Кіріспе
Ажал жазасын жою жақтасы Хелен Преджин (/p//r//eɪ/'/ʒ//ɑː//n/ prayZHAHN; 1939 жылғы 21 сәуірде туған) – католик діни қарындасы және АҚШ-та ажал жазасын жою жөніндегі жетекші жақтас. Ол ең көп сатылған "Жолдағы өлген адам" (1993) кітабымен танымал, ол өлім жазасына кесілген екі сотталғанмен болған тәжірибесіне негізделген. Ол осы кітабында ажал жазасының барлық қатысушыларға тигізетін әсерін зерттеді. Кітап 1995 жылы Сьюзан Сарандон мен Шон Пенн бас рөлдерде ойнаған, сол аттас фильмге бейімделді. Одан әрі, ол 2000 жылы Сан-Франциско операсымен алғаш қойылған опера ретінде де бейімделді. 1993 жылдан 1995 жылға дейін ол Ажал жазасын жою жөніндегі Ұлттық коалицияның Ұлттық төрағасы болды. Ол өлім жазасын тоқтатуды және ажал жазасы туралы білім беруді мақсат ететін "Мораторий кампаниясын" құруға көмектесті. Прежан сондай-ақ, кісі өлтіру және оған байланысты қылмыстардың құрбандарының отбасыларына көмектесу үшін SURVIVE ұйымдарын құрды.
Helen Prejean (/p//r//eɪ/'/ʒ//ɑː//n/ prayZHAHN; born April 21, 1939) is a Catholic religious sister and a leading American advocate for the abolition of the death penalty. She is known for her best selling book, Dead Man Walking (1993), based on her experiences with two convicts on death row for whom she served as spiritual adviser before their executions. In her book, she explored the effects of the death penalty on everyone involved. The book was adapted as a 1995 film of the same name, starring Susan Sarandon and Sean Penn. It was also adapted as an opera, first produced in 2000 by the San Francisco Opera. She served as the National Chairperson of the National Coalition to Abolish the Death Penalty from 1993 to 1995. She helped establish The Moratorium Campaign, seeking an end to executions and conducting education on the death penalty. Prejean also founded the groups SURVIVE to help families of victims of murder and related crimes.
Ерте өмір және білім
Хелен Преджан Луизиана штатының Батон-Руж қаласында дүниеге келді. Ол Аугуста Мэйдің (қыз есімі Бург; 1911–1993), медбике, және Луи Себастьян Преджанның (1893–1974), заңгер қызы. 1957 жылы ол Медейльдің қасиетті Жозеф сестері қатарына қосылды. 1962 жылы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы Сент-Мэри Доминикан колледжін ағылшын тілі мен білім беру саласында бакалавр дәрежесімен аяқтады. 1973 жылы Оттава университетімен федерация құрған Сент-Пол университетінен діни білім беру саласында магистр дәрежесін алды. Ол Нью-Орлеандағы Сент-Франсис Кабрини приходтарында діни білім беру директоры, Медейльдің қасиетті Жозеф сестерінің тәрбие директоры қызметтерін атқарды, сондай-ақ орта және жоғары сыныптарда сабақ берді.
Өлім жазасына кесілгендер қызметі
Оның бұл әрекеті 1981 жылы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында басталды. 1982 жылы бір танысы Ангола деп аталатын Луизиана штатының түрмесінде өлім жазасына кесілген, адам өлтіргені үшін сотталған Эльмо Патрик Соньемен хат алмасуды сұрады. Сонье электр тогы арқылы өлім жазасына кесілуге үкімді болған еді. Ол Соньеді түрмеде барып көріп, оның өлім жазасын орындауға бірнеше ай қалғанда оның рухани кеңесшісі болуға келісті. Бұл тәжірибе Прежанға өлім жазасын орындау процесін, сотталғандарды, олардың отбасыларын және түрмедегі басқа да адамдарды жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді, содан кейін ол өлім жазасына қарсы айдауды бастады. Осымен қатар, ол зорлық-зомбылық құрбандарының отбасыларына көмек көрсетуге арналған Survive ұйымын құрды. Прежан содан бері өлім жазасына кесілген басқа да тұтқындарға көмек көрсетіп, бірнеше өлім жазасын орындауға куә болды. Ол 1993 жылдан 1995 жылға дейін өлім жазасын жою жөніндегі ұлттық коалицияның ұлттық төрағасы қызметін атқарды.
Өлі адам жүріп жатыр
Ол 1993 жылы "Жол жүріп жатқан өлі адам" атты кітабын жариялады, онда Сонье және өлім жазасына кесілген басқа да тұтқындармен арақатынасы, сондай-ақ өлім жазасына қарсылығының күшею себептері туралы айтылған. Кітап 1995 жылы сол атпен көркем фильмге бейімделді, оның рөлін Сьюзан Сарандон сомдады. Оның кітабы сол атпен опера ретінде де қойылды, алғаш рет 2000 жылы Сан-Франциско операсы көрсетті. Либретто авторы Терренс МакНелли, ал музыкасын Джейк Хегги жазды. 2003 жылдың күзінде сол атпен пьеса да қойылды. Кітабында ол Соньемен және Роберт Ли Вилли атты сотталғанмен болған тәжірибесін пайдаланды. Вилли 1980 жылдың мамырында екі шабуылда адам өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілген. Прежан өлім жазасын орындаудың адвокаттарға, түрме күзетшілеріне, түрме қызметкерлеріне, сондай-ақ сотталған қылмыскерлер мен олардың құрбандарының отбасыларына тигізетін әсерін де зерттеді. Осыдан кейін Прежан өлім жазасына кесілген басқа да адамдармен жұмыс істеді. 2010 жылдың желтоқсан айында Прежан барлық мұрағаттық құжаттарын ДеПол университетіне табыс етті.
Үгіт-насихат, кітап және марапаттар
1996 жылы Нотр-Дам университеті оған Лаетар медалін табыстады, бұл американдық католиктер үшін ең ежелгі және беделді марапат. 1999 жылы Прежан "Мораторий 2000" атты петиция ұйымдастырды, ол кейіннен ұлттық білім беру кампаниясына, "Мораторий кампаниясына" айналды, мақсаты – өлім жазасын тоқтату туралы жариялау. Бастапқыда Роберт Джонс, Тереза Мейс және Дженэ О’Киф осы кампанияны жүргізді. "Кінәсіздіктің куәсі" атты ұйым, қылмыс жасағандары үшін айыпталып, кейіннен ақталған өлім жазасын күтіп отырған адамдардан құралды және "Мораторий кампаниясы" аясында құрылды. Прежан екінші кітабын жазды: "Кінәсіздердің өлімі: Бұрыс өлім жазаларын көрген куәгердің баяны" (2004). Онда ол өлім жазасына кесілген екі адам – Доби Гиллис Уильямс және Джозеф О'Деллмен бірге болған оқиғаларын айтады. Ол екеуінің де олар айыпталған қылмыстарда кінәсіз болғандығына сенеді. Кітапта АҚШ Жоғарғы Сотының өлім жазасы бойынша соңғы шешімдері және Джордж Буш Техас штатының губернаторы қызметін атқарған кезең де қарастырылады. 1998 жылы Прежанға Папа Иоанн XXIII-нің 1963 жылғы энцикликалық хатынан кейін аталған Pacem in Terris сыйлығы табысталды, онда хаттың авторы барлық елдер арасында бейбітшілікті қамтамасыз етуге барлық ізгі ниетті адамдарды шақырған болатын. Pacem in terris латын тілінен аударғанда "Жердегі бейбітшілік" деген мағынаны білдіреді. Прежан қазір Нью-Орлеандағы Өлім жазасына қарсы министрлікте жұмыс істейді. Ол АҚШ және әлемнің түкпір-түкпірінде осы мәселелер туралы лекциялар оқиды. Ол және оның әпкесі Мэри Энн Антробус Никарагуадағы "Батахола достары" орталығында да белсенді түрде қатысады. 2019 жылы ол "От өзені: Менің рухани саяхатым" атты естеліктер кітабын жазды. Онда ол әлеуметтік әділеттілікке қатысуына әкелген рухани жолы туралы айтады.