Кіріспе

Австралиялық актер (туған 1951)

Джеффри Рой Раш (туған 6 шілде 1951) – австралиялық актер. Сахнада да, экранда да ерекше рөлдерді ойнағанымен танымал, ол көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде «Оскар» сыйлығы, Primetime Emmy Award және Tony Award. Ол актерлік өнердің үш жүлдесін (Triple Crown of Acting) жеңіп алған жалғыз австралиялық, сонымен қатар үш BAFTA сыйлығы мен екі «Алтын глобус» сыйлығының иегері. Раш Австралия кино және теледидар өнер академиясының негізін қалаушы президенті және 2012 жылы «Жыл австралиялы» атанды. Раш кәсіби актерлік карьерасын 1971 жылы Квинсленд театрынан бастады. 1975 жылдан бастап екі жыл бойы Jacques Lecoq халықаралық театр мектебінде оқыды. Раш «Годоны күту», «Қысқы ертегі» және «Асық болудың маңызы» атты халықаралық қойылымдарда ойнады. Ол 2009 жылы Бродвейде «Exit the King» абсурдтық комедиясында дебют жасады, онда рөлі үшін Tony Award сыйлығын жеңіп алды. 2011 жылы «Ақылы бұзылған адамның күнделігі» пьесасы үшін Drama Desk Award сыйлығына ұсынылды. Ол «Шайн» (1996) фильміндегі рөлімен танылды, ол үшін «Оскар» сыйлығын ең үздік актер номинациясы бойынша жеңіп алды. Оның «Оскарға» ұсынылған басқа рөлдері «Шекспирге махаббат» (1998), «Квилс» (2000) және «Патшаның сөзі» (2010) фильмдерінде болды. Раш «Кариб теңізінің қарақшылары» (2003–2017) франшизасындағы капитан Гектор Барбосса рөлімен кең танылды. Оның басқа да танымал фильмдері: «Елизавета» (1998), «Күнізшілер» (1998), «Фрида» (2002), «Немоны іздеу» (2003), «Төзбес қатыгездік» (2003), «Мюнхен» (2005), «Елизавета: Алтын ғасыр» (2007) және «Кітап ұрысы» (2013). Раш телевизиядағы рөлдерімен де танымал, HBO фильміндегі комедиан Питер Селлерстің өмірі мен өлімі (2004) және National Geographic антологиясы «Genius» (2017) сериясындағы ғалым Альберт Эйнштейн рөлін сомдағаны үшін Primetime Emmy Award сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір және білім

Раш 1951 жылғы 6 шілдеде Квинсленд штатының Тувумба қаласында дүниеге келді. Оның анасы Мерл (Бишоф) – дүкен сатушысының көмекшісі, әкесі Рой Баден Раш – Корольдік Австралия Әуе Күштерінің бухгалтері болған. Әкесінің түбі ағылшын, ирланд және шотланд, ал анасының түбі неміс. Оның үлкен әпкесі бар. Бес жасында ата-анасы ажырасып, анасы оны Брисбен маңындағы ата-анасымен бірге тұруға алып кетті. Актерлік карьерасын бастамас бұрын Раш Эвертон Парк мемлекеттік орта мектебінде оқыды, содан кейін Квинсленд университетін өнер саласында бакалавр дәрежесімен бітірді. Университетте оқып жүргенде, Брисбендегі Квинсленд Театр Компаниясы (QTC) оның талантын байқады. Раш 1971 жылы QTC-де мансабын бастады, онда 17 қойылымда ойнады. 1975 жылы Раш екі жыл бойы Парижге барып, Жак Лекоктың Халықаралық Театр Мектебінде (L'École Internationale de Théâtre Jacques Lecoq) мим, қозғалыс және театр өнерін оқыды. Кейін ол QTC-дегі сахналық мансабын жалғастыру үшін отанына оралды. Сол жылы Джеймс Л. Брукс оны Лос-Анджелеске Саймон Бишоп рөліне кастингке шақырды, бірақ Раш бұл ұсыныстан бас тартты (бұл рөл Грег Кинниарға доста). 1998 жылдың қыркүйегінде Раш QTC үшін Бюмаршенің «Фигароның үйленуі» пьесасындағы атау рөлін ойнады. Бұл Брисбендегі Оңтүстік жағалаудағы Квинсленд өнер орталығындағы «Оптус» театрының ашылу қойылымы болды. Пьесаның кіріспесінде Раш есімімен (және жағдайға байланысты) әзіл жасалды, «Оптус театры Рашпен ашылды» делінді. 1998 жылы ол үш ірі костюмді драмада ойнады. Ол Лиам Нисонмен бірге Жан Вальжан рөлінде Жавертті сомдады. Биль Август режиссерлік еткен фильм Виктор Гюгоның осы аттас романының бейімделуі болды. Ума Турман мен Клэр Дэйнс де фильмде ойнады. Ол сондай-ақ тарихи драма «Елизавета I» фильмінде Кейт Бланшеттпен бірге сэр Фрэнсис Уолсингхем рөлін ойнады. Ол өзінің рөлі үшін BAFTA сыйлығының «Ең үздік ер адам қосалқы рөлінде» номинациясын алды. Соңында Раш Джозеф Файнс, Гвинет Пэлтроу, Колин Ферт, Том Уилкинсон және Джуди Денчпен бірге романтикалық комедиялық драма «Шекспирге ғашық» фильмінде Филипп Хенслоу рөлін ойнады. Ол өзінің рөлі үшін «Оскар», «Британ академиясының кино сыйлығы», «Алтын глобус» және «Экрандағы актерлер гильдиясы» сыйлықтарының «Ең үздік қосалқы актер» номинацияларын алды. 1999 жылы Раш қорқынышты фильмдегі Стивен Прайс рөлін ойнады, ал «Мистерия адамы» атты супер қаһармандар комедиясында жаманды сомдады. 2000 жылы Раш Филип Кауфманның «Квилл» фильмінде Кейт Уинслет, Хоакин Феникс және Майкл Кейнмен бірге Маркиз де Сад рөлін ойнады. Фильм сценарийін Тони сыйлығының лауреаты Дуг Райт жазды, ол сценарийді өзінің пьесасынан бейімдеді. Раш өзінің рөлі үшін сыншылардың жоғары бағасын алды, «Rolling Stone» журналының сыншысы Питер Траверс оның өнерін «жанарлық» және «сенімсіз жақсы» деп сипаттады. Фильмдегі рөлі үшін ол үшінші рет «Оскар» номинациясын алды, бұл жолы «Ең үздік актер» номинациясы болды. Раш мансабы қарқынды дамыды, 2001 жылдан 2003 жылға дейін 9 фильм шықты. 2002 жылы Раш Джули Таймордың «Фрида» фильмінде Салма Хайектің Фрида Калосына қарсы Леон Троцкий рөлін ойнады. #MeToo қозғалысына жауап ретінде Хайек Харви Вайнштейнтің өзіне жасаған зорлық-зомбылығы туралы «The New York Times» газетінде мақала жариялады. Мақалада ол фильмді түсіруге деген шешімін және Рашты серіктес ретінде мақтады, сондай-ақ фильмде ойнауға келіскені үшін алғыс айтты.

2003 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Белгілі актер

Раш 2003 жылы бірнеше фильмдерде ойнады. Ол Хит Леджер, Орландо Блум және Наоми Уоттспен бірге «Нед Келли» фильмінде инспектор Фрэнсис Харь рөлін ойнады. «Немоны іздеу» Дисней/Pixar анимациялық фильмінде ол Найджл қоңыр пеликанға дауыс берді. Жыл соңында ол Джордж Клуни мен Кэтрин Зета-Джонспен бірге Коэн ағайындарының романтикалық комедиясы «Тынықсыз қатыгездікте» ойнады. Раш 2003 жылғы жазда шыққан «Кариб теңізінің қарақшылары: Қара інжу-маржанның қарғысы» фильмінде капитан Гектор Барбосса рөлінде ойнады. Фильм 654,3 миллион долларлық табыс әкеліп, үлкен қаржылық сәттілікке жетті. Раш фильмнің жалғасы «Dead Man's Chest» (2006), «At World's End» (2007), «On Stranger Tides» (2011) және «Dead Men Tell No Tales» (2017) фильмдерінде де осы рөлді қайта ойнады. Сонымен қатар, Раш өзінің кейіпкерінің дауысын Диснейленд пен Сиқырлы патшалық ойын-сауық парктеріндегі «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционын жаңарту үшін қайта жазды, бұл Раштің келбетімен жасалған аудио аниматронның орнатылуын қамтыды (соның ішінде Токио Диснейлендінде). Раш HBO телефильмі «Питер Селлерстің өмірі мен өлімінде» актер Питер Селлерсті сомдады. Осы рөлі үшін ол бірнеше сыйлыққа ие болды, оның ішінде мини-сериал немесе фильмдегі ең үздік актер үшін Primetime Emmy Award, мини-сериал немесе телефильмдегі ең үздік актер үшін Golden Globe Award және мини-сериал немесе телефильмдегі ең үздік актер үшін Screen Actors Guild Award. 2005 жылы ол Стивен Спилбергтің «Мюнхен» фильмінде Моссад агенті Эфраим рөлінде ойнады. Фильм 1972 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Мюнхенде болған оқиғадан кейін Палестинаны азат ету ұйымына қарсы Израиль үкіметінің құпия жазалау операциясы – «Құдайдың қаһары» туралы айтады. Фильм сыншылардың да, көрермендердің де жоғары бағасын алды және бес рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясына да. 2017 жылы «The New York Times» журналы бұл фильмін «XXI ғасырдың ең жақсы 16 фильмі» деп атады. 2006 жылы Раш Nine Network телеарнасының Австралия кино институтының сыйлығын жүргізді. 2007 жылы ол AFI Awards салтанатын да өткізді. Раш Брисбен өнер театры мен көптеген басқа театр сахналарында ойнады. Ол сонымен қатар театр режиссері ретінде де жұмыс істеді. 2007 жылы ол Нил Армфилд қойған Эжен Ионесконың «Сырттан патшаны шығарып таста» пьесасында Мельбурндағы Малтхаус театрында және Сиднейдегі B компаниясында король Беренгер рөлін ойнады. Осы рөлі үшін ол драмадағы ең үздік ер актер үшін Helpmann Award сыйлығына ұсынылды. 2009 жылдың басында Раш Австралияның халықаралық деңгейде танымал актерлерінің суреттері бейнеленген арнайы почта маркаларында пайда болды. Ол, Кейт Бланшетт, Рассел Кроу және Николь Кидман серияда екі реттен ойнады. Раштің суреті «Shine» фильмінен алынған. Ол сондай-ақ Рокки Маккензи, Эрни Динго, Джессика Маубой, Мисси Хиггинс, Дебора Мейлман, Дэн Султан және Магда Субанскимен бірге «Bran Nue Dae» музыкалық фильмінде Бенедикт әкесі рөлінде ойнады. 2009 жылы Раш Malthouse Melbourne және Company B Belvoir атты Malthouse Theatre-дің гастрольдік атауымен «Exit the King» пьесасын қайта қойып, Бродвейде дебют жасады. Бұл қойылымда Сьюзан Сарандон сияқты жаңа американдық актерлер де қатысты. Шоу 2009 жылдың 26 наурызында Этель Бэрримор театрында ашылды. Раш Outer Critics Circle Award, Theatre World Award, Drama Desk Award, Drama League Award сыйлығының үздік орындаушысы сыйлығын және 2009 жылғы Tony Award сыйлығын жеңіп алды. 2010 жылы Раш сахнаға оралып, Австралиялық турнеде «The Drowsy Chaperone» фильмінде «Кәтердегі адам» рөлін ойнады. Сол жылы ол «Құқық қорғаушылар туралы аңызда» Кильдің Езилриб/Лайзасына дауыс берді және Том Хупердің тарихи драмасы «Корольдің сөйлеуінде» сөйлеу және тіл терапевті Лионель Логты ойнады. Фильм олардың күтпеген достығына назар аударады, өйткені олар Гай Пирс ойнаған Эдуард VIII тақтан бас тарғаннан кейін бірге жұмыс істейді. Жаңа король Логке сенеді, ол 1939 жылы Ұлыбританияның Германияға соғыс жариялауынан кейін өзінің алғашқы соғыс уақытындағы радио хабарламасын жасауға көмектеседі. Фильмде Елизавета патшайымын Хелена Бонэм Картер, ал Миртл Логты Дженифер Эле ойнады. Фильм 424 миллион долларлық табыс әкеліп, қаржылық сәттілікке жетті. Раштың рөлі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және ол Британ академиясының кино сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарының «Ең үздік қосалқы актер» номинациясына ұсынылды. Раш 2011 жылы Джонни Депптің қатысуымен «Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс толқындарда» капитан Гектор Барбосса рөліне қайта оралды. Раш сондай-ақ сыйлық алған «The Drowsy Chaperone» фильмінің киноверсиясына дайындалып жатыр. Ол сонымен қатар «Green Lantern» комиксінің киноадаптациясында шетелдік Томar Re-ге дауыс берді. 2011 жылы Раш Фред Шеписи режиссерлік еткен австралиялық Нобель лауреаты Патрик Уайттың «The Eye of the Storm» романының бейімделуінде сэр Базил Хантер рөлін сомдады. 2011 жылы Раш Бруклин академиясының музыкалық орындарында Николай Гогольдің «Жынды адамның күнделігі» әңгімесінің театрлық бейімделуінде басты рөлді ойнады. Ол осы рөлі үшін Helpmann Award сыйлығын жеңіп алды және Drama Desk Award сыйлығына ұсынылды. 2011 жылдың қарашасынан бастап Раш Мельбурн театр компаниясының «The Importance of Being Earnest» қойылымында леди Брэкнелл рөлін ойнады. 1988 жылғы қойылымнан басқа актерлер де қатысты, оның ішінде осы жолы Мисс Призм рөлінде ойнаған Джейн Менелаус және бұрынғы Canon Chasuble рөлін ойнаған Боб Хорнери екі батлер ретінде. 2011 жылы Раш Мельбурн халықаралық кинофестивалінің (MIFF) «Картопты қабылдағыш» атты жарнамасында поляк шаруасы рөлінде камео ретінде пайда болды. Ол бұл рөлдегі сөздерін поляк тілінде айтты. 2011 жылдың тамызында Раш жаңа құрылған Австралия кино және теле өнер академиясының алғашқы президенті болып тағайындалды. 2017 жылдың желтоқсанында Сидней театр компаниясы оған қатысты ұстамасыз мінез-құлық туралы шағым түскенін жариялағаннан кейін ол осы лауазымнан кетті. 2013 жылы Раш Джим Стёрджеспен бірге «The Best Offer» фильмінде ойнады және сонымен қатар ең көп сатылған «The Book Thief» романының киноверсиясында да ойнады. Variety Magazine-ден Деннис Харви оның рөлін мақтап, «Раш фильмге жылу мен юмордың негізгі көзін береді» деп жазды. 2017 жылы Раш Стэнли Туччидің «Final Portrait» фильмінде Арми Хаммермен бірге ойнады. Фильмнің әлемдік премьерасы Берлин халықаралық кинофестивалінде өтті. Фильм сыншылардан жағымды пікірлер алды және Rotten Tomatoes сайтында 73% рейтингке ие болды, консенсус мынадай болды: «Final Portrait Стэнли Туччидің жазушы-режиссерлік жұмысының нәтижесінде тыныш және қызықты оқиғаны айтады, оны Геффри Раш және Арми Хаммер басқаратын талантты актерлік құрам жандандырады». Сонымен қатар, Раш National Geographic-тің «Genius» атты шектеулі антологиялық сериясының бірінші маусымында Альберт Эйнштейн рөлін ойнады. Серияны Рон Ховард продюсерлік етті және Эмили Уотсон да қатысты. Раш кеңінен мақтауға ие болды және Primetime Emmy Award сыйлығына ұсынылды, сондай-ақ Golden Globe Award және Screen Actors Guild Award сыйлықтарына ұсынылды. 2018 жылы Screen Actors Guild Award сыйлығын «Darkest Hour» фильміндегі Уинстон Черчилль рөлі үшін жеңіп алған Гэри Олдмен Рашты «актерлік өнердің алып есімдерінің» бірі деп атады, олар Роберт Де Ниро, Морган Фримен, Ричард Дженкинс және Дензел Вашингтон болды. 2018 жылы Раш Финн Литтл, Джай Кортни, Тревор Жэмисон, Морган Дэвис және Эрик Томсонмен бірге «Storm Boy» фильмінде ересек Майкл Кинглей рөлін ойнады. Фильм 2019 жылдың 17 қаңтарында шықты.

Болашақ жобалар

2022 жылы ол «Raised Eyebrows» мемуарларының бейімделуінде Граучо Маркс рөлінде ойнайтыны жарияланды. Фильмді Орен Моверман режиссерлік етеді, ал түлектері Сиенна Миллер мен Чарли Пламмер болады. Раш бұл жоба туралы Маркс туралы фильм – биографиялық емес, «өлім туралы трагедиялық комедия», ол Маркс өмірінің соңғы үш жылына арналған деп мәлімдеді. Раш сондай-ақ Эмма Робертспен бірге «Верона тыңшылары» әрекет-комедиялық фильмінде де ойнайды. 2023 жылы Раш Джон Литгоумен бірге «Дженни Пеннің қағидасы» триллерінде түсетіні хабарланды.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1981 Hoodwink Жеке детектив 1 1982 Starstruck Еден менеджері 1987 Twelfth Night Сир Эндрю Агьючик 1995 Dad and Dave: On Our Selection Дэйв Радд 1996 Shine Дэвид Хелфготт (есейген) Children of the Revolution Закари Велч 1997 Oscar and Lucinda Әңгімеші дауысы 1998 A Little Bit of Soul Годфри Ашер Elizabeth Сир Фрэнсис Уолсингем Les Misérables Инспектор Жавер Shakespeare in Love Филипп Хенслоу 1999 Mystery Men Казанова Frankenstein House on Haunted Hill Стивен Х. Прайс Quills Маркиз де Сад Бюнип Блюгум дауысы; анимациялық фильм 2000 2001 The Tailor of Panama Харольд "Гарри" Пендел Lantana Джон Нокс 2002 Frida Леон Троцкий Гарри Пламмер 2003 Swimming Upstream Харольд Финглетон Ned Kelly Басқарушы Фрэнсис Хэр Finding Nemo Найжел (пеликан) дауысы; анимациялық фильм Harvie Krumpet Әңгімеші дауысы Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl Капитан Гектор Барбосса Intolerable Cruelty Донован Донали 2005 Munich Эфраим 2006 Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest Капитан Гектор Барбосса Камео (аталымы көрсетілмеген) Candy Каспер 2007 Pirates of the Caribbean: At World's End Капитан Гектор Барбосса Elizabeth: The Golden Age Сир Фрэнсис Уолсингем 2008 $9.99 Періште дауысы 2009 Bran Nue Dae Әке Бенедикт 2010 Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole Эзилриб/Лиз Киелі дауысы; анимациялық фильм Лионель Лог Ю Рон 2011 Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides Капитан Гектор Барбосса Green Lantern Томар Ре дауысы Базил Хантер 2013 The Best Offer Виржил Олдмен The Book Thief Ханс Хуберманн 2014 Unity Әңгімеші Документалды фильм 2015 The Daughter Генри Нильсон Minions Әңгімеші дауысы; анимациялық фильм Holding the Man Барри 2016 Gods of Egypt Ра 2017 Final Portrait Альберто Джакометти Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales Капитан Гектор Барбосса 2019 Storm Boy Майк "Storm Boy" Кингсли Белгісіз Raised Eyebrows Гручо Маркс

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескермелер Сілтеме. 1979–81 Тұтынушылар ойындары Джим Бой Телесериал 1981 Менотти Әке Питер Фуллер 13 эпизод 1987 Фронтиер Дэвид Коллинз Минисериал; 3 эпизод 1996 Меркурий Билл Уайт 13 эпизод 2004 Питер Селлерс Телевизиялық фильм, HBO Катх және Ким Геофф Эпизод: "Қазанның үстінде отыру" 2010 Лоудаун Баяндаушы/Құдай дауысы; 16 эпизод 2015 Сіз кім деп ойлайсыз? Өзі Эпизод: "Джеффри Раш" 2017 Genius Альберт Эйнштейн Минисериал, National Geographic

Неке және отбасы

1988 жылдан бері Раш актриса Джейн Менелаусқа үйленген, олардың қызы мен ұлы бар. Раш Мельбурнда тұрады және бірнеше жыл Виктория штатындағы Кастлемейнде тұрған.