Кіріспе

Corozal Town) – Белиздегі қала, Corozal ауданының орталығы. Corozal Town Белиз қаласының солтүстігінде шамамен 84 миль, ал Мексика шекарасынан 9 миль қашықтықта орналасқан. 2010 жылғы халық санауының алдын ала нәтижелері бойынша Corozal Town халқы 9 871 адамды құрайды. Corozal 1840 жылдарға дейін жеке меншік болған, содан кейін қалаға айналды. Оның көп бөлігі Юкатан Касталық соғысынан қашқан майя-метистермен қоныстанды. Қаланың көп бөлігі ежелгі майя қаласының үстінде салынған, ол кейде Санта-Рита деп аталады. Бұл қазіргі Corozal-дан Мексиканың Четумалына дейін созылған Чактемаль деп аталған Колумбияға дейінгі қаланың бастапқы орны болуы мүмкін. Corozal Town 1955 жылы «Джанет» дауылдан ауыр зақымдар алды және одан кейін қайта жаңартылды.

Тарих

Коросал, Белиздің ең солтүстік қаласы, 1848 жылы Юкатанның іргелес аймағында испандықтарға қарсы майялықтардың көтерілісінен қашқан адамдар құрған. Бұл көтеріліс Юкатанның каста соғысы (испан тіліндегі "касталар" немесе тектік топ) деп белгілі, ол бастапқыда испандықтарға қарсы соғыс ретінде басталды, бірақ ақырында метистерге қарсы соғысқа айналды. Метистер, жартылай испан және жартылай үндістер, испандықтардың күшті одақтастары болды және осылайша майялықтардың өлім жазасына кесілген жауы болды. Мексикадағы Бакалар қаласындағы қырғын – метистердің бекінісі, Корозал қаласынан солтүстікке қарай отыз шақырым жерде – мыңдаған метистердің Бакалар және айналасындағы аймақтан кетуіне себеп болды. 1848 және 1856 жылдар арасында 10 000-нан астам босқын Белиз бен Мексиканың шекарасын құрайтын Рио-Хондо өзенінен өтті. Бұл көшіп келгендер Белиздің солтүстігінде пана іздеді және Корозал қаласының халқын 4500-ге дейін жеткізді. Магистрат Джеймс Блейк оларға Корозал ауданындағы жерлерге қоныстануға рұқсат берді және оларға жаңа егін – қант қамысын өсіруге көмектесті. Метис босқындары Корозал қаласында толығымен қауіпсіз болған жоқ, өйткені Санта-Круз-Браводағы (қазіргі Каррильо-Пуэрто) мексикалық базадан келген майялықтар Корозал қаласына бірнеше шабуыл жасады. Қорғану үшін Корозал гарнизондық қалаға айналды және 1870 жылы мұнда Форт Барли салынды. Бүгінде форттың кірпіш тіректері орталық қала алаңының қарсы жағындағы ғимараттардың пошта кеңсесін қоршап тұр. Көшіп келгендер өздерімен бірге майя-метис мәдениетін әкелді: испан және юкатек майя тілі, католицизм және майя фольклоры, алькальде институтын, отбасылық құрылымын және өмір салтын. Ұзақ уақыт өткен соң, ағылшын экспатрианттары басқаратын елдің шекарасында Юкатан қоғамының жергілікті көшірмесі пайда болды. Корозал қаласынан шығанақтың арғы жағында Майяның алғашқы жағалау сауда орталығы болған Серрос үйінділері орналасқан. Серрос майя әлеміндегі патшалықпен алғашқы тәжірибе болғандықтан, ең маңызды кеш классикалық майялық орындарының бірі саналады. Қалдықтарға бірнеше ғибадатханалар, алаңдар, доп алаңдары, каналдар және шағын құрылыстар кіреді. Осы уақытқа дейін табылған ең қызықты артефактілер – бес жаде бас бедері. Корозалдың өзінде біздің заманымыздың 14-шы ғасырындағы тағы бір майя қираған жерлерін табуға болады. Санта-Рита деп аталатын пирамидалық нысан 2000 жылдан астам уақыт бойы осы аймақты билеген майя қаласының қалдықтарының үстінде орналасқан, және зергерлік бұйымдар мен артефактілерге толы жерлеу орындары қазылған. Ескерткіш ежелгі Чактемаль қаласының орталығы болған, ол 16-шы ғасырдың басында Юкатек майяларын жаулап алуға жасалған алғашқы испандық әрекет кезінде аймақтың майя астанасы болған. Санта-Ританың қираған жерлері қалалық аурухананың жанында орналасқан және Сан-Андрес, Сан-Антонио және Параисо ауылдарымен шектеседі. 1955 жылы "Джанет" дауылынан қаланың шамамен 90% қирады, ал қазіргі құрылыстардың көпшілігі осы дауылдан кейін салынған. Қалаға Корозал ауруханасы қызмет көрсетеді.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша Корозалда 10 287 адам тұрды. Олардың 66,2% - метис, 12,7% - креол, 9,4% - аралас нәсілді, 3,1% - шығыс үнділік, 2,5% - азиялық, 1,2% - гарифуна, 1,1% - еуропалық, 1,0% - индус, 0,8% - кетчи майя, 0,5% - ливандық, 0,5% - юкатек майя, 0,3% - африкалық, 0,2% - мопан майя, 0,2% - меннонит және 0,2% - басқалар. Сөйлейтін тілдері бойынша (көп жауап мүмкіндігі болды) 77,8% испан тілінде, 75,8% ағылшын тілінде, 35,1% креол тілінде, 2,5% - мандарин немесе кантон тілінде, 1,0% - хинди тілінде, 0,8% - гарифуна тілінде, 0,5% - юкатек майя тілінде, 0,2% - кетчи майя тілінде, 0,2% - мопан майя тілінде, 0,1% - неміс тілінде және 0,8% - басқа тілдерде сөйлейді; 0,2% сөйлей алмайды.

Демалыс

Корозаль қаласында NASA-ға тиесілі Вернер фон Браун обсерваториясында радиотелескоп орналасады. 2020 жылдың маусым айында қала әкімі Риго Велос басқаратын Корозаль қалалық кеңесі экологиялық таза, әлемдік деңгейдегі су паркінің даму жобасын алды. Максималды су паркі 2021 жылдың сәуір айында жұртшылыққа есігін ашты.