Кіріспе
Сандар теориясында Сирпинский саны — барлық n натурал сандары үшін құрама болатын k тақ натурал саны. 1960 жылы Вацлав Сирпинский мұндай қасиетке ие тақ бүтін сандардың шексіз көп екенін дәлелдеді. Басқаша айтқанда, k Сирпинский саны болса, келесі жиынның барлық мүшелері құрама болады: Егер түрі орнына , онда k — Ризель саны.
If the form is instead , then k is a Riesel number.
Сирпинский мәселесі
Sierpiński проблемасы ең кіші Sierpiński санының мәнін анықтауды талап етеді. Пауль Ердоспен жеке хат алмасу кезінде Селфридж 78 557 саны ең кіші Sierpiński саны болуы мүмкін деген болжам жасады. Одан кіші Sierpiński саны табылған жоқ, және қазіргі уақытта 78 557 ең кіші сан деп есептеледі. 78 557 саны шынымен ең кіші Sierpiński саны екенін көрсету үшін, 78 557-ден кіші барлық тақ сандар Sierpiński саны емес екенін дәлелдеу қажет. Яғни, 78 557-ден төменгі әрбір тақ k үшін, k2^(n) + 1 саны жай сан болатындай оң бүтін n саны болуы керек. Соңғы жойылған үміткер k = 10223, ол 2016 жылдың қазан айында PrimeGrid жүйесімен ашылған. Бұл сан 9 383 761 таңбадан тұрады.
Prime Sierpiński мәселесі
1976 жылы Натан Мендельсон екінші дәлелденген Серпинский санының k = 271129 екенін анықтады. Серпинский проблемасы ең кіші Серпинский алғашқы санының мәнін сұрайды, және 271129 саны да алғашқы Серпинский саны екенін дәлелдеуге бағытталған «Алғашқы Серпинский іздеуі» жүріп жатыр. 2018 жылға дейін k-ның 271129-дан кіші тоғыз алғашқы мәні үшін k2^(n) + 1 түріндегі алғашқы сан белгісіз: k = 22699, 67607, 79309, 79817, 152267, 156511, 222113, 225931 және 237019. 2024 жылға дейін осы k мәндері үшін ешқандай алғашқы сан табылған жоқ. Алғашқы екеуі, 78557-дан кіші болғандықтан, жоғарыда сипатталған (алғашқы емес) Серпинский проблемасының да шешілмеген жағдайлары болып табылады. Соңғы жойылған үміткер k = 168451 болды, ол PrimeGrid 2017 жылдың қыркүйегінде алғашқы санын тапқан кезде болды. Бұл сан 5 832 522 таңбадан тұрады.
k = 22699, 67607, 79309, 79817, 152267, 156511, 222113, 225931, and 237019.
as of 2024, no prime has been found for these values of k with
The first two, being less than 78557, are also unsolved cases of the (non prime) Sierpiński problem described above. The most recently eliminated candidate was k = 168451, when the prime number was discovered by PrimeGrid in September 2017. The number is 5,832,522 digits long.
Кеңейтілген Sierpiński проблемасы
Егер алдыңғы екі Sierpiński проблемасы да шешіліп, 78557 ең кіші Sierpiński саны және 271129 ең кіші жай Sierpiński саны деп есептелсе, екінші Sierpiński санының мәселесі әлі де шешілмейді. Құрама Sierpiński саны k болуы мүмкін, сондықтан үздіксіз іздеу 271129 екінші Sierpiński саны екенін дәлелдеуге бағытталған, 78557 мен 271129 арасындағы барлық k мәндерін, жай немесе құрама екеніне қарамастан, тексеру арқылы. Үш қойылған мәселенің ең қиыны – кеңейтілген Sierpiński проблемасын шешу, ол 21 қалған үміткерді жоюды қажет етеді, олардың тоғызы жай (жоғарыда көрсетілгендей) және он екісі құрама. Соңғылары бастапқы Sierpiński проблемасынан алынған k = 21181, 24737, 55459 сандарын қамтиды. 2022 жылға сәйкес, кеңейтілген Sierpiński проблемасына тән k-ның келесі сегіз мәні қалды: k = 91549, 131179, 163187, 200749, 209611, 227723, 229673 және 238411. 2024 жылға дейін k-ның бұл мәндері үшін жай сан табылмады. 2019 жылдың желтоқсанында PrimeGrid k = 99739 санын жай сан деп тапты, осылайша оны жойды. Бұл сан 4,220,176 цифрдан тұрады. Соңғы жою 2021 жылдың желтоқсанында болды, ол кезде PrimeGrid k = 202705 санын жай сан деп тапты, осылайша оны жойды. Бұл сан 6,418,121 цифрдан тұрады.
k = 91549, 131179, 163187, 200749, 209611, 227723, 229673, and 238411.
as of 2024, no prime has been found for these values of k with
In December 2019, was found to be prime by PrimeGrid, eliminating k = 99739. The number is 4,220,176 digits long. The most recent elimination was in December 2021, when was found to be prime by PrimeGrid, eliminating k = 202705. The number is 6,418,121 digits long.
Бір мезгілде Sierpiński және Riesel
Бір сан бір мезгілде Sierpiński және Riesel саны болуы мүмкін. Мұндай сандар Бриер сандары деп аталады. Ең кіші бес белгілі мысалы: 3316923598096294713661, 10439679896374780276373, 11615103277955704975673, 12607110588854501953787, 17855036657007596110949.