Кіріспе
Ирландиялық әнші-күйші және саяси белсенді (1951 жылы туған)
Роберт Фредерик Зенон Гелдоф (/ɡ//ɛ//l//d//ɒ//f/; 1951 жылдың 5 қазанында туған) – ирландиялық әнші-күйші және саяси белсенді. Ол 1970-ші жылдардың соңында панк-рок қозғалысының бір бөлігі ретінде танымал болған ирландиялық рок-топ «Boomtown Rats» тобының жетекші әншісі ретінде көзге түсті. Топ «Rat Trap» және «I Don't Like Mondays» әндерімен Ұлыбританияда бірінші орынға ие болды. Гелдоф 1982 жылы «Pink Floyd» тобының «The Wall» фильмінде Пинк рөлінде ойнады. Қаражат жинау мақсатында Гелдоф «Band Aid» қайырымдылық супертобын және «Live Aid» және «Live 8» концерттерін ұйымдастырды, сондай-ақ «Do They Know It's Christmas?» әнін бірлесіп жазды, ол бүгінгі күнге дейін ең көп сатылған синглдардың бірі болып табылады. Гелдоф Африкаға қатысты кедейлікке қарсы күресін қоса, өзінің белсенділігімен кеңінен танымал. 1984 жылы ол Мидж Юрмен бірге Эфиопиядағы ашаршылыққа қарсы ақша жинау үшін «Band Aid» қайырымдылық супертобын құрды. Гелдоф қазіргі уақытта «ONE Campaign» кеңесшісі болып жұмыс істейді, оның негізін құрғандардың бірі – ирландиялық рок әншісі және белсенді Боно. Ол сондай-ақ Африканың тұрақты және теңдемелі дамуын қолдау үшін жұмыс істейтін он беделді тұлғадан тұратын «Африка прогресс тобының» (APP) мүшесі. Жалғыз баласы бар Гелдоф әкелер құқығын қорғау қозғалысының да белсенді жақтаушысы. Гелдоф 1986 жылы Елизавета II-нің Африкадағы қайырымдылық қызметі үшін құрметті рыцарь атағына (KBE) ие болды: Гелдоф ирландиялық азамат болғандықтан бұл құрметті сыйлық, бірақ оны көбінесе «Сэр Боб» деп атайды. Ол «халықаралық әлеуметтік әділдік пен бейбітшілікке ерекше үлес қосқан» тұлғаларды марапаттайтын «Бейбітшілік адамы» атағын және көптеген басқа сыйлықтар мен номинацияларды алды. 2005 жылы ол музыкаға қосқан үлесі үшін «Brit Award» сыйлығына ие болды.
Ерте өмір
Гелдоф Ирландияның Дун-Лаогер қаласында туып өскен, Роберт пен Эвелин Гелдофтың ұлы. Оның әкесінің әкесі, Зенон Гелдоф, бельгиялық иммигрант және қонақүй аспазшысы болған. Оның әкесінің анасы, Амелия Фальк, лондондық британдық еврей, неміс еврей тегінен шыққан. Гелдоф Блэкрок колледжінде оқыды, онда оны нашар регби ойнағаны және Зенон деген орта аты үшін мазақтады. Англияның Висбех қаласында мал союшы, жол салушы және бұршақ консервілеуші болып жұмыс істегеннен кейін, ол Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Ванкуверде «The Georgia Straight» газетіне музыка журналисі болып орналасты. Ол қысқа мерзімге Canadian Broadcasting Corporation балалар бағдарламасы «Switchback» жүргізушісі болды.
Бумтаундағы қасқырлар
1975 жылы Ирландияға оралғаннан кейін ол панк қозғалысымен тығыз байланысты рок-топ Boomtown Rats тобының жетекші әншісі болды. 1978 жылы Boomtown Rats тобы "Rat Trap" әнімен Ұлыбританияда алғашқы No. 1 хитке ие болды, бұл Ұлыбританиядағы алғашқы жаңа толқын хит-парадының көшбасшысы еді. 1979 жылы олар екінші No. 1 хиті "I Don't Like Mondays" әнімен халықаралық деңгейде танымал болды. Бұл ән үлкен жетістікке жетіп, сонымен бірге даулы болды. Гелдоф осы әнді 1979 жылы Сан-Диего, Калифорния штатындағы мектепте Бренда Энн Спенсер жасаған қырғыннан кейін жазған. 1980 жылы Boomtown Rats тобы Mondo Bongo альбомын шығарды. Гелдоф сұхбат берудің ерекше тұлғасы ретінде танылды. Boomtown Rats тобының Ирландияның The Late Late Show бағдарламасында алғаш рет пайда болуы кезінде Гелдоф Гей Бёрнге қасақана қатыгездік танытты, сұхбаты барысында Ирландия саясаткерлерін және елдің көптеген проблемалары үшін кінәлі деп санайтын Католик шіркеуін сынады. Ол көрермендер қатарындағы әпкелердің наразылық білдіру әрекеттеріне "сіздер материалдық қиындықтарсыз оңай өмір сүріп, деніңіз бен жаныңызды шіркеуге арнадыңыз" деп жауап берді. Ол сондай-ақ Блэкрок колледжін де сынады. Бұл сұхбат үлкен резонанс туғызып, Boomtown Rats тобының Ирландияда қайтадан концерт беруіне мүмкіндік бермеді.
Бумтаундағы тышқаннан кейін
Гелдоф 1986 жылы Boomtown Rats тобынан жеке карьерасын бастау және "Is That It?" атты автобиографиясын жариялау үшін кетіп қалды. Бұл оқиға NME музыкалық газетінің (Гелдофпен Boomtown Rats тобындағы күндерінен бері қақтығыста болған, негізінен The Clash тобына жасаған сындығы үшін) Гелдофты "әлемдегі ең нашар диджей" деп атауына себеп болды. U2 тобының әншісі Бономен бірге 2000 жылдан бері дамып келе жатқан елдердің қарызын жеңілдету үшін көп уақыт жұмсады. Бұл салаға жасаған үлесі, соның ішінде Live 8 концерттерін ұйымдастыру, Гелдофты 2001 жылғы "Sex, Age & Death" альбомынан кейін жаңа музыка шығарудан алды. 2002 жылы ол британдық болмаса да, жалпы халық арасында өткізілген сауалнамада 100 ең ұлы британдықтардың бірі деп танылды. Live 8 концертінен кейін Гелдоф музыкант ретінде мансабына оралды және 2005 жылдың соңында өзінің барлық жеке альбомдарын қамтитын "Great Songs of Indifference – The Anthology 1986–2001" атты жинақты шығарды. Бұл жинақтан кейін Гелдоф гастрольдік сапарға шықты, бірақ нәтижелері әр түрлі болды. 2006 жылдың шілдесінде Гелдоф 12 000 адамды қабылдай алатын Милан қаласындағы Arena Civica-ға жоспарланған концертке келді, бірақ ұйымдастырушылар билеттерді сатуға шығармағандықтан, концертке бар болғаны 45 адам келді. Гелдоф көрерменнің аздығын білген соң сахнаға шығудан бас тартты. Жанкүйерлерге өтемақы ретінде Гелдоф келгендерге автограф берді. Содан кейін ол 2006 жылдың қазан айында Неаполь қаласында MTV Италия үшін тегін "Storytellers" концертін өткізді.
Қайырымдылық жұмыс
Гелдофтың алғашқы ірі қайырымдылыққа қатысуы 1981 жылдың қыркүйегінде болды, ол Amnesty International ұйымының "Жақсы полицейдің басқа да балы" атты қайырымдастық концертінде жеке орындаушы ретінде өнер көрсетті, бұл концерт Лондонның Батыс Энді аймағындағы Drury Lane театрында өтті. Amnesty концертінің продюсері Мартин Льюис шақыруымен Гелдоф "I Don't Like Mondays" әнін жеке орындады. Басқа рок әртістері "тұқым сепкендей" болды және Гелдофқа да осылай әсер еткен сияқты. Monty Python тобының мүшесі Джон Клис бұл шоудың идеясын жасады (және режиссерлік етті), ал оның Гелдофқа тигізген әсері туралы Стинг: "Ол 'балды' алып, одан әрі дамытты" деді.
Жапсырма
1984 жылы Гельдоф BBC News-тің Майкл Бюрктің Эфиопиядағы ашаршылық туралы хабарламасына жауап ретінде поп әлемін ол көрген суреттерге байланысты бірдеңе жасауға жұмылдырды. Ultravox тобынан Midge Ure-мен бірге ол "Do They Know It's Christmas?" әнін жазды, мақсаты – қаражат жинау болатын. Ән 1984 жылғы 25 қарашада Лондонның Нотинг-Хилл ауданындағы Sarm West студиясында "Band Aid" деген атпен біріккен әртістердің қатысуымен бір күнде жазылды. Шығарылған күнінің алғашқы аптасында ән Ұлыбританиядағы ең жылдам сатылатын сингл атанды, Ұлыбритания Ұлттық жеке әндер тізіміне бірінші орында кірді және бес апта бойы сол орында тұрды, 1984 жылдың Рождестволық хит-парадының жеңімпазы болды. Ол үш миллионнан астам дана сатылып, сол кезге дейін Ұлыбритания тарихындағы ең көп сатылған сингл болды, бұл атаққа шамамен 13 жыл бойы ие болды. Сингл АҚШ-та да үлкен сәттілікке жетті, Billboard Hot 100 тізімінде 13-орынға көтерілді және 1985 жылдың қаңтарына дейін АҚШ-та шамамен 2,5 миллион дана сатылды. Ақырында, ән бүкіл әлем бойынша 11,7 миллион дана сатылды. "Do They Know It's Christmas?" әні 1989 және 2004 жылдары қайта жазылды. 2014 жылдың қарашасында Гельдоф Band Aid тобының жаңа құрамын құратынын, оны Band Aid 30 деп аталатынын және қайырымдылық синглінің жаңартылған нұсқасын жазуға кірісетінін хабарлады, жиналған қаражат Батыс Африкадағы Эбола вирусының құрбандарын емдеуге жұмсалатын болады.
Тірі көмек
Гелдоф жағдайды жан-жақты зерттегенде, Африка елдерінің мұндай қиын жағдайға түсуінің басты себептерінің бірі – елдерінің Батыс банктерінен алған қарыздарын өтеу міндеті екенін анықтады. Берілген әр фунт көмекке қарағанда, несиелерді өтеу үшін он есе көп сома елден шығып кетуі керек еді. Бір әннің жеткілікті емес екені анық болды. 1985 жылдың 13 шілдесінде Гелдоф пен Уре Лондондағы Уэмбли стадионында және Филадельфиядағы Джон Ф. Кеннеди стадионында бір мезгілде өткізілген Live Aid атты ірі шараны ұйымдастырды. BBC-нің 16 сағат бойы рок музыкасын эфирге тарату туралы бұрын-соңды болмаған шешімі арқасында шара Ұлыбританияда телеарналар мен радиода тікелей эфирде көрсетілді. Бұл тарихы бар ең маңызды сахналық қойылымдардың бірі болды, Фил Коллинз Конкордпен ұшып, сол күні Уэмбли мен Филадельфияда өнер көрсетуге мүмкіндік алды. Лондон концертiнiң басталғанына шамамен жеті сағаттан кейiн Гелдоф әйгілі сұхбат берді, онда ол қатыгез сөз қолданды. Сұхбатты жүргiзген BBC жүргiзушiсi Дэвид Хепворт, ықтимал қайырымдылық көмегiн жiберуге болатын мекенжайлардың тiзiмiн ұсынуға тырысты; Гелдоф оны сөз ортасында тоқтатты және "Мекенжайдың қажеті жоқ, [телефон] нөмірлерiн берiңiз!" деп айғайлады. Ол көрермендерге "Маған ақшаңызды берiңiз!" деп айқайлаған деген әңгіме тарады, бірақ Гелдоф бұл сөзді ешқашан айтпағанын мәлімдеді. Оның ирландтық акцентіне байланысты, осы сөз "фок" және "фокинг" деп қате естілген. Осыдан кейін қайырымдылық көмегі секундына 300 фунтқа дейін өсті. Алайда, 2010 жылдың қараша айында BBC Гелдофтан Band Aid тақырыбындағы хабарларындағы қате түсініктер үшін ресми түрде кешірім сұрады, олардың айтуынша, Band Aid ақшасы қару сатып алуға жұмсалғанына ешқандай дәлелдер жоқ.
Африка жөніндегі комиссия
2004 жылдың қаңтар айында Африкадағы достарына сапарлаған кезде Гелдоф, 1984-1985 жылдардағы аштықтан қаза тапқандардан гөрі, онда аштықтан өлу қаупі зор екеніне көз жеткізді, осы аштық Live Aid-тің бастауы болған еді. Ол Аддис-Абебадан Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэрге телефон соқты. Live 8 бағдарламасының түсіндірмелерінде Гелдофтың өмірбаяншысы және досы Пол Вальелидің айтуынша, премьер-министр: "Тыныштал, Боб. Қайтып келген соң дереу маған кел" деді. Осының нәтижесінде Африка комиссиясы құрылды. Блэр Гелдофты және тағы 16 комиссарды, олардың көп бөлігі Африкадан болса, ал көптегені биліктегі саясаткерлер еді, Африканың проблемаларын бір жыл бойы зерттеуге шақырды. Олар екі тұжырымға келді: Африка өзгеріп, басқаруын жақсарту және жемқорлықпен күресуі керек, ал бай елдер бұл өзгерісті жаңа тәсілдермен қолдауы керек. Бұл көмекті екі есеге арттыру, қарыздан босату және сауда ережелерін реформалауды білдірді. Комиссия мұны қалай істеуге болатынының егжей-тегжейлі жоспарын жасады. Олар 2005 жылдың наурыз айында есеп берді. Бұл мәселені шешу үшін Гелдоф Африка үшін жаңа халықаралық лобби құруға шешім қабылдады, G8 мемлекеттеріне қысым көрсету үшін әлемнің әртүрлі жерлерінде бірдей уақытта сегіз концерт өткізді. Ол оны Live 8 деп атады. Комиссияның ұсыныстары кейіннен G8 Глиннейглз Африканың қарыз және көмек пакетіне негіз болды.
Африканың прогресс тобы
Гелдоф Африка прогресс тобының (АПП) мүшесі, Африкадағы әділ және тұрақты дамуды ең жоғары деңгейде қолдайтын он ең беделді тұлғадан құралған топ. Топ жыл сайын Африка прогресс есебін жариялайды, онда континент үшін өзекті мәселелер мен олармен байланысты саясаттар ұсынылады. 2012 жылы Африка прогресс есебінде жұмыс орындары, әділеттілік және теңдік мәселелеріне баса назар аударылды. 2013 жылғы есеп Африкадағы мұнай, газ және кен өндірісіне қатысты мәселелерді қарастырды.
DATA және бір науқан
Боб Гелдоф 2002 жылы U2 тобының мүшесі Боно құрған DATA (Debt, AIDS, Trade, Africa) ұйымымен тығыз жұмыс істеді, бұл ұйым Африкадағы қарызды жеңілдету, үшінші әлем елдерінің саудасы және ЖИТС-ке қарсы күрес мақсатында құрылған. 2008 жылы ол One Campaign ұйымымен бірікті, және Гелдоф онда да өте белсенді. 2009 жылдың маусым айында One Campaign атынан ол Италияның "La Stampa" газетінің 35-ші G8 саммитіне арналған арнайы нөмірін бірлесіп редакциялады.
Тірі 8 концерт
2005 жылдың 31 наурызында Гелдоф пен Уре Африканы ауыр тигізген мәселелер – мемлекеттік қарыз, сауда кедергілері, аштық және ЖИТС сияқты мәселелерге назар аудару мақсатында Live 8 жобасын жариялады. 2005 жылдың 2 шілдесінде Гелдоф өнеркәсіптік дамыған әлемнің ірі қалаларында он концерт ұйымдастырды. Концерттерде әлемнің әртүрлі аймақтарынан келген, әртүрлі жанрдағы музыканттар өнер көрсетті. Live 8 концерттері өткен қалалар – Лондон, Париж, Берлин, Рим, Филадельфия, Барри, Чиба, Йоханнесбург, Мәскеу, Корнуолл және Эдинбург. Концерттер тегін болды және 6 шілдеде Гленеглсте өтетін G8 экономикалық саммитіне дейін бірнеше күн бұрын жоспарланды. Уре Эдинбургтегі Live 8 концертін – «соңғы күш салуды» ұйымдастырды. Гелдоф мәлімдемесінде: «Гитарамен жүрген жігіттер мен қыздар, әлемді өз осінен бұрып тастауға ақыры қол жеткізеді» деді. Pink Floyd тобының Лондондағы өнер көрсетуі 1981 жылдан бергі алғашқы өнер көрсетуі болды, онда бұрынғы вокалист және бассист Роджер Уотерс қатысты.
Украина үшін түн жәрдемақысы
Гелдоф Ник Лоудың "(Бейбітшілік, махаббат және түсіністік несіне күлкілі)" әнін 2022 жылдың 9 наурызында Лондонның солтүстігіндегі Roundhouse-та өткен "Украинаға түн" атты қайырымдылық кешінде орындады. Жиналған қаражат Ресейдің басып кіруінен кейін Украинадан қашып келген адамдарға көмек көрсету үшін Апатты жағдайлар комитетінің қайырымдастық қорына берілді. Іс-шараны украиналық эстрада дуэті Bloom Twins-пен бірлесіп Фабиен Риггалл ұйымдастырды.
Қайырымдылық жұмысына сын
"Жақсылықты тарихқа айналдыру" (MPH) науқанының бір бөлігі болғанымен, Live 8 сол кездегі науқанның аға атқарушы директоры Джон Хилари Эдинбургте өткен шерудің күні концерттерін жоспарлап, MPH-ді өзгертіп тастады деп айыптады. Бұл шеру Шотландия тарихындағы ең ірі әлеуметтік әділеттік шеруі деп есептелді. Гелдофты Live 8 концерттеріне африкалық артистердің жеткіліксіз қатысқаны үшін де сынға алды. Гелдофтың сөзіне сүйенсек, G8 саммиті алдында әлемнің назарын аудару үшін үлкен көрерменді тарту үшін тек ең көп сатылатын артистер ғана қабілетті. G8 саммитіне дейін Тони Блэрдің Африка жөніндегі комиссиясының мүшесі болған Гелдоф, Гленэйглс ұсынымдарының негізінде құрылған, Куми Найдудың саммитті сынағандарын "адамгершіліксіз" деп бағалады. Кейбір жетекші африкалық белсенділер Гелдофты жақырып келе жатқан кедейлікке қарсы қозғалыстан бас тартуға шақырды, ал "Жаңа интернационалист" (2006 жылғы қаңтар-ақпан айлары) "Егер ол мұны істесе, бұл ерте болған болар еді" деді. Live 8 Тони Блэр мен Гордон Браунның жеке және саяси мақсаттарын, әсіресе сайлау алдында, толық қолдады деген айыптар да болды. Көптеген адамдар Гелдофтың күнтәртібін британдық саясаткерлер қабылдады деп ойласа да, бұл Гелдофтың өз мақсатына құрбандық әкелгені туралы айыптауларға әкелді. Гленэйглс саммитінде Африка үшін берілген уәделер кеңінен мақталып, "Африка үшін ең маңызды саммит" (Кофи Аннан), "ең кедей елдердің даму перспективаларына маңызды, бірақ толық емес, үлкен серпіліс" (экономист Джеффри Сакс) немесе "қарыз мәселесінде маңызды қадам" (Оксфамның бұрынғы зерттеу жетекшісі Кевин Уокинс) деп сипатталды. Бірақ көптеген көмек ұйымдары нәтижеге көңілі толмады, себебі Африка елдеріне қарызды жеңілдету үшін қойылған қатаң талаптар оларды бұрынғыдан да жағдайын жақсартпады. "Жаңа интернационалист" газеті Африканы құтқару ісінде танымал болғаннан бері "Гелдоф Boomtown Rats тобының барлық әндерін қайта жариялады" деп ащы сынады.
Даулар
Гелдоф музыкалық телебағдарлама CD:UK-да Cat Deeley-мен әңгімесін аяқтағанда "Жазуды ұмытыңыз" деп ант берді. 2006 жылы NME сыйлықтарында сыйлықты қабылдағанда Гелдоф жүргізуші Рассел Брэндті "ит" деп атады. Брэнд жауап ретінде: "Боб Гелдофтың аштық туралы көп білуіне таң қалмаңыз – ол 30 жыл бойы "Дүйсенбіні ұнатпаймын" әнімен күн көріп келеді" деді. 2006 жылдың шілде айының ортасында ол Жаңа Зеландия үкіметінің шетелдік көмекке жасаған үлесін "ұятты" және "күшсіз" деп сынап, көптеген жаңа зеландиялықтарды ашуландырды. Сыртқы істер министрі Уинстон Петерс Гелдофтың Жаңа Зеландияның көмегінің "сапасын" және Жаңа Зеландияның басқа да үлестерін мойындамағанын айтты. 2008 жылдың қараша айының ортасында жергілікті Diversity@Work коммерциялық ұйымы Гелдофты Мельбурнге үшінші дүние елдеріндегі кедейлік және үкіметтердің дағдарыспен күрестегі сәтсіздіктері туралы сөйлеуге шақырды. Кейіннен оның сөйлегені үшін 100 000 доллар төленгені белгілі болды, соның ішінде сәнді қонақ үй бөлмесі мен бірінші класс әуе билеттері де болды.
2014 жылғы СПИД конференциясы
2014 жылы XX Халықаралық СПИД конференциясындағы арнайы сессияда Гелдоф секс-жұмыскерлерін "эскорт қыздары" деп атады, бұл кейіннен сынға ұшырады. Кристиан Вега, секс-жұмыскерлерінің құқықтарын қорғайтын белсенді және Викториялық секс индустриясы желісінің (VIXEN) мүшесі, Гелдофты қоса спикерлердің қарапайым емес тіл қолдануын сынады; Вега бұл тіл ВИЧ-тің алдын алуға кедергі келтіретін стигманы күшейтеді деп мәлімдеді. Гелдоф конференцияның жабылу сессиясында сынға жауап берді: "Бүгін газетте менің кешегі сөйлегенімде дөрекі сөздер көп болған екен – оларға қарамаңыз". Гелдофтың пікірінше, құқықтарға негізделген тіл ВИЧ-тің алдын алуға кедергі келтіреді, ол "эскорт қыздары" және "наркоман" сияқты терминдерді қолдануын қорғады: "Бізді алаңдатушы тілге бой алдырмайық. Нәрсенің атын атайық". Конференциядан кейін Joy 94.9 радиосындағы бағдарламада Вега Гелдофтың құқықтарға негізделген тілдің бекер уақытты кетіру екендігі туралы пікірін "абсурдты" деп бағалады. Веганың пікірінше, бұл тіл стигма мен дискриминацияға, әсіресе ВИЧ контекстінде қарсы күресу үшін маңызды құрал болып табылады.
Дублин бостандығы мен Пасхалық көтеріліс туралы пікірлер
2016 жылы Ирландия Пасхалық көтерілістің 100 жылдығын тойлап өткенде, Гелдоф бүлікшілердің көшбасшыларын исламист жанкештілермен салыстырып, қырқыс дау тудырды. Дублиндегі британдық үстемдікке қарсы көтеріліс – Ирландияның тәуелсіздігіне жол ашқан маңызды оқиға болды. Гелдоф оны ирланд мемлекетінің "алғашқы қатесі" деп атады. Келесі жылы Гелдоф бірмалық көшбасшы Аун Сан Су Чжиге наразылық ретінде Дублин қаласының құрметті азаматтығын қайтарып берді. Ол "қазіргі уақытта рохинджа халқының жаппай этникалық тазалануына қатысы бар адаммен" байланыс құруға ниеті жоқ екенін айтты. Егер Су Чжи "Дублин қаласының құрметті азаматтығынан айырылса, қалалық кеңес маған мақтан тұтатын нәрсемді қайтаруға келісер сіркі", - деп қосты ол. Бір айдан кейін Дублин қалалық кеңесі Су Чжи мен Гелдоф екеуінен де қаланың құрметті азаматтығын алуға дауыс берді. Бірнеше кеңесші Гелдофтың Дублинді "намыстандырғанын" айтты. Гелдоф өзінің құрметті азаматтығын алу туралы шешімге ашуланып, Пасхалық көтеріліс туралы пікірлеріне байланысты оны "Sinn Féin-нің саяси ойыншылығы" деп атады.
Маврикийлік ақпарат
Онжылдықтың басында Африка елдеріне көмек көрсету жөніндегі ұстанымы үшін сынағаннан кейін, 2019 жылдың шілдесінде Халықаралық тергеуші журналистер консорциумының (ICIJ) "Маврикий ағындары" жобасы бойынша баяндамасында Боб Гелдоф Африка және басқа да континенттерде бизнес жүргізетін корпорациялар мен жеке тұлғалардың салықтан қашуға қатысы бар деген айыптамалар келтірді. Оның 8 Майлз (Еуропа мен Африка арасындағы ең қысқа қашықтық – Гибралтар бұғазының сегіз шақырымдық ені) деген жеке инвестициялық қоры, Африкадағы жаңадан құрылған кәсіпорындардың үлесін сатып алып, 20 пайыздық кіріс табуды көздеген. Ол Маврикийде, "қызықты нарықтардағы екі есе салық салу туралы келісімдердің кең желісі бар оффшорлық юрисдикцияда" еншілес компаниялар құрды. Гелдоф бұл ақпараттарға байланысты ешқандай түсініктеме бермеді.
Іскер адам
1992 жылға қарай Гелдоф Planet 24 телекомпаниясының серіктесі ретінде бизнесмен ретінде танымал болды, ол Channel 4 телеарнасының таңертеңгі "The Big Breakfast" бағдарламасын жасады. Planet 24 1999 жылы Carlton TV телеарнасына сатылды. Гелдоф пен бизнес-серіктесі Алекс Коннок келесі күні Ten Alps теледидар өндіріс компаниясын құрды. 2011 жылдың сәуір айында Pretend атты жаңа ойын-сауық форматтары компаниясы іске қосылды. 2007 жылы Гелдоф жариялаған "Адам сөздігі" жобасын ол режиссер Джон Магуайрмен бірге бастады, оны BBC қаржыландырады. Жиналған материалдар веб-сайтта көрсетілуі және DVD, кітаптар, журналдар, CD және көрмелер арқылы таратылуы жоспарланған. Гелдоф 1980 жылдары Нигерге сапар шеккен кезден бері осы жобаны жоспарлап келе жатқаны айтылады. Ол сол жерде туған тілдердің көптегені ана тілін білетін адамдар қаза болғандықтан мәңгілікке жоғалып бара жатқанын білген. 2009 жылға дейін ол Эксетер университетінің Эксетер кәсіпкерлер қоғамының демеушісі болды. Гелдоф – Африкада белсенді жеке капитал фирмасы 8 Miles компаниясының төрағасы.
Топтық шақыру
2002 жылы ол Groupcall компаниясының негізін қалаушы серіктесі болды, бұл компания білім беру, мемлекеттік және бизнес салаларына коммуникациялық бағдарламалық қамтамасыз ету және деректерді алу құралдарын ұсынады. Оның бастапқы қатысуы балаларының қауіпсіздігі туралы алаңдаушылықтан туындады.
Саясат
2002 жылы Гелдоф Ұлыбританияның Еуроодақтың бірыңғай валютасына қосылу мүмкіндігіне қарсылық білдірген жарнамада «Еуроға қарсы болу – Еуропаға қарсы болу емес» деген пікірді айтты. Сондай-ақ ол 2004 жылы Эфиопияның азық-түлік дағдарысына Еуропалық Одақтың «нашар» жауап бергені үшін сынады. Еуропарламент депутаты Гленис Киннок Гелдофтың бұл пікірін «көмектеспейтін және қате» деп бағалады. 2003 жылы Эфиопияға сапары барысында Гелдоф АҚШ президенті Джордж Буштың Африкадағы ЖИТС-ке қарсы күресу жобасын жоғары бағалады. 2005 жылдың желтоқсанында Гелдоф консервативтік партияға әлемдік кедейлік мәселесі бойынша кеңес беруге келісті. Бірақ ол партиялық саясатқа қызығушылық танытпағанын мәлімдеді: «Бізге қажетті жерге жету үшін сол жақтағы және оң жақтағы шайтанмен де қол алысуға дайынмын». Гелдоф 2016 жылы Ұлыбританияның Еуроодаққа мүшелігі жөніндегі референдумда Ұлыбританияның «қалмау» үшін дауыс беруіне қарсы өткен науқанды белсенді түрде қолдады. Дауыс беруге дейін, «Британ саясатындағы ең абсурдты күн» деп сипатталған оқиғада, Гелдоф Темза өзенінде Еуроскептик саясаткер Найджел Фараждың бастаған оппозициялық флотилиясына шабуыл жасады. Сол жылы Гелдоф Ричмонд паркіндегі қосым сайлауда Либерал-демократтар партиясынан кандидат Сара Олни үшін үгіт жүргізді. Ол Brexit-ті Ұлыбритания тарихындағы «ұлттық зиянкестіктің ең ірі әрекеті» деп сипаттап, Тереза Мэйдің әр қадамын «бұрмалауға» уәде берді. Еуроодақ «жағдайдың нашар екенін» айтқанмен, Ұлыбританияның жастарының болашағы референдум нәтижесінен кейін «ұрланып алынғанын» ескертті.
Әкелердің құқықтары
2002 жылдың қаңтарынан бастап 2005 жылға дейін Гелдоф Әкелер құқықтарын қорғайтын белсенділердің сөздерін тыңдады, және британдық отбасылық соттарға наразы әкелерден күн сайын пошта қаптары түсіп жатқаны туралы хабарланды. Ол: "Жүрегім ауырып кетті. Заң атынан адамдарға не болып жатқанына сене алмаймын. Менің "Жексенбі күндері қайғылы әкелер синдромы" деп атағанымды көру үшін көздеріңді ашу жеткілікті". Ол сондай-ақ "Балалар туралы" заңды жоюды ұсынды, ал Әкелер құқықтарын қорғайтын белсенділерге соңғы рет айтқаны: "Мен үндемей отыруға дайын емеспін".
Халық саны
2012 жылдың наурыз айында Гелдоф араб елдерінде халық санының артуы және су деңгейінің төмендеуіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Ол халық саны тұрақтап қалмаса, ашаршылық, оба және соғыстар болатынын болжады. Гелдоф елдерді қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайту үшін туу көрсеткіштерін төмендетуге шақырды. "Біз жеке балалардың ғана емес, адамзаттың да өмір сүру мүмкіндігін көруіміз керек", - деді ол. "Мен осыған үмітті емеспін".
Марапаттар мен құрметтер
Гелдоф өзінің қайырымдылық қор жинау жұмысы үшін көптеген марапаттар алды, соның ішінде 1986 жылы Елизавета II оны Британ империясы орденінің құрметті кавалер-командоры етіп тағайындады. Гелдоф "KBE" әріптерін пайдалануға құқылы, бірақ ол Комонвелл мемлекетінің азаматы болмағандықтан "Сэр" атағын алмайды; дегенмен, "Сэр Боб" деген лақап қалып қойды және БАҚ оны "Сэр Боб Гелдоф" деп атауды жалғастыруда. 1985 жылы президент Абдель Рахман Свар әл-Дәхаб оны Екі Нил орденінің үлкен офицері етіп тағайындады. 1986 жылы Гелдоф Англияның солтүстік Кент аймағындағы Суэлл ауданының құрметті азаматы атанды. Гелдоф бірнеше жыл бойы Фавершамдағы Давингтон Приор монастырында тұрды және 2013 жылға дейін сол жерде тұрды. Ол марапатын Суэлл аудандық кеңесінің арнайы мәжілісінде мэр, кеңесші Ричард Моретон және мэрия Роза Моретоннан алды. 2004 жылы Гелдоф Ганада даму жөніндегі басшы болып тағайындалды. Бұл кейіннен қырқыс пікірталас тудырды, себебі көптеген адамдар оның Ажумако Бисесе (оны құрметтеген ауыл) ешқашан қайта бармауына себептерді сұрады. 2006 жылы "New Statesman" журналы өз оқырмандары арасында "Біздің заманымыздың батырлары" сауалнамасын жүргізді, нәтижесінде Гелдоф Аун Сан Су Чжи мен Нельсон Манделадан кейін үшінші орынға ие болды.
Басқа марапаттар
2005 жылы «Тыныштық адамы» сыйлығын алды. 2006 жылы «Шығармашылық және әдебиет орденінің» шавалиері медалімен марапатталды. 2006 жылы гуманитарлық қызметі үшін Дублин қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды. 2017 жылы Гелдоф Мьянма басшысы Аун Сан Су Чжиге қарсы наразылық ретінде, осы құрметті атаққа ие болғандыққа наразы болып, сыйлықты қайтарды. Дублин қалалық кеңесі Су Чжи мен Гелдофтың екеуінің де сыйлықтарын қайтарып алуға дауыс берді. 2013 жылы Лондон қаласының құрметті азаматы атағымен марапатталды. 2014 жылы музыка өндірісі саласына ерекше үлес қосқаны үшін BASCA Алтын белгісімен марапатталды.
Жеке өмір
Гелдофтың ұзақ жылдар бойы сүйіктісі және бірінші әйелі Паула Йейтс болды. Йейтс рок журналисі болды, кейіннен 1982 жылдан 1987 жылға дейін көрсетілген The Tube музыкалық бағдарламасының жүргізушісі болды. Ол 1992 жылы The Big Breakfast бағдарламасындағы төсек жағдайындағы сұхбаттарымен танымал болды. Гелдоф Йейтспен The Boomtown Rats тобының алғашқы күндерінде оның жанкүйері болған кезде танысты. Олар 1976 жылы Йейтс оны тобының Париж қаласындағы концертінде күтіп алу үшін ұшып келгенде жұп болды. Некеге тұрудан бұрын, жұптың бірінші қызы Фифи Триксибелл Гелдоф 1983 жылдың 31 наурызында дүниеге келді. Оған Бобтың әйелі Фифидің құрметіне Фифи және Йейтс отбасында «belle» болуын қалағандықтан Триксибелл есімдері қойылды. (Пичес Гелдоф деп танылады) 1989 жылдың 13 наурызында және Little Pixie Geldof (Пикси Гелдоф деп танылады) 1990 жылдың 17 қыркүйегінде дүниеге келді. Пикси есімі сатирикалық Private Eye журналындағы Celeb мультфильміндегі атақты қыз кейіпкерінің есімінен алынған, бұл Гелдофтардың басқа балаларына қойған есімдерінің пародиязы болып табылады. 1995 жылдың ақпан айында Йейтс Гелдофтан INXS австралиялық тобының жетекші әншісі Майкл Хатченске кетті. Йейтс Хатченспен 1985 жылы The Tube бағдарламасында сұхбат алғанда танысқан. Гелдоф пен Йейтс 1996 жылдың мамыр айында ажырасты. Хатченстің қазасынан кейін Гелдоф пен Йейтс сол таңда Хатченспен телефон арқылы сөйлескендері туралы полицияға мәлімдеме берді, бірақ телефон тіркемелерін ұсынбады. 26 қарашадағы Йейтстің мәлімдемесінде: «Ол қорқып, баласы болмаса бір минут та шыдай алмады [ол] қатты ренжіді және «Мен Тайгерді көрмей қалай өмір сүретінімді білмеймін» деді». Йейтс Гелдофтың «Мен заңнан жоғарымын» дегенін бірнеше рет айтқанын мәлімдеді, бұл Live Aid-тен берген ықпалына сілтеме жасады. Гелдофтың полицияға берген мәлімдемесі мен сот сараптамасының қорытындысы бойынша ол «ашуланып, қорқытып, мазалаған» Хатченстің сөздерін шыдамдылықпен тыңдады. Йейтс пен Гелдофтың досы бұл қоңыраудың мазмұнын растады және Гелдофтың «Мен қоңыраудың қашан аяқталғанын білемін, сағат 19:40-та, мен оны қауіпті қоңырау ретінде тіркемекпін» дегенін айтты. Хатченстің қонақ бөлмесінің жанындағы адам таңғы сағат 5:00 шамасында ер адамның дауысын және дөрекі сөздерін естіген. Сот сарапшысы бұл дауыстың Гелдофпен дауласып жатқан Хатченс екеніне сенімді болды. Кейін Гелдоф сотқа жүгініп, үш баласына толық қамқорлық құқығын алды. Ол содан бері әкелердің құқықтарын белсенді түрде қорғайды. 2000 жылы Йейтс героиннің артық дозасынан қайтыс болғаннан кейін Гелдоф Тайгер Хатченстің заңды қамқоршысы болды және кейіннен 2007 жылы оны асырап алды. Гелдоф оның қазасы туралы хабарды растағаннан кейін отбасы «шегіне жеткендей» сезінгенін мәлімдеді. Гелдоф 2014 жылдың 1 мамырында 18 жылдан бері бірге болған француз актрисасы Жанна Маринмен құдаласып, 2015 жылдың 28 сәуірінде Францияда үйленді. Қазіргі уақытта олар Оңтүстік Лондондағы Баттерси ауданында тұрады. Өзінің еврей тегіне қатысты, Манчестердегі еврей телеграфына берген сұхбатында Гелдоф: «Мен төрттен бір католик, төрттен бір протестант, төрттен бір еврей және төрттен бір ештеңе емеспін – ештеңе жеңді» деді. The Sunday Times Rich List мәліметінше, 2012 жылы Гелдофтың байлығы 32 миллион фунт стерлингті құрады.
Әдебиетте
Пьер Кормонның "Шайтанның естеліктері" жинағынан "Соңғы сот күні" әңгімесінде Құдай Боб Гелдофты соттауға әрекет етеді, бірақ сәттілікке жете алмайды.