Кіріспе

Гари Ларсонның комиксі "The Far Side" – Гари Ларсон жасаған және Chronicle Features, кейін Universal Press Syndicate синдикаты арқылы таралған бір кадрлық комикс. Ол 1979 жылдың 31 желтоқсанынан 1995 жылдың 1 қаңтарына дейін (Ларсон карикатурист ретінде зейнеткерлікке шыққанда) жарияланды. Комикстің сюрреалистік юморы көбінесе қиын әлеуметтік жағдайларға, екіұшты оқиғаларға, әлемге антропоморфтық көзқарасқа, логикалық бұрмалауларға, жақындап келе жатқан ерекше апаттарға, (көбінесе өзгешеленген) мақал-мәтелдерге сілтемелерге немесе өмірдің мәнін іздеуге негіделген. Ларсонның комиксте жануарлар мен табиғатты жиі пайдалануы оның биология саласындағы білімімен байланысты. "The Far Side" комиксі 1900-нен астам күнделікті газетте жарияланып, 17 тілге аударылды және күнтізбелерге, тілек карточкаларына, 23 жинақ кітапқа енді, ал қайта жарияланымдары бүгінгі күнге дейін көптеген газеттерде қолданылады. 25 жылдық үзілістен кейін, 2020 жылдың шілдесінде Ларсон комикстің ресми сайты арқылы ұсынылатын жаңа "The Far Side" комикс суреттерін салуды бастады. Ларсон 1985 және 1988 жылдардағы Ұлттық карикатурашылар қоғамының "Газеттік панель комиксі" сыйлығымен және 1990 және 1994 жылдардағы "Рубен" сыйлығымен марапатталды. "The Far Side" 2020 жылы "Webby People's Voice Award" сыйлығының "Юмор" номинациясын "Web" санатында жеңіп алды.

Жаратылыс (1979)

"Алыс жағы" Сиэтл қаласында тұратын карикатурист Гэри Ларсон жасаған. Ларсон бала кезінен сурет салуды ұнататын, бірақ ешқашан карикатурист боламын деп ойламаған; сондықтан ол мектепте міндетті сабақтардан басқа өнерді оқымаған. Ларсон жас кезінде «Alley Oop» комиксінен, кейіннен «MAD Magazine» журналы мен Дон Мартиннің туындыларынан шабыттанды. Ол жұмысын қаншалықты жек көретінін түсінген кезде осы идея келді. «Карьералық дағдарыс» басталғаннан кейін екі күн өткен соң Ларсон ас үйдегі үстеліне отырып, алты карикатура салды. Келесі күні ол бұл карикатураларды жергілікті «Pacific Search» журналының редакторына көрсетті. Редактор таңғалып, оған 90 доллар төледі, сондықтан Ларсон жұмысынан кетіп, карикатура салуға кірісіп, «Табиғат жолы» атты бір панельді комиксті жасады, ол «Алыс жағының» негізі болды. Ларсон «Табиғат жолын» апталық «Summer News Review» газетінің редакторына көрсетті, ол оны үнемі жариялай бастады. Ларсон бастапқыда жариялануға қуанса да, оған бір карикатура үшін 3 доллар ғана төленді. Соңында ол осы істен бас тартып, жергілікті гуманистік қоғамда тергеуші болып жұмыс істеді. 1979 жылы «Сиэтл Таймс» газетінің тілшісі Ларсонмен «понилерге жасалған зорлық-зомбылық» туралы тергеу кезінде кездесті. Бірнеше күннен кейін Ларсонға редактор Стэн Арнольдтың онымен сөйлескісі келетіні туралы хабарланды. Арнольд оның жұмысына таң қалды және егер «Хроника» Ларсонның жұмысына қызығушылық танытса, оны синдикаттауға болады деді. Ларсон Сиэтлге оралғанда, «Nature's Way» өте көп шағымдар тудырғандықтан тоқтатылғаны туралы хат алды; ол мұны балаларға арналған кроссвордтың жанында жарияланғанымен байланыстырады. Ларсонның айтуынша, егер бұл оқиға бір апта бұрын орын алған болса, ол Сан-Францискоға бармас еді. Келесі күні Арнольд Ларсонға қоңырау шалып, «Хрониканың» синдикаттық бөлімі оның жұмысын синдикаттауға шешім қабылдағанын айтты. «Chronicle Features» бөлімі «The Far Side» деген атты таңдады; Ларсон «Хроника» менің бәрібір, оны «Цуккини халқының кек алуы» деп атауға болатын» деп әзілдеді. Ларсонның «Алыс жағына» арналған алғашқы келісімшарты қайталанатын кейіпкерлердің болуын талап етті (мысалы, «Peanuts» комиксіндегі Чарли Браун сияқты), өйткені «Хроника» газет комикстері табысты болу үшін таныс кейіпкерлерге мұқтаж деп сенді. Алайда Ларсон бұл комикстің әзіл-сықағын шектейді деп ойлап, келіспеді. Синдикацияның алғашқы айында Ларсон 100 долларға жуық тапты, ал көптеген газеттер әлі күнге дейін оның карикатураларын қайта басып шығарады. Осы себепті Universal компаниясының «GoComics» онлайн қызметі «Far Side» карикатураларын ұсынбайды. Кем дегенде бір жағдайда ол «Алыс жағын» онлайн көшіру үшін комикстерді жинақтайтын сайтқа тоқтату туралы хат жіберген. (Карикатуралар туралы мәселе) деген атақты ұсынысты қабылдамай алмайтынын айтты.

Онлайн қайта жаңғыру (2019 қазіргі уақытқа дейін)

2019 жылдың 13 қыркүйегінде Far Side ресми сайты үлкен жаңартутан өтті, сонда "[a] The Far Side-тың жаңа онлайн дәуірі" жақын арада күтілуде екені жарияланды. Толық сайт 2019 жылдың 17 желтоқсанында іске қосылды. Онда бірнеше кездейсоқ таңдалған Far Side комикстерінің "күнделікті дозасы", апталық тақырыптық жинақтар және Ларсонның эскиздерінен алынған қосымша материалдар бар. Ларсон сайтты жариялаған ашық хатында The Far Side-тың ресми онлайн-платформасы оның комикстерін жариялап жүрген сайттарды оларды алып тастауға және оқырмандарды ресми сайтқа бағыттауға ынталандырады деп үміттенедінін жазды. Ларсон Far Side комикстерін тұрақты түрде салуды жоспарламағанын, бірақ сайтты жаңарту кезінде жаңа материалдарды уақыт-уақыт қоса алатынын айтты. 2020 жылдың 7 шілдесінде Ларсон веб-сайтта 25 жылдан кейін алғаш рет жаңа Far Side комикстерін жариялады. Бұрынғы қалам мен қағазбен салыстырғанда, Ларсон комикс үшін графикалық планшетке көшті. Қоса берілген хабарламасында Ларсон зейнетке шыққаннан кейін (әсіресе жыл сайынғы Рождестволық ашықхат үшін) сирек сурет салған кезде қаламдарының тозуынан туған наразылығының оны цифрлық планшетте жұмыс істеуге итергенін түсіндірді. Цифрлық ортаның ұсынып тұрған жаңа мүмкіндіктері мен еркіндігі оған "қайтадан сурет салудан ләззат алуға" мүмкіндік берді. Ларсон күнделікті мультфильмдерді қайтадан жасамағанын, бірақ "зерттеу, тәжірибе жүргізіп, жаңа нәрселерді сынап жатыр" екенін мәлімдеді. 2024 жылдың 30 наурызына дейін Ларсон 2023 жылдың 7 желтоқсанынан бері жаңа жұмыстарды жүктемеді.

Дизайн және тақырыптар

"Алыс жақ" көбінесе бір тік, төртбұрышты кадр арқылы баяндалады, ал ComicsAlliance оны "сюрреалистік, кездейсоқ және кейде өте қараңғы" деп жазды. Ол жеке тәжірибесінен, "Mad" журналынан және бала кезіндегі сүйікті кітабы "Mr. Bear Squash You All Flat" кітабынан да шабыттанды. Ларсон адамның жағдайын паш етуге тырысты, көбінесе жануарларды адамдардың орнына қойып. Қорқыныш та комиксте жиі кездеседі. "Алыс жақта" қайталап келетін тақырыптарға шөл аралында қалып қойған адамдар, әйелдер, жұмақ, тозақ, үңгір адамдарының өмірі және орта ғасырлық түрмелер жатады. Жануарлар, әсіресе сиырлар да көптеп кездеседі. Ларсон табу деп санайтын тақырыптарға ден қойды, өйткені оның карикатуралары жеке ой-пікірлерін білдірсін деді. Ларсон "Алыс жақтың тарихы" еңбегінде осы комикстен көптеген хаттар келгенін айтып, "Сиыр құралдары" комиксін түсіндірудің қажеті жоқ екенін түсіндіре отырып, баспасөз хабарламасын жариялады.

Джейн Гудолл мультфильмдері

"Алыс жақтағы" мультфильмнің бірінде екі шимпанзе бір-бірін күтімге алып отыр. Бірі екіншісінің шашынан сары түсті адам шашын тауып, "Осы Джейн Гудоллмен тағы да "зерттеу" жасап жүрсің бе?" - деп сұрайды. Гудолл сол кезде Африкада болған, ал Джейн Гудолл институты мұны жаман талғам деп санайды және олардың адвокаттары Ларсонға және оның таратушы ұйымына хат жазып, мультфильмді "атаулы зұлмат" деп сипаттады. Бірақ Гудолл өзі қайтып келіп мультфильмді көргенде, оны қызықты деп тапты. Ол Ларсонның шығармашылық ойларын жоғары бағалады, ол көбінесе адамдар мен жануарлардың мінез-құлқын салыстырып, қарама-қарсы қояды.

Тагомизатор

1982 жылы Ларсон комикс жариялады, онда тарихқа дейінгі дәріскер Стегозаврдың бұрын аты жоқ құйрық тікенектерін "тагомизер" деп атайды. Тікенектердің орналасуының бұрын ерекше атауы болмаған, бірақ Ларсонның жаңа сөзі палеонтологтар тарапынан біртіндеп қабылданып, алайда тек бейресми жағдайда қолданылды.

Кейбір карикатураларға қарсы наразылық

"The Complete Far Side" және "The Prehistory of The Far Side" кітаптарында ашулы оқырмандардың хаттары мен оларды шабыттандырған комикстері бар. Бұл хаттар газет баспаларына жолданған, көбінесе "Алыс жақтан" комиксін алып тастау талабы қойылған. Осы наразылықтарға қарамастан, "Алыс жақтан" комиксі танымал болып қалып, көптеген газеттерде жариялануын жалғастырды. Ларсон осы дау-дамайларға жиі күледі, бұл туралы "Алыс жақтың ежелгі тарихы" кітабында айтылады, онда ол шағымданушылардың көбінесе комиксті дұрыс түсінбегенін жазады. Кітаптарды Universal компаниясының еншілес ұйымы Andrews McMeel Publishing басып шығарады. Andrews McMeel 1982 жылы, алғашқы "Алыс жақтан" кітабы жарық көрген жылы, комикстер жинағын басып шығару құқығын алды. Кітаптың сәттілігі Ларсонды "Хроника" компаниясымен келісімшарты аяқталғаннан кейін Universal компаниясымен келісімшартқа отыруға ықпал етті. 1985 жылдың қаңтар айында "The Far Side", "The Far Side Gallery", "Beyond the Far Side" және "In Search of the Far Side" төрт кітабы бірден бестселлерге айналды; Джим Дэвистің "Garfield" комиксі бұрын осы жетістікке қол жеткізген жалғыз газет комиксі еді. Ол 350 000 дана сатылып, сол кезде New York Times бестселлер тізіміндегі ең қымбат кітап болды. 2014 жылы "The Complete Far Side" кітабының жаңа, жеңілдетілген нұсқасы жарық көрді. Ларсон 1987 жылы "Алыс жақтан" комиксінен тауар сатудан түскен пайдаға ұялғанын айтты. Калифорния ғылым академиясында Ларсонның кейбір комикстерінен тұратын "Алыс жақтан" галереясы болды. Көрмеге Ларсонның бірінші комиксіне негізделген алып микроскоп қойылған, келушілер оның астында тұра алатын. Объектив арқылы қарағанда, үлкен жымырайтын көз көрінетін. Ғимарат бұзылып, жаңасымен ауыстырылды, ал көрме жаңа ғимаратта жоқ.

Мұра

Сара Ларсонның (жаратқыш Гари Ларсонмен туыс емес) The New Yorker үшін жазған мақаласында айтылғандай, The Far Side комиксінің алғашқы шығуы газет комикстерінің көбінесе реалистік болған кезіне сай келді, мысалы, «Астық шаян», «Гарфилд», «Жақсы немесе Жаман үшін» және «Доунсбери». Ол «Кальвин мен Хоббс» және «Блум округі» сияқты комикстерге әсер еткен, қазіргі заманғы және сюрреалистік юморды комикстер беттеріне енгізуге көмектесті, сонымен қатар «Симпсондар» сериалдарында көрініс тапқан «гик» юморын алға шығарды.