинген және Лембек кенттері де кіреді. Іргелес қалалар: Пепинген, Синт-Питерс-Леу, Берсель, Брэйн-л’Альё, Брэйн-ле-Шато және Тубиз. Халле халқы 1991 жылы 32 758 адамды құраса, 2019 жылдың 1 қаңтарында 39 536 адамға жетті. Қала әкімі – "Vooruit" партиясының өкілі Марк Снок.

Антикалық және орта ғасырлар

Галле тарихында шекара әрқашан маңызды рөл атқарған. Тарихқа дейінгі дәуірде, римдіктер басып алғанға дейін, осы аймақта нервий тайпасы өмір сүрді – германдық мәдениетке сіңген кельт халқы немесе кельт мәдениетіне сіңген герман халқы. VII ғасырда әйгілі Меровингтің қызы Вальтруда, өзі мұраға алған жерінің бір бөлігін, Монста жаңадан құрған аббаттығының басшылығына, Галле маңында берді. Осы уақыттан бастап, Француз революциясына дейін, Галле маңындағы аймақ Гену графтығына түрлі деңгейде тәуелді болды. VIII ғасырда Тонгерен архиепископы Хуберт, Қасиетті Марияға арналған шіркеу салды. Бұл бүгінге дейін сақталған аймақтық құлшылықтың бастауы болуы мүмкін. 1225 жылы Фландрия және Эно графинясы Жанна, қалаға бостандық хартасын бергеннен кейін, қала тез өскен болуы керек. 1267 жылы Марияның керемет бейнесі Голландия және Эно графы Иоанн II-ге үйлену тойына сыйлық ретінде Галле қаласына жіберілді. Марияға табыну Англияның Эдуард I және Бавариялық Людвиг сияқты маңызды тұлғаларды тартты, осылайша Галле Эно және Брабант арасындағы маңызды шекаралық қалаға айналды. 15 ғасырда Марияға арналған үлкен шіркеу аяқталды. 1404 жылы Бургундия герцогы Филипп Батыл Галледе қайтыс болды, бұл қалаға пайда әкелді. Барлық келесі Бургундия герцогтары герцогтің қабірін құрметтеу үшін мұнда келді. 1460 жылы Франция королі Людовик XI өлі туған ұлын Галле шіркеуіне жерлеуге шешім қабылдады.

Қайта өрлеу дәуірі мен қазіргі заман

Бургундиялық Мария қайтыс болғаннан кейін Фландрия мен Брабант оның күйеуі Максимилианға қарсы көтерілді. Эно, демек, Галле, Киелі Рим императорына адал болды. 1489 жылы Брюссель әскерінің Галле қаласын басып алуға жасаған екі әрекеті сәтсіз аяқталды. 16 ғасырда Брюссель мен Галле тағы да соғысты, бұл жолы дін үшін. Протестанттық реформациядан кейін, басым түрі кальвинистік Брабант католиктік Эноны басып алуға тырысты. Тағы да екі әрекет сәтсіз аяқтады, бұл қала тұрғындарының қаланың керемет бейнесіне деген сенімін күшейтті. 1621 жылы архидюктар Альберт пен Изабелланың қолдауымен иезуиттер қалада білім беру орталықтарын ашуға шақырылды, осылайша олардың діни ықпалы кеңейді. Испания королі Филипп IV Галле және айналасындағы жерлерін қарызға кепіл ретінде пайдаланды; 1648 жылы ол қаланы Аренберг герцогына беруге мәжбүр болды. Людовик XIV-нің ғасыр соңындағы соғыстары ауыр шығындарға әкелді. 18 ғасырда діни және экономикалық өркендеу қайта жанданды. Ғасыр соңындағы Француз революциясы көптеген діни амалдарды тоқтатты. Бірақ қасиетті орын мен бейне тұрғындардың бастамасымен тәркіленбеді. Наполеон билікке келгеннен кейін, оның үкіметі діни қызметтерді қайта жандандырды. Наполеонның Галле шіркеуіне сапарлары бүгінге дейін жалғасуда. Бүгінде Галле – өңірлік қызмет көрсету және күтім орталығы, сауда, білім беру мекемелері, жалпы аурухана және мемлекеттік қызметтер ұсынады (белсенді халықтың 61% қызмет көрсету саласында жұмыс істейді). 2010 жылдың ақпанында Буйзингенде болған пойыз соқтығысуынан шамамен 18 адам қаза тапты.

Ту және қару

Халле қаласының туы 1991 жылғы 1 қазанда қабылданды; ол диагональ бойынша күміс және көк түстерге бөлінген. Оның пропорциясы 2:3. Егер туды тік бойына екіге бөліп, екі жағын да кері бұрса, Баварияға меңзеу жасайтын көк ромб пайда болады. Қалалық гербте бірінші бөлімде көк фонда баласымен бірге Әулие Мария бейнеленген. Төртінші бөлім – Виттельсбах әулетінің гербі. Екінші және үшінші бөлімдер – Эно гербі, бұл Халле қаласының тілдік шекарадағы орнын көрсетеді.

Белгілі ғимараттар

Синт Мартинус базиликасы (Бейбіт Мартин базиликасы), сондай-ақ Готикалық Ана шіркеуі деп те аталады, 14-15 ғасырлардан бері іздеушілерге танымал орын болған, биік готика стиліндегі базилика. Шіркеуде Қасиетті Марияның керемет бейнесі, Қара Мадонна сақталған. Басты базар алаңындағы (Grote Markt) бұрынғы қалалық әкімшілік ғимараты Ренессанс дәуірінде салынған. Бұрынғы иезуиттер колледжінде музыка және би академиясы орналасқан. Бір кезде мұнда төменде сипатталған музей орналасқан. Оңтүстік-Батыс Брабант мұражайы 2014 жылы Галледегі Den AST-қа көшірілді. Оның қорында Адриан Франсуа Сервейс өмірі мен еңбектеріне қатысты заттар, сондай-ақ оның күйеу баласы, поляк мүсіншісі Киприан Годебскийге арналған экспонаттар бар. Ол қала әкімдігі алдында Сервейс ескерткішін жасаған.

Оқиғалар

Жыл сайын оразаның басында карнавал үш күн бойы тойланады. Бұл түрлі топтар әртүрлі шеру машиналары мен костюмдер жасайтын, немесе би билейтін көрікті шара. Халле карнавалы 1905 жылдан бері ұйымдастырылып келеді және Бельгиядағы ең ірі карнавалдардың біріне айналды. Пасха дүйсенбісінде Синт Вероон процессиясы өтеді. Бұл Лембек ауылының төңірегімен әулиенің қасиетті деректері шерумен жүргізілетін діни процессия. Галле қаласы – Қасиетті Марияға барушылардың танымал қасиетті орны. Осы құлшылықтың қазіргі түрі кем дегенде жеті ғасырдан бері сақталған. Қаланың атымен аталған, жақын орналасқан Халлербос орманы, әр көктемде бірнеше апта бойы орман төңірегін жабатын, көптеген гүлдің көк түсті кілемдерімен әйгілі, осылайша көптеген келушілерді қызықтырады.

Белгілі өнімдер

Жергілікті "Дьяволдық сыраны" қазір Бун сыра зауыты қайнатады. Атақты Ламбик сырасы атын қазір Халле қаласының құрамына кіретін Лембек ауылынан алған деген болжам бар. Халледе бұрын "Халле болашағы" (l'Avenir de Hal) деп аталатын газет болған.