Кіріспе

1978 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының колледжге түсудегі нәсілдік квоталарды конституцияға қайшы деп жариялаған ісі – Калифорния Университетінің регенттері Баккеге қарсы, 438 АҚШ 265 (1978) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды. Бұл істе азшылықтарға артықшылық беру ақ нәсілділердің білім алу мүмкіндіктерін Конституцияны бұзбай кемсіте ала ма деген мәселе қаралды. Ол оң әрекетті қолдап, колледжге қабылдау саясатында нәсілдің бірнеше факторлардың бірі болуына жол берді. Алайда, сот нақты нәсілдік квоталарды, мысалы, Калифорния университетінің Дэвис қаласындағы медицина мектебінің азшылықтан шыққан студенттерге 100 орынның 16-сын бөліп қоюын рұқсат етілмейтін деп шешті. Жоғарғы Сот мектептердегі сегрегацияны «Браун білім беру кеңесіне қарсы» шешімімен заңсыз деп танып, мектеп округтеріне интеграцияны қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдауды бұйырғанмен, университеттер бастаған ерікті оң әрекет бағдарламаларының заңдылығы мәселесі шешілмеген күйде қалды. Бастамашылар мұндай бағдарламаларды бұрынғы кемсітушіліктің орнын толтыру үшін қажет деп есептеді, ал қарсыластары оларды заңсыз және АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің тең қорғау ережесін бұзушылық деп санайды. Бұл мәселені шешу үшін Жоғарғы Сот қараған бұрынғы іс, «ДеФунис пен Одегард» (1974) ісі процедуралық негіздермен қабылданбады. Аллан П. Бакке (/'//b//ɑ://k//i/), инженер және бұрынғы теңізші офицері, медициналық мектепке түсуге өтініш берді, бірақ жасының кесірінен қабылданбады. Бакке өтініш берген кезде 30-ға жуық жаста болды, ал кем дегенде екі мекеме оны тым ескі деп санады. Калифорния университеті екі рет қабылдамағаннан кейін, ол мектептің оң әрекет бағдарламасының конституциялық заңдылығын даулап, штаттық сотқа шағым түсірді. Калифорнияның Жоғарғы соты ақ нәсілді үміткерлердің құқықтарын бұзады деп бағдарламаны тоқтатты және Баккеге оқуға қабылдауды бұйырды. АҚШ Жоғарғы Соты бұл істі көпшілік назарында қарады. Іс бойынша шешім өте күрделі болды. Тоғыз судья барлығы алты пікір білдірді. Соттың шешімін судья Льюис Ф. Пауэлл кіші жазды, төрт судьядан тұратын екі топ Пауэллдің пікірінің әртүрлі бөліктерімен келісті. Сабақтағы әртүрлілікті мемлекеттік мүдде деп таныған Пауэлл Конституция мен 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VI тарауына сәйкес оң әрекетке рұқсат етіледі деген пікірде болды. Дегенмен, UC Davis бағдарламасы көптеген судьялар үшін шектен шықты, ол тоқтатылды және Бакке қабылданды. Бакке ісінің практикалық салдары оң әрекет бағдарламаларының көпшілігі өзгеріссіз жалғасты. 2003 жылы Бакке ісі көпшілік пікір ме, міндетті прецедент пе деген сұрақтар қарастырылды, сол кезде сот «Grutter v. Bollinger» ісінде Пауэллдің позициясын қолдады. Алайда, 2023 жылы Жоғарғы Сот бұл ұстанымды өзгертіп, студенттерді қабылдаудағы оң әрекет он төртінші түзетудегі тең қорғау ережесін бұзады деп шешті («Students for Fair Admissions v. Harvard» және «Students for Fair Admissions v. University of North Carolina» істері).

Заңның жағдайы

Браунның білім беру кеңесіне қарсы іс-қимылы (1954) бойынша АҚШ Жоғарғы Соты мемлекеттік мектептердегі нәсілдік сегрегацияны конституцияға қайшы деп тапты. Келесі он бес жылда сот нәсілдік және азаматтық бостандықтарға қатысты маңызды шешімдер шығарды, бірақ Оңтүстік штаттарындағы мектептердің десегрегациясын қадағалауды көбінесе төменгі соттарға қалдырды. Басқа да прогрессивті заңнамалардың бірі ретінде Конгресс 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды қабылдады, оның VI тарауы федералды қаржыландыру алатын кез келген бағдарламада немесе іс-әрекетте нәсілдік дискриминацияға тыйым салады. 1968 жылға қарай мемлекеттік мектептерді біріктіру ісі жетістікке жетті. Сол жылы Жоғарғы Сот мектептердің десегрегациясы мәселесіне қайта оралды – Грин v. Округтік мектептер кеңесі ісінде, тек нәсілдік дискриминациялық тәжірибелерді жою жеткіліксіз екенін шешті; штаттық үкіметтер мектептерді десегрегациялау үшін белсенді жұмыс істеуге міндетті болды. Гриндегі мектеп кеңесі балаларға кез келген мектепке баруға рұқсат берді, бірақ басқа нәсілді балаларға баруды таңдағандардың саны аз болды. 1970 жылы Суанн v. Шарлотта-Мекленбург білім беру кеңесі ісінде Жоғарғы Сот мектеп жүйесін десегрегациялау үшін студенттерді автобуспен тасымалдау туралы бұйрықты бекітті. Мемлекеттік университеттер сот шешімімен біріктірілгенімен, таңдамалы колледждер мен аспирантуралар, сондай-ақ олардан туындайтын мамандықтар көбінесе ақ нәсілді болып қалды. Көптеген афроамерикалықтар нашар деңгейдегі мектептерге оқуға түсіп, қабылдау процесінде бәсекелесуге дайын болмады. Бұл 1960-шы жылдардың соңындағы көптеген белсенділерге қанағаттандырмады, олар афроамерикалықтардың дискриминация мен кедейлік тарихын ескере отырып, азшылықтарға кейбір артықшылықтар берілуі керек деп наразылық білдірді. Бұл кеңінен қабылданған либералды ұстанымға айналды, және көптеген мемлекеттік және жеке университеттер оң іс-қимыл бағдарламаларын бастады. Олардың арасында 1968 жылы құрылған және алғашқы сыныбында тек ақ нәсілді студенттер болған Калифорния университетінің Дэвис медицина мектебі (UC Davis немесе "университет") болды. Бұл мектептің профессорлық-оқытушылар құрамын алаңдатты, сондықтан олар "әділетсіз әлеуметтік дискриминацияның құрбандарын өтеу үшін" арнайы қабылдау бағдарламасын бастады. Өтініш нысанында студенттің өзін мүңкісіз санағысы келетіні туралы сұрақ қойылды, және егер солай болса, бұл үміткерлерді арнайы комиссия тексерді, оның мүшелерінің жартысынан астамы азшылық топтарынан шыққан. Бастапқыда кіретін сынып 50 студенттен тұрды, ал азшылықтарға сегіз орын бөлінді; сынып саны 1971 жылы екі есеге ұлғайғанда, арнайы комиссия ұсынған үміткерлерге 16 орын берілді. Бағдарлама формальды түрде ақ нәсілді студенттерге де ашық болғанымен, осы нәсілден ешкім қабылданбады, бұл бағдарлама арқылы үміткерлерге нақты орын берілетінін ескере отырып, ерекше жағдай болды. Жоғары білім берудегі оң іс-қимылдың конституциялық тұрғыдан қаралуы туралы Жоғарғы Сот алғаш рет қараған іс – DeFunis v. Odegaard (1974). Марко ДеФунис, ақ нәсілді адам, Вашингтон университетінің құқық мектебіне екі рет қабылданбады. Құқық мектебі оң іс-қимыл бағдарламасын қолдады, және қабылдау кеңсесінің қызметкерлері ДеФуниске кейбір азшылық үміткерлеріне қарағанда жоғары баға берді. Вашингтон штатының сот процесінде ДеФунисті қабылдау туралы бұйрық берілді, ол іс қаралып жатқан кезде құқық мектебінде оқыды. Вашингтонның Жоғарғы соты сот шешімін өзгертті, бірақ бұл шешім күшімен тоқтатылды, және ДеФунис мектепте оқуын жалғастырды. АҚШ Жоғарғы Соты істі қайта қарауға келісті, және іс бойынша материалдар жиналып, сотта талқыланды, бірақ ол кезде ДеФунис бітіруге бірнеше ай қалған еді. Құқық мектебі өз мәлімдемелерінде, тіпті жеңсе де, оны жұмыстан шығармаса екенін айтты. Іс қарастыру мәселесі бойынша қосымша материалдардан кейін, Жоғарғы Сот ДеФунис оқуын аяқтағандықтан, шешім қабылдауға ешқандай дау немесе іс қалмады деп шешіп, істі 5–4 дауыспен қараудан бас тартты. Соттанушы Уильям Бреннан, азшылықтың басқа үш мүшесі қосылған пікірде, сотты "мәселеден қашып кетуге" айыптады, және бұл мәселелер "сөзсіз федералды соттарға және ақырында осы сотқа қайта оралуы керек" екенін мәлімдеді.

Аллан Бакке

Аллан Пол Бакке (1940 жылы туған), ақ нәсілді ер адам, 1973 жылы он екі медициналық мектепке өтініш берді. Ол Флорида штатының Коралл Гейблс қаласындағы Коралл Гейблс орта мектебінде Ұлттық стипендия иегері болған. Бакке Миннесота университетінде бакалавриатқа оқуға түсті, оқу ақысын кейінге қалдырып, Әскери-теңіз резервтегі офицерлерді даярлау корпусына қосылды. Ол 1963 жылы Миннесота университетін 3,51 орташа баллмен бітірді. ROTC талаптарын орындау үшін ол теңіз жаяу әскеріне қосылды және төрт жыл қызмет етті, соның ішінде Вьетнамда жеті айлық кезекшілікте әуе шабуылына қарсы батареяның командирі болды. 1967 жылы капитан шеніне жеткеннен кейін, ол құрметті түрде запасқа шықты. Кейін Бакке NASA-да инженер болып жұмыс істеді. Ол медицинаға деген қызығушылығы Вьетнамда басталғанын және NASA-да күшейгенін айтты, себебі ол жерде ғарышқа ұшу және адам организмінің проблемаларын қарастыруға тура келді. Бірақ он екі медициналық мектеп оның өтінішін қабылдамады. Бакке 1972 жылы алғаш рет Оңтүстік Калифорния және Солтүстік-Батыс университеттеріне өтініш берген, бірақ екеуі де оны қабылдамады, оның жасын көрсетіп, Солтүстік-Батыс университеті олардың шегінен асып кеткенін жазды. 1973 жылы Бакке UC Дэвис университетіне кешігіп өтініш берді, себебі оның қарындасы ауырған. Бұл кешігу оның қабылдануына кедергі келтірген болуы мүмкін: оның арнайы бағдарламаға қатыспаған үміткерлер арасында да біліктілігі жоғары болғанмен, мектептің кезеңдік қабылдау процесі бойынша оның кандидатурасы қарастырылған кезде, орын аз қалды. Оның өтініші оның жасына қатысты алаңдаушылығын көрсетті, медицинаға деген қызығушылығының себебі ел үшін жасаған құрбандықтары екенін айтты. Бакке MCAT-тан алған жалпы ұпайы 72 болды; UC Davis-ке өтініш білдіргендердің орташа ұпайы 69, ал арнайы бағдарлама бойынша өтініш білдіргендердің орташа ұпайы 33 болды. 1973 жылдың наурыз айында Бакке UC Дэвис университетіне сұхбатқа шақырылды. Доктор Теодор Уэст онымен кездескенде Баккені "қабылдауға лайықты үміткер, оның ең басты қиындығы - ол қазір 33 жаста" деп сипаттады. Мотивациясы, оқу нәтижелері, болашаққа деген үміті, ақылға қонымды адамдардың қолдауы, жеке келбеті мен әдептілігі, жетілу қабілеті және сыныптағы теңгерімге үлес қосу мүмкіндігі тұрғысынан, Бакке мырзаны өте жақсы үміткер деп есептеу керек және оны осылай ұсынамын деді. Сондай-ақ, Сторрандт Баккеге оң шешім қабылдау мәселесіне қызығушылық танытқан екі адвокаттың есімдерін берді. Аллан Бакке 1974 жылы UC Davis медицина мектебіне тағы да өтініш берді. Лоури Баккеге нашар баға берді, бұл оның өтінішінің жалғыз жоғары балл алмаған бөлігі болды. Ол қайтадан қабылданбады, бірақ арнайы бағдарлама арқылы екі жылдың ішінде академиялық көрсеткіштері төмен болған аз ұлт өкілдері қабылданды. Бағдарлама бойынша ұсынылған барлық аз ұлт өкілдері қабылданбады, кейбіреулерін қабылдау комиссиясы қабылдамады. Алайда, бұл аз ұлт өкілдерінің саны он алтыға әсер етпеді. Осы кезеңде тек бір қара нәсілді және алты латиноамерикандық студент тұрақты қабылдау бағдарламасы бойынша қабылданды, бірақ көптеген азиялық студенттерге рұқсат берілді. 1976 жылы Los Angeles Times газетінде жарияланған мақалада медицина мектебінің деканы кейде университеттің "ерекше достарының" ұлдары мен қыздарының мүддесін қорғап, олардың қабылдану мүмкіндігін жақсарту үшін араласатындығы айтылды. Декан Ц. Джон Тьюпердің араласуынан (жылына шамамен бес рет) пайда көргендердің арасында тіпті өтінішін де бермеген ықпалды штаттық жиналыстың мүшесінің ұлы да болды. Арнайы таңдаулар 1976 жылы Калифорния университетінің президенті Дэвид С. Саксонның бұйрығымен тоқтатылды. Бакке адвокаты бұл таңдаулар Баккеге қабылдануына кедергі келтірді ме, жоқ па, оны анықтау мүмкін емес деп тапты, бірақ Ұлттық қалалық лига атынан оң іс-қимылды қолдап amicus curiae брифін берген адвокаттың айтуынша, деканаттың таңдау практикасы университетті сотта қабылдау практикасы туралы егжей-тегжейлі мәлімет беруге тартындырды, бұл оның ісіне кері әсер етті.

Төменгі соттың тарихы

1974 жылғы 20 маусымда UC Davis-тен екінші рет қабылданбағаннан кейін Бакке Калифорния штатының Юло округі Жоғарғы сотында университеттің басқару кеңесіне шағымданып сотқа берді. Ол, азшылықтарға арналған арнайы қабылдау бағдарламалары АҚШ және Калифорния штаттарының конституцияларын, сондай-ақ 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VI-тармағын бұзады деген негізде, оны қабылдау туралы сот бұйрығы шығаруды сұрады. UC Davis-тің адвокаты судья Ф. Лесли Манкерден арнайы бағдарламаның конституциялық және заңды екенін анықтауын өтінді, сондай-ақ Бакке азшылықтарға арналған орындар болмаған жағдайда да қабылданбаған болар еді деп мәлімдеді. 1974 жылғы 20 қарашада судья Манкер бағдарламаны конституцияға қайшы деп таныды және VI-тармақтың бұзылуын анықтады, "ешқандай нәсілдік немесе этникалық топқа басқа нәсілге берілмеген артықшылықтар мен иммунитеттер берілмеуі керек". Манкер медициналық мектепке нәсілді фактор ретінде қарастырмауды және Бакке өтінімін нәсілдік принциптерден алыс жүйе бойынша қайта қарауды бұйырды. Көтерілген маңызды мәселелерге байланысты, 1975 жылғы 26 маусымда Калифорния Жоғарғы соты апелляцияны өзіне беруге бұйырды, алдын ала апелляциялық сотты өткіріп жіберіп. 1976 жылғы 19 наурызда бұл іс штаттың Жоғарғы сотында қарастырылды. Әртүрлі ұйымдардан тоғыз amicus curiae брифі ұсынылды, олардың көпшілігі университеттің позициясын қолдады. Моск: "Ешбір үміткер оның нәсіліне байланысты, нәсіліне қарамастан қолданылатын стандарттар бойынша өлшенгенде, одан кем білікті басқа үміткердің пайдасына қабылданбауы керек" деп жазды. Әділет судьясы Мэтью О. Тобринер келіспеді, штат ақ және азшылық студенттерін қабылдау үшін медициналық мектептердің санын арттыру туралы Москтың ұсынысының шығынға байланысты нақты емес екенін айтты: "Мұндай қиялға толы болжамдарға негізделіп, азшылықтардың медициналық мамандыққа қатысуын теріске шығару – қатыгез алдау". Сот университетке қабылдау процесінде нәсілді пайдануға тыйым салды және Бакке нәсілдік бейтарап бағдарлама бойынша қабылданбағандығын дәлелдеуді бұйырды. Университет қайта қарау туралы өтінішхатында мұны істей алмайтынын мойындағаннан кейін, сот 1976 жылғы 28 қазанда шешімін өзгертіп, Баккеге қабылдауды бұйырды және өтінішхатты қабылдамады.

Сертификаттық және amicus curiae хаттар

Университет АҚШ Жоғарғы сотынан Баккеге оқуға қабылдауды талап ететін бұйрықты күштен тоқтатуды, ал одан кейін қайта қарау туралы өтініш беруді сұрады. АҚШ Жоғарғы сотының судьясы Уильям Ренквист, Тоғызыншы округтің (Калифорния Тоғызыншы округтің құрамында) апелляциялық судьясы ретінде, 1976 жылдың қараша айында сотқа бұл шараны күштен тоқтатуға бұйрық берді. Университет 1976 жылдың желтоқсан айында кассациялық шағым беру туралы өтініш берді. Тараптар өздерінің пікірлерін заңмен белгіленген мерзімде ұсынды. Университеттің заңгерлер тобының жетекшісі бұрынғы АҚШ Бас прокуроры және Уотергейт ісі бойынша арнайы прокурор Арчибальд Кокс болды, ол Жоғарғы сотта көптеген істер бойынша сөйлескен. Кокс пікірлемелердің көп бөлігін өзі жазды және онда «Бұл даудың нәтижесі болашақ ұрпақтар үшін қара нәсілділердің, чиканолардың және басқа да маргиналданған азшылықтардың жоғары білімге және мамандықтарға қол жеткізу мүмкіндігін анықтайды» деді. Университет сондай-ақ Бакке біліктілігі жетпегендіктен қабылданбағанын мәлімдеді. Рейнольд Колвин, Бакке атынан, клиентінің Конституцияның 14-шы түзетуіне сәйкес, заң алдында теңдік құқығының бұзылғанын айтты. 58 amicus curiae пікірлемелері ұсынылды, бұл Жоғарғы сот үшін 1989 жылы абортқа қатысты Webster v. Reproductive Health Services ісінде жаңа рекорд орнатылғанға дейін сақталды. Болашақ судья Рут Бадер Гинзбург ACLU ұсынған, регенттердің пайдасына шешімді өзгертуді қолдайтын пікірлемеге қол қойды; 1974 жылғы істе, даулы мәселелерге байланысты тоқтатылған Марко деФунис, Баккеге қолдау білдіретін «Жас американдықтардың еркіндігі үшін» пікірлемесін жазды. Басқа да amicus curiae пікірлемелерімен қатар, АҚШ Бас прокурор арқылы пікірлеме ұсынды, Жоғарғы сот ережелеріне сәйкес, соттың рұқсатысыз мұндай құқығы бар. Президент Джимми Картердің басқаруына өткен кезде, пікірлемелердің алғашқы нұсқалары оң шараларды қолдады және бағдарламаны тоқтатуды, ал Баккені қабылдауды ұсынды. Бұл ұстаным демократтардың оң шараларға қатысты әртүрлі көзқарастарын көрсетті. Азшылық өкілдері мен партияның басқа мүшелері наразылық білдірді, ал 1977 жылдың шілдесінің соңында Картер үкіметтің пікірлемесі оң шараларды толық қолдайтынын мәлімдеді. Бұл құжат 1977 жылдың 3 қазанында (ауызша жарысқа тоғыз күн қалғанда) ұсынылды, онда үкімет өткендегі кемсітушіліктерді жоюға бағытталған бағдарламаларды қолдайтынын, бірақ қатаң квоталарға қарсы екенін айтты. Іс талқыланған кезде, тағы бір ақ студент, Рита Клэнси, Бакке сияқты негіздермен UC Davis медициналық мектебіне қабылдану үшін сотқа жүгінді. 1977 жылдың қыркүйегінде ол Бакке ісінің нәтижесі күткенше қабылдануға бұйрық берілді. Бакке ісі бойынша шешім қабылданғаннан кейін университет оны шығару әрекетін тоқтатты, өйткені ол медициналық мектептің бірінші курсын сәтті аяқтағандықтан, оның қалуы керек деп мәлімдеді.

Дәлел және талқылау

1977 жылдың 12 қазанында Бакке ісі бойынша ауызша жарыссөз өтті. Бұл іске қоғамның қызығушылығы зор болды; сот отырысына қатысуға ниет білдіргендер кешқұрымнан бастап тізімге тұра бастады. Сот сессиясы екі сағатқа созылды, онда Кокс университет үшін, Колвин Бакке үшін, ал Бас прокурор Уэйд Х. Маккри – АҚШ үшін сөйледі. Колвин Конституцияны емес, фактілерді дәлелдегені үшін судья Льюис Франклин Пауэлл тарапынан ескертілді. Кокс дау кезінде қызықты сәттердің бірін жасады, ол кезде судья Гарри А. Блэкмун бөлінген орындарды спорттық стипендиялармен салыстыруға бола ма деп ойлады. Кокс келісуге дайын болды, бірақ ол Гарвард түлегі екенін және спорттық жетістіктерге қатысты: «Біздің мақсатымыз екенін білмеймін, бірақ біз онша жақсы емеспіз», – деді. Талқылау судьялардың жазбаша меморандумдар арқылы бір-біріне әсер етуімен басталды. 1977 жылдың 15 қазанында судьялар арасында өткен кеңесте олар тараптардан VI-тармақтың қолданылуы туралы қосымша мәліметтерді сұрауға шешім қабылдады. Университет үшін қосымша шағым 16 қарашада ұсынылды, онда VI-тармақ – он төртінші түзетудің тең қорғау ережесінің заңдық түрі екені және Бакке сияқты жеке тұлғаларға оның негізінде талап ашуға мүмкіндік бермейтіні айтылды. Колвин ұсынған Бакке шағымында Бакке жеке іс қозғау құқығына ие екені, ал оның қорғаушысы университет дискриминациялық мекемелерге арналған VI-тармақ бойынша қарастырылатын шараны – яғни федералдық қаржыландыруды жоғалтуды қаламайтынын, сондай-ақ медициналық институтқа қабылдануды қалайтынын мәлімдеді. Қараша айында судья Блэкман Майо клиникасында қуық безіне операция жасату үшін қатыспады. 22 қарашада судья Льюис Пауэлл университеттің аз ұлтты қабылдау бағдарламасын қатаң тексеру стандарты бойынша талдаған меморандум ұсынды, бұл стандарт үкімет кейбір азаматтарды нәсіл сияқты күдікті санаған жағдайда жиі қолданылады. Ол бағдарламаның стандартқа сай келмейтінін және оны күштен тоқтату қажеттігін мәлімдеді. Пауэллдің меморандумында белгілі бір жағдайларда оң шараларға рұқсат етуге болатыны айтылды; бұл көзқарас оның соңғы шешімінің көп бөлігін құрады. 9 желтоқсанда Блэкмун әлі де қатыспаған кеңесте судьялар істі қарады. Төрт судья (Бас судья Уоррен Э. Бергер және судьялар Поттер Стюарт, Ренквист және Джон Пол Стивенс) Калифорния Жоғарғы сотының шешімін қолдауға ниет білдірді. Үш судья (Бреннан, Уайт және Тюргуд Маршалл) бағдарламаны сақтап қалуды қалады. Пауэлл өз пікірін білдірді, содан кейін Бреннан бағдарламаны қолдауға жеті судьядан тұратын көпшілікті құруға үміттене отырып, немесе кем дегенде оң шаралардың жалпы принципін қолдауға үміттене отырып, Пауэллге оның стандартын қолдану төменгі сот шешімінің ішінара расталып, ішінара күшін жойатындығын ұсынды. Пауэлл келісті. 1978 жылдың басында Блэкмун оралғаннан кейін Бакке ісіндегі өз ұстанымын жариялауға асықпады. 1 мамырда ол әріптестеріне Бреннан блогына қосылатынын көрсететін меморандум таратты. Бұл Пауэлл дауысы көпшілік пікірді анықтайтынын білдірді. Келесі сегіз аптада Пауэлл әр топтың оған қосылуға дайын болуын қамтамасыз ету үшін өз пікірін жетілдірді. Басқа судьялар өздерінің көзқарастарын баяндайтын шешімдерді дайындауға кірісті.

Шешім

Жоғарғы соттың Бәкке ісі бойынша шешімі 1978 жылдың 28 маусымында жарияланды. Төрт судья алты пікір жазды, бірақ олардың ешқайсысы да соттың көпшілігінің толық қолдауын алмады. Көпшіліктің пікірін судья Пауэлл жариялады. Төрт судья (Бургер, Стюарт, Рехнквист және Стивенс) оған қосылып, азшылықтарды қабылдау бағдарламасын жоюға және Баккені қабылдауға дауыс берді. Қалған төрт судья (Бреннан, Уайт, Маршалл және Блэкмун) шешімнің осы бөлігіне қарсылық білдірді, бірақ Пауэллмен бірге кейбір жағдайларда белеңді іс-қимылға рұқсат беруге келісті, бірақ оны аралық тексеру стандартына сәйкес талдау қажет екенін айтты. Олар сондай-ақ Пауэллмен бірге Калифорния Жоғарғы сотының университетке қабылдау кезінде нәсілді қарастыруға тыйым салған шешімінің бір бөлігін күштен шығаруға дауыс берді.

Пауэллдің пікірі

Сотталушы Пауэлл өзінің әртүрліліктің маңыздылығын негілдеген дәлелдерінің үлкен бөлігін Бірінші түзетуге негіздеді, кейінгі ғалымдар бұл мәселені ерекше атап өтті. Іс бойынша фактілерді баяндағаннан кейін, сотталушы Пауэлл Баккеге VI-тарау бойынша жеке іс қозғау құқығы бар-жоқ екенін шешудің қажеті жоқ деп талқылады және осы тұрғыдан қарағанда қажет емес деп шешті. Одан әрі, ол VI-тараудың қолданылу аумағын қарастырып, оның Конституцияда тыйым салынған нәсілдік жіктелулерді ғана қамтитынын айтты. Бағдарламаның өзіне келсек, Пауэлл оның университеттің мәлімдегеніндей, жай ғана мақсат емес, сонымен қатар нәсілдік талап екенін анықтады. Егер UC Davis он алты минималды талаптарға жауап беретін азшылық студентін таба алса, ақ студенттерге бірінші курсқа тек 84 орын ғана болар еді, ал азшылықтар 100 орындық топтың кез келген орнына үміткер бола алатын еді. Пауэлл Тең қорғау туралы ереженің негізіндегі сот практикасының тарихын зерттеп, оның барлық адамдарды, жай ғана афроамерикандықтарды немесе азшылықтарды ғана емес, қорғауға бағытталғанын қорытты. Үкімет түрлі нәсілдегі адамдарға әртүрлі қарауына тек маңызды мемлекеттік мүдде болған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Пауэлл университеттің өзінің түсіндірулерінде мектептегі сегрегация істеріндегідей, нәсілді ескеретін шешімдерге сілтеме жасағанын, бірақ Калифорния университетінің Дэвис медицина мектебінде нәсілдік кемсітушілік тарихы болмағандықтан оларды орынсыз деп тапқанын атап өтті. Ол, егер адам үкімет тарапынан ұсынылған мүмкіндіктерден немесе жеңілдіктерден толығымен шеттетілсе және басқа нәсілдегі немесе шығу тегіндегі адамдар олардан пайдаланса, онда бұл күдікті жіктеме болып табылатынын атап көрсетті. Мұндай кемсітушілік тек маңызды мемлекеттік мүддеге байланысты қажет болған жағдайда ғана ақталады. Университеттің азшылық дәрігерлердің санын арттыруда үкіметтің маңызды мүддесі бар деген және арнайы қабылдау бағдарламасы Калифорнияның жетіспейтін аймақтарына дәрігерлерді тартуға көмектеседі деген аргументін Пауэлл тым жалпы деп есептеді, өйткені бұл мақсатқа ақ үміткерлерді де қабылдау арқылы қол жеткізуге болар еді, егер олар азшылықтардағы қауымдастарында тәжірибе жасауға ниет білдірсе. Дегенмен, Пауэлл үкіметтің расалық тұрғыдан әртүрлі студенттер тобына мүдделі екенін айтты. Бас судья Бергер мен оның жақтастары қолдаған пікірдің бір бөлігінде Пауэлл бағдарламаның азшылықтар үшін белгілі бір орындарды бөліп қоюы Баккеге қатысты кемсітушілікке алып келгенін, себебі нәсілді қабылдаудың бірнеше факторының бірі ретінде қарастыратын, шектеулі бағдарламалар осы мақсатқа қол жеткізе алатынын анықтады. Пауэлл Гарвард университетінің қабылдау бағдарламасын (қосымшада келтірілген) конституциялық талаптарға сай келетініне сенген мысал ретінде келтірді, себебі бұл мекеме азшылықтар үшін қатаң квоталар белгілемеді, бірақ оларды белсенді түрде іздеп, оларды расалық және мәдени жағынан әртүрлі студенттердің маңызды бөлігі ретінде қосуға тырысты. Ақ студент төмен академиялық көрсеткіштері бар азшылыққа ұтылуы мүмкін болса да, ақ және азшылық студенттер спортпен немесе музыкалық аспаптармен ойнау сияқты объективті емес факторлардан пайда көре алады. Осыған байланысты, нәсілді бірнеше факторлардың бірі ретінде пайдалану конституциялық бұзушылық емес. Пауэлл университеттің Баккеге арнайы қабылдау бағдарламасы болмағанда да қабылдамайтынын мойындағандықтан, Калифорнияның Жоғарғы сотының Баккені қабылдау туралы шешімінің бөлігі дұрыс деп танылды және күшінде қалды. Дегенмен, штаттың расаны бірнеше факторлардың бірі ретінде қарастыруға құқығы бар еді және Калифорния сотының осыған қарама-қайшы шешімі жоққа шығарылды.

Басқа пікірлер

Бреннан төрт судьяның – Маршалл, Уайт, Блэкмэн және өзінің – бірлескен мәлімдемесін жасады. Бреннан Жоғарғы Соттың залдарында өз пікірін ауызша жеткізе отырып, «Бакке» ісі бойынша қабылданған шешімнің «басты мағынасы» соттың көпшілігінің оң шараларды қолдауын білдіргенін айтты. Ортақ пікірде осы төрт судья: «Мемлекеттік органдар кез келген нәсілдік топты кемсіту немесе оларға құлықсыздық көрсету үшін емес, өткендегі нәсілдік дискриминация салдарынан азшылықтарға тиген зиянды жою мақсатында әрекет еткенде, нәсілді ескере алады» деп жазды. Олар кез келген қабылдау бағдарламасы, егер ол бұрынғы нәсілдік дискриминацияны жоюға бағытталған болса, конституциялық болады деп санайды, оған нәсіл үшін қосымша ұпайлар беру немесе олар үшін белгілі бір орындарды бөлу кіретін еді. Уайт VI-тарау бойынша жеке шағымдану құқығының жоқтығын білдірді. Тюргуд Маршалл да жеке жазып, афроамерикандықтарға қарсы дискриминация тарихын кеңінен баяндап, «Американың өткеніне шынайы көз жеткізген адам, осы өткеннің салдарына ем табу мүмкін емес деп ойлай алмаймын» деген қорытындыға келді. Блэкмэн «түс санасы» идеясын қолдап, «расизмнен арылу үшін біз алдымен нәсілді ескеруіміз керек. Басқа жол жоқ. Кейбір адамдарға тең қарау үшін, оларға әр түрлі қарау керек. Біз «Тең қорғау туралы» заңға нәсілдік басымдыққа жол бере алмаймыз» деді. Сот судьясы Стивенс, Бергер, Стюарт және Ренквистпен бірге, сот шешімімен ішінара келісіп, ішінара келіспей, Конституция бойынша нәсілдік артықшылыққа рұқсат беру қажеттігін анықтаудың қажеті жоқ деп тапты. Университет Баккеге қатысты дискриминация жасады, VI-тарауды бұзды және оны қабылдауға құқылы болды деген тар қорытынды жеткілікті болды. «Осылайша, нәсілді қабылдау шешімінде фактор ретінде пайдалануға бола ма, жоқ па деген мәселе осы істе қарастырылмайды және осы мәселені талқылау орынсыз» деді Стивенс. Оның сөзіне сәйкес, «VI-тараудағы тыйымның мағынасы айқын: нәсіл мемлекеттік қаржыландырылатын бағдарламадан кез келген адамды шеттетуге негіз бола алмайды». Ол: «Мен сот шешімімен келісемін, өйткені ол Калифорния Жоғарғы Сотының шешімін растайды. Егер ол басқаша болса, мен оған құрметпен қарсымын» деп қорытындылады.

Реакция

Газеттер Бакке туралы әртүрлі аспектілерді баса көрсетті, көбінесе олардың саяси идеологиясын көрсете отырып. Консервативті «Чикаго Сан Таймс» газеті Бакке-нің қабылдануын бас мақаласында жариялады, бірақ соттың кейбір жағдайларда бекітілген шараларды қабылдауға рұқсат бергенін атап өтті. Либералды «Вашингтон пост» газетінің бас мақаласы «Бекітілген бекітілген шаралар» деген үлкен әріптермен басталды, содан кейін сот Бакке-ні қабылдап, квоталарды шектегенін атап өтті. «Уолл-стрит журналы» Бакке-ні «Барлығы жеңген шешім» деп атады. Оксфорд университетінің құқық профессоры Рональд Дворкиннің айтуынша, сот шешімі «баспасөз және көпшілік тарапынан үлкен жеңілдікпен қабылданды, бұл ұлттық пікірталасқа қатысушылардың әрқайсысына ең қажетті нәрсені берген сот саясатының бір әрекеті ретінде». Бас прокурор Гриффин Белл президент Джимми Картермен сөйлескеннен кейін «менің жалпы пікірімше, бекітілген шаралар күшейтілді» және федералды үкіметтегі осындай бағдарламалар жоспарланғандай жалғасады деді. Гарвард құқық мектебінің профессоры Лоренс Триб 1979 жылы былай деп жазды: «Сот осылайша американдық колледждер мен университеттердің көпшілігі қолданатын бекітілген шаралар жоспарын қолдады және тек ерекше механикалық – кейбіреулер ерекше ашық, ал басқалары ерекше саяси емес деп айта алады – UC Davis медицина мектебінің тәсілін ғана қабылдамады». Сол жылы Роберт М. О’Нил Калифорния құқығы журналында жазғандай, қабылдау комиссияларына тек қатаң квоталар ғана тыйым салынды және тіпті «өтініштерді қарау процесінде немесе азшылықтардың өкілдігіндегі салыстырмалы түрде жұмсақ өзгерістер соттың құрамын өзгертуі мүмкін». Құқық профессоры және болашақ судья Роберт Борк «Уолл-стрит журналында» бекітілген шараларды қолдаған судьялар «кері дискриминацияның қатал нәсілшілдері» екенін жазды. Аллан Бакке іс қаралып жатқан кезде аз ғана сұхбат берді және шешім шыққан күні әдеттегідей Пало-Альто қаласындағы жұмысына барды. Бакке ісінің салдарымен айналысуға тиіс көптеген адвокаттар мен университет қызметкерлері шешім көп өзгеріс әкермейді деп күмәнданды. Университеттердегі бекітілген шаралар бағдарламаларының көпшілігі, UC Davis медицина мектебінен айырмашылығы, азшылықтарды қабылдау үшін қатаң сандық квоталарды қолданбады және оларды жалғастыруға болады. Бернард Шварцтың Бакке туралы есебінде айтылғандай, Жоғарғы соттың шешімі «қабылдау комиссияларына нәсілдік артықшылықтар беретін бағдарламаларды жүргізуге рұқсат береді, егер олар Дэвистегі он алты орындық «квота» сияқты ашық түрде жасалмаса».

Салдары

Аллан Бакке, "Американың ең танымал бірінші курс студенті", 1978 жылдың 25 қыркүйегінде UC Davis медицина мектебіне қабылданды. Университет оның сот шығындарын төлеуден бас тартқан соң, Бакке сотқа жүгінді және 1980 жылдың 15 қаңтарында 183 089 доллар өндіріп алды. 1996 жылы Калифорния тұрғындары бастама арқылы мемлекеттік білім беру ұйымдарының қабылдау саясатында нәсілді фактор ретінде пайдалануға тыйым салды. Университет регенттер кеңесінің төрағасы Уорд Коннерли қабылдау кезінде нәсілді фактор ретінде қарастыруды тоқтатуға дауыс берді. Студенттік құрамның әртүрлілігін қамтамасыз ету үшін регенттер Калифорнияның жоғары мектептеріндегі үздік 4% студентке Калифорния университетінің жүйесіне кепілді қабылдау мүмкіндігін ұсынды, бұл шараның аз қамтылған қалалық студенттерге көмектесетіні күтілді. 1978 жылы Дворкин ескерткендей: "Пауэллдің пікірінде түбірлі кемшіліктер бар, егер сот тұжырымды ұстанымға келсе, жұртшылық күткеннен әлдеқайда көп жұмыс істеу қажет". 2013 жылы "Фишер против Техас университеті" ісі бойынша сот шешімі оң іс-қимыл бағдарламаларын бағалау стандарттарына өзгерістер енгізді, бірақ университеттерге қабылдау кезінде нәсілді ескеруге рұқсат берді, ал тікелей квоталарға тыйым салды. 2023 жылы Сот "Әділ қабылдау үшін студенттер" против Гарвард және "Әділ қабылдау үшін студенттер" против Солтүстік Каролина университеті" ісінде бұрынғы шешімін кері қайтарып, колледжге қабылдауда нәсілді қарастырудың Конституцияның XIV түзетуін бұзатынын мәлімдеді. Медициналық мектепке Бакке орнына оң іс-қимыл бағдарламасы бойынша қабылданған қара нәсілді дәрігер Патрик Чавис қабылдануы Тед Кеннеди, New York Times және The Nation сияқты көптеген белгілі тұлғалар тарапынан жоғары бағаланды. Шын мәнінде дәрігер болған Чавистің кәсіби біліксіздігі мен салдарына немқұрайлылығы кеңінен таралды. Ол келтірген зиян, тудырған ауыру мен қайғы, жасаған қателіктерінің видеожазбалары, оған қарсы көптеген сот талаптары және нәтижеде медициналық лицензиясынан айырылуы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды. Чавис оң іс-қимылдың жақтастары да, қарсыластары да өздерінің сенімдерін растау үшін нақты мысал ретінде келтірді.