Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жазу, сурет салу, кескін кітаптарға арналған жазу блокноты
Book for writing, drawing, scrapbooking
the writing pad
Дептер (блокнот, жазу блокноты, сурет салу блокноты немесе заң блокноты деп те аталады) – қағаз беттерінен құралған кітап немесе жинақ, көбінесе жолдармен бөлінеді және жазбалар жасау, күнделік жүргізу, жазу, сурет салу немесе кескін кітаптар құру сияқты мақсаттарда қолданылады.
A notebook (also known as a notepad, writing pad, drawing pad, or legal pad) is a book or stack of paper pages that are often ruled and used for purposes such as note taking, journaling or other writing, drawing, or scrapbooking.
Тарих
Дәптердің ең ерте түрі – балауыз тақташа, ол классикалық антикалық дәуірде және орта ғасырларда қайта пайдалануға болатын, көшіруге ыңғайлы жазу беті ретінде қолданылған. 11-шы ғасырдан бастап Еуропа елдерінде қағаз қолжетімділігі арта түскенмен, балауыз тақташалар біртіндеп қолданыстан шығып, бірақ Англияда 16-шы ғасырдың соңына дейін коммерциялық қағаз фабрикасы болмағандықтан, олардың қолданылуы сақталды. Қағаз балауызға қарағанда арзан болғанымен, оның құны өте жоғары болғандықтан, ерекше өңделген, тазаланып, қайта қолданылатын қағаздан жасалған өшірілетін дәптерлерге деген сұраныс жоғары болды. Бұл дәптерлер көбінесе «үстел кітабы» деп аталатын, және Ренессанс әдебиетінде жиі кездеседі, ең белгілісі Шекспирдің «Гамлет» пьесасында: «Менің үстелім… міне, жазып қояйын, Кім күлімсірейді, күлімсірейді, ал ішінде зұлымдық сақтайды». Шекспир заманында мұндай кітаптар кең таралғанымен, олардың өте аз ғана үлгісі сақталған, олардың нақты сипаты, қолданылуы және өндіріс тарихы туралы көп мәлімет жоқ. Белгілі ең ерте нұсқасы, басылған күнтізбемен бірге, 1527 жылы Бельгияның Антверпен қаласында жасалған. Осы онжылдықтың соңына қарай үстел кітаптары Англияға импорттала бастады, ал 1570-жылдардан бастап Лондонда басылатын болды. Алайда, сол кезде бұл өшірілетін дәптерлер британдық қоғам үшін жаңалық болған сияқты, сондықтан кейбір кітаптарға қоса берілген нұсқаулықта: «Жазылған кезде үстелдеріңізді қалай тазартатыныңыз туралы, әлі біреулерге беймәлім нәрсе» деп жазылған, немесе қарапайым картоннан жасалған. Үстел кітабының беттеріне қаламмен (стилуспен) жазуға болады, бұл олардың ыңғайлылығын арттырды, себебі бұл сия қажет болмайтын, кездейсоқ жазбаларды жасауға мүмкіндік берді (графит қарындаштар 17-шы ғасырдың соңына дейін кеңінен қолданылмаған). Үстел кітаптары саудагерлерден ақсүйектерге дейін, барлық әлеуметтік топтардың иелігінде болды және олар түрлі мақсаттарда қолданылды:
The earliest form of notebook was the wax tablet, which was used as a reusable and portable writing surface in classical antiquity and throughout the Middle Ages. As paper became more readily available in European countries from the 11th century onwards, wax tablets gradually fell out of use, although they remained relatively common in England, which did not possess a commercially successful paper mill until the late 16th century. While paper was cheaper than wax, its cost was sufficiently high to ensure the popularity of erasable notebooks, made of specially treated paper that could be wiped clean and used again. These were commonly known as table books, and are frequently referenced in Renaissance literature, most famously in Shakespeare's Hamlet: "My tables,—meet it is I set it down, That one may smile, and smile, and be a villain." Despite the apparent ubiquity of such table books in Shakespeare's time, very few examples have survived, and little is known about their exact nature, use, or history of production The earliest extant edition, bound together with a printed almanac, was made in Antwerp, Belgium, in 1527. By the end of this decade, table books were being imported into England, and they were being printed in London from the 1570s. At this time, however, it appears that the concept of an erasable notebook was still something of a novelty to the British public, as the printed instructions included with some books were headed: "To make clean your Tables when they be written on, which to some as yet is unknown." or simple pasteboard. The leaves of a table book could be written upon with a stylus, which added to their convenience, as it meant that impromptu notes could be taken without the need for an inkwell (graphite pencils were not in common use until the late 17th century). Table books were owned by all classes of people, from merchants to nobles, and were employed for a variety of purposes:
Кейбір жағдайларда оларды қолдану мақтан тұтушылық ретінде қарастырылды; 1608 жылы жазған Джозеф Холл, «екіжүздіні» уағыз оқылып жатқанда «жазбасын жоғалтудан қорқатындай» үстелін асығыс алып шығаратын адам деп сипаттаған. Уағыз кезінде жазба жасау әдеті жиі сықаққа түсірілетін тақырып болды, және 17-шы ғасырда үстел кітаптары пуритандықпен байланысты болды.
Their use in some contexts was seen as pretentious; Joseph Hall, writing in 1608, describes "the hypocrite" as one who, "in the midst of the sermon pulls out his tables in haste, as if he feared to lose that note". The practice of making notes during sermons was a common subject of ridicule, and led to table books becoming increasingly associated with Puritanism during the 17th century.
Құқықтық жазба
Аңыз бойынша, Массачусетс штатының Холиоке қаласында тұратын Томас В. Холли 1888 жылы заңдық блокнотты ойлап тапты. Ол әртүрлі фабрикалардан жиналған, сапасы төмен қағаз қалдықтарын қолжетімді және әділ бағамен блокнот ретінде сату үшін біріктірді. Шамамен 1900 жылы, жергілікті судья қағаздың сол жағына шекара сызығын салуды сұрағанда, бұл заманауи, дәстүрлі сары заңдық блокнотқа айналды. Осымен бірінші заңдық блокнот пайда болды. Бұл түрдегі кеңсе құралының нағыз "заңдық блокнот" деп танылуы үшін, сол жақ жиегінен 1,25 дюйм (3,17 сантиметр) қашықтықта шекарасы болуы керек – жазу немесе түсініктемелер жазу үшін арналған орын. Заңдық блокноттар көбінесе спиральді немесе тігілген байланыстың орнына жоғарғы жағынан желімделген болады. 1902 жылы, "Бирчаллз" кеңсе тауарлары дүкенінің қызметкері Дж. А. Бирчалл, Австралияның Тасмания штатындағы Лансестон қаласында, "квирлер" (төрт қағаз парағы немесе пергамент сегіз бетке бүктелген) деп аталатын қағазды жинап сатудың қиын әдісі тиімсіз екенін анықтады. Оның шешімі – қағаздың жартылай парақтарын бірге желімдеп, картондан жасалған тіреуге бекітіп, оны "Күміс қала жазу тақташасы" деп атады.
According to a legend, Thomas W. Holley of Holyoke, Massachusetts, invented the legal pad around the year 1888 when he innovated the idea to collect all the sortings, various sorts of sub standard paper scraps from various factories, and stitch them together in order to sell them as pads at an affordable and fair price. In about 1900, the latter then evolved into the modern, traditionally yellow legal pad when a local judge requested for a margin to be drawn on the left side of the paper. This was the first legal pad. The only technical requirement for this type of stationery to be considered a true "legal pad" is that it must have margins of 1.25 inches (3.17 centimeters) from the left edge. is room used to write notes or comments. Legal pads usually have a gum binding at the top instead of a spiral or stitched binding. In 1902, J. A. Birchall of Birchalls, a Launceston, Tasmania, Australia based stationery shop, decided that the cumbersome method of selling writing paper in folded stacks of "quires" (four sheets of paper or parchment folded to form eight leaves) was inefficient. As a solution, he glued together a stack of halved sheets of paper, supported by a sheet of cardboard, creating what he called the "Silver City Writing Tablet".
Байлау және жабу
Байлаудың негізгі түрлері – төсемдеу, кемелді, спиральді, тарақты, тігілген, қапсырмалы, дискілі және қысыммен байлау, олардың кейбіреулерін біріктіруге болады. Байлау әдістері кітапшаның ашылғанда жазық жатуына және беттердің берік байланыста болып қалуына әсер етеді. Мұқаба материалы әдетте жазу бетіне арналған материалдан ерекшеленеді, олар мықтырақ, әдемірек және жақсырақ бекітіледі. Ол тіпті беттердің жиынтығынан да қаттырақ болады. Мұқаба материалдары зақымдануға немесе дискомфортқа әкелмеуі керек. Көбінесе спиральді байлау арқылы жасалған кітапшаларды сатып алу арзанға түседі, яғни спираль тәрізді сым беттің жоғарғы немесе бүйір жағындағы үлкен тесіктерден өтеді. Басқа кітапшалар беттерді бірге ұстау үшін желімді пайдаланады; бұл процеске «төсемдеу» деп аталады. Бүгінде мұндай кітапшалардың беттеріне жұқа перфорация жолақтары қойылады, олар бетті оңай жыртуға мүмкіндік береді. Спиральді байлау арқылы жасалған беттерді жыртуға болады, бірақ көбінесе спираль ішіндегі қағаздың қалдықтарынан жұқа, қисық жолақтар және жыртылған беттің үстіңгі жағында тегіс емес жыртылыс қалады. Қатаң мұқабалы кітапшалар тігілген омыртқаға ие, ал беттерін оңай алып тастау қиын. Кейбір тігілген байлау түрлері беттердің жазық ашылуына мүмкіндік береді, ал басқалары беттердің иілуіне себеп болады. Беттерді қосуға, алып тастауға және ауыстыруға мүмкіндік беретін кітапшалар сақиналар, таяқшалар немесе дискілермен байланады. Осы жүйелердің әрқайсысында беттерге арнайы байланыстыру механизмінің мүмкіндіктерін жеңілдететін перфорациялар енгізіледі. Сақиналы және таяқшалы кітапшалар перфорацияланған беттерді тік немесе иілген тіректерге ілініп бекітеді. Ашық күйде беттерді алып тастап, қайта орналастыруға болады. Жабық күйде беттер ретімен сақталады. Дискілі кітапшалар беттерді өзгерту арқылы ашылу және жабылу операциясын жояды. Дискілі байлау жүйесі үшін перфорацияланған беттің бүйір жиегінде дисктердің сыртқы жиегіне жабысатын тістер қатары болады.
Principal types of binding are padding, perfect, spiral, comb, sewn, clasp, disc, and pressure, some of which can be combined. Binding methods can affect whether a notebook can lie flat when open and whether the pages are likely to remain attached. The cover material is usually distinct from the writing surface material, more durable, more decorative, and more firmly attached. It also is stiffer than the pages, even taken together. Cover materials should not contribute to damage or discomfort. It is frequently cheaper to purchase notebooks that are spiral bound, meaning that a spiral of wire is looped through large perforations at the top or side of the page. Other bound notebooks are available that use glue to hold the pages together; this process is "padding." Today, it is common for pages in such notebooks to include a thin line of perforations that make it easier to tear out the page. Spiral bound pages can be torn out, but frequently leave thin scraggly strips from the small amount of paper that is within the spiral, as well as an uneven rip along the top of the torn out page. Hard bound notebooks include a sewn spine, and the pages are not easily removed. Some styles of sewn bindings allow pages to open flat, while others cause the pages to drape. Variations of notebooks that allow pages to be added, removed, and replaced are bound by rings, rods, or discs. In each of these systems, the pages are modified with perforations that facilitate the specific binding mechanism's ability to secure them. Ring bound and rod bound notebooks secure their contents by threading perforated pages around straight or curved prongs. In the open position, the pages can be removed and rearranged. In the closed position, the pages are kept in order. Disc bound notebooks remove the open or closed operation by modifying the pages themselves. A page perforated for a disc bound binding system contains a row of teeth along the side edge of the page that grip onto the outside raised perimeter of individual discs.
Алдын ала басып шығару
Сурет салу және коллаж жасау үшін қолданылатын дәптерлер көбінесе бос болады. Жазуға арналған дәптерлерде әдетте жазу беттерінде қандай да бір басылым болады, тіпті жазуды түзу үшін немесе белгілі бір суреттер салуды жеңілдету үшін сызықтар ғана болса да. Ғалымдардың жазбаларында патенттік құқықтарды растау үшін бет нөмірлері алдын ала басылып қойылады. Олар «сұр әдебиет» деп есептелуі мүмкін. Көптеген дәптерлерде көркемдік безендірулер кездеседі. Жеке күнделіктер әртүрлі алдын ала басылған беттермен жабдықталуы мүмкін.
Notebooks used for drawing and scrapbooking are usually blank. Notebooks for writing usually have some kind of printing on the writing material, if only lines to align writing or facilitate certain kinds of drawing. Inventor's notebooks have page numbers preprinted to support priority claims. They may be considered as grey literature. Many notebooks have graphic decorations. Personal organizers can have various kinds of preprinted pages.
Қолданылуы
Суретшілер көбінесе сурет салуға ыңғайлы, кең бос қағазы бар үлкен дәптерлерді пайдаланады. Олар бояу немесе әртүрлі техникаларды қолданғанда қалың қағазды да қолдануы мүмкін. Үлкен болғанымен, суретшілердің дәптерлері әдетте жеңіл болады, себебі олар көбінесе сурет салу үшін дәптерлерін өзімен бірге алып жүреді. Сол сияқты, композиторлар өлеңдерін жазу үшін дәптерлерді пайдаланады. Заңгерлер үстел мен партада қолдануға қолайлы, көбінесе сары түсті, қапталған қағазы бар үлкен «заңдық блокноттар» деп аталатын дәптерлерді қолданады. Бұл көлденең сызықтар немесе «қағидалар» сызықтардың арақашықтығына қарай жіктеледі: ең алыс – «кең қағида», жақын – «колледж қағидасы», одан сәл жақын – «заңдық қағида» және ең жақын – «тар қағида», бұл бір бетке көбірек мәтін сыйыруға мүмкіндік береді. Мұндай дәптерлер картонға тігілген болса, «жазу дәптері» деп аталады, ал кішірек форматтағылары «көк дәптерлер» немесе емтиханға арналған дәптерлер деп аталып, эссе емтихандарында қолданылады. Оқушылар арасында жазбалар жасау үшін түрлі дәптерлер танымал. Мектеп жұмыстарына арналған дәптерлер бір сызықты, екі сызықты, төрт сызықты, торлы және т.б. болады. Оқушылар осы дәптерлерді мектеп тапсырмаларын (үй жұмыстарын) орындау және жазу жобалары үшін де пайдаланады. Керісінше, журналистер портативтілік үшін кішкентай, қолға ұстайтын дәптерлерді (журналистік блокноттарды) артық көреді және жазбалар жасағанда стенографиядан пайдалануы мүмкін. Ғалымдар мен зерттеушілер өз тәжірибелерін тіркеу үшін зертханалық дәптерлерді қолданады. Зертханалық дәптерлердің беттері кейде деректерді кестеге түсіру үшін графикалық қағаздан жасалған болады. Полиция қызметкерлері өздері көргендерін полициялық дәптерге жазып отыруға міндетті. Жер өлшеушілер өріс жұмысынан алынған мәліметтерді берік, қатты мұқабалы «өріс дәптері» деп аталатын дәптерлерге жазады. Түсті суреттерге құмар адамдар стресстен арылу үшін түсті суреттерге арналған дәптерлерді пайдаланады. Түсті суреттерге арналған дәптерлердің беттерінде ересектерге арналған әртүрлі суреттер болады. Оқушылар дәптерлеріне жазбалар жасайды, және зерттеулер көрсеткендей, жазу (теруге қарағанда) оқуды жақсартады. Дәптер беттерін стандартты қағазды қайта өңдеу арқылы қайта өңдеуге болады. Қайта өңделген дәптерлер бар, олар қайта өңделген материалдың пайыздық құрамы мен қағаз сапасы бойынша әртүрлі.
Artists often use large notebooks, which include wide spaces of blank paper appropriate for drawing. They may also use thicker paper, if painting or using a variety of mediums in their work. Although large, artists' notebooks also are usually considerably light, because they usually take their notebooks with them everywhere to draw scenery. Similarly composers utilize notebooks for writing their lyrics. Lawyers use rather large notebooks known as legal pads that contain lined paper (often yellow) and are appropriate for use on tables and desks. These horizontal lines or "rules" are sometimes classified according to their space apart with "wide rule" the farthest, "college rule" closer, "legal rule" slightly closer and "narrow rule" closest, allowing more lines of text per page. When sewn into a pasteboard backing, these may be called composition books, or in smaller signatures may be called "blue books" or exam books and used for essay exams. Various notebooks are popular among students for taking notes. The types of notebooks used for school work are single line, double line, four line, square grid line etc. These notebooks are also used by students for school assignments (homeworks) and writing projects. In contrast, journalists prefer small, hand held notebooks for portability (reporters' notebooks), and sometimes use shorthand when taking notes. Scientists and other researchers use lab notebooks to document their experiments. The pages in lab notebooks are sometimes graph paper to plot data. Police officers are required to write notes on what they observe, using a police notebook. Land surveyors commonly record field notes in durable, hard bound notebooks called "field books." Coloring enthusiasts use coloring notebooks for stress relief. The pages in coloring notebooks contain different adult coloring pages. Students take notes in notebooks, and studies suggest that the act of writing (as opposed to typing) improves learning. Notebook pages can be recycled via standard paper recycling. Recycled notebooks are available, differing in recycled percentage and paper quality.
Электрондық алмастырушылар
20 ғасырдың соңынан бері, жазба кітапшаның қарапайымдығын компьютерлердің өңдеу, іздеу және байланыс қабілеттерімен үйлестіруге көптеген тыраштандырулар жасалды. Ноутбук компьютерлер 1990 жылдардың ортасында кішкентай өлшемге жеткенде «ноутбук» деп аталды. Ең маңыздысы, жеке цифрлық ассистенттер (ЖЦА) кішкентай сұйық кристалды дисплейлерді графикалық және жазбаша мәтінді енгізу үшін сезімтал сенсорлық қабатпен біріктірді. Кейіннен смартфондар мен планшеттер бұл рөлді иеленді. Цифрлік қағаз дәстүрлі қалам мен жазба кітапшаның қарапайымдығын цифрлік сақтау және өзара әрекеттесу мүмкіндіктерімен біріктіреді. Жазба кітапша қағазына көзге көрінбейтін нүктелі үлгі басылып, құрамында инфрақызыл камерасы бар қаламды пайдалану арқылы жазылған мәтін ноутбукке, ұялы телефонға немесе кеңсеге сақтау және өңдеу үшін жіберіледі.
Since the late 20th century, many attempts have been made to integrate the simplicity of a notebook with the editing, searching, and communication capacities of computers through the development of note taking software. Laptop computers began to be called notebooks when they reached a small size in the mid 1990s. Most notably Personal digital assistants (PDAs) came next, integrating small liquid crystal displays with a touch sensitive layer to input graphics and written text. Later on, this role was taken over by smartphones and tablets. Digital paper combines the simplicity of a traditional pen and notebook with digital storage and interactivity. By printing an invisible dot pattern on the notebook paper and using a pen with a built in infrared camera the written text can be transferred to a laptop, mobile phone or back office for storage and processing.