Ирландия Азат Мемлекетінің Бас Үкімет Өкілі (1922-1936)
Governor-General of the Irish Free State
Ирландияның еркін мемлекетінің генерал-губернаторы (1922-1936) – монархтың ресми өкілі. Рөл азайып, тәуелсіздікке қадам басқан. Тарихы мен маңызы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1922-1936 жылдар аралығында Ирландия еркін мемлекетінің монархінің өкілі
Representative of the monarch of the Irish Free State from 1922 to 1936
Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторы (Seanascal Shaorstát Éireann) 1922-1936 жылдар аралығында Ирландия еркін мемлекетінің басшысының ресми өкілі болды. Әдетте, бұл лауазым көбінесе рәсімдік сипатта болды. Дегенмен, ол даулы болды, себебі көптеген ирланд ұлтшылдары бұл лауазымның болуын республикалық принциптерге қайшы және британдықтардың Ирландия істеріне араласуының символы деп қарады, тіпті 1931 жылдан кейін генерал-губернатордың британ үкіметімен байланысы болмады. Осы себепті Ирландия үкіметі уақыт өте келе осы лауазымның рөлін азайтты. 1931 жылы Лондонда Вестминстер статуты қабылдануымен Ирландия еркін мемлекеті толық заңнамалық тәуелсіздікке ие болды. Алайда, ирландтар толық заңнамалық тәуелсіздікті 1922 жылы қол жеткізгенін санайтын. Ирландия еркін мемлекетіндегі генерал-губернатор лауазымы 1936 жылдың 11 желтоқсанында, Эдуард VIII Ұлыбритания мен барлық доминиондардың патшасы қызметінен бас тартқан кезде Конституциядан алынып тасталды.
The governor general of the Irish Free State (Seanascal Shaorstát Éireann) was the official representative of the sovereign of the Irish Free State from 1922 to 1936. By convention, the office was largely ceremonial. Nonetheless, it was controversial, as many Irish Nationalists regarded the existence of the office as offensive to republican principles and a symbol of continued British involvement in Irish affairs, despite the Governor General having no connection to the British Government after 1931. For this reason, the office's role was diminished over time by the Irish Government. The 1931 enactment in London of the Statute of Westminster gave the Irish Free State full legislative independence. However, the Irish considered that full legislative independence had been achieved in 1922. The role of Governor General in the Irish Free State was removed from the Constitution on 11 December 1936, at the time of Edward VIII's abdication as king of the United Kingdom and all the Dominions.
Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторлары (1922-1936 жж.)
Жоқ. (Номер) Портрет аты Лауазым мерзімі Монарх Атқару кеңесінің президенті Қызметке кірген қызметтен кеткен Лауазымда болған уақыт 1 Тим Хили 6 желтоқсан 1922 31 қаңтар 1928 5 жыл, 310 күн Джордж V Косгрейв 2 Джеймс МакНилл 31 қаңтар 1928 1 қараша 1932 4 жыл, 275 күн Косгрейв Де Валера 3 Домхналл Уа Буачалла 27 қараша 1932 11 желтоқсан 1936 4 жыл, 14 күн Джордж V Эдвард VIII Де Валера
No. (Number) Portrait Name Term of office Monarch President of Exec. Council Took office Left office Time in office 1 Tim Healy 6 December 1922 31 January 1928 5 years, 310 daysGeorge V Cosgrave 2 James McNeill 31 January 1928 1 November 1932 4 years, 275 days CosgraveDe Valera 3 Domhnall Ua Buachalla 27 November 1932 11 December 1936 4 years, 14 days George VEdward VIII De Valera
Таңдау
Генерал-губернатор корольдың ирланд министрлерінің кеңесі бойынша тағайындалды. Бастапқыда британ үкіметі тағайындау процесіне белсенді қатысты. Алайда, 1926 жылғы Императорлық конференциядан кейін бұл қатысу тоқтатылды; одан кейін тек Ирландия еркін мемлекетінің үкіметі ресми түрде қатысты. 1926 жылғы конференцияның (әсіресе, Балфур декларациясының) тағы бір салдары – монархтың Ирландия еркін мемлекетіндегі рөліне қатысты британ үкіметінен ресми кеңес алуы да тоқтатылды; одан кейін мұндай кеңес тек Ирландия еркін мемлекетінің Атқару кеңесінен (Кабинеттен) ғана түсті. Еркін мемлекеттің конституциясы генерал-губернатордың өкілеттігі мерзімін шектемеді. Бірақ 1927 жылы ирланд үкіметі генерал-губернатордың қызмет мерзімі бес жылдан аспауы тиіс деген шешім қабылдады.
The governor general was appointed by the King on the advice of his Irish ministers. Initially, the British government had some involvement in the appointment process. However, this ended following the 1926 Imperial Conference; thenceforth, only the government of the Irish Free State was formally involved. A further effect of the 1926 conference (in particular, of the Balfour Declaration) was that the monarch also ceased to receive formal advice from the British government in relation to his role in the Irish Free State; such advice thenceforth came officially only from the Executive Council of the Irish Free State (the Cabinet). The Free State constitution did not limit the governor general to a fixed term of office. But, in 1927, the Irish government decided that no governor general would serve a term longer than five years.
Рөл
Ирландия еркін мемлекетінің конституциясына сәйкес, генерал-губернатор Канада генерал-губернаторына қатысты «заңға, практикаға және конституциялық әдет-ғұрыпқа» сәйкес әрекет етуге міндетті болды. Оның ресми міндеттеріне мыналар кірді:
Under the constitution of the Irish Free State, the governor general was bound to act in accordance with the "law, practice and constitutional usage" relevant to the Governor General of Canada. His formal duties included the following:
Атқару билігі: Мемлекеттің атқару билігі ресми түрде корольге «берілді», бірақ оны генерал-губернатор жүзеге асырды. Генерал-губернатор оған «көмектесу және кеңес беру» үшін Атқару кеңесін тағайындады, бірақ бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, Атқару кеңесінің кеңесі бойынша әрекет етуге міндетті болды. Кабинет тағайындалуы: Атқару кеңесінің төрағасы (премьер-министр) генерал-губернатор тарапынан Dáil Éireann (парламенттің төменгі палатасы) таңдағаннан кейін тағайындалды. Қалған министрлер президент ұсынған, бірақ Dáil-дің келісімімен тағайындалды. Заң шығарушы органын шақыру және тарату: Генерал-губернатор корольдің атынан Атқару кеңесінің кеңесі бойынша Ирландия еркін мемлекетінің Оирахтасын шақырып, таратып жіберді. Заңға қол қою: Король ресми түрде, Dáil және Сенатпен бірге Оирехтастың үш құрауышының бірі болды. Патшалық келісімін алғанға дейін ешбір заң қабылдана алмайтын. Теориялық тұрғыдан алғанда, генерал-губернатор заң жобасына вето қоюға немесе оны «корольдің қалауын білдіру үшін» сақтауға құқығы бар еді, бұл заң жобасын қабылдау не қабылдамау туралы шешімді ең көп дегенде бір жылға кейінге шегерді. Лордтар палатасында 1926 жылғы Жер заңына осылай вето қою ұсынылғанда, Лорд-канцлер: «Бұл тиімді болмайды, себебі егер бұл заңға вето қойылса, ертең осындай заң қабылдануы мүмкін» деді. Судьяларды тағайындау: Барлық судьяларды Атқару кеңесінің кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындады. 1928 жылға дейін генерал-губернатор Ұлыбритания үкіметінің еркін мемлекеттегі өкілі ретінде қосымша рөл атқарды. Бұл британдық және ирландтық үкіметтер арасындағы барлық ресми хат алмасу генерал-губернатор арқылы жүрді және ол британдық үкімет құжаттарына қол жеткізе алды дегенді білдірді. Сондай-ақ, ол британдық үкіметтен құпия нұсқаулар ала алатындығын білдірді. Мысалы, Тим Хилиге британдық үкімет ирланд парламент мүшелері ант берген, даулы Корольге адалдық антін жоюға тырысқан кез келген әрекетке вето қоюды ресми түрде кеңес берді. Алайда, генерал-губернаторды тағайындау тәсілін өзгерту туралы келісімге қол қойылған сол империялық конференцияда, одан әрі Доминиондардың генерал-губернаторлары, мысалы, еркін мемлекет, олардың екі қырлы рөлінің екінші жартысын жоғалтады және енді британдық үкіметтің өкілі болмайды, бұл рөлді жоғары комиссарлар атқарады. Сонымен қатар, келісілген өзгерістерге сәйкес, британдық үкімет корольге Ирландия еркін мемлекеті туралы кеңес беру құқығын жоғалтқандықтан, ол енді ирланд генерал-губернаторына міндетті нұсқаулар бере алмайды. Алғашқы екі генерал-губернатор Вице-корольдік резиденцияда (қазіргі Áras an Uachtaráin, Ирландия Президентінің ресми резиденциясы) тұрды. Соңғы генерал-губернатор Дублин графтығының Бутерстаун қаласында арнайы жалға алынған жеке тұрғын үйде тұрды. Генерал-губернатор ресми түрде «Ерлігі» деп аталатын. Алайда, 1920-1930 жылдардағы Британ империясындағы басқа генерал-губернаторлардан айырмашылығы, Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторларының ешқайсысы Императорлық жеке кеңестің мүшесі ретінде ант берген жоқ. Сол кездегі Британ империясындағы барлық генерал-губернаторлардың ішінде Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторларының ешқайсысы, кем дегенде, өздерінің дәрежесіне сай ресми салтанатты киімді кимеген.
Executive authority: The executive authority of the state was formally 'vested' in the king, but exercised by the governor general. The governor general appointed the Executive Council to "aid and advise" him, but with few exceptions was bound to act on the Executive Council's advice. Appointment of the Cabinet: The President of the Executive Council (prime minister) was appointed by the governor general after being selected by Dáil Éireann (the lower house of parliament). The remaining ministers were appointed on the nomination of the president, subject to a vote of consent in the Dáil. Convention and dissolution of the legislature: The governor general, on behalf of the king, convened and dissolved the [[Oireachtas of the Irish Free State on the advice of the Executive Council. Signing bills into law: The king was formally, along with the Dáil and the Seanad, one of three components of the Oireachtas. No bill could become law until it received Royal Assent, given by the governor general on behalf of the king. The governor general theoretically had the right to veto a bill or reserve it "for the signification of the King's pleasure", in effect postponing a decision on whether or not to enact the bill, for a maximum of one year. When it was suggested in the House of Lords that the Land Bill 1926 be vetoed in this way, the Lord Chancellor said, "It would not be effective, for if this Bill were vetoed a similar Bill could be passed to morrow". Appointment of judges: All judges were appointed by the governor general on the advice of the Executive Council. Until 1928, the governor general served an additional role as the British government's agent in the Free State. This meant that all official correspondence between the British and Irish governments went through the governor general and that he had access to British government papers. It also meant that he could receive secret instructions from the British government. For example, Tim Healy was formally advised by the British government to veto any attempt to abolish the controversial Oath of Allegiance to the Crown, sworn by Irish parliamentarians. However, at the same imperial conference from which the change in the mode of the governor general's appointment arose, it was agreed that thenceforth the governors general of Dominions such as the Free State would lose the second half of their dual role and no longer be representatives of the British government, with this role being carried out instead by high commissioners. Furthermore, because, under the changes agreed, the British government lost the right to advise the king in relation to the Irish Free State, it could no longer issue binding instructions to the Irish governor general. The first two governors general lived at the Viceregal Lodge (now known as Áras an Uachtaráin, the official residence of the President of Ireland). The last governor general resided in a specially leased private residence in Booterstown, County Dublin. The governor general was officially referred to as His Excellency. However, unlike all the other governors general within the British Empire in the 1920s and 1930s, none of the Governors General of the Irish Free State were ever sworn in as members of the Imperial Privy Council. Among all the governors general in the British Empire at that time, none of the governors general of the Irish Free State ever wore, in public at least, the official ceremonial uniform for someone of their rank.
Косгрейвтің атқарушы
Ирландия еркін мемлекетінің алғашқы екі генерал-губернаторы У.Т. Косгрейвтің «Куманн-на-Гаидхел» үкіметі кезінде, келісім шарттары бойынша қызметке кірісті. Бірінші генерал-губернаторды таңдау мәселесі туғанда, әйгілі ирланд суретшісі сэр Джон Лавери және Уэльс принці Эдвард сияқты бірнеше кандидаттар қарастырылды. Бірақ Ирландия кабинеті бұрынғы Ирландия парламенттік партиясының депутаты Тим Хилиді тағайындауды қалағанын мәлімдеді, ал британ үкіметі ақыры келісім берді. Хилинің орнын басу үшін Ирландия кабинеті Ұлыбританиямен біріккен тоғыз Ольстер округінің алтысынан бірінен шыққан, Коллинстің конституциялық комитетінің бұрынғы мүшесі және Дублин округінің бұрынғы төрағасы Джеймс Макнилді таңдады. Оның алдыңғысына қарағанда, ол Ұлыбританияның еркін мемлекеттегі ресми емес, тек корольдің жеке өкілі болғандықтан, Макнилдің ықпалы Хилиге қарағанда азайды.
The first two Governors General of the Irish Free State assumed office under the pro Treaty, Cumann na nGaedheal government of W. T. Cosgrave. When it came to choosing the first governor general, there was speculation about a number of possible candidates, including the famed Irish painter Sir John Lavery and Edward, Prince of Wales. However, the Irish cabinet let it be known that it wished Tim Healy, a former Irish Parliamentary Party MP, to be appointed, and the British government ultimately agreed. When it came to selecting Healy's successor, the Irish cabinet chose James McNeill, an Ulsterman, from one of the six out of nine Ulster counties which had remained in the Union with Britain, who was a former member of Collins's constitution committee and a former Chairman of Dublin County Council. Because, unlike his predecessor, he was not the United Kingdom's official representative in the Free State, but merely the personal representative of the King, McNeill found himself with less influence than Healy had possessed.
Де Валера атқарушы
1932 жылғы жалпы сайлаудан кейін Косгрейв үкіметі қызметтен кетіп, оның орнына Эмон де Валераның келісімге қарсы Фианна Фейл партиясы келді, ол енді Атқарушы кеңестің президенті болды. Фианна Фейлдің тікелей мақсаты Ирландия еркін мемлекетін республикаландыру болды, сондықтан ол генерал-губернатор институтының өмір сүруіне де қарсы болды. Осыны ескере отырып, де Валера кабинеті МакНиллге бойкот жариялап, оны әрдайым кемсітуді шешті. Бұл саясат, мысалы, 1932 жылғы Эвхаристиялық конгресс кезінде байқалды, онда МакНилл шеттетіліп, бір жағдайда әскердің оркестрі оның қатысқан шарасынан алынып тасталды. Тағы бір жағдайда, екі министр Дублиндегі дипломатиялық қабылдаудан МакНилл француз үкіметінің қонағы ретінде келген кезде ашық түрде наразылық білдіріп кетіп қалды. 1932 жылдың соңында де Валера мен МакНилл генерал-губернатордың де Валерамен жеке хат алмасуын жариялаған кезде қақтығысқа түсті, соның салдарынан де Валера МакНиллдің қызметтен босатылуын сұрады. Алайда, король Георг V бейбітшілдікке ұмтылып, МакНиллдің өкілеттігі бірнеше апта ішінде аяқталуға тиіс екенін айтып, де Валеряны өтінішін қайтарып алуға көндірді. Содан кейін ол МакНиллді зейнеткерлікке 1932 жылдың 1 қарашасына дейін шығуға итермеледі. МакНилл зейнеткерлікке шыққаннан кейін де Валера корольге бұрынғы Фианна Фейл депутаты Домхналл Уа Буачалланы тағайындауға кеңес берді. Жаңа генерал-губернатор (өзін көбінесе Сеанаскал деп атаған) кабинеттен қоғамдық өмірден бас тартып, өзін корольдік келісім беру, жарияланымдар жасау, Dáil Éireann-ді тарату және де Валераның кеңесі бойынша Атқарушы кеңеске министрлерді тағайындау сияқты ресми функциялармен шектеуге кеңес алды. 1933 жылы конституциялық түзетулер қабылданды, олар генерал-губернатордың ақшаны бөлу және заңдарға вето қою құқығын ұсынудағы рөлін жойды.
After the 1932 general election, the Cosgrave government left office and was succeeded by the anti treaty Fianna Fáil party of Éamon de Valera, who now became President of the Executive Council. Fianna Fáil's immediate goal was to republicanise the Irish Free State and, as such, it opposed the very existence of the governorship general. With this in mind, de Valera's cabinet decided to boycott and humiliate McNeill at every turn. This policy was followed, for example, during the 1932 Eucharistic Congress, when McNeill was sidelined and, on one occasion, the army's band was withdrawn from a function that he attended. On another occasion, two ministers publicly stormed out of a diplomatic function in Dublin when McNeill arrived as the guest of the French government. In late 1932, de Valera and McNeill clashed when the Governor General published his private correspondence with de Valera and de Valera sought McNeill's dismissal. King George V, however, acting as peacemaker, persuaded de Valera to withdraw the request on the basis that McNeill was due to finish his term of office within a few weeks. He then persuaded McNeill to bring forward his retirement to 1 November 1932. On McNeill's retirement, de Valera advised the King to appoint the aged Domhnall Ua Buachalla, a former Fianna Fáil TD, to the post. The new Governor General (who almost always styled himself as Seanascal) was formally advised by the cabinet to withdraw from public life and confine himself to formal functions such as giving Royal Assent, issuing proclamations, dissolving Dáil Éireann, and appointing, on de Valera's advice, ministers to the Executive Council. In 1933, constitutional amendments were passed removing the Governor General's role in recommending the appropriation of money and the power to veto legislation.
Жою
1936 жылдың желтоқсанында король Эдуард VIII барлық тақтарынан, соның ішінде Ирландия еркін мемлекетінен (1927 жылғы Патшалық және парламенттік тақырыптар туралы заңда және 1931 жылғы Вестминстер статутында құрылған) бас тартқанда, Ирландия кабинеті генерал-губернаторлық лауазымын ақыры жою туралы шешім қабылдады. 1948 жылы сөйлеген сөзінде премьер-министр Джон А. Костелло 1936 жылғы Конституция (№27) туралы заңды, ол осы өзгерісті келесідей жүзеге асырды деп сипаттады:
In December 1936, when King Edward VIII abdicated from all his thrones, including that of the Irish Free State (as created in the Royal and Parliamentary Titles Act 1927 and Statute of Westminster 1931), the Irish cabinet decided to finally abolish the governorship general. Taoiseach John A. Costello, speaking in 1948, described the Constitution (Amendment No. 27) Act 1936, which effected the change, as follows:
Дегенмен, кейін де Валераға Бас прокурор және аға кеңесшілер бұл түзету кеңседі толығымен жоюға жеткіліксіз екенін мәлімдеді, себебі ол Патент хаттары, Кеңес бұйрықтары және заңдар арқылы әлі де сақталған. Де Валера лауазым жойылғанын ресми түрде мәлімдегенімен (де Валера Уа Буачаллаға қызметтен кеткендей әрекет етуге және ресми резиденциясын тастап кетуге бұйрық берді), де Валера екінші заңды енгізді – 1937 жылғы Атқару билігі (салдарлы ережелер) туралы заң, ол бұл лауазымды ирландиялық заңнан кейіннен жоюға бағытталған. Заңның өзінде көрсетілгендей, акт ретроспективті түрде қолданылды, сондықтан кеңсе 1936 жылдың 11 желтоқсанында толық жойылған деп есептелді. Уа Буачалла мен де Валера бір кезде жақын достар болғанмен, вице-корольдік лауазымды жоюда Уа Буачаллаға қатысты қарым-қатынасқа байланысты аралары суытылып, Уа Буачалла де Валераға қарсы сот процесін бастады. Бірақ, олардың қарым-қатынасы ақырында жақсарды және де Валера кейіннен Ирландия президенті болғанда, 1959 жылы Уа Буачалланы Мемлекеттік кеңеске тағайындады. Уа Буачалла – соңғы генерал-губернатор, ол 1963 жылдың 30 қазанында 97 жасында қайтыс болды.
However, de Valera was later advised by the Attorney General and senior advisors that the amendment was not sufficient to abolish the office entirely, which still continued by virtue of Letters Patent, Orders in Council, and statute law. Though officially insisting that the office had been abolished (de Valera instructed Ua Buachalla to act as though he had left office and to leave his official residence), de Valera introduced a second law, the Executive Powers (Consequential Provisions) Act 1937, to retrospectively eliminate the post from Irish law. Under its own terms, the act applied retroactively, so that the office would be deemed to have been fully abolished on 11 December 1936. Ua Buachalla and de Valera, although once close friends, fell out over Ua Buachalla's treatment in the abolition of the viceregal post, with Ua Buachalla initiating legal proceedings to sue de Valera. However, their relationship was eventually healed and, when de Valera later became President of Ireland, he appointed Ua Buachalla to the Council of State in 1959. Ua Buachalla was the last surviving governor general, dying aged 97 on 30 October 1963.