Кіріспе
1992 жылғы жапон анимациялық фильм – 1992 жылы Хаяо Миядзаки жазып, режиссерлік еткен, оның 1989 жылғы «Хикотей Жидай» мангасы негізінде түсірілген жапон анимациялық қиял-қимыл фильмі. Басты рөлдерді Шуичиро Морияма, Токико Като, Акеми Окамура және Акио Оцука сомдаған. «Токума Шотен», «Japan Airlines» және «Nippon Television Network» үшін «Studio Ghibli» анимациялап, Тосио Судзуки продюсерлік етіп, «Toho» таратып шығарған. Фильмнің музыкасын жапон композиторы Джо Хисаиси жазған. Сюжет желісі Бірінші дүниежүзілік соғыстағы итальяндық бұрынғы әскери ұшқышының төңірегінде өрбиді. Қазір ол Адриатика теңізінде «әуе пираттарын» қуатын тәуелсіз оңайлақ аңшы ретінде өмір сүруде. Алайда, ерекше қарғыс оны адам денесі бар шошқаға айналдырған. Бұрын Марко Паго деп аталған (американдық нұсқада Марко Россолини), ол енді әлемге «Porco Rosso» – итальян тілінде «Қызыл шошқа» деп танымал. Алғашқы ағылшын тіліндегі дубляжы «Japan Airlines» үшін жасалып, «Ghibli LD Box Set» жинағына және 2002 жылы шыққан 2-ші аймақтың DVD нұсқасына енгізілді. Кейін фильм «Walt Disney Home Entertainment» компаниясымен қайта дубляждалып, 2005 жылдың 22 ақпанында АҚШ және Канадада DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді. «GKIDS» компаниясы «Studio Ghibli» компаниясымен жасасқан жаңа келісім бойынша 2017 жылдың 21 қарашасында фильмді Blu-ray және DVD форматтарында қайта шығарды.
is a 1992 Japanese animated adventure fantasy film written and directed by Hayao Miyazaki, based on his 1989 manga Hikōtei Jidai. It stars the voices of Shūichirō Moriyama, Tokiko Kato, Akemi Okamura and Akio Ōtsuka. Animated by Studio Ghibli for Tokuma Shoten, Japan Airlines, and the Nippon Television Network, it was produced by Toshio Suzuki and distributed by Toho. Its score is by Japanese composer Joe Hisaishi. The plot revolves around an Italian World War I ex fighter ace, now living as a freelance bounty hunter chasing "air pirates" in the Adriatic Sea. However, an unusual curse has transformed him into an anthropomorphic pig. Once called Marco Pagot (Marco Rossolini in the American version), he is now known to the world as "Porco Rosso", Italian for "Red Pig". A first English dubbed version was made for Japan Airlines and included in the Ghibli LD Box Set and on the first Region 2 DVD releases in 2002. The film was later redubbed by Walt Disney Home Entertainment and released on DVD and Blu ray in the United States and Canada on February 22, 2005. GKIDS re issued the film on Blu ray and DVD on November 21, 2017, under a new deal with Studio Ghibli.
Сюжет
1929 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың итальяндық асыл қаруы және сыйлық аулаушы Порко Россо, шошқа басына айналған лағыпқа ұшырап, мұхит кемесін әуе қарақшыларынан қорғайды. Ол досы Джинаның Адриано қонақ үйінде тамақтанады. Қарақшылар американдық асыл қаруы Кертисті шабуылға көмектесу үшін жалдайды. Кертис Джинаға ғашық болады, бірақ оның жүрегі Поркоға жатады. Порко Миланға қызыл гидросамолетін жөндеуге ұшып бара жатқанда, Кертис оны атып түсіреді. Порко аман қалып, зақымдалған ұшағымен пойызбен саяхатын жалғастырады, бұл Джинаны ашуландырады. Ол Италияда оны тұтқындауға ордер бар екенін еске салады. Миланда Порко механик Пикколомен кездеседі. Пикколоның ұлдары эмиграцияға кеткендіктен, жұмысты оның жас немересі Фио атқарады. Порконың ұшағы жөнделгеннен кейін, Фио оны үйге ұшу кезінде сүйемелдейді, егер құпия полиция оларды ұстаса, оны Порко Пикколоны жұмысқа мәжбүрлеу үшін Фионы кепілге алғанын айтуға болады. Жаңа фашистік үкімет өздері үшін қарақшыларды жалдап, Порконың бизнесін тоқтатады. Кертис Джинаға үйлену ұсынысын жасайды, бірақ ол Порконы күтіп отырғанын айтады. Порко мен Фиоға қарақшылар шабуыл жасайды, ал Кертис Порконы дуэльге шақырады. Фио егер Порко жеңсе, Кертис Пикколо компаниясына қарызын төлеуі керек екенін, ал Кертис жеңсе, оған үйленуге құқылы екенін жариялайды. Порко оқ-дәрі дайындап жатқанда, Фио оның нағыз жүзін көреді. Порко Фиоға Бірінші дүниежүзілік соғыстан бір оқиғаны айтады. Джинаның Порконың досы Беллиниге үйленгеннен кейін олардың эскадрильясына шабуыл жасалды. Порко өзінен кейін қуушылардан қашу үшін бұлтқа кірді. Ол есінен танып, бұлттардың үстінде толық тыныштыққа оянды. Жеңіске шыққандардың арасында Беллини де болды, олардың барлығы бірге мыңдаған ұшақтың қатарына қарай көтерілді. Джина үшін Беллини орнында өлуге ұсынғанына қарамастан, ол теңіз үстінде жалғыз ұшып жүріп қайта оянды. Ол "жеке ұшуға" тағдырланғанын түсінеді. Фио оны кінәлайды және бетінен сүйеді. Кертис пен Порконың жекпе-жегі екі ұшақтың қарулары істен шыққанда боксқа айналады. Порко Кертисті әйелдерге құмар деп айыптайды; Кертис Порко одан да жаман дейді; Фио оны жақсы көреді, ал Джина оны басқа ешкімге жол бермей күтеді, бірақ ол оған жауап бермейді. Олар бір-бірін нокаутқа түсіріп, суға құлайды. Джина бірінші көтерілген Порконы шақырып, жеңімпаз деп жариялайды. Ол итальяндық әуе күштері келе жатқанын ескертеді және барлығын өз қонақ үйіне қайта жиналуға шақырады. Порко Джинадан Фиоға қарауды сұрайды және бұрылып кетеді. Фио Порконы сүйеді. Порко әуе күшін шатырдан шығарып әкетуге ерікті болып, Кертисті өзіне қосылуға шақырады. Олар ұшақтарына қарай жүргенде, Кертис Порконың бетін көріп, ол өзгеретінін (мүмкін, адамға айналғанын) айтады; ол жақсырақ қарауды сұрайды, бірақ одан бас тартады. Фио реактивті гидросамолетте ұшып бара жатқанда эпилогты айтады: Порко итальяндық әуе күшінен қашып құтылды және бостандыққа шықты; Фио Пикколо авиакомпаниясының президенті болды; Кертис әйгілі актер атанды, ал қарақшылар қартайғанда Адриано қонақ үйіне баруын жалғастырды. Оның айтуынша, Джинаның Порко Россоға деген үміті орындалды ма, жоқ па, бұл олардың құпиясы. Фио қонақ үйдің үстінен ұшып бара жатқанда, Джинаның бақшасында жағадан түскен қызыл гидросамолет көрінеді.
Актерлік құрам
Персонаж атауы Дауыс актері Оригинал Ағылшынша дубляж Жапонша Ағылшынша Оригинал, 1992 Уолт Дисней Пикчерс, 2005 Порко Россо / Марко Пагот Порко Россо / Марко Россолини Шуичиро Морияма Майкл Китон Дональд Кертис Акио Оцука Кари Элвес Фио Пикколо Акеми Окамура Кимберли Уильямс Пейсли Мадам Джина Токико Като Сьюзан Эган Мистер Пикколо Санши Кацура Дэвид Огден Стиерс Феррари Феррари Махито Цухимура Том Кени Капо Басшы Цунехико Камижо Брэд Гаррет Мамма Айуто Банда мүшелері Реизо Номото Билл Фэгербаке Осаму Сака Кевин Майкл Ричардсон Йимака Шимка Фрэнк Велкер 1992 жылғы Жапон Әуе Жолдарының ағылшынша дубляжы актерлері көбінесе расталмаған, себебі олар туралы белгілі ешқандай мәлімет жоқ. Онда Уорд Секстон Порко рөлінде, Линн Харрис Фио рөлінде және Барри Гедерде бірнеше қосымша дауыстарда ойнайды. Француз тіліндегі дубляжда Жан Рено Порко рөлін сомдайды.
The cast of the 1992 Japan Airlines English dub is mostly unverified due to not having any known existing credits. It stars Ward Sexton as Porco, alongside Lynn Harris as Fio and Barry Gjerde as several additional voices. The French dub of the film stars Jean Reno as Porco.
Өндіріс
Фильм бастапқыда Хаяо Миядзакидің "Ұшқыш қайықтың дәуірі" мангасына негізделген, Жапония әуе компаниясы үшін арналған қысқаметражды фильм ретінде жоспарланған, бірақ толықметражды фильмге айналды. Югославиядағы соғыс басталған кезде түсірілімге көлеңке түсіріп, фильмнің мазмұнына салқынырақ көзқарас енгізілді, өйткені оқиға Далмацияда өріледі. Әуе компания фильмге маңызды инвестор болып қала берді және оны кинотеатрларда көрсетілуге дейін ұшақта көрсетті. Осы себепті, фильмді таныстыратын бастапқы мәтін жапон, итальян, корей, ағылшын, қытай, испан, араб, орыс, француз және неміс тілдерінде бірдей көрсетіледі. "Telecom Animation Film Co., Ltd." компаниясы фильмнің анимациясына көмектесті. Миядзакидің басқа фильмдеріндегідей, саундтректі Джо Хисаиши жазды. Саундтрек үшін Токико Като "The Time of Cherries" әнін, сондай-ақ "Once in a While, Talk of the Old Days" атты жаңа әнін орындайды.
Тарих, география және саясат
Марко – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы итальяндық батыр. Флешбектерде ол австро-венгрлік истребительдермен күресіп жатыр. Оқиға Солтүстік Италияда, оның ішінде Милан қаласында, сондай-ақ Италия мен Хорватияның Адриатика теңізінің шығыс жағалауында өтеді. Кейбір жерлер Италия көлдерінің аралдарына ұқсайды. Порко жасырынған жағажай Хорватияның Вис аралының оңтүстігіндегі Стинива жағажайына өте ұқсайды. Миядзаки фильмнің түсірілу контексі туралы Empire журналына берген сұхбатында айтты. Ол фильмнің түсірілу кезінде болған қақтығыстар (Дубровник және басқа да жерлердегідей) «Порко Россоны» күрделі әрі қиын фильмге айналдырғанын жеткізді. Тарихи және саяси реализмді ескере отырып, кем дегенде бір ғалым фильмдегі нақты тарихи сілтемелерді вакон йосай (жапонша: «жапондық рух, батыс білімі») деп түсіндіруге болады, бұл Мейдзи кезеңінен бері жапон суретшілерінің Еуропаны әсемдеп бейнелеуге бейімділігін көрсетеді, сонымен бірге жапондық ерекшелікті сақтау үшін қажетті қашықтықты ұстайды. Академик Крис Вудтың айтуынша, «Порко Россода» Еуропа бағынып, тартымды тұтыну ортасы ретінде бейнеленген, туристік көзқараспен алысқа жылжытылған.
Ертедегі авиацияға құрмет
Фильмде бейнеленген "Пикколо" ұшақ компаниясы итальяндық ұшақ өндірушілері Капрони мен Пиагжиоға негізделген. Соңғы сахнада көрсетілген ұшақ тұжырымдамасы бойынша Капрони C 22J ұшағына өте ұқсас, оны Капронидің дизайнері Карло Феррарин жасаған, ал оның есімі фильмде Марконың Әскери-әуе күштеріндегі ұшқыш досы үшін қолданылады. Ұшақ-амфибияның V пішінді құйрығы бар, ол Magister реактивті оқу ұшағын сәл еске салады. Савоя Маркетти S.55, Фиат C. R.20 және Macchi M.39 фильмде көрсетілген. Порконың әуе күшіндегі досы Феррарин 1920 жылы Римнен Токиоға Ansaldo SVA.9 ұшағымен ұшқан итальяндық әуе күштерінің ұшқышы Артуро Феррариннен шабыт алды. Сонымен қатар, "Ghibli" деп аталған Caproni Ca.309 жеңіл барлау ұшағы Миядзаки мен Такахатаның анимациялық студиясының аты болды. Порконың ұшағы Savoia S.21 ұшағының атымен аталады, бірақ Macchi M.33 ұшағының негізінде салынған. Пикколоның қозғалтқыш шеберханасында, Порконың қайта құрылған Savoia S.21 ұшағына орнатылатын қозғалтқыштың шайқалатын қақпақтарында "Ghibli" сөзі жазылған. Бұл тар бұрышты V 12 қозғалтқышы, пішіні жағынан сол кездегі жарыс қозғалтқыштарына ұқсас. Пикколо бұл қозғалтқышты өткен жылы Schneider Trophy жарысында жарыс ұшағында қолданғанын айтады. 1930 жылдардың басында итальяндық су ұшағы дизайнерлері әлемдік жылдамдық рекордтарын орнатты (мысалы, итальяндық ұшақ дизайнері Марио Кастольди жасаған Macchi M. C.72). Жылдамдық рекордын орнатуға тырысқан кезде қаза тапқан сынақ ұшқыштарының бірі Беллини деп аталды, бұл фильмдегі Порконың ұшқыш досына берілген есім. Фильмде итальяндық үздік ұшқыштар Франческо Баракка мен Адриано Висконти де көрінеді. "Шерлок-хаунд" фильмінің өндірісіне Миядзакидің серіктестері қатысты. Кертистің кейіпкері американдық авиацияның иесі Гленн Хаммонд Кертистің есімімен аталған болуы мүмкін, ол Райт ағайындыларымен бірге Curtiss Wright Corporation компаниясын құрды. Кертистің ұшағы - 1925 жылғы Шнайдер кубогы жарысы үшін салынған Curtiss R3C (Порко Кертиске алғаш кездескенде осы жарыс туралы айтады). Оның кейіпкері Рональд Рейганға да сілтеме жасайды, өйткені оның амбициялары тек Голливудта ғана емес, сонымен қатар президенттік тақтада да. Кертистің кейіпкері сол кезде Эррол Флинн сомдаған оқиғалы фильмдердің батырларынан тікелей алынған сияқты көрінеді – тіпті олардың жақ сүйектері де ұқсас, оның пираттық ерлігі, күресуге дайындығы және романтикалық құштарлықпен үйлесетін жалпы мінез-құлқы да сондай. 2017 жылы Миядзаки мен продюсер Тосио Судзуки Жапонияның Сето ішкі теңізінің аймағында Kodiak 100 су ұшақтарын ұшыратын жапондық Setouchi Seaplanes компаниясымен бірлесіп, Kodiak 100 0143 үшін арнайы L’ala Rossa ливреясын жасады. Миядзаки 2013 жылы түсірген "Жел көтеріледі" фильмінде авиация тарихы тақырыбына қайта оралды.
Шығару
Фильм 1992 жылғы 18 шілдеде «Toho» компаниясы арқылы Жапонияда шықты, ал 1993 жылы «Tokuma Shoten» компаниясы оны VHS форматында жарыққа шығарды. Кейіннен фильм 1999 жылғы 23 сәуірде «Buena Vista Home Entertainment Japan» (қазіргі «Walt Disney Studios Japan») компаниясы арқылы VHS-те қайта шығарылды және 2002 жылғы 18 желтоқсанда DVD форматында қолжетімді болды. Фильм 2013 жылғы 6 қарашада Blu-ray Disc форматында шықты, содан кейін 2014 жылғы 16 шілдеде DVD қайта шығарылды. «Japan Airlines» компаниясы 1992 жылы халықаралық рейстерде көрсету үшін Жапонияда ағылшын тіліндегі дубляж жасауға тапсырыс берді. Бұл дубляждың режиссері – Уорд Секстон, ол сонымен қатар Порко рөлін ойнады.
Кассалық жинақ
Porco Rosso 1992 жылы жапон нарығында бірінші орынды иеленді, сол кездегі прокаттық жалдау ақысы және жалпы кірісі , бұл сол уақыттағы бағамен тең болды. Францияда ол 167 793 билет сатты, бұл 1992 жылғы билеттің орташа бағасымен (34 франк, 6 доллар) шамамен тең. Еуропаның басқа елдерінде ол 573 719 доллар жинады, ал Жапония мен Еуропа бойынша жиналған жалпы соманы құрады.
In France, it sold 167,793 tickets, equivalent to an estimated at an average 1992 ticket price of FF34 ($6). In other European countries, it grossed $573,719, for an estimated combined total of grossed in Japan and Europe.
Сыни қабылдау
Ол 1993 жылы Аннеси халықаралық анимациялық кинофестивалінде «Үздік толық метражды фильм» сыйлығына ие болды, сондай-ақ Time Out журналының «Ең жақсы 50 анимациялық фильм» тізіміне енді. Rotten Tomatoes сайтында 23 сыншының 96%-ы фильм туралы жағымды пікір білдірді, ал орташа бағасы 8,1/10 болды. Metacritic шолулар жинағында 11 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 83 бал алды, бұл «көпшілік тарапынан мақұлдау» дегенді білдіреді. Left Field Cinema-дан Уилсон МакЛачлан оны «Studio Ghibli каталогындағы ең бағаланбаған фильм» деп атады. The New York Times газетінің Жаннет Катсулис былай жазды: «Миядзаки мырза фантазия мен тарихты өте тартымды, феминистік көзқарасымен үйлесетін нәзік пастель түстерге толы оқиғаға айналдырды».
Мәдени әсері
Порко Россо және оның "Фашистке қарағанда шошқа жақсы" деген танымал сөзі 2023 жылғы Испанияның жалпы сайлауында консервативті және аяусыз оңшыл партияларға қарсы дауыс беруге шақыратын, кейбір испан суретшілер қатарындағы біріктіруші символға айналды.
Мүмкін жалғасы
2011 жылы Миядзаки 1992 жылғы түпнұсқа фильмге соңғы анимесін жасағысы келетінін айтты, егер «Пониодан» кейінгі бірнеше фильмдері сәтті аяқталса. Фильмнің жұмыс атауы «Porco Rosso: The Last Sortie» болды; оқиғасы Испания Азамат соғысы кезінде өріліп, Porco зейнеткер ұшқыш ретінде бейнеленуі тиіс еді. Миядзаки осы жалғасты жасауға ниеттенген, алайда студия қазіргі уақытта осы жобаны қолдамайтынын мәлімдеді.