Жак Шарль: Француз ғалымы мен балоншының өмірі мен еңбектері
Jacques Charles
Жак Шарль: француз ғалымы, математик, инженер және ауа шарының изобретаторы. 1783 ж. сутекті газбен алғашқы ұшуды жасады. Биографиясы мен жетістіктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз өнертапқышы, ғалымы және математигі (1746–1823)
French inventor, scientist and mathematician (1746–1823)
Жак Александр Сезар Шарль (12 қараша 1746 – 7 сәуір 1823) – француз өнертапқышы, ғалымы, математигі және ауа шарымен саяхатшы. Шарль математика туралы көбінесе жазба қалдырмаған, ал оған тағылған көптеген еңбектердің себебі, оны 1785 жылғы 12 мамырда Париж ғылым академиясының мүшесі болған басқа Жак Шарльмен шатастыру болды. Оны кейде «Шарль геометрі» деп те атаған. Шарль мен Роберт ағайындылары 1783 жылғы 27 тамызда сутекпен толтырылған әлемдегі алғашқы газ шарын ұшырды; ал 1783 жылғы 1 желтоқсанда Шарль мен оның серігі Николас Луи Роберт газ шарында шамамен 550 метр биіктікке көтерілді. Олардың сутекті көтеру үшін пайдалануы осы типтегі газ шарларына «Шарлиер» (ыстық ауамен жұмыс істейтін Монгольфьерге қарама-қарсы) деген ат беруге әкелді. Газдардың қызған кезде кеңейетінін сипаттайтын Шарль заңы 1802 жылы Жозеф Луи Гей-Люссакпен тұжырымдалған, бірақ ол оны Шарльдің жарияланбаған еңбегіне жатқызды.
Jacques Alexandre César Charles (12 November 1746 – 7 April 1823) was a French inventor, scientist, mathematician, and balloonist. Charles wrote almost nothing about mathematics, and most of what has been credited to him was due to mistaking him with another Jacques Charles, also a member of the Paris Academy of Sciences, entering on 12 May 1785. He was sometimes called Charles the Geometer. Charles and the Robert brothers launched the world's first hydrogen filled gas balloon August 27, 1783; then December 1, 1783, Charles and his co pilot Nicolas Louis Robert ascended to a height of about 1,800 feet (550 m) in a piloted gas balloon. Their pioneering use of hydrogen for lift led to this type of gas balloon being named a Charlière (as opposed to the hot air Montgolfière). Charles's law, describing how gases tend to expand when heated, was formulated by Joseph Louis Gay Lussac in 1802, but he credited it to unpublished work by Charles.
Өмірбаян
Шарль 1746 жылы Богенси-сюр-Луар қаласында дүниеге келген. Ол Жюли Франсуаза Бушо де Эретт (1784-1817) -қа, өзінен 37 жас кіші креол әйелге үйленді. Ақын Альфонс де Ламартиннің де оған ғашық болғаны айтылады, ол 1820 жылы жазған "Le Lac" ("Көл") атты өмірбаяндық поэтикалық медитациясында Эльвира бейнесін жасады. Бұл туынды қайғыға ұшыраған адамның көзқарасымен бір жұптың құштар махаббатын еске түсіреді. Шарль одан ұзақ өмір сүрді және 1823 жылдың 7 сәуірінде Парижде қайтыс болды.
Charles was born in Beaugency sur Loire in 1746. He married Julie Françoise Bouchaud des Hérettes (1784–1817), a creole woman 37 years younger than himself. Reportedly the poet Alphonse de Lamartine also fell in love with her, and she was the inspiration for Elvire in his 1820 autobiographical Poetic Meditation "Le Lac" ("The Lake"), which describes in retrospect the fervent love shared by a couple from the point of view of the bereaved man. Charles outlived her and died in Paris on 7 April 1823.
Бірінші сутек балоны
Чарльз сутекті ауа шарының көтерілуіне қолайлы газ деп ойлады. Ол Роберт Бойльдің 1662 жылы, 100 жыл бұрын жарияланған Бойль заңымен, сондай-ақ оның замандастары Генри Кавендиш, Джозеф Блэк және Тиберий Каваллоның еңбектерін зерттегеннен кейін осы тұжырымға келді.
Charles conceived the idea that hydrogen would be a suitable lifting agent for balloons having studied the work of Robert Boyle's Boyle's Law which was published 100 years earlier in 1662, and of his contemporaries Henry Cavendish, Joseph Black and Tiberius Cavallo.
Чарльз заңы
Шарль заңы (сонымен қатар көлем заңы деп те аталады), газдардың қыздырылғанда кеңейе түсуін сипаттайды. Бұл заңды алғаш рет 1802 жылы табиғат зерттеушісі Жозеф Луи Гей-Люссак жариялаған, ал 1795 жылы Ғылым академиясына ұсынған. Кейіннен ол Өнер және кәсіптер консерваториясында физика профессоры болды.
Charles's law (also known as the law of volumes), describing how gases tend to expand when heated, was first published by natural philosopher Joseph Louis Gay Lussac in 1802, and to the Académie des Sciences, in 1795. He subsequently became a professor of physics at the Conservatoire des Arts et Métiers.
Еске алу
Незлес-ла-Валледегі стела 1783 жылдың 1 желтоқсанында Шарль мен Роберттің ұшуын белгілейді. Coupe Charles et Robert – 1983 жылы Гордон Беннет кубогымен бірге өткізілген халықаралық ауа шары жарысы.
A stele at Nesles la Vallée marks the Charles Robert flight of the 1st of December, 1783. The Coupe Charles et Robert was an international ballooning event that was run in 1983 in parallel with the Gordon Bennett Cup.