Кіріспе

Джон Эдвард Сунну (John Edward Sununu, 1964 жылдың 10 қыркүйегінде туған) – американдық саясаткер, 1997 жылдан 2003 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі, ал 2003 жылдан 2009 жылға дейін Нью-Гэмпшир штатынан АҚШ Сенатының мүшесі болған. Сунну Сенаттағы толық алты жылдық мерзімі бойы ең жас мүше болды. Ол сондай-ақ АҚШ Конгресіне сайланған жалғыз Сальвадорлық-американдық болып табылады. Республикалық партия өкілі, ол бұрынғы Нью-Гэмпшир губернаторы және бұрынғы Ақ үй басшысы Джон Х. Суннудың ұлы, ал қазіргі Нью-Гэмпшир губернаторы Крис Суннудың ағасы. 2008 жылы Сунну бұрынғы губернатор Жанна Шахинге өткен сайлауда жеңіліске ұшырады.

Ерте өмір және білім

Сунну сегіз бауырластың бірі, Массачусетс штатының Бостон қаласында Нэнсидің (туған аты Хейс) және Нью-Гэмпширдің бұрынғы губернаторы және Ақ үй штабының бастығы Джон Х. Суннудың ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесінің әкесінің ата-бабалары 20 ғасырдың басында Таяу Шығыстан Америка Құрама Штаттарына көшіп келген, ал оның әкесінің анасының анасы Сальвадордан келген иммигрант, атақты салвадорлық отбасының мүшесі, ливандық, испандық және грек тегінен шыққан және грек православиелік христиан дінін ұстанған. Оның әкесінің әкесінің тегі ливандық және грек, екеуі де Иерусалимдегі грек православиелік қауымдарынан. Отбасы Иерусалимнен көшіп келгенімен, олардың бір бөлігі Бейруттен шыққан. Оның әкесінің анасының тегі грек және испан. Оның әкесі Джон Кубаның Гавана қаласында дүниеге келген. Оның әкесінің әкесі, сондай-ақ Джон АҚШ-та туған, ал Суннулардың соңғы екі буынының көп бөлігі де АҚШ-та дүниеге келген. Оның анасының ата-бабалары Ирландия, Шотландия және Англиядан келген иммигранттар. 2000 жылы ол демократ Марта Фуллер Кларкты 53 пайыз дауыспен жеңіп, қайта сайланды.

Қызмет мерзімі

1999 жылы Нью-Гэмпширдегі Христиандық коалициясы Нью-Гэмпшир өкілдері Суну мен Чарльз Бассқа «отбасылық құндылықтарды қолдайтын» сыйлықтарды табыс етті. Бұл сыйлық екеуінің де президент Билл Клинтонды импичментке тартуға дауыс бергенін құрметтеу мақсатында берілді. 2000 жылдың 8 қарашасында «Бостон глобусы» газеті Саннудың демократ жаңадан келген Марта Фуллер Кларкты жеңгенін жазды және ол «Палатадағы ең консервативті дауыс берушілердің бірі» екенін атап өтті – абортқа қарсы болды және ең төменгі жалақыны көтеруге қарсылық танытты, сонымен қатар мектептерге ваучер беруді және өлім жазасын қолдады. Ол «Үкіметтік ысырапқа қарсы азаматтар кеңесінен» 100% рейтинг алды. Сонымен қатар, ол АҚШ Сауда палатасынан «Кәсіпкерлік рухы» сыйлығын, Ұлттық тәуелсіз бизнес федерациясынан «Шағын бизнесті қорғаушы» сыйлығын және «Салық реформасы үшін американдықтардан» «Салық төлеушінің досы» сыйлығын алды.

Комитеттің тапсырмалары

Ол Палатаның Ассигнованиелер және Бюджет комитеттерінде қызмет етті. Ол Ардагерлер ісі жөніндегі әкімшілік пен Тұрғын үй және қала құрылысы кіші комитетінде, Қаржы және почта кіші комитетінде, сондай-ақ Колумбия округіне ассигнованиелер бөлу жөніндегі кіші комитетінде мүше болды. Ол Республикалық саясат комитетінің де мүшесі болды.

2002 жыл

2002 жылы Сунну Нью-Гэмпшир штатынан АҚШ Сенатына үміткер болды. Республикалық партияның ішкі сайлауында ол қолданыстағы республикашыл сенатор Боб Смитті 54%–45% есебімен жеңді. Қараша айындағы сайлауда ол демократ губернатор Жанна Шахинге 51%–46% есебімен жеңді. Сайлау Республикалық партия мүшелері ұйымдастырған 2002 жылғы Нью-Гэмпшир Сенаты сайлауындағы телефон желісін тоқтату оқиғасымен мазаланды, бұл демократтардың күш-жігеріне кедергі келтірді.

2008 жыл

Реванш кезінде Шахин Сунунуны 52 пайызға 45 пайызбен жеңді. Ол Кэрролл, Белкнап және Рокингем округтерінен басқа барлық округтерде жеңіске жетті. 2008 жылғы жалпыұлттық сайлауда Сунуну республикалық партияның президенттікке үміткері Джон Маккейннен сәл жоғары нәтиже көрсетті, себебі Маккейнге дауыс берушілердің шамамен 45 пайызы қолдау көрсеткенімен, ол ең бір округте де жеңіске жете алмады.

Қызмет мерзімі

Вашингтон Пост газетінің зерттеуіне сәйкес, Суну 84% жағдайда Республикалық партияның ұстанымын қолдады. Дегенмен, ол өзінің партиясымен маңызды мәселелерде келіспеді, демократтарға қосылып, АҚШ-тың патриоттық заңына және Буш әкімшілігінің 2003 жылғы энергия заңына қарсылық танытты. Суну 2004 жылы 1994 жылғы шабуылдық қаруларға тыйым салуды жаңаруға қарсы дауыс беріп, қару-жараққа қолжетімділікті кеңейтуді ынталандырды. 2006 жылы ол гомосексуалды некелерге тыйым салуға бағытталған Федералдық неке туралы түзетуге қарсы дауыс берді. Ол заңсыз иммигранттарға кешірім беруге қарсы болды және 2007 жылдың шілдесінде Маккейн-Кеннеди иммиграциялық заңына қарсы дауыс берді. Суну Fannie Mae және Freddie Mac мемлекеттік демеушілікпен жұмыс істейтін кәсіпорындарға қатаң федералдық реттеуші талап етті және сенатор Тим Джонсонмен (D SD) бірге сақтандыру индустриясын реттеудегі күрт өзгерістерді ұсынды. 2007 жылдың қаңтарында технологияны ұзақ жылдардан бері қолдаушы Суну интернет-қосылымдары мен онлайн-сатудан алынатын салықтарға тұрақты тыйым салуды талап етті. Суну 2005 және 2006 жылдары фискалдық консервативті «Өсу клубынан» 100% балл алған үш сенатордың бірі болды, бірінші орынды бөлісті. Алайда, оның көрсеткіші 2007 жылы 23-орынға, ал 2008 жылы 34-орынға түсті. «Өсу клубы» 2007 жылдың ақпанында Жанна Шахинге қарсы қайта сайлануға Сунудың сәтсіз тырысысын қолдады (кейін 2009-2012 жылдары «Өсу клубының» рейтингін 64-орыннан 100-орынға дейін жеткізді). 2007 жылы Суну 2007 жылғы Таза ауа жоспарлау туралы заңның басты республикалық демеушісі болды, ол электр станцияларынан зиянды шығарындыларды азайту кестесін құру арқылы ауа сапасын және климаттың өзгеруін шешуге бағытталған, атап айтқанда, күкірт диоксиді мен азот оксидтерін азайту және шығарындылар мен сауда жүйесі арқылы көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту. Заңнама, ешқашан қабылданбаған, сонымен қатар сынап ластану мәселесін қарастырды, 2015 жылға дейін химиялық заттардың шығарындыларын 90% -ға азайтуға шақыруды қамтыды. Ол сондай-ақ таза және жаңартылатын энергия көздерін дамытуға салықтық жеңілдіктер беретін 2008 жылғы екі партиялық Таза энергияны ынталандыру туралы заңды қолдады. 2006 жылы Суну екі партиялық Жаңа Англияның жабайы табиғатын қорғау туралы заңды демеушілік етті, ол федералды қорғалатын ормандарға ондаған мың акр жер қосты. Суну 2003 жылғы Климатты басқару туралы заңға қарсы болды, ол сондай-ақ шығарындылар мен сауда бағдарламасын құруды көздеді. Оның дауысын Нью-Гэмпшир Демократиялық партиясы сынға алды, ол «жасыл үй газдарын азайтуға қарсы әрекет еткенін» мәлімдеді. Нью-Гэмпширдің одақ жетекшісі оның шешімін мақтап, Энергиялық ақпарат агенттігінің бағалауынша, заң американдық экономикаға 22 жыл ішінде 507 миллиард доллар шығын әкелер еді. Суну Буш әкімшілігі мен республикалық басшылыққа қарсы бірнеше ұстанымдарды қабылдады. Ол туды өртеу туралы түзетуді қолдағанмен, Федералдық неке туралы түзетуге қарсы дауыс берді және Кубамен саяхат пен сауданы шектеуге қарсы болды, сондай-ақ Кубада Кастроға қарсы бағдарламаларды таратушы TV Martí телеарнасына қаржыны тоқтатуға дауыс берген екі республикашылдың бірі болды. Ол Қытайға ядролық жобаларға қарыз беруге тыйым салуды қолдаған республикалықтардың шағын тобының бірі болды және 2005 жылдың қыркүйегінде ол қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) әкімшісі көмірді және басқа да энергия көздерін Таза ауа туралы заңнан алып тастау туралы жаңа ережені мақұлдамауға дауыс берді. Ол сондай-ақ АҚШ-тың патриоттық заңын жаңарту конференциясының баяндамасын филибүстерлеуде демократтарға қосылған бес республикалық сенатордың бірі ретінде танылды, бұл заң жобасының азаматтық бостандықтарға тигізетін ықтимал жағымсыз әсерлеріне алаңдаушылық білдірді. Бұл республикалық басшылықты бастапқы заңнаманы компромистік заң жобасы жасалмайынша ұзартуға мәжбүр етті. 2006 жылдың қазан айында Суну 2006 жылғы әскери комиссиялар туралы заңның азамат емес тұтқындарға арналған habeas corpus құқығын тоқтататын бөлігіне қарсы дауыс берді. Ол соңғы заң жобасына дауыс бергеннен кейін, өз дауысын қорғап, журналистерге «Конституция – бұл өзін-өзі өлтіру келісім-шарты емес» деді. 2007 жылдың 14 наурызында Суну АҚШ прокурорының жұмыстан босатылуына байланысты даудан кейін Бас прокурор Альберто Гонзалестің жұмыстан босатылуын талап еткен алғашқы республикалық сенатор болды. Суну Гонзалестің дұрыс басқаруға келмеуіне және GOP сенаторларының Гонзалеске сенімсіздігіне ашуланғанын айтты. 2005 жылдың шілдесінде Суну сенатор Арлен Спектердің Ходжкин лимфомасының химиялық емдеуінен шашын жоғалтуына байланысты ынтымақтастық таныту үшін басын қырқып алды. 2008 жылдың қыркүйегінде Суну жиырма сенатордың (он демократ және он республикашыл) бірі болды, 2008 жылғы Жаңа энергия реформасы туралы екі партиялық энергия заңын демеушілік етті. Заң демократтардың энергия заңын, Үй спикері Нэнси Пелоси демеушілік еткен заңға балама ретінде ұсынылды. Екі заң да жағалау аймақтарындағы бұрғылауды ұлғайтуды, сонымен қатар сақтау және баламалы энергияны ілгерілетуді көздеді. «Жиырмалық топтың» заң жобасы жағалау штаттарына жағаларынан 50-100 шақырым қашықтықта бұрғылау туралы шешімдерге және кіріске қатысуға да мүмкіндік береді. Ол сондай-ақ демократтардың заң жобасынан Флориданың батыс жағалауында бұрғылауға рұқсат беруде ерекшеленеді, бұл ұсыныс Флориданың екі сенаторы да наразылық білдірді. Миннеаполис Стар Трибюннің сөздерінше, «Норм Коулман [Миннесотадан] бастап Элизабет Доулға дейін Солтүстік Каролинадан және Джон Сунуға дейін Нью-Гэмпширден, кез келген әлжуаз Сенат республикашылы заңнамаға қол қойды».

Кейінгі мансап

Қазіргі уақытта Сунну ConvergEx Holdings басқарушы кеңесінің құрамында, ал ол BNY ConvergEx Group холдингінің және Bank of New York Mellon филиалының бір бөлігі болып табылады. Bank of New York Mellon BNY ConvergEx Group-тың 33,8% үлесіне ие. 2010 жылдың 7 шілдесінде Akin Gump Strauss Hauer & Feld LLP фирмасы Суннудың компанияға қосымша аға саясаттық кеңесші ретінде келіп жұмыс істейтінін хабарлады. Акин Гамп – Вашингтондағы ең ірі заң және лоббилік фирмалардың бірі.

Сунну Сенаттағы азшылық көшбасшысы Митч Макконнелл тағайындауымен, Траубл Ассет Рилиф Бағдарламасы (TARP) қаражатын бақылау жөніндегі Конгресс комиссиясына (COP) мүше болды. Комиссияның мақсаты – ТАРП бағдарламасының жұмыс істеуін бағалау, осы арқылы Конгресске қаржы секторына капитал салуды жалғастыру туралы шешім қабылдауға көмектесу. Сунну «Бостон глобус» газетіне тұрақты түрде сараптамалық мақалалар жазады. 2014 жылғы сайлау циклы алдында ол Шахинге қарсы қайта сайлауға түсуі мүмкін деген болжамдар көп болды, бірақ 2013 жылдың сәуірінде ол бұрынғы лауазымына қайта оралмайтынын мәлімдеді. 2019 жылдың 30 қаңтарында Лондонның Ллойдс компаниясы Суннудың басқару кеңесіне тағайындалғанын жариялады.

Жеке өмір

1988 жылы 9 шілдеде Сунуну Кэтрин (Китти) Холлоранға үйленді. Олардың үш баласы бар: Джон, (Кэтрин) Грейс және Шарлотта.

Сайлау тарихы

: Нәтижелері 1996–2000 жыл Демократ дауысы % Республикалық дауысы % 3-ші партия дауысы %1996 Джо Киф115,46247% Джон Э. Сунуну123,93950% Гэри А. Фландерс Либертариандық8,1763%1998 Питер Флуд51,78333% Джон Э. Сунуну (қайта сайланған)104,43067%2000 Марта Фуллер Кларк128,38745% Джон Э. Сунуну (қайта сайланған)150,60953% Дэн Белфорти Либертариандық5,7132%

+ Нью-Гэмпшир сенаторы (II класс) нәтижелері: 2002–2008 жыл Демократ дауысы % Республикалық дауысы % 3-ші партия дауысы % 3-ші партия дауысы %2002 Жанна Шахен207,47846% Джон Э. Сунуну227,22951% Кен Блевенс Либертариандық9,8352% Боб Смит Жазылған дауыстар2,3961%*2008 Жанна Шахен357,15352% Джон Э. Сунуну (қайта сайланған)312,60145% Кен Блевенс Либертариандық21,3813%

*Жазылған дауыстар және ұсақ кандидаттар туралы ескерту: 2002 жылы жазылған дауыстар 197 дауыс алды.