Кіріспе

Эссен – Бельгияның Антверпен провинциясындағы қала және муниципалитет. Оның үш жағынан Нидерландымен шектесетіні ерекшелік. 2022 жылдың қыркүйек айына қарай, қаланың халқы 19 029 адамды құрайды. Қала Брехт сайлау округінің және Капеллен сот округінің құрамына кіреді, сондай-ақ Нордеркемпен аймағында орналасқан.

Топонимика

"Essen" атауының тарихи түрлері бар, оның ішінде "Esshen", "Essche(n)" және "Esse". Бұл атаулар су арнасының жанындағы көтеріңкі далаларға немесе ағын бойындағы елді мекендерге сілтеме жасаған деп саналады. Сонымен қатар, голланд тілінде "es" деп аталатын күл ағашымен де этимологиялық байланыс бар. Күл ағашы тарихи түрде кеме жасауда қолданылған, бұл атаудың көне голланд тілінде 'күл ағашынан жасалған қайық' деген мағынаны білдіруін түсіндіруге болады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Археологиялық деректер Эссен аймағында тас дәуірінен бері адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Төрт әртүрлі қазба орнынан табылған заттар шамамен 8500 жыл бұрын көшпелі тайпалар өңірде мал өсітіп, кремнийден жебе ұштары сияқты құралдар жасағанын көрсетеді. Дегенмен, қазба орнының аздығы жалпылама қорытынды жасауды қиындатады.

Тонгерло аббатшылығы

1159 жылы Бернер ван Рийсберген Эссенді Тунгерло аббаттығына толық меншік ретінде берді. Аббаттық Брабант герцогтарымен бірлесіп иелік құқығын бөлісті. Эссен, Кальмтут және Хуйберген француз революциясына дейін аббаттықтың басшылығымен бір иелік құрады.

Ұрлық

Эссен XVI ғасырдың қаусақ-соғысынан аман қалмады; ол екі рет шабуылға ұшырады – алғаш 1542 жылы Мартен ван Россум әскерлері, екінші рет 1583 жылы маршал Арман де Гонто Бирон әскерлері тарапынан.

Шекаралық қауымдастық және герб

1795 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Эссен Тонгерло аббаттығының соңғы абысы Прелат Германстың гербін қабылдады. Гербтегі екі бұқа басы мен қозы символы қаланың ауыл шаруашылығы тарихын және оның тұрақтылығы мен шыдамдылығын көрсетеді. 1802 жылы Эссен бұрын Ниспен қауымдастығының бір бөлігі болғаннан кейін, дербес қауымға айналды.

Бельгиялық революция

1815 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін Эссен Оранж-Нассау Вильгельм I билігімен Нидерланд Біріккен Корольдігінің құрамына кірді. Бірақ 1830 жылы Оңтүстік Нидерланды Бельгиядан бөлініп, қазіргі Бельгия мемлекетін құрғанда, Эссеннің геосаяси жағдайы өзгеріп, шекаралық қалаға айналды. Бұл кезеңде маңызды әскери қақтығыстар болды, оның ең танымалмысы – Бельгия Тәуелсіздік соғысы кезінде 1830 жылғы 21 қарашадағы Эссен шайқасы. Бөліністен кейінгі жылдары, жаңа құрылған шекараны күзету үшін валлондық әскерлер орналастырылды. 1831 жылғы 20 қарашада осы әскерлер Русендаалға көшкен кезде жағдай шиеленісіп, келесі күні голланд әскері күшті жауап берді. Жоғары жалдағы уақытта 4000 голланд әскері Эссенге кіріп, қаланың ішін тінтіп, нәтижесінде бес әскер және екі ауыл тұрғыны қаза тапты. Бұл оқиға «Төбе шайқасы» деп белгілі.

Экономика

1852 жылғы 9 шілдеде Бельгия мен Нидерланды қол қойған келісім Антверпен мен Роттердамды байланыстыратын жаңа темір жол құруға жол ашты. 1852 және 1854 жылдар аралығында салынған Антверпен-Лаге Звалуве темір жолы Эссендегі маңызды шекаралық станцияны қамтыды. Қызығы, бұл желі Бреда қаласын айналып өтті, бұл шешімге «Анверс-Роттердам темір жолдарының анонимді қоғамының» негіздеушілерінің бірі, Эссенде жері бар адамның ықпалы тиді. Бұл жаңа транзиттік бағыт Антверпеннен тыныштық іздеген әулетті тұрғындарды тартты, сонымен қатар жергілікті халыққа Антверпенде білім алу және жұмыс табу мүмкіндіктерін жеңілдетті. Эссен темір жол станциясы тарихи тұрғыдан Бельгиядан Нидерланды шекарасына дейінгі соңғы аялдама болып келді, екі ел арасындағы маңызды шекаралық бақылау пункі қызметін атқарды. Станциядағы көптеген түзету жолдары – шекараны бақылаудағы оның бұрынғы рөлінің қалдықтары. Темір жолдың енгізілуі Эссеннің дамуын үдетті, көптеген жұмыс орындарын ашты және станцияны халықаралық пойыздар үшін міндетті аялдама ретінде орнықтырды. Қазіргі кезде станция Антверпен және Брюссель Миди қалаларына қалааралық (IC) қатынас, сондай-ақ Русендаалға қалалық пойыз қызметін ұсынады. Оның тарихи маңыздылығын арттыра түсе, 1896 жылдан бері шекаралық бекетте карантиндік мал төлқұжаттары орналасқан. Олар негізінен малды оқшаулау және жұқпалы ауруларға тексеру үшін пайдаланылды, бұл практика 1970 жылға дейін сақталды. Олардың тарихи құндылығын мойындаған карантиндік мал төлқұжаттары 1994 жылы ескерткіш ретінде заңмен қорғауға алынды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эссен сыртқы әлемнен оқшауланған күйде болды. Неміс әскерлері қаланың географиялық тұрғыдан ілгері созылған бөлігін тікенді сыммен қоршаудың орнына, "Өлім сымы" деп белгілі болған кедергіні орнатты. Бұл қауіпті тосқауыл Эссен мен көршілес Калмтуттың көптеген өнер туындыларында бейнеленген. Ал Нидерланды бейтараптығын сақтай отырып, қалған шекара бойында да осындай кедергілерді тұрғызды. Мұндай оқшауланған жағдайға қарамастан, аймақта контрабанда өркендеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін неміс әскерлері өзінен кейін қиратудың кең аумағын қалдырды. Атап айтқанда, Эссен орталығындағы О. Л. В. Гебоортекерк, Вильдерттегі Синт Ян Баптисткерк және Хорендонктегі Синт Винсент Паулокерк сияқты бірнеше шіркеулер мен олардың мұнаралары бұзылды. Бұл орындар стратегиялық бақылау пункттері ретінде қарастырылған. Тек Колледждегі Евхаристиялық Жүрек шіркеуі, Эссен штатындағы Падуалық Антоний шіркеуі және Хоктегі Петр шіркеуі сияқты аз ғана құдайға сиынатын орындар сақталды. Сонымен қатар, қала бастапқыда Антверпен портына бағытталған V1 және V2 зымырандарының қате шабуылынан зардап шекті.

Соғыстан кейінгі тарих

1959 жылы Nieuwstraat көшесінде жаңа кеден кеңсесі салынды, бұл жерде Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін O. L. V. Geboortekerk (Туу шіркеуі) тұрған және соғыста қиратылған болатын. 1993 жылдың 1 қаңтарында жабылып, Wuustwezelден кейін Бельгия-Нидерланд шекарасындағы екінші батыс кеңсесі атағын ұстап тұрды. 1976 жылдан бері Эссен Германияның Ольденбург қаласындағы Эссенмен қалалық байланыстарды қолдап келеді. 1977 жылы жергілікті басқару жүйесінде өзгерістер болды. Әкімшілік шекаралар мен аумақтар қайта қаралып, Эссен-Хёк құрылды. Хоек аймағы ғасырлар бойы болғанмен, ол Калмтхоуцхоек және Эссен Хоек (Моеркант деп те аталады) деп екіге бөлінді. Хоек приході 150 жылдан бері бар екенін ескерсек, бұл әкімшілік бірігу революция емес, тек ресми рәсім болды.

География

Эссен Бельгияның үшінші ең солтүстік муниципалитеті болып табылады, оның іргесінде Калмтут муниципалитеті мен Нидерланд шекарасы орналасқан. Бұл ерекше географиялық ерекшелік, тек Моминьемен ғана ортақ, яғни Эссен Бельгияның бір ғана басқа муниципалитетімен шектеседі. Оның қалған көршілері – Нидерланд. Географиялық тұрғыдан алғанда, Эссеннің пішіні "дөңгелек" тәрізді, бұл оны Кемпен аймағындағы ең солтүстік-батыс муниципалитеті және Нордеркемпендегі ең солтүстік муниципалитеті етіп белгілейді.

Қалалар / аудандар

Эссенде ресми аудандар жоқ, бірақ көптеген шағын ауылдар мен елді мекендер бар. "Essen Centre" деп аталатын ауыл орталығы муниципалитеттің ортасы болып табылады. Батысында Хайкант ауданы, одан кейін Эссен-Хек ауылдық тұрғын аймағы орналасқан. Хорендонк орталықтан шығысқа қарай, ал Уилдерт оңтүстікке қарай жатыр. Статье ауданы орталықтың батысында орналасқан. 1977 жылғы әкімшілік-аймақтық бөлініс Эссенге Калмтхутсе Хуктің бір бөлігін қосты, ол кейін Эссен-Хекке біріктірілді.

Көршіліктер

Эссен екі негізгі ауданға бөлінеді: Эссен орталығы және Эссен станциясы. Бұл аудандар өз кезегінде түрлі шағын аудандарға бөлінеді, олардың ішінде Де-Хьювел, Де-Донк, Спийкер, Зандстраат, Верф, Бредестраат, Шанкер, Шрик, Штенпаал, Веннен, Шильдерсхоф, Хемельрейк, Статьевельден және Хондсберг бар.

Табиғат

Эсен арқылы бірнеше арна өтеді. Ең ұзыны және жақсы танымал болғаны – Kleine Aa. Ол муниципалитеттің оңтүстігінен басталып, Вильдерт ауылының шығыс жағымен ағып, содан кейін Эсен ауылының шығыс жағымен муниципалитеттің солтүстігіне дейін ағып өтеді.

1976 жылдан бері өткен муниципальді сайлау нәтижесі

Партия немесе картель 10 10 1976 10 10 1982 9 10 1988 9 10 1994 8 10 2000 8 10 2006 14 10 2012 14 10 2018 Дауыстар / Орындықтар %21%23%23%23%25%25%25%25 CVP1 / CD&V2 / CD&V ESSEN3 80,0111859,3211658,611644,5911234,6611031,102934,9121034,739 SP1 / sp. a2 / sp. a JijmaaktEssen319,991317,811413,331318,611417,321417,622417,332417,834 PVV1 / VLD2 / Open Vld3 6,87105,741016,652420,622612,64237,1931 VU1 / VU&ID2 / N VA PLE3 161 312,471 212,131 210,722 218,283530,0139 34,7310 Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 9,231212,21237,85219,622Agalev1 / Groen!2 9,86126,71117,45116,0221 Басқа (*) 1,310 2,13 02,72 03,20 Барлық дауыс саны 7304 81578848926210207105681074011226 Қатысу пайызы 94,8993,9494,1594,7091,2691,6 Бұзылған және жарамсыз дауыстар пайызы 3,93 4,393,855,723,372,722,443,5

Қызыл нөмірлер мәліметтердің жанындағы партиялардың әр сайлауда қолданған атауын көрсетеді. Көпшілікке жататын орындықтар қалың әріппен берілген. Ең үлкен партия түспен көрсетілген. (*) 1994: PVDA / 2006: Vuurwerk ! !! / 2012: Piratenpartij / 2018: Essen's Belang

Жол қозғалысы

Эссен қаласынан төрт N жолы өтеді: N125, N117, N122 және N133.

Қоғамдық көлік

Эссен муниципалитетінде екі теміржол стансасы бар. 12-ші Antwerp – Roosendaal бағытындағы шекаралық станция бар, оған L поезді Roosendaal – Antwerp Central және апта ішінде IC поезді Essen – Brussels South – Charleroi South қызмет көрсетеді. Вилдерт ауылында да өз теміржол стансасы бар. Эссеннен Де Лийннің 670 нөмірімен Капеленге және Вилдерт арқылы Стабрукке 674 нөмірімен автобус қатынасы бар.

Спорт

Эссен қаласында 4 футбол клубы бар: Excelsior FC Essen, KFC Olympic Essen, Horendonk FC және KSV Wildert ойнайды.