Белиз елді мекені Хайбе: тарихы мен қазіргі жағдайы
Xaibe
Белиздің шағын Xaibe ауылы – Юкатек Майя халқының мекені. Corozal ауданында орналасқан, «тоғысқан жол» деген мағына береді. Майя цивилизациясының тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Xaibe (/ʃ//aɪ/'/b//eɪ/) – негізінен юкатек майя этносының өкілдері тұратын Белиз еліндегі шағын ауылдық елді мекен. Ол Корозал ауданында орналасқан. Xaibe атауының сөзбе-сөз мағынасы – «жол торабы». Майя цивилизациясының адамдары басқа майя ауылдарына бару үшін осы ауыл арқылы өтіп жүрген. Ауылдың халқы өте аз. 2010 жылғы соңғы мәліметтерге сәйкес, Xaibe халқы шамамен 1,575 адамды құрайды.
Xaibe (/ʃ//aɪ/'/b//eɪ/) is a small rural settlement in the country of Belize mainly consisting of people from the Yucatec Maya ethnicity. It is located in Corozal District. The name Xaibe literally means 'crossroads'. The people of the Maya civilization often traversed across the village to reach other Maya villages. The population of the village is very small. The last available data of the population of Xaibe in 2010 revealed that it had a modest population of approximately 1,575 people.
Апат
Кариб теңізінің жағалауында орналасқандықтан, тропикалық дауылдарға осал; «Жанет» және «Дин» дауылдары, екеуі де 5-санатты дауылдар, 1955 және 2007 жылдары Xaibe ауылының маңына жеткен. 1955 жылы «Жанет» даулы ауылды қатты қиратты, содан кейін ауыл жақсы жағдайда қайта жаңартылды.
Because of its location on the Caribbean coastline, it is vulnerable to tropical cyclones; Hurricane Janet and Hurricane Dean, both Category 5 storms, made landfall near Xaibe village in 1955 and 2007 respectively. The village was badly damaged by Hurricane Janet in 1955 and was substantially rebuilt.
Қол жеткізу
Аймаққа ең жақын әуежайлар: 3 миль (4,82 км) қашықтықта орналасқан Сан-Педро халықаралық әуежайы, 60 миль (96,5 км) қашықтықтағы Филип С. В. Голдсон халықаралық әуежайы және көрші ел Мексикада орналасқан, 10 миль (16,09 км) қашықтықтағы Четумал халықаралық әуежайы. Ксайбеге жақын қалалар мен кенттер: Ксанлуум, Патчакан, Чан Чен, Каролина, Калькутта, Сан-Антонио, Ранчито және Сан-Андрес. Ксайбе Корозал шығанағында орналасқан Корозал қаласынан небәрі 2,5 миль (4 км) қашықтықта жатыр.
The nearest airports to the region include the San Pedro International Airport which is only 3 mi (4.82 km) away, the Philip S. W. Goldson International Airport being 60 mi (96.5 km) far and the Chetumal International Airport located 10 mi(16.09 km) away at neighboring country Mexico. The cities and towns close to Xaibe are Xcanluum, Patchakan, Chan Chen, Carolina, Calcutta, San Antonio, Ranchito and San Andres. Xaibe is also located only 2.5 mi (4 km) from the District's Capital, Corozal Town located at the Corozal bay.
Білім
Ауыл шегінде бір ғана мектеп орналасқан: Xaibe Рим-католик мектебі (Xaibe R. C. School). Мектептің үш негізгі бөлімі бар: кішкентайлар бөлімі, орта бөлім және жоғарғы бөлім. Кішкентайлар бөлімі I кішкентай, II кішкентай және I сыныптан тұрады, онда бес-жеті жас аралығындағы балалар оқиды. Орта бөлімде II және III сыныптар бар. Сегіз-он жас аралығындағы оқушылар оқиды. Жоғарғы бөлімде IV сынып, V сынып және VI сынып бар, олар он бір-он үш жас аралығындағы оқушыларға арналған. Осы соңғы деңгейде оқушылар бастауыш мектепті бітіру емтиханына (PSE) дайындала бастайды.
There is only one school located within the village limits: Xaibe Roman Catholic School (Xaibe R. C. School). The school has three main divisions: Infant Division, Middle Division, and Upper Division. Infant Division is divided into Infant I, Infant II, and Standard I, where kids from five to seven years old attend. Middle Division comprises Standard II and Standard III. Students from eight to ten years old attend. Upper Division comprises Standard IV, Standard V, and Standard VI, which are for students from eleven to thirteen years of age. At this last level students start to prepare for their Primary School Examination (PSE) for primary school graduation.
Саясат
Жалпы ауыл 6 жылдан астам уақыт бойы Лучано Нох басқаратын UDP ауылдық кеңесіне бірнеше рет дауыс берді және қоғамдық істер, дерлік барлық тұрғындардың пікірінше, қазіргі кеңес тұсында жақсы жүзеге асырылды. Дегенмен, Белиз елінің басқа жерлеріндегідей, қаржы жағдайы нашарлап, жұмыс орындары азайып барады, және Xaibe ауылының тұрғындары да "қиындықтарды сезінуде". Дүкен иелері сатушылар арасындағы бәсекелестік күшейгеніне шағымданады, жағдай тауарларға деген жалпы сұраныстың төмендеуімен ушығады, соның салдарынан ауыл тұрғындары өздері мен отбасыларын қамтамасыз ету үшін тек қана Мексикадан контрабанда арқылы әкелінген тауарларға тәуелді болуға мәжбүр, ал инфляция еліміздің ауылдық аймақтарына әсер ете беруде.
The village as a whole has repeatedly voted the UDP village council, headed by Luciano Noh, for over 6 years and community affairs have – according to nearly all residents – worked well under the current council. However, as is the case throughout Belize, finances are getting tighter and employment opportunities scarcer, and villagers from Xaibe are not immune to ‘feeling the pinch’. Shop keepers complain of heightened competition between vendors, a situation made worse by the overall decreasing demand for goods as more villagers are forced to rely on contraband Mexican goods solely to be able to provide for themselves and their families as inflation continues to afflict rural communities throughout our country.
Экономика
Ауыл тұрғындарының көпшілігі қант қамысы өндірісінің гүлденген кезінде байлыққа ие болды. Ауыл тұрғындары бүгінгі таңда сатып алу мүмкін емес үйлер мен жерлерді қамтамасыз еткен бұрынғы экономикаға ризашылық білдіреді. Дегенмен, Xaibe-дің қазіргі жұмыс күші қажеттілікке байланысты өзгеріп, жаңа салаларға және кем дегенде минималды жалақы беретін жұмыс орындарына бейімделуде, мысалы, жақын жердегі Fruta Bomba папайя шаруашылығында, сондай-ақ еркін экономикалық аймақтағы сауда және қызмет көрсету саласында, шекарадағы казиноларда. Жергілікті жерде жұмыс таба алмаған көптеген адамдар, елдің басқа жерлеріндегі және Кайе аралдарындағы перспективалы туризм саласына қосылу үшін ауылды тастап кетті. Бірақ, қазіргі экономикалық дағдарыс олардың көпшілігінің жұмыссыз немесе толық емес жұмыспен қамтылуына себеп болуда.
The majority of villagers made their wealth during the climax of the sugar cane industry, and villagers are grateful to the past economy for having provided houses and land which, in today's tight times, would be impossible to acquire. However, the labour force of Xaibe today has forcibly become more fluid, adjusting to new industries and job vacancies that will at least provide a bare minimum salary, such as at the nearby Fruta Bomba papaya farm, and in the retail and service industry in the Free Zone and border Casinos. For those who have not been able to secure employment locally, many have left the village to join more promising tourist industries in the Cayes and elsewhere in the country, although the current economic crisis is warranting many of these to suffer un (or under ) employment too.
Климат
Ксайбедегі климат субтропиктік, Флориданың орталық немесе оңтүстігіндегі климатқа ұқсас. Қыста температура түнде 58-60 градусқа дейін төмендесе де, ешқашан аяз болмайды. Көктем және жаз айларында күндіз термометр 32-33 градусқа жетеді, ал түнде 21 градусқа дейін төмендейді.
The climate in Xaibe is subtropical, similar to that in central or south Florida. In winter, temperatures may drop to the high 50s F at night, but there's never a frost. In spring and summer, the thermometer may hit the low 90s at midday and drop only to the 70s at night.