Кіріспе

Гернси билігінің Алдерни аралы (аурегнай: Aoeur'gny) – Канал аралдарының ең солтүстік мекенделген аралы. Ол Гернсидің билігіне (Bailiwick of Guernsey) кіретін, Ұлыбританияның тәуелділігі. Аралдың ұзындығы мен ені 5 шақырымдай. Аралдың ауданы 8 шаршы километрді (3 шаршы миль) құрайды, бұл оны Канал аралдарының үшінші ең үлкен аралы және биліктегі екінші ең үлкен арал етеді. Франциядағы Нормандияның Котентин түбегіндегі Ла-Гаг мүйісінен батысқа қарай 16 шақырым (10 миль), Гернсиден солтүстік-шығысқа қарай 32 шақырым (20 миль) және Ұлыбританияның оңтүстік жағалауынан 97 шақырым (60 миль) қашықтықта орналасқан. Бұл Канал аралдарының Франция мен Ұлыбританияға ең жақын аралы. Арал мен Ла-Гаг мүйісін қауіпті Алдерни бұғазы (Alderney Race) бөліп жатыр. 2021 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, аралда 2141 адам тұрады. Жергілікті тұрғындарды дәстүрлі түрде сиырларға байланысты «вакс» (vaques) немесе аралда көп кездесетін қояндарға байланысты «лапин» (lapins) деп атайды. Ресми түрде олар латынша «Ридуна» (Riduna) сөзінен шыққан Ридуниялықтар (Ridunians) деп танылады. Алдернидегі жалғыз приход – Сент-Анн приходы, ол бүкіл аралды қамтиды. Басты қала – Сент-Анн, тарихи түрде «Ла-Вилл» («Қала») деп белгілі, ол келушілер мен туристер арасында көбінесе Сент-Анн деп аталады, бірақ жергілікті тұрғындар бұл атауды сирек қолданады (күнделікті әңгімелерде Виктория көшесінің маңындағы ауданды әдетте «Қала» деп атайды). Бұрын бірнеше дүкені болған қаланың «Бас көшесі» қазір толығымен тұрғын үйлерден тұрады және ең жоғары нүктесінде Виктория көшесімен Т-тәрізді қиылыс жасайды. Қала аумағында әсерлі шіркеу және тегіс емес тас төселген басты көше – Виктория көшесі (Rue Grosnez) орналасқан (ағылшынша атауы 1854 жылы королева Викторияның сапары кезінде қабылданған). Мұнда бір мектеп (бастауыш және орта білім беретін), пошта бөлімі, қонақүйлер, сондай-ақ мейрамханалар, банктер мен дүкендер бар. Басқа елді мекендерге Брей, Крабби, Лонгис, Маннез, Ла-Банк және Ньютаун жатады.

Тарих

Олдерни өзінің тарихқа дейінгі тарихымен Гернсидің басқа аралдарымен ортақ, ол неолит дәуірінде Канал суларының көтерілуімен аралға айналды. Бұрын дольмендерге бай болған, басқа Ла-Манш аралдары сияқты, мегалиттер мұрасы бар Альдерни 19-ғасырдағы ірі көлемдегі әскери құрылыстардан және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістерден зардап шекті, олар Лес Пурсиаодағы қалдықтарды дольмендер ретінде тану мүмкін емес етіп қалдырды. Форт-Тургис маңында цист сақталған, ал Лонгис Коммонында темір дәуіріне қатысты қалдықтар бар. Аралдың жалғыз табиғи портының үстінде, 300-ші жылдардың соңында салынған римдік бекіністің іздері де бар. Арал атауының этимологиясы белгісіз. Латын тілінде Ридуна деп аталады, бірақ Рим дәуіріндегі Ла-Манш аралдарының атауларындағыдай, шатасу бар. Ридуна Татихудың түпнұсқа атауы болуы мүмкін, ал Альдерни Сарниямен теңестіріледі деп болжанады. Альдерни/Оригни герман немесе кельттік атау болуы мүмкін. Бұл Адрени немесе Алрена сөздерінің бұрмалануы болуы мүмкін, олар көне скандинав сөзінен – «жағалауға жақын арал» деген мағынада туындаған. Сонымен қатар, ол үш скандинав элементінен де құралған болуы мүмкін: alda (толқын, ролик), renna (күшті ағыс) және öy немесе ey (арал). Альдерни Пауыл Диаконның «Historia Langobardorum» (I.6) еңбегінде «Еводия» деп аталуы мүмкін, онда ол қауіпті бұрқасын талқылаған. «Еводия» атауы Плинийдің «Табиғи тарихы» (IV 16 (30) немесе Помпоний Меланың «Хронографиясы» (III 6,54) кітабындағы белгісіз жеті «Haemodae» түрінен туындауы мүмкін. Альдерни 933 жылы басқа Ла-Манш аралдарымен бірге Нормандия герцогтығына қосылды. 1042 жылы Нормандия герцогы Вильгельм (кейін Вильгельм Жеңімпаз, ағылшын королі) Альдерниді Мон-Сен-Мишель аббаттығына берді. 1057 жылы Кутанс епископы аралды қайта бақылауға алды. 1204 жылдан кейін, материктік Нормандия Франция корольдығына қосылғаннан кейін, Альдерни Нормандия герцогының мәртебесіндегі ағылшын монархына адал болды. Англияның Генрих VIII бекініс салу жұмыстарын жүргізді, бірақ олар 1554 жылы тоқтатылды. Эссекс қамалы 1591 жылы Альдерни губернаторы болған Эссекс графының есімін сақтап қалды. 1601 жылы мемлекетке опасыздық жасағаны үшін өлім жазасына кесілгенге дейін ол аралды Уильям Чемберленге жалға берді, және Альдерни 1643 жылға дейін Чемберлен отбасының қолында болды. 1612 жылдан бастап, Юраттармен бірге Альдерни губернаторының әкімшілігіне көмектесу үшін судья тағайындалды. Судьяның функциясы Гернси мен Джерсидің сот орындаушыларына ұқсас болды және 1949 жылға дейін жалғасты. Үш патшалық соғысы кезінде Альдерниді губернатор-лейтенант Николас Лингтің басшылығымен парламенттік гарнизон ұстады. Линг Үкімет үйін (қазіргі Арал залы) салдырды. Джерсидің де Картерлері губернаторлық лауазымын алды, кейін оны Гернсидің сэр Эдмунд Андросқа берді, одан Гернсидің Ле Мезюрье отбасы мұрагерлікке ие болды, осылайша 1825 жылға дейін жалғасқан губернаторлардың тұқым қуалайтын сызығын орнатты. Генри Ле Мезюрье каперство арқылы өркендеп, портты Лонгистен Брейге көшіріп, 1736 жылы онда кемежай салды. Брайде қоймалар мен тұрғын үйлер салынды, мал экспорттау экономикаға байлық әкелді. 1770 жылы сот үйі, 1790 жылы мектеп салынды. 1790 жылы Джон Уэслидің 1787 жылғы сапарынан кейін методист шіркеуі салынды. 1811 жылы Ла Фулердің үстінде оптикалық телеграф мұнарасы салынды, бұл сигналдарды Сарк қаласындағы Ле Матқа және Гернсиге визуалды түрде жеткізуге мүмкіндік берді. Наполеон соғыстары кезінде шабуыл туралы ерте ескерту стратегиялық маңызы бар болды. Соғыстар аяқталғаннан кейін, пираттық сауда тоқтатылып, контрабандалық сауда тоқтатылды, бұл экономикалық қиындықтарға әкелді. Бұл бекіністерді Уильям Эварт Гладстон «адамның ақымақтық ескерткіші, бізге пайдасыз, бірақ мүмкін, жау үшін мүлдем пайдасыз емес, біз онымен белгілі бір кезеңде қарым-қатынас жасауымыз керек және ол қираған жерлерден баспана мен баспана алуы мүмкін» деп сипаттады. Ағылшын және ирланд жұмысшыларының ағылуы, сонымен қатар аралда орналасқан едәуір британдық гарнизон тез ағылшындыққа әкелді. Порт ешқашан аяқталмады – қалған су бұрғышы (Джеймс Уокердің жобалауымен) аралдың көрнекті жерлерінің бірі болып табылады және Ұлыбританиядағы кез-келген су бұрғышынан ұзын. Королева Виктория мен Принц Альберт 1854 жылдың 9 тамызында Альдерниге келді. Альберт мемориалы және Гроснес көшесінің Виктория көшесіне қайта аталғандығы осы сапарды еске түсіреді. Бірақ неміс әскері келгенге дейін Гернсиден келген қайықтар олардың жеке қауіпсіздігі үшін олардың кейбіреулерін алып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канал аралдары Ұлыбританияның неміс әскері басып алған жалғыз бөлігі болды, бірақ Империяның басқа бөліктері Оксіс державалары басып алды. Немістерге келгенге дейін арал дерлік құлаған, олар Гитлердің Атлант қабырғасының бөлігі ретінде Альдернині бекітуге бағытталған бұйрықтарын орындауға кірісті. 1942 жылдың қаңтарында олар Альдерниде төрт лагерь салды: екі еңбек лагері, Lager Helgoland және Lager Borkum, және екі концентрациялық лагерь, Lager Sylt және Lager Norderney. Бас полиция бөлімі артындағы түрме нацистердің түрмесі ретінде пайдаланылды. Лагерьлерді наци ұйымы Todt (OT) бекіністерді, бункерлерді, пулеметтік орналасқан жерлерді, туннельдерді, бомбалаудан қорғау қоршауларын және басқа да бетон және далалық бекіністерді салу үшін жұмыс істеуге тартқан еңбекшілерді орналастыру үшін салған. Lager Norderney, орыс және поляк әскери тұтқындарынан тұратын, ал Lager Sylt еврей құл еңбекшілерін ұстаған лагерь 1943 жылдың наурыз айында Хауптштурмфюрер Максимилиан Лист басшылығымен SS басқаруына берілді. Альдерниде 397 қабір бар, кемелерде өлгендерді қоса есептегенде, жалпы саны 6000 тұтқынның арасынан 700-ден астам адам лагерь жабылғаннан кейін және қалған тұтқындар 1944 жылы Францияға ауыстырылғаннан кейін қайтыс болды. Аралға оралған Альдерни эвакуацияланғандары аралдағы оккупация кезінде жасалған қылмыстар туралы көп білмеді, өйткені 1945 жылдың желтоқсанында, азаматтық адамдар үйлеріне орала алатын алғашқы күні, барлық құл еңбекшілер кетіп қалған және қалған неміс әскерінің көп бөлігі жоғары шенеуніктер емес еді. Алайда, куәліктер аралдың барлық жерінде, бетон бекіністерімен және оккупация кезінде осы жерде сақталған тұтқындардың зираттарымен кездесті. Корольдік теңіз күштері аралды уақыт-уақытпен блокадалап отырды, әсіресе 1944 жылы Нормандия азат етілгеннен кейін. Қызу келіссөздердің нәтижесінде Қызыл Кресттен гуманитарлық көмек келді, бірақ бес жылдық неміс оккупациясы кезінде, әсіресе соңғы айларда, немістердің өзі ашаршылыққа ұшырады. Немістер 1945 жылдың 16 мамырында Альдерниді капитуляциялады, бұл Германияның қарулы күштерінің толық капитуляциясын қабылдағаннан кейін және Еуропадағы екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейін сегіз күн өткен соң, Гернси мен Джерси азат етілгеннен кейін жеті күн өткен соң болды. 1945 жылдың 20 мамырында Альдерниден 2332 неміс әскери тұтқындары шығарылды, британ әскери қадағалауымен аралды тазалау жұмыстарын жүргізу үшін 500 неміс қалды. Аралды азаматтық адамдарға қауіпсіз ету үшін үлкен тазалау жұмыстары болғандықтан, Альдерни халқы 1945 жылдың желтоқсанына дейін орала алмады. Аралға оралған тұрғындар аралдың жағдайын көріп қорқып қалды, көптеген үйлер толыққанды қирады: немістер отын үшін, соның ішінде есіктерді де, барлық ағаш заттарды өртеді. 1940 жылғы жалпы эвакуация және Альдерни оккупациясы туралы архивтік және заттық куәліктер Альдерни қоғамы мұражайында табылған. Альдерниде күштеп жұмыс істегендер салған, әртүрлі деңгейде бұзылған туннельдер де сақталған, олар ашық және ауа-райына ұшыраған.

1945 жылдан бастап

Соғыс аяқталғаннан кейін екі жыл бойы Алдерниде ортақ шаруашылық жүргізілді. Шеберлерге жұмыс берушілері, ал қалғандарына жергілікті билік ауыл шаруашылығы өнімдерін сатудан түскен пайдадан төлем жасалды. Қалған табыс аралды жөндеу және қайта құру үшін Ұлыбритания үкіметіне төлеу үшін жинақталды. Жергілікті тұрғындар өз жерлерін өздері басқара алмауына наразылық білдірді; бұл Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігінің «Алдерни үкіметі туралы 1948 жылғы заң» тергеуін бастауына әкелді, ол 1949 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Заң Алдерни штатының құрылуын және сайлануын, сондай-ақ сот жүйесін ұйымдастырды; және Алдерниде алғаш рет салық енгізілді. Заң шығару және сот билігі бөлінді. 1825 жылы соңғы губернатордың отставкасынан бері арал үкіметін басқарған судья лауазымы жойылды, ал юраттардың заң шығару функциясы алынып тасталды. Уильям Тейт 2019 жылдың маусым айында президент болып сайланды. Алдерни заң бойынша толық автономияға ие болғанымен (сыртқы істер және қорғаныс мәселелерінен басқа, басқа Ла-Манш аралдары мен Мэн аралы сияқты), Алдерни және Гернси үкіметтері арасында жасалған ресми келісім («1948 жылғы келісім») бойынша, кейбір мәселелер Гернсиге жүктелді. Бұлар «берілген қызметтер» деп аталады. Берілген қызметтерге полиция, кеден және акциз, әуежай жұмысы, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қызметтер, балаларға күтім және асырап алу кіреді. (Алдерни штаты аралға және одан әуе қатынасын саясатымен басқарады). Гернси берілген қызметтерді ұсыну үшін Алдерниге түрлі салықтар мен алымдар салады. Иммиграция мәселесі Ұлыбританияның жауапкершілігінде (Ұлыбритания заңдары қолданылады), ал күнделікті жұмыстар Гернси шекаралық агенттігі арқылы жүзеге асырылады. Берілген қызметтерден басқа, Ұлыбритания мен Гернси Альдерни штатының келісімімен басқа да мәселелер бойынша заң шығаруға құқылы.

Құқықтық жүйе

Олдерни соты азаматтық істер бойынша шексіз бастапқы юрисдикцияны және қылмыстық істер бойынша шектеулі юрисдикцияны жүзеге асырады. Сот төраға (Альдерни судьясы) және алты судьяның кем дегенде үшеуімен отырысқа жиналады. Апелляция Алдерниде қылмыстық істер бойынша белгілі бір бастапқы юрисдикцияны жүзеге асыратын Гернси Корольдік сотына, одан әрі Тарап кеңесінің сот комитетіне жолданады.

Салық салу

Салық салу мақсатында Алдерни Гернсинің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Кіріс салығы Гернсидің Салық қызметімен басқарылады, бірақ Алдерни мен Гернсидің кіріс салығы арасында кейбір айырмашылықтар бар, атап айтқанда кіріс салығының лимиті (Алдерниде Гернсиге қарағанда төмен орнатылған). 2016 жылдан бастап Алдерни жылжымайтын мүлік салығын (ЖМС) қайта бақылауға алды. 2021 жылдан бастап Алдерни жылжымайтын мүлікке салық салу ставкалары мен оны жинауға жауапты болады, ал Окупанттардың төлемдері (ОТ) енді осы есеп-шотқа қосылды. Алдерни сондай-ақ жанармайға акциздік салықты және жылжымайтын мүліктік келісімдерге құжат салығын қабылдайды.

Климат

Оның климаты қоңыржай, теңіздің әсерінен жағымды, және жаздары әдетте Ұлыбритания аралдарындағы басқа жерлерге қарағанда жылы болады. Кёппен климат жіктелімі бойынша, Альдернидің мұхиттық климаты бар, бірақ ол жылы жазғы Жерорта теңізі климатының (Csb) ерекшеліктерін де көрсетеді. Альдерниде салқын, ылғалды қыстар мен жауын-шашынды, қоңыржай жаздар болады. Ақпан айы ең суық ай, орташа ең жоғары температурасы 8 °C (47 °F), ал ең төменгі температурасы 4 °C (40 °F). Шілде мен тамыз айлары ең жылы айлар, орташа ең жоғары температурасы 19 °C (66 °F), ал ең төменгі температурасы 13-14 °C (56-57 °F). Қазан айы - ең жаңбырлы ай, ал сәуір - ең құрғақ ай. Қар өте сирек жауады. Жылдық орташа күн сәулесі шамамен 1780 сағатқа жетеді.

География және табиғи тарих

Олдерни, басқа да Channel Islands сияқты, құмды жағажайлар мен құмды төбелермен тілген тік жартастарға ие. Аралдың орталық үстіртіндегі ең биік нүктесі 90 метр (296 фут) биіктікте орналасқан. Бұлар альбинос емес, керісінше, сирек кездесетін сары түсті еуропалық кірпік шошқаларының ұрпақтары. 1960 жылдары аралға сары түсті бір жұп босатылған. Олдерниде өзінің ерекше мал тұқымы болған. Таза тұқым 1944 жылы жойылды, бірақ будандары әлі де басқа жерлерде кездеседі, бірақ енді Олдерниде емес. 2005 жылдың тамызында Олдернидің батыс жағалауы және Бурху мен Ортак сияқты аралдар халықаралық маңызы бар Рамсар сулы жерлері деп жарияланды. Олдернидің жабайы табиғат қоры Лонгис және Во-ду-Саудағы екі табиғат қорығын басқаруға көмектеседі. Аралдың айналасын тасты жартастар қоршап, олар жүздеген кемелердің құлауына себеп болған. Аралдың екі жағында да қауіпті тасқын ағындары бар: Альдерни мен Бурху арасындағы, порттан сырттағы Свинге және арал мен Нормандия материгі арасындағы Ле Раз. Корбет тасы Свингеде жатыр. Олдернидің геологиясы көбінесе кембрийге дейінгі кезеңнің граниттерінен тұрады.

Тіл

Аралдың тілі қазір ағылшын тілі, оның бірнеше шағын нұсқалары бар, олар Канал аралдары ағылшын тілінің бір түрін құрайды. Ғасырлар бойы аралда нормандық тілдің өзіндік диалектісі болған, ол Аурегнайс деп аталған, бірақ қазір жойылған. Бұл негізінен ауызша тіл болған, тек бірнеше өлең мен жазба жұмыстарда қолданылған. Француз тілі бір кезде аралда кеңінен қолданылған, ал 19 ғасырдың соңынан бастап Аурегнайс тілін ығыстырып, 1966 жылы ресми тіл мәртебесінен бас тартқан. Француз тілінің төмендеуіне 1850 жылдан бастап аралдағы көптеген ағылшын және ирланд жұмысшыларының бекіністер салуы және гарнизон әскерлерін қамтамасыз етуі де себеп болды; ағылшын тілі білім беру құралы ретінде қолданылуының арқасында басымдыққа ие болды, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде халықтың көп бөлігі Ұлыбританияға эвакуацияланды. Дегенмен, екі тілдің де аралдағы мәдени мұрасы зор: жергілікті жер-су атауларының көпшілігі француз немесе Аурегнайс тілінде, сондай-ақ көптеген жергілікті тегілер де осы тілдерден алынған. Әртүрлі жергілікті атаулардың айтылуы да диалектілік, мысалы, Dupont атауы дәстүрлі париждікше емес, "дип о" деп, ал Saye (аралдағы жағажайдың атауы) "сой" деп айтылады. Бір-екі француз/Аурегнайс сөзі әлі де кеңінен қолданылады, мысалы, vraic (теңіз балдыры тыңайтқышы), сондай-ақ impôt, ол аралдағы қоқыс полигоны үшін қолданылатын сөз.

Спорт

Арал спорт түрлеріне гольф, балық аулау және су спорты жатады, оларды клубтар мен қауымдастықтар қолдайды. Олдерни екі жылда бір рет өткізілетін Арал ойындарына қатысады. Олдерни спортшылары Гернси командасының құрамында Ұлт Достастығы ойындарында да өнер көрсеткен. Әр жылдың қыркүйек айында «Олдерни әуе жарыстары» Корольдік аэрокелб ұйымдастырған Еуропа әуе жарыстары чемпионатының шешуші және соңғы кезеңіне қатысу үшін көптеген ұшақтарды қызықтырады. Бұл жарыс әуежай маңында, маяк, Каскет айналасында жоғары жылдамдықпен өтеді, содан кейін қайтадан бастапқы нүктеге оралады.

Пабтар

Туристік индустрияның әсері де болғанымен, негізінен Ридуандықтардың арасындағы ішімдік мәдениетінің (Манш аралдарында Альдернидің «тасқа жабысқан екі мың алкоголик» деген кең таралған сөзі бар) арқасында, мұнда мейрамханалар мен қоғамдық ішкілік орындары бар. Бұл Британ аралдарында пабтарда, дүкендерде, мейрамханаларда және басқа да жабық қоғамдық орындарда темекі татуға тыйым салуды енгізген соңғы аймақтардың бірі болды (Гернси, Джерси, Ұлыбритания және Мэн аралы бұрын-ақ мұны заңсыз деп жариялаған). Алдерни штаты 2010 жылдың 13 қаңтарында президенттің шешуші дауысымен темекіге қарсы заңнаманы қабылдады; заң 2010 жылдың 1 маусымында сағат 4-те күшіне енді. Аралда егде адамдар саны артып келеді. Альдернидегі белгілі тұрғындарға авторлар Т. Х. Уайт («The Once and Future King») және Элизабет Бересфорд («The Wombles»), крикет комментаторы Джон Арлотт, крикетші сэр Ян Ботам, «The Beatles» тобының продюсері сэр Джордж Мартин, актриса Джули Эндрюс және Олимпиада чемпионы жүзуші Дункан Гудхью кіреді.

Медиа

Жергілікті телеарналар BBC Channel Islands және ITV Channel Television арқылы көрсетіледі. Телевизиялық сигналдар Ольдернидің шығыс бөлігінде орналасқан аралдық қайталағыштан (ретранслятордан) қабылданады. Аралға сонымен қатар 99 FM және 93.7 FM жиіліктерінде BBC Radio Guernsey және Island FM радиостанциялары қызмет көрсетеді, олар екеуі де Сент-Питер Порттан хабар таратады. Ольдерниде 107.1 FM жиілігінде және онлайн режимінде хабар тарататын QUAY FM радиостанциясы бар. Бастапқыда ол жазғы Алдерни аптасы фестивалі сияқты маусымдық шараларда ғана жұмыс істеді, бірақ 2015 жылдан бастап тәулігіне 24 сағат хабар таратады.

Алдерни аптасы

Олдерни аптасы – аралдағы жыл сайынғы жазғы фестиваль, ол тамыздың бірінші дүйсенбісінде басталып, алты күнге созылады. Оған арал тұрғындары қатысады және ол қонақтарды қызықтырады.

Алдерни әжей

Мисс Олдрни жыл сайын Пасха мерекесінің демалыс күндері Арал залында өткізілетін қоғамдық шарада сайланады. Өтінімдер онлайн қабылданады, ал жеңімпазды арал тұрғындары емес және демалысқа келгендерден құралған қазылар алқасы анықтайды.

Комедиялық роктар

Comedy Rocks – жыл сайын шілде айының ортасынан тамыз айының басына дейін өтетін тікелей стендап комедиялық шаралар сериясы. Бұл шоуларда Ұлыбритания комедиялық сахнасында танымал және беделді комедианттар өнер көрсетеді, олардың арасында BBC Radio 4 арнасынан Маркус Бригстокк, Зои Лайонс және «Мені осыдан шығарыңыз» (Celebrity Get Me Outta Here) шоуының жүлдегері Джоэл Доммет те болды.

Алдернидегі жыл сайынғы моторлы спринт және дөңгелекке көтерілу

Жыл сайын қыркүйек айының ортасында Алдерниде Гвернси Карт және Мотор Клубы ұйымдастырған моторспорт демалысы өтеді. Бұл шара 20 жылдан бері өткізіліп келеді. Шараға Гвернси жүргізушілері келеді, олар жоғары қуатты көліктермен, мотоциклдермен, үш дөңгелекті мотоциклдермен (sidecars) және карттармен Альдерниге келеді. Жарыс көліктері жарысқа екі күн бұрын Альдерниге жеткізіледі. Жұма күні аралдың шығысындағы Форт-Корбелетс маңындағы қоғамдық жолдарда спринт жарысы өтеді, бұл жолдар шара үшін жабылады. Келесі күні аралдың батысындағы Форт-Тургисте және сол шара үшін жабық қоғамдық жолда көліктердің тауға көтерілуі (hill climb) өтеді. Көрермендер Гвернсиден келеді. Жергілікті Алдерни тұрғындары жабық жолдарда көліктердің қалыпты жағдайда жылдамдық шегі бар жерлерде жоғары жылдамдықпен жүріп бара жатқанын тамашалайды.

Алдерни сахналық өнер фестивалі

Жыл сайынғы Алдерни өнер фестивалі 2013 жылы басталды және музыка, би және театр жанрларын қамтиды.

Алдерни әдеби фестивалі

Алдерни әдеби фестивалі 2015 жылдың наурыз айында тарихи көркем және тарихи емес әдебиетке арналған дәрістер мен іс-шаралармен басталды. Оны Алдерни әдеби қоры ұйымдастырады.

Алдерни тас тас

2011 жылдың сәуірінде мүсінші Энди Голдсворти 2008 жылы бастаған "Алдерни тастары" жобасын аяқтады, онда аралдың әртүрлі жерлеріне 11 үлкен құрғақ жер шарлары орналастырылды. Осы жобаның мақсаты – әрбір тас өзінің орналасқан жеріне байланысты әртүрлі жылдамдықпен біртіндеп эрозияға ұшырап, кейде ішінде жасырылған заттарды ашу. Материалдардың ішінде саз, топырақ, тізбек, ескі жұмыс қолғаптары, кірпіш, қамыс, бидай, сым, қара жидек, мак тұқымы және түрлі құралдар болды. Голдсворти Олдерниді таңдау себебін былай түсіндірді: "Бұл кішкентай аймақта қабаттасқан тарихтың және алуан түрлі жерлердің күшті сезімі бар".

Білім

Ньютаундағы жалғыз мектеп ғимараты – Сент-Анн мектебі. Ол 4–16 жастағы балаларға арналған. Бұрын Ормер Хаус дайындық мектебі деген мектеп болған, ол 2013 жылдың желтоқсан айында жабылды.

Алдерниге кіру

Коммерциялық саяхат компаниясы тасымалдаумен айналысса, Ұлыбритания, Гернси және Джерси аралдарына және олардан Алдерниге саяхаттау үшін сәйкес құжаттарды ұсыну қажет. Францияға саяхаттау үшін паспорт талап етіледі және ЕО-ның Еуропалық саяхат ақпараты және рұқсат беру жүйесі (ETIAS) қолданысқа енген кезде оны толтыру қажет. Франциядан келетін жолаушыларға паспорт және Ұлыбританияның Электрондық саяхат рұқсатының (ETA) талаптары қолданысқа енген кезде оған сәйкес болу қажет. Жекелеген жолаушыларға олар ұстаған паспортына қарай, елге кіру/шығу үшін виза қажет болуы мүмкін. Барлық кіріп келгендер үшін кедендік және көші-қон ережелерін сақтау – заңмен міндетті талап.

Көлік

Олдерниге Олдерни әуежайы қызмет көрсетеді. Саутгемптон мен Гернсиден күніне бірнеше рейс орындалады, олар Ұлыбритания мен Еуропаның көптеген аймақтарына қатынайды. Aurigny аралға Dornier 228 ұшақтары арқылы қызмет көрсетеді. Арал мен Франция арасында, сондай-ақ басқа Ла-Манш аралдарына жүзуші кемелер тұрақты түрде қатынайды. Manche Iles Express жазда Францияның Манш департаментіндегі Фламанвиль коммунасындағы Диелетке және Гернсидегі Сент-Питер портына жоғары жылдамдықты жолаушылар паромдарын іске қосады. Гернсиге маусымдық қызмет көрсететін екі кеме бар. 12 орындық кеме Шербург портына, Саркқа және Сент-Петерпортқа рейстер жасайды. Олдерни Сент-Малодан 72,5 миль (117 км) және Пулден 70,3 миль (113 км) қашықтықта орналасқан. Кеме саяхаттары, су такси қызметтері, сондай-ақ яхта экипаждарына су және отын беру қызметтері ұсынылады. Маусым, шілде және тамыз айлары ең қарбалас кезең болып табылады, өйткені жыл сайын осы портқа шамамен 30 000 яхта экипажы келеді. Аралдың кішкентай болуына байланысты көлік құралы көбінесе қажет емес, бірақ таксилер, автомобильдер мен велосипедтер пайдаланылады. Олдерни темір жолы – Канал аралдарындағы жалғыз сақталған темір жол, ол жаз айларында және Пасха, Рождество сияқты мерекелерде маяққа дейін кесте бойынша пойыз қатынайды. Арал айналасында автобуспен жүруге де мүмкіндік бар. Олдерниде мотоциклдер мен мопедтерді шлемсіз, ал автомобильдерді қауіпсіздік белбеусіз жүргізуге рұқсат етіледі, бірақ 18 жасқа толмағандар үшін шлем кию міндетті. Халықаралық көлік құралын тіркеу коды GBA. Гернсидегідей, 50 текше сантиметрге дейін қозғалтқышы бар мопедтер мен мотоциклдерді 14 жастан бастап уақытша тілсіздікпен жүргізуге болады.

Коммуналдық қызметтер

Алдерни су басқармасы аралда сумен жабдықтауды қамтамасыз етеді. Су бұрғылау ұңғыларынан және ағын сулардан алынып, Корблетс карьері мен Батарея карьерінде тазартылып, сақталады. Алдерниде электр қуаты алғаш рет 1934 жылы М. П. Д. Маршалл арқылы жеткізілді. 1939 жылы жабдықтау желісі Алдерни Лайт және Электр компаниясына берілді, ол Гернси штатының Электр энергиясы департаментінің бақылауына өтті, ал 1950 жылы Алдерни штатына қайтарылды. Алдерни Электрлік Лимитед компаниясының жаңа электр стансасынан жабдықтау 1 сәуірде 1952 жылы басталды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, толқындық энергияны дамыту және 220 километрлік Франция-Алдерни-Ұлыбритания кабельдік желісін салу жоспарлануда.

Өрт сөндіру және жедел жәрдем қызметі

Олдернидің ерікті өрт сөндіру бригадасында 12 ерікті өрт сөндіруші бар, және 10,5 метрлік баспалдағы бар Iveco Daily жеңіл су шашырату машинасы, әрқайсысы 4500 литр сыйымдылығы бар екі Iveco су тасымалдаушысы, бір Ford Ranger жылдам жауап беру машинасы және екі тіркемелік бірлік бар. Жаңа өрт сөндіру стансасын 2004 жылдың 20 қазанында Гернси губернаторы, генерал-лейтенант сэр Джон Фоули ресми түрде ашты. Өрт сөндіру стансасы Брей портына жақын орналасқан, онда төрт техникаға арналған орын, шеберхана, жабдықтар бөлмесі, асхана және оқу бөлмесі бар, сондай-ақ орташа жауап беру уақыты тоғыз минутты құрайды. Олдерни әуежайының өрт сөндіру және құтқару қызметі кейде ірі өрттерде көмектесу үшін шақырылады. 2020 жылы жедел жәрдем қызметі өрт сөндіру қызметімен біріктіріліп, Дублиннен тыс Британ аралдарындағы алғашқы біріктірілген өрт сөндіру және жедел жәрдем қызметін құрды. 2020 жылға дейін Сент-Джон Алдерни жедел жәрдем қызметі аралда жедел жәрдем қызметін жүргізіп, еріктілермен жұмыс істеді. Ол 1952 жылдан бері Алдерниге қызмет етіп келеді және жеке компания ретінде тіркелген. Науқастар Сент-Аннадағы Миньо еске алу ауруханасына жеткізіледі, ал күрделі асқынулар болған жағдайларда, олар шұғыл түрде сағат 7:00 мен 19:00 аралығында Aurigny арқылы Гернсиге немесе Саутгемптонға жеткізіледі. Осы уақыттан тыс немесе қолайсыз ауа райы әуе эвакуациясын мүмкін етпеген жағдайда, RNLI құтқару қайығының көмегімен жеткізіледі. Бұрын аралда жедел жәрдем қызметі болмаған, бірақ қазір бұл жағдай өзгерді.

Полиция

Олдернидегі қылмыс деңгейінің төмен болуына байланысты, Олдернидегі күнделікті полициялық қызметті Гернси полициясының бес жергілікті қызметкерден құралған команда атқарады: бас сержант, екі констебль және екі қосымша констебль. Олар Гернсиден келген констебльдермен үнемі жұмыс істейді.

Іздеу және құтқару

Іздеу және құтқару қызметтерін арна аралдары әуе іздеу қызметі жүзеге асырады, ол инфрақызыл камералар мен басқа да технологияларды пайдалана отырып, судың кең аумақтарын іздеу үшін «Бриттен Норман Айлэндер» ұшағын қолданады. 1980 жылы құрылған бұл қызметтің барлық қызметкерлері еріктілерден тұрады және Гернсиде орналасқан. Ірі іздеу операциясы жүргізіліп жатқан кезде, француз жағалау күзеті мен Корольдік теңіз күштері де жиі қатысады, олардың үйлестірілуі Франциядағы Жобургтағы Теңіздік құтқаруды үйлестіру орталығы арқылы жүзеге асырылады.

Танымал мәдениетте

1976 жылы түсірілген "Бөрік қонды" фильмінде Альдерни нацистер премьер-министр Уинстон Черчилльді ұрлау жоспарын бастау үшін алғашқы кездесуін өткізген орын болып көрсетіледі. Фильмде Альдерни бейнеленген көріністер шындығында Англияның Корнуолл аймағындағы Чарльзтаун қаласында түсірілген. Гвинет Герберт 2013 жылғы "The Sea Cabinet" альбомындағы "Alderney" әнінде Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Альдерни тұрғындарының кенеттен эвакуациялануы және аралды нацистер басып алған кезде болған өзгерістер туралы айтады. Жаңа Зеландиялық Құтқару армиясының композиторы Дин Гоффин (1916–1984) "Альдерни" атты мыс оркестр маршын жазған. Энтони Хоровицтің 2021 жылғы "A Line To Kill" қылмыстық романы Альдернидегі әдеби фестивальде өтеді.