Николас Мальбранш: Француз философ және дін қызметкері

Кіріспе

Француз діни қызметкері және рационалистік философ (1638–1715)

Николас Малебранш (/m//æ//l/'/b//r//ɒ//n//ʃ/ malBRONSH, nikɔla malbʁɑ̃ʃ; 6 тамыз 1638 – 13 қазан 1715) – француз ораториандық католик діни қызметкері және рационалистік философ. Ол өзінің еңбектерінде әлемнің барлық салаларында Құдайдың белсенді рөлін көрсету мақсатымен Сент-Августин мен Декарттың ойларын біріктіруге тырысты. Малебранш Құдайды көру, жағдайлық себептеме (occasionalism) және онтологизм ілімдерімен ең танымал.

Алғашқы жылдар

Малебранш 1638 жылы Парижде Франция королі Людовик XIII-нің хатшысы Николя Малебранш пен Жаңа Франция губернаторы Жан де Лаусонның қарындасы Кэтрин де Лаузонның ең кіші баласы болып дүниеге келді. Денесінің омыртқасы дұрыс қалыптаспағандықтан, Малебранш бастауыш білімін жеке репетитордан алды. Ол он алты жасында үйден шығып, Колледж де ла Маршеде философияны оқыды, содан кейін Париж университетінің екі колледжі – Колледж де Сорбоннада теологияны оқыды. Схоластиканы қабылдамай, 1660 жылы Сорбоннадан шығып, Ораторияға қосылды. Сол жерде ол шіркеу тарихы, тіл білімі, Киелі кітап және әулие Августинның еңбектерін зерттеуге берілді. Малебранш 1664 жылы дін қызметкеріне бекітілді. 1664 жылы Малебранш алғаш рет Декарттың "Адам туралы трактатын" оқыды. Малебранштің өмірбаяуын жазған Ив Андре әкесінің айтуынша, Декарттың кітабы Малебраншқа әсер еткен, себебі ол табиғи әлемді аристотельдік схоластикадан тыс көруге мүмкіндік берді. Малебранш келесі он жылды картезиандықты зерттеумен өткізді.

Философиялық мансабы

1674–75 жылдары Малебранш өзінің алғашқы және ең ауқымды философиялық еңбегінің екі томдығын жариялады. «Ақиқатты іздеу» деп аталатын бұл еңбек, адам санасының табиғаты мен ғылымдағы қателіктерден сақтану үшін оны қалай пайдалану керек екені туралы мәселелерді қарастырды және Малебранштің философиялық беделі мен идеяларының негізін қалады. Онда адамдардың қателіктерінің себептері және олардан қалай аулақ болуға болатыны талданды. Ең маңыздысы, үшінші кітабында, таза түсінік туралы баяндалғанда, ол біз заттарды қабылдайтын идеялар Құдайда бар деген пікірді қорғады. Малебранштің алғашқы сыншысы – Симон Фуше аббат, ол екінші том жарық көрмес бұрын-ақ «Іздеу» еңбегіне шабуыл жасады. Малебранш екінші томға қосылған қысқаша алғы сөзбен жауап берді, содан кейін 1678 жылғы үшінші басылымда кітаптың көлемін (әдетте) он жеті «Түсіндірмелер» тізбегімен 50 пайызға арттырды. Бұл түсіндірмелер қосымша сынға жауап берумен қатар, бастапқы аргументтерді кеңейтіп, жаңа бағыттарда дамытты. Мысалы, онінші түсіндірмеде Малебранш өзінің «түсінікті кеңею» теориясын ұсынды, ол барлық денелердің идеяларын біріктіретін кеңеюдің жалғыз, түпкілік идеясы болып табылады. Басқаларында Малебранш себеп-салдарлық байланыс туралы өзінің кездейсоқ теориясына бұрынғыдан гөрі көбірек назар аударды, әсіресе Құдай көбінесе «жалпы жігерлер» арқылы, ал сирек жағдайларда, мысалы, кереметтерде «ерекше жігерлер» арқылы әрекет ететінін айтты. 1680 жылы «Табиғат және рақым туралы» трактатын жариялағанда Малебранш осы соңғы тұжырымды кеңінен түсіндірді. Онда ол Құдайдың Өзінің іс-әрекетін реттейтін заңдарының жалпылығы тек табиғи әлемдегі қызметіне ғана емес, сонымен қатар адамдарға рақым сыйлауға да қатысты екенін нақтылады. Бұл еңбекке картезиан философ Антуан Арно шабуыл жасады, және Арноның бастапқы алаңдаушылықтары теологиялық мәселелерге қатысты болғанымен, одан кейін туған қатыгез дау олардың тиісті жүйелерінің көптеген басқа салаларына тез тарады. Келесі бірнеше жылда екеуі бір-біріне қарсы Малебранштің төрт томдық және Арноның үш томдық еңбектерін толтырарлық көптеген polemika жазды. Арноның жақтастары 1690 жылы Рим-католик шіркеуін «Табиғат және рақым» кітабын тыйым салынған кітаптар тізіміне енгізуге көндірді, ал он тоғыз жылдан кейін «Іздеу» кітабы да сол тізімге қосылды. (Айнысымен, тізімде Янсенист Арноның өзі жазған бірнеше еңбектер де бар еді.) Малебраншпен маңызды пікірталасқа түскен басқа сыншылардың ішінде тағы бір картезиан әріптесі Пьер Сильвен Регис, сондай-ақ Дортус де Майран болды. Де Майран Барух Спинозаның көзқарастарына жақын болды және ол Малебранштің еңбектерін оқығанда осындай көзқарастарды тапқанын сезінді: Малебранш мұндай байланысқа қарсы тұрды.

In 1674–75, Malebranche published the two volumes of his first and most extensive philosophical work. Entitled Concerning the Search after Truth. In which is treated the nature of the human mind and the use that must be made of it to avoid error in the sciences , the book laid the foundation for Malebranche's philosophical reputation and ideas. It dealt with the causes of human error and on how to avoid such mistakes. Most importantly, in the third book, which discussed pure understanding, he defended a claim that the ideas through which we perceive objects exist in God. Malebranche's first critic was the Abbé Simon Foucher, who attacked the Search even before its second volume had been published. Malebranche replied in a short preface added to that second volume, and then, in the 1678 third edition, he added 50% to the already considerable size of the book with a sequence of (eventually) seventeen Elucidations. These responded to further criticisms, but they also expanded on the original arguments, and developed them in new ways. In the Tenth Elucidation, for instance, Malebranche introduced his theory of "intelligible extension", a single, archetypal idea of extension into which the ideas of all particular kinds of bodies could be jointly resolved. In others, Malebranche placed a greater emphasis than he had previously done on his occasionalist account of causation, and particularly on his contention that God acted for the most part through "general volitions" and only rarely, as in the case of miracles, through "particular volitions". Malebranche expanded on this last point in 1680 when he published Treatise on Nature and Grace. Here, he made it explicit that the generality of the laws whereby God regulated His behaviour extended not only to His activity in the natural world but also applied to His gift of grace to human beings. The book was attacked by fellow Cartesian philosopher Antoine Arnauld, and, although Arnauld's initial concerns were theological ones, the bitter dispute which ensued very quickly branched out into most other areas of their respective systems. Over the next few years, the two men wrote enough polemics against one another to fill four volumes of Malebranche's collected works and three of Arnauld's. Arnauld's supporters managed to persuade the Roman Catholic Church to place Nature and Grace on its Index of Prohibited Books in 1690, and it was followed there by the Search nineteen years later. (Ironically, the Index already contained several works by the Jansenist Arnauld himself.) Other critics with whom Malebranche entered into significant discussion include another fellow Cartesian, Pierre Sylvain Regis, as well as Dortous de Mairan. De Mairan was sympathetic to the views of Baruch Spinoza, and felt that he had found similar views in his reading of Malebranche: Malebranche assiduously resisted such an association.

Уақыт шкаласы

1638 жылы Парижде Николас Малебранш пен Кэтрин де Лаузонның ұлы болып дүниеге келді. 1654 жылы Колледж де ла Маршеге, кейіннен Сорбоннаға философия мен теологияны оқуға түсті. 1660 жылы француз ораториясының мүшесі ретінде қабылданды. 1664 жылы Декарттың "Адам туралы трактатын" оқып, келесі он жыл бойы философияны зерттеді. 1674–75 жылдары "Ақиқатты іздеу" атты еңбегін жариялады. 1678 жылы "Ақиқатты іздеудің" жаңа басылымына түсіндірмелер қосты. 1680 жылы "Табиғат және рақым туралы трактат" жариялады. 1683 жылы "Христиандық және метафизикалық медитациялар" атты еңбегін жариялады. Арно "Нағыз және жалған идеялар туралы" еңбегін жариялайды, бұл олардың арадағы даудың бастауы болды. 1684 жылы "Этика туралы трактат" жариялады. 1688 жылы "Метафизика және дін туралы диалогтар" (Dialogues on Metaphysics and Religion) жариялады. 1690 жылы "Табиғат және рақым туралы трактат" тыйым салынған кітаптар тізіміне енгізілді. 1694 жылы Арно қайтыс болды. 1708 жылы "Христиан философы мен қытай философы арасындағы диалог" жарияланды. 1709 жылы "Ақиқатты іздеу" де осы тізімге енгізілді. 1713–14 жылдары Жан Жак д'Ортус де Майранмен спинозизм тақырыбында хат алмасты. 1715 жылы Малебранш қайтыс болды.

Құдайдың көруі

Адамның барлық іс-әрекеті (басқа бір жаратылыстың іс-әрекетімен бірге) Құдайға толық тәуелді болғандай, адам баласының барлық танымы да солай. Малебранш адамның білімі, денелердің қозғалысы құдайлық ерік-жігерге байланысты болғанындай, құдайлық түсінікке тәуелді екенін айтты. Рене Декарт сияқты, Малебранш адамдар білімге идеялар арқылы жетеді деп санайды. Декарт идеялар – ақыл-ойдың бір бөлігі деп сенсе, Малебранш барлық идеялар тек Құдайда ғана бар екенін мәлімдеді. Сондықтан бұл идеялар жаратылмаған және шектеулі санадан тәуелсіз. Оларға ақыл-ой арқылы қол жеткізсек, объективті шындықты ұғынамыз. Малебранш «ақиқатты» идеялар арасындағы қатынас деп анықтады: осы идеялар Құдайда болғандықтан, мәңгілік және өзгермейтін, демек, атауға лайық жалғыз ақиқаттар мәңгілік және өзгермейтін болады. Малебранш осы идеялар арасындағы қатынастарды екі топқа бөлді: шама қатынастары және сапа немесе кемелділік қатынастары. Біріншісі геометрия сияқты «ақылға қонымды» ақиқаттарды құрайды, ал екіншісі этиканың «практикалық» ақиқаттарын құрайды. Сондықтан Малебранш үшін этикалық принциптер негізінен құдайлық, қолданылуы бойынша әмбебап, ал геометриялық принциптер сияқты интеллектуалды зерделеу арқылы ашылуы керек. Интеллектуалдық білім туралы осы тұжырымға қатысты Малебранш шамамен Әулие Августиннен ерген. Оның ең маңызды жаңалығы – осы құдайлық идеялардың адам санасының сезімдік қабылдауда тікелей объектілері ретінде қалай танылуын түсіндіру болды. Мұндағы мәселе – құдайлық идеялар жалпыға ортақ, ал барлық қабылдау ерекшеліктерге байланысты болып көрінеді. Малебранш бұл мәселені шешу үшін ақыл-ойының осы идеяларды таза және тікелей қабылдағанын, ал сезімдік қабылдауын «сезімдер» өзгертетінін айтты. Бұл сезімдер, идеялардан айырмашылығы, жеке жаратылған санаға тән және олардың түрлері ретінде өмір сүреді. Идея денелердің геометриялық немесе механикалық қасиеттерін (өлшемі, пішіні, қозғалысы) ғана көрсетеді, ал сезім түстерден немесе басқа да сезімтал қасиеттерден тұрады. Соңғысы ақыл-ойының біріншісін қабылдауын шектейді, осылайша ол белгілі бір тұлғаны сол ақыл-ойына көрсетеді. Басқа санаға, басқа сезімге ие болғанда, бірдей идея бірдей жалпы түрдегі басқа тұлғаны көрсете алады. «Метафизика және дін туралы диалогтарда» (1-диалог) Малебранш сонымен қатар, идеяның ақылға «жеңіл ғана тиетіні» туралы ой елегін (физиологиялық элементке қарама-қарсы ақыл-ой) түсіндіре алатынын қосты. Малебранш Декарттың ықпалына қатты ұшыраған, бірақ оның философиясын сынсыз қабылдамады. Ол Құдайда барлық нәрсені көреміз деген көзқарасымен және ақыл мен дене арасындағы өзара әрекеттесу мәселесін шешу үшін психофизикалық параллелизм мен «окационализмді» қабылдағанымен ерекше танымал. Алайда, оның Құдайға эпистемологиялық және түсіндірмелік басымдық беруі қиындықтарға әкеледі. 1) Егер біз Құдайдағы барлық нәрсені Ол біздің санамызға ой салып отыр деген мағынада көрсек, онда сыртқы әлем туралы тікелей білімге ие бола алмаймыз. Біз нақты және айқын идеяларға тән нәрселер туралы үкімдердің шынайылығын анықтау үшін критерий ретінде жүгіне аламыз, бірақ біздің идеяларымыз үшін ең соңында Құдай жауапты. 2) Егер барлық нәрсе Құдайдың тікелей бақылауында болса, оның еркіне бағынышты болса, онда адамзаттың еркіндігі туралы не деуге болады? Малебранштің таңдау еркіндігі бар деген пікірі тек шектеулі игіліктермен байланысты емес, бұл Құдайға қарсы тұру мүмкіндігін жоққа шығарып, жалпыға ортақ игілік ретінде қозғалу мүмкіндігін жоққа шығарады. (Бұл Малебранштің көзқарасын бұрмалау болуы мүмкін; «Ақиқатты іздеу» кітабының бірінші тарауын қараңыз, онда ол жалпы жақсылықты қаламауымыз мүмкін, бірақ біз бұл сүйіспеншілікті жеке адамдарға қолдануға еркінміз және мұны күнәға әкелетін тәртіпсіз түрде жасай аламыз. Бұл жайында оның жазғандары Августиннен еш айырмашылығы жоқ.) 3) Құдайды оның ой-санасындағы мәңгілік ақиқаттардың түпнұсқасымен бірдейлендіруге болмайтынына байланысты, Малебранш пантеист емес. Бірақ ортағасырлық философиядағыдай, бұл Құдайдың еркіндігін Оның өзгермейтіндігімен үйлестіру мәселесін тудырады.

Just as all human action (along with the action of any other creature) is entirely dependent on God, so too is all human cognition. Malebranche argued that human knowledge is dependent on divine understanding in a way analogous to that in which the motion of bodies is dependent on divine will. Like René Descartes, Malebranche held that humans attain knowledge through ideas – immaterial representations present to the mind. But whereas Descartes believed ideas are mental entities, Malebranche argued that all ideas exist only in God. These ideas, therefore, are uncreated and independent of finite minds. When we access them intellectually, we apprehend objective truth. Malebranche defined "truth" as a relation between ideas: since these ideas are in God, they are eternal and immutable, and consequently the only truths worthy of the name will themselves be eternal and immutable. Malebranche divided these relations between ideas into two categories: relations of magnitude and relations of quality or perfection. The former constitute "speculative" truths, such as those of geometry, while the latter constitute the "practical" truths of ethics. Ethical principles, for Malebranche, are therefore divine in their foundation, universal in their application, and to be discovered by intellectual contemplation, just as geometrical principles are. With regard to this account of intellectual knowledge, Malebranche was more or less following Saint Augustine. His great innovation was to explain how these same divine ideas could also serve as the immediate objects of human minds in sensual perception. The problem there is that the divine ideas are universal, whereas all perception seems to be of particulars. Malebranche's solution was to suggest that, whereas the mind's intellectual conception of these ideas is pure and direct, its sensual perception of them will be modified by "sensations". These sensations, unlike the ideas, are indeed proper to individual created minds, and subsist as modes thereof. The idea will represent only the geometrical or mechanical properties of bodies (size, shape, motion), while the sensation will consist in colour or some other sensible quality. The latter will limit the mind's apprehension of the former in such a manner as to make it represent a particular individual to that mind. To a different mind, one with a different sensation, the same idea could represent a different individual of the same general kind. In the Dialogues On Metaphysics And Religion (dialogue 1), Malebranche added that the same basic structure can also account for (the mental as opposed to the physiological element in) imagination, in this case where the idea only "lightly touches" the mind. Malebranche was strongly influenced by Descartes but did not accept his philosophy uncritically. He is noted particularly for his view that we see all things in God and for his adoption of psycho physical parallelism and 'occasionalism' to deal with the problem of interaction between mind and body. However, his attribution of epistemological and explanatory primacy to God leads to difficulties. (1) If we see all things in God in the sense that He puts the ideas into our minds we can have no direct knowledge of the external world. We can appeal to clear and distinct ideas as a criterion for the veridicality of judgements about physical things, but it is God who is ultimately responsible for our ideas. (2) If all things are under the direct control of God, subject to His will, what of human freedom? Malebranche's view that we have freedom to choose but only in relation to finite goods is not convincing, denying as it does the possibility of resistance of movement towards God as the universal good. (This may be a misrepresentation of Malebranche's view; see the first chapter of The Search for Truth, where he specifies that while we cannot but desire the good in general, we are free to apply that love to particulars, and can do so in a disordered fashion that leads to sin. His account is no different from St. Augustine's in this regard.) (3) In so far as God is not to be identified with the archetypal eternal truths in his mind, Malebranche is not a pantheist. But, as in mediaeval philosophy, this gives rise to the problem of reconciling God's freedom with His supposed immutability.

Теодиция

Малебранштің теодициясы – зұлымдық мәселесіне берген шешімі. Ол Құдайдың барлық кемшіліктерден ада, одан да жақсы әлемді жаратуға қабілетті екенін мойындаса да, мұндай әлем Құдайдың жолын күрделендіре түсер еді. Сондықтан, Құдай қарапайым заңдардан туындайтын табиғи зұлымдықтарды осы нақты салдарларды қалау арқылы емес, қайта өзінің даналығын ең жақсы көрсететін әлемді қалау арқылы жасайды. Бұл әлем жұмыстың ішкі кемелдігі мен оның заңдарының қарапайымдылығы және жалпылығы арасындағы ең мүмкін тепе-теңдікті қамтамасыз етеді.

Малебранш дуализмі

Малебранш ақыл-ой білімін сипаттауда Августинмен бірге болса, ақыл-дене мәселелеріне келгенде Декарттың ізбасары ретінде бастады. Бірақ Декарттың, ақыл-ойының анық және айқын идеясын қалыптастыру мүмкін деп есептегенімен қарама-қарсы, Малебранш «Метафизика туралы диалогтарда», Теодор мен Аристос арасындағы диалогта, ақыл-ойының күштері туралы толық түсінігіміз жоқ екенін, демек ақыл-ойының мәнісі туралы да анық түсінігіміз жоқ екенін айтады. Өзіме бұрғанда, мен өзімнің ешқандай қабілетімді немесе мүмкіндіктерімді тани алмаймын. Өзім туралы ішкі сезімім маған менің бар екенімді, ойлайтынымды, ерік білдіретінімді, сезімдік қабылданым бар екенін, азап шегетінімді және т.б. хабарлайды, бірақ менің не екенімді – ойымның, сезімдерімнің, құштарлықтарымның немесе ауыртпалығымның мәнісін, не осылардың арасындағы байланысты білдірмейді. Мен өз жаным туралы ештеңе білмеймін. Осыдан Теодор «Мен өзім үшін жарық емеспін» деп мәлімдейді; өз ақыл-ойымыздың мәнісі өте күңгірт. Сонымен қатар, психофизикалық өзара әрекеттесуге қатысты, Малебранш дене ақылға, ал ақыл денеге әсер ете алмайды деп санайды. Әлемдегі өзгерістердің жалғыз белсенді күші (демек, жалғыз тиімді себебі) – Құдай. Мен қолымды көтеруді қаласам, менің еркім қолымның қозғалысының «себебі» немесе «оқиға себебі» болады; менің еркімнің де, қолымның қозғалысының да тиімді себебі – Құдай. Малебранштің Аристотель туралы заманауи түсіндірмелерде кездесетін және алғаш рет кейбір араб философтарында пайда болған осы ілімі «оқиғалық» деп аталады.

Мұра

Джон Норристен басқа, мүмкін (дегенмен, ол Малебранштің өзінен гөрі, негізінен Сент-Августин сияқты Малебранштің бастау көздерінен көп нәрсе алған), Малебранштің барлық мәселелерде адал ізбасары деп санауға болатын философтар аз. Дегенмен, ол өз өмірінде және одан кейін біраз уақыт бойы кеңінен құрметке ие болды, ал оның кейбір идеяларының ықпалын бірнеше маңызды тұлғалардың еңбектерінде байқауға болады. Пьер Бейль Малебраншты «осы дәуірдегі ең ұлы философтардың бірі» деп санады (бірақ, көбінесе айтылғандай, ең ұлысы емес). Бейль «Элеялық Зенон» мақаласының H-ескертпесінде Малебранштің материалдық субстанция туралы көзқарасын ерекше мақұлдап талқылады. Оказионализм және Құдайда көру материальдық субстанцияның нақты болуын артық етеді. Оны тікелей сезіну мүмкін емес, сонымен қатар ол бізге де, ешбір нәрсеге де әсер ете алмайды. Декарт та материяны тікелей сезінуге болмайтынын айтқан, бірақ ол Құдайдың растығы оның нақты бар екендігінің дәлелін беруге мүмкіндік береді деп мәлімдеген. Алайда, Малебранш Декарттың дәлелін әлсіретіп, философиялық тұрғыдан оның болуы тек ықтимал екенін көрсетті. Бейль осы жолды одан әрі жалғастырып, Джордж Берклидің материализмсіздігіне негіз салды. Беркли, Бейльдің де, тікелей Малебранштің де ықпалында болып, материалдық субстанцияның бар екендігін толығымен жоққа шығаруға соңғы қадам жасады. (Артур Коллиер, Малебранш пен Норрис екеуінен де тікелей әсер көрген, Берклимен шамамен бір уақытта, бірақ, көрінетіндей, одан тәуелсіз түрде соққан.) Беркли Құдайда көру теориясын жоққа шығарды. «Мен сезінетін нәрселер – менің өз идеяларым», – деп ол: «Бұл анық» деді. Бірақ ол Малебранштің оказионализміне ықпал етті, тіпті ол жаратылған сананың әрекетін оның шегінен шығарған болса да. Сонымен қатар, Беркли Декартқа қарсы Малебраншпен келісіп, сананың өзін анық түсіне алмайтынымызды айтты. Джон Локк та осыны дәлелдеген, бірақ ол бұл тұрғыда сана мен дене арасында ешқандай айырмашылық жасамады, ал Беркли мен Малебранш екеуі де (әрқайсысы өз жолымен) біз денелер туралы идеяларға ие бола аламыз, бірақ сана туралы емес деп мәлімдеді. Готфрид Вильгельм Лейбниц (1675 жыл шамасында Парижде Малебраншпен кездесіп, одан кейін онымен хат алысқан) Құдайда көруді де қабылдамады, ал оның алдын ала белгіленген үйлесім теориясы оказионализмге де, тиімді себептік өзара әрекеттесудің дәстүрлі теориясына да жаңа балама ретінде жасалған. Алайда, өзінің теодициясында, тіпті ол Малебранштің теодициясынан біршама күрделі болса да, ол, кем дегенде, Малебранштің Құдайдың қарапайымдылығына әлемнің кемелділігі сияқты қарау қажеттігі туралы негізгі пікірімен келісті. Дэвид Юм Малебранштің теріс аргументтерін қолдап, ерекше материалдық нысандар арасында нақты себеп-салдар байланысының болуы мүмкін емес екенін көрсетті. Алайда, мұндай себептік байланыстардың оң орнын табуға келгенде, ол Құдайға емес, адам ақылының жұмысына бұрылды. Малебранштің оказионализмінің осы екінші жартысына қатысты Юм былай деп жазды: Біз теориямыздың соңғы қадамдарына жетпей-ақ, ертегілер еліне кірдік. Біздің сызығымыз мұндай зор тұңғиықты түсінуге тым қысқа. Юмның эмпирикалық эпистемологиясы оны Малебранштің Құдаймен интеллектуалдық одақ арқылы метафизикалық ақиқаттарды ашуға сенуінен айырды. Сол сияқты, Локк Малебранштің метафизикалық болжамдары дұрыс негізге ие емес деп санайды, және тапқыр болса да, ақыр соңында түсініксіз болды. Сол сияқты, Артур Шопенгауэр Құдайда көру теориясын «біреуге белгісіз нәрсені одан да белгісіз нәрсемен түсіндіру» деп қарастырды. Локк өзінің «Пьер Малебранштің барлық нәрсені Құдайда көру туралы пікірін зерттеу» еңбегін жариялаудан бас тартты, «өйткені ол оны тарамайтын, бірақ өздігінен өлетін немесе кем дегенде үлкен зиян келтірмейтін пікір деп қарады». Локк болжағандай, Малебранштің Франциядан тыс беделі (ол әрқашан жоғары құрметке ие болған) 18-ші ғасырда төмендей бастады және одан кейін де төмен болды. Алайда, соңғы үш-төрт онжылдықта Малебранштің еңбегіне жаңа қызығушылық туды, және оның бірнеше шығармалары алғаш рет ағылшын тіліне аударылды, өйткені ғалымдар оның идеяларын қайта бағалап отыр. Көптеген адамдар оның философиялық жүйесінің бірегейлігі мен бірлігі оны Декарт, Спиноза және Лейбниц сияқты тұлғалармен қатар тұруға лайық етеді деп айта бастады.

Aside, perhaps, from John Norris (who, in any case, drew at least as much from Malebranche's own sources, primarily Saint Augustine, as he did from Malebranche himself), there are few if any philosophers who can be considered faithful followers of Malebranche in all matters. He was, however, held in widespread high regard within his own lifetime and for some time afterwards, and the influence of certain of his ideas can be discerned in the works of several important figures. Pierre Bayle regarded Malebranche as "one of the greatest philosophers of this age" (though, admittedly, not as the greatest, as is often reported). In note H to his "Zeno of Elea" article, Bayle discussed Malebranche's views on material substance with particular approval. Occasionalism and the vision in God seem to make the real existence of material substance redundant. Not only is it unable to be directly perceived, but it cannot actually affect us or anything else in any way at all. Descartes had also maintained that matter was not directly perceivable, but he had argued that the veracity of God could support a proof of its certain existence. Malebranche, however, weakened Descartes' argument, concluding that, from a philosophical point of view, its existence could only be shown to be probable. Bayle pushed even further down this same path, thereby laying much of the ground work for the immaterialism of George Berkeley. Berkeley, influenced both by Bayle and directly by Malebranche himself, simply took the final step to a full denial of the existence of material substance. (Arthur Collier, who was also influenced directly by Malebranche, and by Norris, made the same move at around the same time as Berkeley did, but, it would appear, entirely independently of him.) Berkeley, admittedly, did reject the theory of vision in God. "It is evident", he insisted, "that the things I perceive are my own ideas." But he was influenced by Malebranche's occasionalism, even though he excluded the activity of created minds from its domain. In addition, Berkeley agreed with Malebranche, against Descartes, that we could not achieve a clear idea of the mind itself. John Locke had also argued for this, but he had made no distinction between minds and bodies on this point, whereas both Berkeley and Malebranche maintained (each in his own way) that we could have ideas of bodies but not of minds. Gottfried Wilhelm Leibniz (who met Malebranche in Paris in about 1675 and corresponded with him thereafter) also rejected the vision in God, and his theory of pre established harmony was designed as a new alternative to occasionalism as well as to the more traditional theory of efficient causal interaction. However, in his own theodicy, even if it was somewhat more elaborate than Malebranche's, he did at least agree with Malebranche's fundamental contention that the simplicity of God's ways had to be given as much regard as the world's perfection. David Hume supported and drew upon Malebranche's negative arguments to show that no genuine causal connections could be conceived between distinct mundane entities. However, when it came to finding a positive replacement for such causal connections, he turned inwards to the workings of the human mind, instead of turning upwards to God. With regard to this second half of Malebranche's occasionalism, Hume wrote:

We are got into fairy land, long ere we have reached the last steps of our theory. Our line is too short to fathom such immense abysses. Hume's empiricist epistemology led him to distrust Malebranche's confidence in discovering abstruse metaphysical truths through an intellectual union with God. Likewise, Locke felt that Malebranche's metaphysical speculations lacked a proper foundation, and, though ingenious, were ultimately unintelligible. In a somewhat similar manner, Arthur Schopenhauer regarded the theory of vision in God as "explaining something unknown by something even more unknown." Locke withheld his "An Examination of P[ère] Malebranche's Opinion Of Seeing All Things In God" from publication, "because he looked upon it to be an opinion that would not spread but was like to die of itself, or at least to do no great harm." Much as Locke predicted, Malebranche's reputation outside France (where he always enjoyed high esteem) did begin to diminish during the 18th century, and remained low thereafter. However, over the last three or four decades, Malebranche's work has drawn renewed and ever increasing interest. Several of his works have been translated into English for the first time, as scholars have been reassessing his ideas. Many have begun to argue that the originality and unity of his philosophical system merits him a place alongside such figures as Descartes, Spinoza, and Leibniz.