Кіріспе

1987 жылы түсірілген фильм, режиссері Биль Август.

«Пелле Жеңімпаз» (Pelle Erobreren, Pelle Erövraren) – 1987 жылы түсірілген эпикалық фильм, оны Дания жазушысы Мартин Андерсен Нексоның 1910 жылғы осы аттас романы негізінде Биль Август жазып, түсірген. Фильм Данияға көшіп келген әке мен ұлының жаңа өмір құруға тырысуы туралы әңгімелейді. Басты рөлдерде – жас Пелле рөлінде Пелле Хвенegaard, оның әкесі рөлінде Макс фон Сидоу, сондай-ақ Аксель Стробие мен Астрид Виллоуме ойнайды. Дания мен Швецияның бірлескен туындысы. Август Нексоның романының бірінші бөлігі – «Балалық шақ» романын бейімдеуді таңдап, эпикалық туынды жасауды көздеді, сонымен қатар романның Даниядағы маңызды оқулық мәртебесіне тоқталып өтті. Пелле Хвенegaard 3 мың бала іріктеуден өткеннен кейін 11 жасында актерлік құрамға алынды. Даниядағы көптеген ұлдар сияқты, оның да отбасы оны романның басты кейіпкерінің құрметіне атады. Фильм 1988 жылы Канн және Нью-Йорк кинофестивальдарында көрсетілді. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, «Алтын пальма» сыйлығы мен 1988 жылғы «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына және көптеген басқа да наградаларға ие болды.

Сюжет

1850-ші жылдардың соңында қарт көшпелі Лассе Карлссон мен оның ұлы Пелле, баланың анасының қайтысынан кейін, Швецияның оңтүстігіндегі Сканне округінен шығып, Данияның Борнхольм аралына жетеді. Лассе өзінің қарттығы мен Пельдің жастығын ескергенде, жұмыс табу қиындыққа толады. Олар үлкен шаруашылықта жұмыс істеуге мәжбүр болады, онда басшылар оларға көбінесе жаман қарайды. Басшылар тирандық Конгструптың басшылығында жұмыс істейді, ол әйел қызметкерлермен байланыс жасап, заңды емес балалардың тууына себепкер болады. Мұндай балалардың бірі – Руд, ол Пеллемен дос болып, оған дания тілін үйренуге көмектеседі. Ақырында Пелле өзіне сенімділікпен толады және мектепке баруды бастайды, бірақ ол әлі де шетелдік ретінде кемсітіледі. Пелле швед жұмысшысы Эрикпен де дос болады, ол жалқаулық жасады деген айыппен үнемі мазақталады. Эрик Пеллемен әлемді "жаулап алу" мақсатымен Америка, Қытай және "Негров еліне" саяхаттау арманымен бөліседі. Руд мектепте нашар оқығандықтан қашып кетеді, бірақ Пелле оқуда жақсы нәтижелер көрсетіп, көзге түсе бастайды. Конгструп ханымның туысы Мисс Синеге жүктілік бергеннен кейін, әйелі оның жасаған зұлымдықтары үшін оны қақпайды. Лассе миссис Олсенмен қарым-қатынас бастайды, оның күйеуі ұзақ теңіз сапарынан оралмағандықтан жесір деп есептеледі. Пелле мектепте әкесінің қарым-қатынасы үшін мазақталады. Шаруашылықта Эрик басшылыққа қарсы көтеріліс көтергені үшін жарақаттанып, мүгедек болады. Миссис Олсеннің күйеуі сапардан оралады, Лассе депрессияға түсіп, ішімдікке салынады. Екеуі қорлаудан қорғау үшін Конгструптардан көмек сұрайды. Миссис Конгструп қолдау білдіреді, бірақ күйеуі үнсіздік сақтайды. Пелле қызмет бабында жоғарылайды, бірақ Эриктің шаруашылықтан қуылғандығын көргеннен кейін, кетіп қалуға ант етеді. Лассе бастапқыда онымен бірге саяхаттауға ниеттенседі, бірақ саяхаттауға өзінің тым қарт екенін түсінеді. Ол Пельді жалғыз өмірге жібереді.

Даму

Мартин Андерсен Нексоның 1910 жылғы сол аттас романы негізінде түсірілген фильм Дания және Швеция компанияларының бірлескен өндірісі болды. Оқиғада Дания мен Швеция элементтері болғандықтан, екі елдің өндірушілері арасындағы ынтымақтастық өте пайдалы болды. Режиссер Билл Август, Пер Олов Энквист, Макс Лундгрен және Бьярн Рейтер жазған сценарий Нексоның төрт томдық туындысының алғашқы "Балалық шақ" бөлімін ғана бейімдеді. Август Данияда міндетті оқулық саналатын осы романды түсіргісі келді және ол эпикалық фильм жасауды жоспарлады.

Сыни қабылдау

"Пелле-завоеватель" АҚШ-та сыншылардың жоғары бағасын алды. Роджер Эберт оған үш жарым жұлдыз беріп, оны Ян Троэллдің "Эмигранттар" (1971) фильмімен салыстырды, Макс фон Сидоудың "Оскар" номинациясы "толыққанды лайықты" екенін, ал жаңа актер Пелле Хвенагаард "ешқашан қате жасамайды" деді. Швед режиссері Ингмар Бергман Августқа фильмді жеті рет көргенін айтты, содан кейін Августы "Ең жақсы ниеттер" фильмін түсіруге шақырды. 1993 жылы "The Los Angeles Times" газетінде жазған Марк Чалон Смит фильмді романға адал деп мақтады және "Кинооператор Йорген Перссон Данияның таңғажайып әдемі ландшафтының есте қаларлық кадрларын түсірді" деді. 2004 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті фильмді "Ең жақсы 1000 фильмнің" тізіміне қосты. Британдық кино институтының қызметкері Сара Латтон "Пелле-завоевательді" "10 ұлы даниялық фильмнің" бірі деп атап, Фон Сидоуды "ерекше" деп сипаттады. Фон Сидоу кейін оны "өте әдемі фильм" деп атады. Rotten Tomatoes сайтындағы 25 рецензияға сүйенсек, фильмге 84% рейтинг берілген.