Кіріспе

Шотландияның Ислай аралында құйылған шотланд вискиі.

Ислай бір тұқымдық вискиі – Шотландияның батыс жағалауында орналасқан Ішкі Гебрид аралдарының ең оңтүстік бөлігіндегі Ислайда (/aɪ//l//ə/ EYElə) немесе гэль тілінде Іледе жасалған бір тұқымдық шотланд вискиі. Ислай – Шотландиядағы виски құюдың бес аймағының бірі, олардың ерекшелігі заңмен қорғалады. Бұл аймаққа Лафроайг, Лагавулин және Ардбег сияқты торфтың түтін иісімен ерекшеленетін вискилер тән. Аралдың ауданы шағын болғанымен, онда тоғыз жұмыс істеп тұрған виски құятын завод бар, ал виски өнеркәсібі ауыл шаруашылығынан кейін Ислайдағы екінші ірі жұмыс беруші болып табылады. Ислай – «виски туризмінің» орталығы, және әр жылғы мамыр айының соңғы аптасында «Феис Иле» деп аталатын «Мальт және музыка фестивалі» өтеді, онда аралдың мәдени мұрасын тойлайтын шаралар мен дәм татулар ұйымдастырылады.

Тарих

Кейбір деректерге сүйенсек, 1300 жылдардың басында аралда вискиді алғаш рет ирланд монахтары дестилляциялаған болуы мүмкін. Visit Scotland мәліметінше, "Ислайдың түпкілікті дистилляция зауыттарының көпшілігі [кейбіреулері қазір жұмыс істемейді] шаруа қожалықтарында виски жасаудан басталып, 17 ғасырда акциздік инспектор келгенде, оңаша аңғарлар мен үңгірлерге шегінген". Тағы бір дерек нақтырақ айтады: "Ислайдың тарихы үйде виски жасау, контрабанда және заңсыз виски өндірісі туралы көптеген әңгімелерге толы" және барлық сегіз ескі дистилляция зауыты кішкентай, заңсыз өндірушілер ретінде басталғанын қосады. Олардың барлығы суға жақын салынған, себебі астық қайықтармен жеткізіліп, дайын виски су арқылы тасымалданған. Ғасырлар бойы виски көбінесе шери шараптары сақталған бөшкелерде пісірілген, бірақ қазір АҚШ-тан импортталған бурбон бөшкелері де жиі қолданылады. 1806 жылы құрметті Аллан Маконочи, Лорд Медоубанк Инверэридегі округтік сотта Дональд, Дункан және Нилге қарсы істі қарады, олар Дугальд Макиаханның ұлдары, барлығы Ислай аралында тұрады, Бенджамин Кэмпбеллге тиесілі бөлмеге немесе жертөлеге заңсыз кіргені үшін айыпталды, ол аталған аралдағы қадағалаушы, және одан 125 галлон виски ұрлады. Сотқа келмегендіктен, оларға қашу туралы үкім шығарылды.

Виски түрлері

Аралдың оңтүстік-шығыс жағалауындағы дистиллериялардың вискилері – Лафроайг, Лагавулин және Ардбег – торфтан алынған түтінді дәмге ие, бұл Ислай вискилерінің ерекше қасиеті саналады және виски жасалатын суға, сондай-ақ арпаның торф деңгейіне байланысты деп есептеледі. Көптеген адамдар осы дәмді «дәрілік» деп сипаттайды. Оларда йод, теңіз балдыры және тұздың ноталары да бар. Аралдың солтүстік жағында, Юраға қарап орналасқан Каол-Ила дистиллериясы да күшті торфты виски өндіреді. Бұл аралдарда плантациялардан басқа ағаштар сирек кездеседі, ал торф шіріген ағаштан таза. (Құрғақ топырақтарға ағаштар еніп, оларды ара-тұра болатын өрттер жояды.) Ислай торфы шотланд вискисін жасау үшін ең дәмдісі деп саналады. Аралдағы басқа дистиллериялар вискиді әртүрлі стильде шығарады. Буннахабхайн көбінесе жеңіл вискилер жасаса, Bowmore, 1779 жылы өндірісті бастаған, орташа күшті торф деңгейін (25 ppm) қолданып, сонымен қатар шери шарап ыдыстарында пісіріп, теңдестірілген виски шығарады. Килхоман дистиллериясы 2005 жылдың соңында өндірісті бастады; оның орналасқан жері теңіз жағасындағы басқа дистиллериялардан ерекшеленеді. Ең жаңа дистиллерия – 2019 жылы ашылған, аралдың тоғызыншы дистиллериясы Арднахо. Бірақ болашақта аралдағы виски өндірісі өнімдер ассортиментін кеңейтуге көшуі мүмкін, бұл қазіргідей көптеген торфты вискилерден гөрі, азырақ торфты және вискидің жаңа түрлерін қамтуы мүмкін.

Жаңа дәмдеуіш зауыттары

Хантер Лэйнгтің Порт Аскайг пен Буннахабхайн арасында орналасқан Арднахо дистилляциясы 2019 жылдың сәуірінде ашылып, Ислайдың тоғызыншы дистилляциясы болды. 2014 жылы Францияның Бретань аймағындағы Glann ar Mor Distillery-дің иесі Жан Доннай, Глазго қаласындағы Хантер Лэйнгпен бірлесіп, Боумордың оңтүстігіндегі Гартбрек фермасында жаңа дистилляция құруды жоспарлаған, бірақ 2018 жылдың желтоқсанына қарай жоба жер және басқару мәселелеріне байланысты тоқтап қалды. Болашақта Порт-Эленде Фаркин дистилляциясы деген атпен тағы бір дистилляция ашылуы мүмкін деп ойланады. 2020 жылы Elixir Distillers компаниясы Порт-Элен мен Лафроаг арасындағы жолда Порт-Интруан деп аталатын жаңа дистилляцияның іргесін қалады.