Кіріспе
Ирландияның бас губернаторының атағы 1690-1922 жылдар аралығында Ирландияның Лорд-лейтенанты (/UK//l//ɛ//f/'/t//ɛ//n//ə//n//t/), немесе толық ресми атауы генерал-лейтенант және Ирландияның бас губернаторы болды. Бұл атақ 1690 жылғы Вильям соғыстарынан бастап 1922 жылы Ирландияның бөлінуіне дейін Ирландияның бас губернаторына берілді. Бұл кезең Ирландия Корольдігінің (1541–1800) және Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің (1801–1922) мерзіміне сәйкес келді. Аталған лауазым әр түрлі атаулармен белгілі болғанмен, көбінесе Вице-король деп аталатын, ал оның әйелі вицерин деп танылатын.
list
Lord Lieutenant of Ireland (/UK//l//ɛ//f/'/t//ɛ//n//ə//n//t/), or more formally Lieutenant General and General Governor of Ireland, was the title of the chief governor of Ireland from the Williamite Wars of 1690 until the Partition of Ireland in 1922. This spanned the Kingdom of Ireland (1541–1800) and the United Kingdom of Great Britain and Ireland (1801–1922). The office, under its various names, was often more generally known as the Viceroy, and his wife was known as the vicereine.
Қызметтің маңыздылығы
Бұл лауазымның маңызы уақыт өте-өте өзгере түсті, кейде Сент-Джеймс немесе Вестминстер сарайының ықпалынан тыс қалған белгілі британдық саясаткерлерді жер аудару үшін пайдаланылды. Ал кейде болашақ мансапқа жол ашты. Екі Лорд-лейтенант – Лорд Хартингтон және Портленд герцогы 1756 және 1783 жылдары Дублин қамалынан Ұлыбританияның премьер-министрі болып 10 Даунинг-стрит көшесіне көшті. 19 ғасырдың ортасы мен соңына қарай бұл лауазымның саяси ықпалы азайды, ол Ирландия әкімшілігін билемейтін, тек символдық квази монархиялық фигураға айналды. Оның орнына Ирландияның бас хатшысы маңызды рөлге ие болды, ол британдық кабинетте отырып, лорд-лейтенанттың орнына кейде қатысты.
Ресми тұрғылықты жері
Лорд-лейтенанттың ресми резиденциясы Дублин қамалындағы вице-корольдік пәтерлер болды, онда вице-корольдік сот орналасқан. Лорд-лейтенант немесе Лорд-орынбасары қолданған басқа жазғы немесе баламалы резиденциялар: Кинселидегі Аббевилл, Дублин қамалын өрт салдарынан қайта жарақтандыру кезінде Лорд-лейтенант тұрған, бірақ ғимараттық әуесқорлар баяндағандықтан тастап кеткен Чапелизод үйі, Лейкслип қамалы және Сельбридждегі Сент-Волстан. Бұл лауазым 1922 жылы Ирландия еркін мемлекеті құрылғанға дейін сақталды. Ирландия ұлтшылдары 19 ғасыр мен 20 ғасырдың басында Ирландияның өзін-өзі басқаруының бір түрін талап етті. Дэниел О'Коннелл Одақ туралы заңды жоюға тырысты, ал кейінірек Чарльз Стюарт Парнелл сияқты ұлтшылдар «үй билігі» деп аталатын шараны іздеді. Барлық төрт «Үй билігі» заң жобалары осы лауазымның сақталуын көздеді.
Жою
1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заң Ирландияны Ұлыбритания құрамындағы екі дербес аймаққа – Солтүстік Ирландия және Оңтүстік Ирландияға бөлді. Оларды біріктіру үшін екі институт көзделген: Ирландия Кеңесі (ол толыққанды Ирландия парламентіне айналуы үміті болған) және Лорд-лейтенант, ол екі аймақтың да номиналды басшысы болып, премьер-министрлерді тағайындап, екі парламентті де таратуға тиіс болған. Бірақ шындығында тек Солтүстік Ирландия ғана жұмыс істеді, ал Оңтүстік Ирландия тез арада өз генерал-губернаторымен Ирландия еркін мемлекетімен алмастырылды. 1922 жылғы Ирландия еркін мемлекеті (қосымша шаралар) туралы заңда, Солтүстік Ирландия парламенті еркін мемлекеттен бас тартқаннан кейін Ирландия лорд-лейтенантының лауазымы жойылып, оның қалған өкілеттіктері Солтүстік Ирландия губернаторының жаңа лауазымына берілетіні айтылған. Бұл 1922 жылғы 8 желтоқсанда, Еркін мемлекет конституциясы күшіне енгеннен кейін екі күн өткен соң іске асырылды.