Кіріспе
Брамбер лорды Уильям де Брауз, (немесе Уильям де Брюз), Брамбердің 4-ші лорды (1144/1153 – 1211 жылдың 9 тамызы), Англия королі Джонның ізбасары, өкіметінің шарықталу нүктесінде Гоуэр, Абергавенни, Брекнок, Буилт, Раднор, Кингтон, Лимерик, Гламorgan, Скенфрит, Нормандиядағы Брюз, Громонт және Уайт Кастлдың да лорды болды.
William de Braose, (or William de Briouze), 4th Lord of Bramber (1144/1153 – 9 August 1211), court favourite of King John of England, at the peak of his power, was also Lord of Gower, Abergavenny, Brecknock, Builth, Radnor, Kington, Limerick, Glamorgan, Skenfrith, Briouze in Normandy, Grosmont and White Castle.
Ұрпағы
Вильгельм де Брауз әулетінің ең танымал мүшесі болды. Оның қалыпты дамып, король Джонның қолынан күрт құлауы көбінесе осы корольдің барондарына қатысты өкілдіксіз және ерсіз мінез-құлқының мысалы ретінде қарастырылады. Вильям Брамбердің 3-ші лорды Уильям де Брауз бен оның әйелі Берта де Херефордтың ұлы, сондай-ақ Берта де Питрс (1130 жылы туған), Майлз Фиц Уолтердің қызы, Герфорд графы, және оның әйелі Сибил, Бернард де Неуфмарше қызы. Әкесінен ол Сассекс округындағы Брамберді мұраға алды, ал анасы арқылы бүгінгі Монмутширдегі Уэльс шебі аймағындағы ірі меншікті мұраға алды.
Абергавенни қырғыны
1175 жылы Уильям де Брауз Абергавенни қырғынын жасап, үш уэльс ханзадасы мен басқа да уэльс басшыларын өлімге ұшыратты. Оның басты қарсыласы – Абергавенни маңындағы Уск өзені аңғарындағы Ллановерге жақын Кастелл Арналттағы Сейзилл ап Дифнуалл болды, ол оны Генрих ағасының өліміне кінәлады. Уильям уэльс басшыларын бейбітшілік орнатылуы және жыл соңында жаңа дәуір басталуы (уэльстер арасындағы ескі дауларды шешудің дәстүрлі уақыты) сылтабымен Абергавенни қамалындағы Рождество тойына шақырды, содан кейін оларды өз әскерлерімен өлтірді. Бұл уэльстер арасында оған зор қарсылық тудырды, олар оны «Абергавеннидің оғыры» деп атады. Уэльс шежірешісі Джеральд оны ақтады, де Брауздың және оның әйелінің дінге берілгендігін, сондай-ақ Абергавенни мен Брекон приораттарына жасаған жомарттығын баса көрсетті. Алайда Уильям де Брауз Сейзилл ап Дифнуаллдың жеті жасар ұлы Кадуаладрды іздеп тауып өлтіргені хабарланды. 1192 жылы Уильям де Брауз Херефордширдің шерифі болды және 1199 жылға дейін осы лауазымды сақтап қалды. 1196 жылы ол Стаффордширдегі көшпелі судья болып тағайындалды. 1195 жылы ол Англия королі Ричард I-ге Нормандияға бірге жолға шықты, ал 1199 жылы Уильям де Брауз Ричардпен бірге Чаллуста шайқасты, онда король қаза тапты. Ол Джонның Англия тағына талап етуін қолдады және жаңа корольдың өкілі ретінде түрлі патшалық жәрдемдер берді.
Бриттания герцогы Артур I-нің жоғалуы
1203 жылы Вильгельм де Брауз Артур Бреттанды өзі тұтқынға алғаннан кейін оған қарауға жауапты болды, бұл оқиға өткен жылы Миребо шайқасында болған еді. Вильгельм Артурдың жоғалуы мен өліміне қатысы бар деген күдік туды, бірақ ешқандай нақты дәлел табылмады. Дегенмен, ол оқиғаның шындығын білген болуы мүмкін дегенге күмәні жоқ. Вильгельм Артур Бреттанды түрмеге қамаған кезде Джонмен бірге Нормандияда болды және Артур оның қолынан Уэльс князьдарына ұқсас тағдырға ұшырады деген айыптамалар таралды, бірақ бұл ешқашан дәлелденген жоқ. Артурдың өлімі әлі де жұмбақ күйінде қалып отыр. Артур жоғалып кеткеннен кейін, Де Брауз 1204 жылы Францияда Франция королі Филипп II-ге қарсы соғыста қызмет етті.
Патшалық сүйіктісі
Ол патша Иоаннның билігінің басында оның үлкен құрметіне бөенді. Иоанн оған Раднорширдегі уэльстік жерлерден бағындырған барлық иелікті берді, Ирландиядағы Лимерик қаласын (қаланың өзінен басқа) иелену құқығын, Гламорган қамалын, сондай-ақ Гоуэрді және оның құрамындағы бірнеше қамалдарын сыйлады. 1200 жылдың басында король Иоанн шерифтік қызметіндегі бұзушылықтары үшін Теобальд Уолтерді, 1-ші Батлер баронын, Ирландиядағы барлық лауазымдары мен жерлерінен айырды. Оның жерлері 1202 жылдың қаңтарына дейін қайтарусыз кетіп қалды. Ирландия Ұлттық кітапханасындағы қолжазба Вильямның оны қайта орнатуға көмектескенін көрсетеді: "Уильям де Браоза (үлкені), Теобальд Уолтерге (ле Ботиллер) Кильделон (Киллало) қалашығын, Эликаруэль кантредін (Офали графтығындағы Клонлиск және Баллибритт барониялары), Элиогарти, Ормонд, Ара және Ойни және т.б. жерлерін 1201 жылы берді". ""Эликаруэл"" атауы ""Эли О'Карролл"" гэльдік тайпасына сілтеме жасайды, ол Офали графтығының оңтүстік бөлігі мен Типперридің солтүстік бөлігін (Икерринде) қамтыды. Аталған басқа кантредер, Типперри графтығындағы Элиогарти, Ормонд Верхний, Ормонд Нижний және Оуни мен Арра барониялары болуы мүмкін. 1206 жылға дейін Вильям Генрих де Нонаннан Тотнестің барониясының жартысын сәтті талап етті, ол бұрын Джухель де Тотнестен тартып алынғаннан кейін осы отбасыға берілген еді. 1206 жылы Франциядағы қызметінен кейін король Иоанн Вильям де Браозаға Гвенттің үш үлкен, үш жақты көршілес қамалын (Скенфрит, Гросмонт және Уайт қамалы) сыйлады. Бұл көптеген адамдар тарапынан Англияның тағына заңды талапкер ретінде қаралатын Артурдың өлімі туралы үнсіздік сақтауға ынталандыратын пара ретінде түсіндірілді. Осы сәтте оны Англиядағы ең үлкендерден тек графтық атақ ғана бөліп тұрды.
Патшалық қуғын-сүргін және жер аударылу кезінде өлім
Көп ұзамай Вильям де Брауз Англия королі Джонның құрметінен айырылды. Оның нақты себептері әлі күнге дейін белгісіз. Король Джон де Брауздың өзінің иеліктерінен патша қазынасына төлемеген ақшасы бар екенін мәлімдеді, бірақ корольдің іс-әрекеттері қарызды қайтару үшін қажеттінің өте көп болды. Ол де Брауздың Сассекс және Девондағы ағылшын иеліктерін тәркіледі (алып қойды) және Уэльске күш жіберіп, де Брауздың жерлерін басып алуға тырысты. Соған қоса, ол де Брауздың әйелі Мод де Сент-Валериді іздеді, ол, әңгімеге сәйкес, король Джонның Артур Бриттанияны өлтіргеніне сенгенін жасырмаған екен. Де Брауз Ирландияға қашып, кейін король Джон оны Ирландияда ұстауға бұйрық берген соң Уэльске қайтып келді. Уэльсте Вильям Уэльс ханзадасы Ұлы Льюэллинмен бірігіп, король Джонға қарсы көтеріліске көмектесті. 1210 жылы Вильям де Брауз Уэльстен қайыршы кейпінде Францияға қашып кетті. Оның әйелі мен үлкен ұлы тұтқынға алынды. Вильям келесі жылы, 1211 жылдың тамызында Францияның Корбей қаласында қайтыс болды. Ол Париждегі Сент-Виктор аббаттығында король Джонның жақтасы емес, Кантербери архиепископы Стивен Лэнгтонға жерленді. Оның Уэльске тірі оралып, Бреконға жерлену арманы орындалмады. Вильямның әйелі Мод пен үлкен ұлы Вильям тұтқынға алынғаннан кейін, 1210 жылы Виндзор және Корф қамалдарындағы түрмеде аштықтан немесе басқа жағдайда қаза тапқан болуы мүмкін. Вильям өрлеген кезінде басқа барондардың қызғанышын тудырса да, оның құлдырауының кездейсоқ және зорлықпен жасалуы оларды алаңдатты және келесі он жылдағы барондық көтерілістерге ықпал етті. Тарихшы Сидни Пэйнтер король Джонның өмірбаянында бұл оқиғаны «Жон патшаның өмірінде жасаған ең үлкен қатесі, себебі король барондарына өзінің қатыгездікке қабілетті екенін толық көрсетті» деп атады.
Де Брауз ұрпағы
Вильям де Браозаның үлкен ұлы Вильям Мод (Матильда) де Клэрге (шамамен 1184–1213), Гертфордтың 3-ші графы Ричард де Клэрдің қызына үйленді. Бұл кіші Вильям анасымен бірге тұтқындалып, 1210 жылы аштықтан қайтыс болды. Ол төрт ұлдың әкесі болды: Джон, Джайлз, Филипп және Уолтер. Олар да түрмеде ұсталғанмен, 1218 жылы босатылды. Ең үлкені Джон, Гоуэрде Уэльс одақтасы немесе қызметшісі тарапынан жасырын тәрбиеленген деген аңыз бар. Бостандыққа шыққаннан кейін, оны ағасы Джайлз де Брауз күтіміне алды. Джон де Браоз жерлері мен атақтарының заңды мұрагері екенін мәлімдеді. Сот оның пайдасына шешім шығармаса да, оның тағы бір ағасы Реджинальд де Брауз заңдық келісім арқылы Брамбер барониясын оған белгілі бір төлем үшін берді. Осылайша Джонның әулетінің тармағы қалыптасып, оларға кем дегенде өмір сүруге немесе болашақта билік пен ықпалды қайтаруға мүмкіндік туды.
Кейінгі династия
Ортаңғы ұлы, Джайл де Брауз 1213 жылға дейін Францияда жер аударылды және 1200 жылдан 1215 жылы қайтыс болғанға дейін Херефорд епископы болды. Ол король Джонмен бітіспестікке келді және 1215 жылы де Брауз жерлерін қайтару шарттары туралы келісімге келді, бірақ сонымен қатар Уэльс басшысы Ұлы Льюэллинмен де одақ құрды. Ол 1215 жылы, жерлерін иеленуге үлкермей қайтыс болды. Уильямның үшінші ұлы Реджинальд де Брауз, Гайлстың өлімінен кейін, әкесінің жерлерін және титулдарын күшпен қайтарып алды. Реджинальд корольдік тәжбен 1217 жылға дейін келісімге келмеді, король Джон қайтыс болғаннан кейін Англияның жас королі Генрих III билікке келген соң. Бұл өз кезегінде Ұлы Льюэллиннің наразылығын тудырды, ол Джайлс де Браузбен келісімде болғандықтан, осы екіұштылық Уэльстің Брекон, Абергавенни және Гауэрдегі де Брауз жерлеріне шабуыл жасауына себеп болды. Осының салдарынан Абергавенни қамалы қайта салынуға тура келді. Реджинальд де Брауз 1228 жылы қайтыс болды. Уильямның үлкен қызы Матильда/Мод, Дехьюбарттың танымал Уэльс ханзадасы Груффид ап Риз II-ге үйленді. Тағы бір қызы Маргарет, Ирландиядағы Мит лорды және тағы бір күшті Маршер лорды Уолтер де Лейсиге үйленді. [Профессор Томас Джонс Пирс, М.А., Ф.С.А., (1905–1964), Аберистуиттің пікірінше, Матильданың әкесі кім екендігі туралы шатасулар бар. Ол Уильям Брауз бен Берта Херефордтың қызы, осы Уильямның әкесі.]
Көркем әдебиет
Мод де Сент-Валеридің қазасы және оның отбасының Джон Лакландпен болған жанжалы бірнеше романда, әсіресе Барбара Эрскиннің "Хейдің ханымы" романында жарылқады. Эрскин Модтың өмірін 20 ғасырдан келген әйелді психологиялық регрессия арқылы 12 ғасырға жіберіп, оның көзімен көрсетеді.