«Вилли Вонканың шоколад фабрикасы» (1971) фильмі – Роальд Даль романы негізінде түсірілген, Жин Уайлдердің басты рөлдегі керемет музыкалық фантазиясы. Алтын билеттің иегері Чарли Бакеттің шығармашылық саяхаты!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мел Стюарттың 1971 жылғы фильмі
1971 film by Mel Stuart
«Вилли Вонка және шоколад фабрикасы» – Мел Стюарттың режиссерлік жұмысымен түсірілген 1971 жылғы американдық музыкалық фантастикалық фильм. Сценарийі Роальд Дальдің 1964 жылғы «Чарли және шоколад фабрикасы» романы негізінде жазылған. Басты рөлде – шоколадшы Вилли Вонканы сомдаған Джин Уайлдер. Фильмде Чарли Букет (Питер Острум) есімді кедей баланың шоколадтың ішінде алтын билетті тауып, әлемнің төрт баласымен бірге Вилли Вонканың шоколад фабрикасына бару мүмкіндігіне ие болу оқиғасы баяндалады. Фильм түсірілімі 1970 жылдың тамыз айынан қараша айына дейін Мюнхенде өтті. Даль фильмнің сценарийін жазған автор ретінде көрсетілді, бірақ Дэвид Селтцер авторлық құқығы көрсетілмей қайта жазу үшін шақырылды. Дальдің қарсылығына қарамастан, оқиғаға өзгерістер енгізілді, ал режиссердің басқа шешімдері Дальді фильмнен бас тартуға мәжбүр етті. Музыкалық номерлерді Лесли Брикусс және Энтони Ньюли жазды, ал Уолтер Шарф оркестрлік партитураны ұйымдастырып, дирижерлік етті. «Вилли Вонка және шоколад фабрикасы» 1971 жылдың 30 маусымында Paramount Pictures компаниясы арқылы Америка Құрама Штаттарында көрсетілді. 3 миллион долларлық бюджетпен фильм сыншылардан жағымды пікірлер алды, бірақ үлкен қаржылық табысқа жете алмады, бастапқы көрсетілім кезінде 4 миллион доллар ғана тапты. Фильм 44-ші «Оскар» сыйлығының «Ең үздік түпнұсқа музыкасы» номинациясына ие болды, ал Уайлдер 29-шы «Алтын глобус» сыйлығының «Комедия немесе мюзиклдегі ең үздік актер» номинациясына ұсынылды. Фильм сонымен қатар «The Candy Man» әнін таныстырды, оны кейін Самми Дэвис-младший орындап, танымал хитке айналдырды. «Вилли Вонка және шоколад фабрикасы» көптеген теледидар эфирлері мен үй бейнежазбаларының сатылымы арқылы кең танымал болды. 2014 жылы фильм Конгресс кітапханасы тарапынан «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танылып, Америка Құрама Штаттарының Ұлттық кино реестріне енгізілді.
Willy Wonka & the Chocolate Factory is a 1971 American musical fantasy film directed by Mel Stuart from a screenplay by Roald Dahl, based on his 1964 novel Charlie and the Chocolate Factory. It stars Gene Wilder as chocolatier Willy Wonka. The film tells the story of a poor child named Charlie Bucket (Peter Ostrum) who, upon finding a Golden Ticket in a chocolate bar, wins the chance to visit Willy Wonka's chocolate factory along with four other children from around the world. Filming took place in Munich from August to November 1970. Dahl was credited with writing the film's screenplay; however, David Seltzer was brought in to do an uncredited rewrite. Against Dahl's wishes, changes were made to the story, and other decisions made by the director led Dahl to disown the film. The musical numbers were written by Leslie Bricusse and Anthony Newley while Walter Scharf arranged and conducted the orchestral score. Willy Wonka & the Chocolate Factory was released in the United States on June 30, 1971, by Paramount Pictures. With a budget of $3 million, the film received generally positive reviews from critics, but was not a big financial success, only earning $4 million by the end of its original run. It received a nomination for Best Original Score at the 44th Academy Awards and Wilder was nominated for Best Performance in a Motion Picture – Comedy or Musical at the 29th Golden Globe Awards. The film also introduced the song "The Candy Man", which went on to be recorded by Sammy Davis Jr. and become a popular hit. Willy Wonka & the Chocolate Factory has since become highly popular on repeated television airings and home video sales. In 2014, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress, as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
Чарли Бакет – жақындаған газет сатушы, ол көбінесе кондитерлік дүкенге қарайды, бірақ тәтті сатып алуға шамасы жетпейді. Бір күні кешке үйге қайтып бара жатып, ол Вилли Вонканың шоколад фабрикасынан өтеді, онда бір шебер оған ешкім ғимаратқа кірмейтінін немесе шықпайтынын айтады. Чарлидің төсекте жатқан атасы Джо Вонканың фабриканы жапқанын айтады, себебі бәсекелес кондитерлер оның рецептерін ұрлау үшін тыңшыларды жіберді. Өндіріс үш жылдан кейін қайта басталды, бірақ қақпалар жабық күйде қалды, ал одан әрі саботажға жол бермеу үшін бастапқы жұмысшылар қайта жұмысқа алынбады, олардың орнын кім біледі. Вонка шоколадты Вонка таяқшаларында бес алтын билет жасырғанын хабарлайды. Билет тапқандар фабрикаға экскурсияға қатысып, өмір бойы шоколад алады. Алғашқы төрт билетті тамашалауға құмар неміс баласы Аугуст Глуп, бай ағылшын әкесінің бақытсыз қызы Верука Солт, және екі америкалық – үнемі шайнауға құмар Вайолет Борегард және теледидарға тәуелді Майк Тиви табады. Жеңімпаздар теледидардан хабарланғанда, бір күдікті адам пайда болып, оларға бірдеңе деп сыбырлайды. Чарли өзінің туған күні мен атасы Джодан алған сыйлықты пайдаланып, екі Вонка таяқшасын ашады, билет табуға үміттенеді, бірақ екеуінен де таба алмайды. Жаңалықтар хабарлайды, бесінші билет Парагвайдағы миллионердің қолына тигенін, Чарлидің үмітін қиратқан. Келесі күні Чарли мектептен үйге қайтып бара жатып, арықтан ақша тауып, оны өзі мен атасы Джоға Вонка таяқшасы сатып алуға жұмсайды. Үйге қайтып бара жатып, Чарли миллионердің бесінші билетті жалғандағанын естіп алады. Чарли қалған Вонка таяқшасын ашып, соңғы билетті табады. Жолда ол басқа жеңімпаздармен сөйлескен күдікті тұлғаға кездеседі. Ол өзін Вонканың бәсекелесінің бірі – Слагворт ретінде таныстырып, Вонканың соңғы туындысының үлгісі үшін ақшалай сыйлық ұсынады: мәңгілік тоқтамайтын қант. Алтын билетпен үйге келген Чарли атасы Джоны өзінің серігі ретінде таңдайды. Қуаныштан, атасы 20 жылдан бері алғаш рет кереуеттен секіріп тұрады. Келесі күні Вонка билет жеңімпаздарын фабриканың алдында қарсы алып, оларды ішке кіргізеді. Әрқайсысы шоколад бөлмесінен басталатын турдың алдында тәртіп ережелеріне қол қояды, бұл шоколадтан жасалған өсімдіктер мен гүлдері бар, шоколад өзені ағатын керемет жабық саябақ. Келушілер Вонканың жұмысшыларымен танысады: Омпа-Лумпалар деп аталатын кішкентай халық. Тур барысында әр баланың мінез-құлқының кемшіліктері оларды тәлкекке салуға әкеледі, нәтижесінде олардың ерекше жойылуына соқтырады. Аугуст шоколад өзеніне құлағаннан кейін құбырға сорылады; Вайолет алып көкжиекке айналады; Верука қоқыс шұңқырына құлайды; ал Майк шоколад таяқшасының мөлшеріне дейін кішірейеді. Омпа-Лумпалар әр жойылғаннан кейін моральдық ән айтады. Осы уақытта Чарли мен атасы Джо Физзи Лифтинг Ішімдіктер бөлмесіне кіріп, Вонканың бұйрығына қарсы ішімдіктерді татып көреді. Ішімдік оларды жоғары көтеріп, төбедегі желдеткішпен қауіпті жағдайға түсіреді, бірақ ішек қысымынан құтылып, жерге түседі. Турдың соңында Вонка Чарли мен атасы Джоға басқа балалар жақсы болады деп сендіреді, содан кейін уәде етілген өмір бойы шоколадты сыйламастан кеңсесіне асығып кетеді. Олар онымен бірге осы туралы сұрағанда, Вонка оларға Fizzy Lifting Drinks-ті ұрлағандықтан келісімшартты бұзғанын ашуланып хабарлайды, содан кейін сыйлықтарын жоғалтып алады, содан кейін ашуланып, олардың кетуін талап етеді. Таң қалған және ашуланған Джо атасы Слагвортқа Мәңгілік Тоқтамайтын қантты жаза ретінде беруге уәде береді, бірақ Чарли оны Вонкаға қайтаруға шешім қабылдайды. Чарлидің кек алмағанын көріп, Вонка қуана Чарлиді жеңімпаз деп жариялайды, оның жүлдесін қайтарады және Слагворттың оның қызметкері, мистер Уилкинсон екенін айтады. Gobstopper сатып алу ұсынысы балалардың моральдық сынағы болды, тек Чарли ғана өтті. Үш адам Wonkavator-ге кіреді, бұл фабрикадан ұшып шығатын көп бағытты шыны лифт. Ұшу кезінде Вонка Чарлиге өзінің зауытын мұра етуге лайықты адамды табу үшін байқау ұйымдастырғанын айтады, сондықтан ол оны Чарлиге және оның отбасына зейнеткерлікке шыққаннан кейін береді.
Charlie Bucket is a poor paperboy who often looks inside a candy shop but cannot afford to buy sweets. Going home one evening, he passes confectioner Willy Wonka's chocolate factory, where a tinker tells him that no one ever enters or leaves the building. Charlie's bedridden Grandpa Joe reveals that Wonka had shut down the factory because rival confectioners sent spies to steal his recipes. Production resumed three years later, but the gates remained locked, and to prevent more sabotage, the original workers were not rehired, leaving their replacements a mystery. Wonka announces that he has hidden five Golden Tickets in chocolate Wonka Bars. Finders of the tickets will receive a factory tour and a lifetime supply of chocolate. The first four tickets are found by Augustus Gloop, a gluttonous German boy; Veruca Salt, the spoiled daughter of a wealthy English father; and two Americans, Violet Beauregarde, who chews gum constantly, and Mike Teevee, who is obsessed with television. As each winner is announced on television, a sinister looking man appears and whispers to them. Charlie also takes advantage of his birthday, and a gift from Grandpa Joe, to open two Wonka bars, hoping to find a ticket, but he doesn't find one in either of them. A news report reveals the fifth ticket was found by a millionaire in Paraguay, causing Charlie to lose hope. The next day, Charlie is on his way home from school when he finds money in a gutter and uses it to buy a Wonka Bar for himself and Grandpa Joe. Walking home, Charlie overhears that the millionaire forged the fifth ticket. Charlie opens his remaining Wonka Bar, discovering the final ticket. On his way, he encounters the sinister figure who spoke to the other winners. Introducing himself as Slugworth, one of Wonka's competitors, he offers a cash reward for a sample of Wonka's latest creation: the Everlasting Gobstopper. Arriving home with the Golden Ticket, Charlie chooses Grandpa Joe as his chaperone. Overjoyed, Grandpa Joe miraculously springs out of bed for the first time in twenty years. The next day, Wonka greets the ticket winners at the front gates of the factory and leads them inside. Each signs a discipline contract before the tour, which begins in the Chocolate Room, a whimsical indoor park with plants and flowers made of candy and a river of chocolate. The visitors meet Wonka's workforce: little people known as Oompa Loompas. During the tour, each child's character flaws cause them to give in to temptation, resulting in their unusual elimination. Augustus gets sucked up a pipe after falling into the chocolate river; Violet swells to become a giant blueberry; Veruca falls down a garbage chute; and Mike is shrunk to the size of a chocolate bar. The Oompa Loompas sing a song of morality after each disposal. In the meantime, Charlie and Grandpa Joe enter the Fizzy Lifting Drinks room and sample the beverages against Wonka's orders. The drink makes them float up and have a near fatal encounter with the ceiling exhaust fan, but burping allows them to escape and descend to the ground. At the end of the tour, Wonka assures Charlie and Grandpa Joe that the other children will be fine before he hastily retreats to his office without awarding them the promised lifetime supply of chocolate. When they follow him in to ask about this, Wonka angrily informs them that they had violated the contract when they stole the Fizzy Lifting Drinks, thereby forfeiting their prize, and then furiously demands that they leave. Stunned and infuriated, Grandpa Joe vows to give Slugworth the Everlasting Gobstopper in retaliation, but Charlie decides to return it to Wonka instead. Seeing that Charlie did not resort to revenge, Wonka joyously declares Charlie the winner, reinstates his prize, and reveals that Slugworth is his employee, Mr. Wilkinson. The offer to buy the Gobstopper was a morality test for the kids, and only Charlie passed. The trio enters the Wonkavator, a multi directional glass elevator that flies out of the factory. During their flight, Wonka tells Charlie that he created the contest to find someone worthy enough to inherit his factory, so he will give it to Charlie and his family upon retiring.
Актерлік құрам
Омпа-Лумпалар Руди Боргсталлер, Джордж Клейдон, Малкольм Диксон, Расти Гофф, Исмед Хасан, Норман Макглен, Анджело Маскат, Пепе Пуппе, Маркус Пауэлл және Альберт Уилкинсонмен сомдалады.
The Oompa Loompas are portrayed by Rudy Borgstaller, George Claydon, Malcolm Dixon, Rusty Goffe, Ismed Hassan, Norman McGlen, Angelo Muscat, Pepe Poupee, Marcus Powell, and Albert Wilkinson.
Даму
Киноға бейімдеу туралы идея режиссер Мел Стюарттың он жасар қызы Мадлен кітапты оқып, әкесіне одан фильм түсіруді сұрағанда туды, продюсерлік "Дейв аға" (продюсер Дэвид Л. Вулпер, Стюарттармен туыс емес) оның міндетін атқаруы тиіс еді. Стюарт кітапты Вулперге көрсетті, ол сол кезде Чикагодағы Breaker Confections еншілес компаниясынан жаңа шоколад таяқшасын таныстыру үшін Квакер Оутс компаниясымен келіссөздер жүргізіп жатқан еді (кейін Вилли Вонка Кондитерлік компаниясы деп аталды және Нестлеге сатылды). Вулпер бұрын кино индустриясында тәжірибесі жоқ компанияны кітапқа құқық сатып алуға және жаңа Quaker Oats "Wonka Bar" таяқшасын жарнамалау мақсатында фильмді қаржыландыруға көндірді.
The idea for adapting the book into a film came about when director Mel Stuart's ten year old daughter, Madeline, read the book and asked her father to make a film out of it, with "Uncle Dave" (producer David L. Wolper, who was not related to the Stuarts) producing. Stuart showed the book to Wolper, who happened to be in the midst of talks with the Quaker Oats Company regarding a vehicle to introduce a new candy bar from its Chicago based Breaker Confections subsidiary (subsequently renamed The Willy Wonka Candy Company and sold to Nestlé). Wolper persuaded the company, which had no previous experience in the film industry, to buy the rights to the book and finance the picture for the purpose of promoting a new Quaker Oats "Wonka Bar".
Жазу
Уолпер мен Роальд Даль Дальдың сценарий жазуға келісімін берді. Уолпер, Даль шығармашылық даулардың нәтижесінде кеткеннен кейін, Дэвид Селтзерді авторлық құқығы көрсетілмейтін қайта жазу үшін шақырды. Уолпер Селтзердің келесі фильмін өндіруге уәде берді, себебі олар Дальдың атын сақтап, өндірістің сенімділігін сақтау қажеттігін түсінді. Оқиғаға енгізілген өзгерістер: Вонка кейіпкері Чарлиге қарағанда басымдыққа ие болды; кітапта Вонканың өнеркәсіптік бәсекелесі болған, екінші дәрежелі рөлдегі Слагворт, фильмде интрига үшін тыңшыға айналдырылды; Баба мен Чарлидің «көпіршікті көтеру сусындарымен» жасаған әзілдік көрініс қосылды; жаңғақты қабықтан ашатын үйректер алтын жұмыртқа салатын қаздарға ауыстырылды; сонымен қатар, финалдық диалог өгертілді. Селтцер Вонканың Артур О’Шонессидің «Одасы», Оскар Уайльдтың «Ер болудың маңыздылығы», Сэмюэл Тейлор Кольридждің «Ежелгі теңізшінің балладасы» және Уильям Шекспирдің «Венеция саудагері» сияқты әдеби туындылардан цитата келтіретін тұрақты тақырыпты жасады. Сценарийді аяқтағаннан кейін шаршаған Селтцер Мэн штатындағы шалғай шатырға демалуға кетті. Бірақ түсірілімнің соңғы сахнасы кезінде Стюарт Дальдің нұсқасындағы Джо бабасының тек «Иппи!» деп айқайлағанына риза болмады. Директор өзінің көмекшісіне аймақтағы жалғыз телефонды тауып, оны ағашқа орнатуды бұйырды. Кездейсоқ жағдайда, Селтцер сол жерден өтіп бара жатып телефонға жауап берді. Стюарт оған аяқтауды ойлап табуға екі минут берді, өндіріс үлкен шығынмен күтіп тұрғандықтан. ескертпе|Өндіріс студияға сағатына 30 000 доллар тұсқан.
Wolper and Roald Dahl agreed that Dahl would also write the screenplay. Wolper called in David Seltzer for an uncredited rewrite after Dahl left over creative differences. Wolper promised to produce Seltzer's next film for his lack of a credit as they needed to maintain credibility by keeping Dahl's name attached to the production. Changes to the story included Wonka's character given more emphasis over Charlie; Slugworth, originally a minor character who was a Wonka industry rival in the book, was reworked into a spy so that the film could have a villain for intrigue; a belching scene was added with Grandpa and Charlie having "fizzy lifting drinks"; the walnut shelling squirrels changed to golden egg laying geese; and the ending dialogue. Seltzer also created a recurring theme that had Wonka quote from various literary sources, such as Arthur O'Shaughnessy's Ode, Oscar Wilde's The Importance of Being Earnest, Samuel Taylor Coleridge's The Rime of the Ancient Mariner and William Shakespeare's The Merchant of Venice. After completing the screenplay, Seltzer was exhausted and went on vacation to a remote cabin in Maine. However, whilst filming the final scene Stuart was unhappy with the ending having Dahl's version of Grandpa Joe just exclaiming "Yippee!" The director had his assistant track down the writer to the only phone in the area which was attached to a tree. By chance, Seltzer was passing and answered the call. Stuart gave him two minutes to think up an ending as the production was waiting at great expense. efn|The production was costing the studio $30,000 an hour.
Ән жазу
Уолпер Стюартпен бірге фильмді мюзикл етуге келісті және композиторлар Ричард Роджерс пен Генри Манчиниге жүгінді, бірақ екеуі де бас тартты. Соңында, олар Лесли Брикусс пен Энтони Ньюли ән жазушылар тобының қызметін алды. Студия жариялаған мәлімдемеде атау "Вилли Вонканың ерекше басты кейіпкеріне назар аудару үшін" өзгертілгені көрсетілген.
Wolper decided with Stuart that the film would be a musical and approached composers Richard Rodgers and Henry Mancini, but both declined. Eventually, they secured the songwriting team Leslie Bricusse and Anthony Newley. The studio publicity stated that the title "was changed to put emphasis on the eccentric central character of Willy Wonka".
Киім
Джин Уайлдер Вонканың костюміне нақты өзгерістер енгізуді қалаған, оның ішінде кейіпкер қандай шалбар киюі керек, оның жакетінің түсі мен кесімі және қалталарының орналасуы бойынша талаптар қойған. Уайлдердің егжей-тегжейлілікке назар аударуы арқасында: "Шапка өте жақсы, бірақ оны қысқарту оны одан да ерекше етеді".
Gene Wilder wanted specific changes to Wonka's costume, including what type of trousers the character should wear, "the color and cut" of his jacket and the placement of pockets. Wilder's attention to detail also requested, "The hat is terrific, but making it shorter would make it more special".
Кастинг
Уайлдер Вилли Вонка рөлін ресми түрде ойнату алдында продюсерлер көптеген актерлерді қарастырды. Джоэл Грей бұл рөлге басты үміткер болған, бірақ режиссер Мел Стюарт актердің бойы бес фут бес болғандықтан, ол физикалық тұрғыдан жеткілікті емес деп шешті. Продюсерлер Фред Астердің бұл рөлді қалағанын білді, бірақ 72 жастағы актер өзін тым ескі санаған болуы мүмкін. Актерлер Нью-Йорктегі «Плаза» қонақүйінің люксінде Вилли Вонка рөліне үміткерлерді іріктеуге қатысты, апта соңында Уайлдер келді. Сонда Стюарт пен продюсер Вулпер іздеуді тоқтатуға болатынын түсінді. Вулпер Стюарттың актерге деген ынтасын басып тастауға тырысты, себебі ол жалақыны келісуді қалады. Бірақ режиссер Уайлдер шығып бара жатқанда дәлізден шығып, оған Вонка рөлін ұсынды. Уайлдер Вонка рөліне келіскенде, бір ғана талабы болды: «Бірінші рет сахнаға шығарда есіктен таяқпен шығып, содан кейін жұртқа қарай ақсап барып жетсем деймін. Көреушілер Вилли Вонканың мүгедек екенін көргеннен кейін, барлығы сыбырласып, толыққанды үнсіздікке толар еді. Мен оларға қарай барып жеткенде, таяғым мен жүріп тұрған тасқа сіңіп, өзі тұрып қалар еді, бірақ мен таяғымның жоқ екенін сезінбей, әрі қарай жүре берер едім. Мен алға қарай құлап бара жатырмын, жерге тиер алдында әдемі икемді домалап, үлкен қошаметке ие болып қайта тұрар едім». Уайлдер: «Сол сәттен бастап, ешкім менің шындықты айтып жатырмын ба, әлде жалғандап жатырмын ба білмейді», – деп жауап берді. Уайлдер рөлден бас тартуға дайын еді. Джим Бэкус Сэм Борегард рөліне қарастырылды. Энтони Ньюли де Билл рөлін ойнағысы келді, бірақ Стюарт оны да сол себеппен көндірді. Еуропадағы түсірілім алаңдарын, соның ішінде Ирландиядағы «Гиннес» сыра зауытын және Испаниядағы нағыз шоколад фабрикасын қарап шыққаннан кейін, суретші Харпер Гофф фабрика декорацияларын және үлкен Шоколад бөлмесін Бавария студиясында орналастыруға шешім қабылдады. Бұл АҚШ-та түсірілім жасауға қарағанда әлдеқайда арзан болды, ал Батыс Германияның Бавариядағы Мюнхендегі негізгі түсірілім алаңдары Вонка фабрикасының қажетті атмосферасын құруға қолайлы болды. Стюартқа бұл жердің ерекшелігі мен бейтаныстығы да ұнады.
Before Wilder was officially cast as Willy Wonka, producers considered many actors. Joel Grey was the front runner for the part but director Mel Stuart decided he was not physically imposing enough as the actor's height was five foot five. The producers learned that Fred Astaire wanted the part, but the 72 year old may have considered himself too old. Actors were auditioned for the role of Willy Wonka in a suite at the Plaza Hotel in New York and by the end of the week Wilder had walked in. It was then Stuart and producer Wolper realised that they could stop looking. Wolper tried to suppress Stuart's eagerness for the actor as he wanted to negotiate the salary. Regardless, the director ran out into the hall as Wilder was leaving and offered him the part of Wonka. When Wilder was cast as Wonka, he accepted the role on one condition:blockquote|When I make my first entrance, I'd like to come out of the door carrying a cane and then walk toward the crowd with a limp. After the crowd sees Willy Wonka is a cripple, they all whisper to themselves and then become deathly quiet. As I walk toward them, my cane sinks into one of the cobblestones I'm walking on and stands straight up, by itself; but I keep on walking, until I realize that I no longer have my cane. I start to fall forward, and just before I hit the ground, I do a beautiful forward somersault and bounce back up, to great applause.|author=Gene Wilder Wilder answered, "From that time on, no one will know if I'm lying or telling the truth." Wilder was adamant that he would decline the role otherwise. Jim Backus was considered for the role of Sam Beauregarde. Anthony Newley also wanted to play Bill, but Stuart also dissuaded him for the same reason. After location scouting in Europe, including the Guinness brewery in Ireland and a real life chocolate factory in Spain, production designer Harper Goff decided to house the factory sets and the massive Chocolate Room at Bavaria Studios. It was also significantly cheaper than filming in the United States, and the primary shooting locations in Munich, Bavaria, West Germany were conducive to the desired atmosphere for Wonka's factory. Stuart also liked the ambiguity and unfamiliarity of the location.
Орналасқан жерлер
Зауыттың сыртқы түсірілімдері Мюнхен қаласындағы Stadtwerke München газ комбинатында (Эмми Нотер көшесі, 10) түсірілді; кіреберіс және жанама ғимараттар әлі де сақталған. Чарли Баккеттің үйінің сырты, фильм үшін арнайы салынған декорация, Мюнхендегі Квелленштрасседе түсірілді. Чарлидің мектебі Мюнхендегі Бидерштайнер көшесі, 1 мекенжайында орналасқан St. Sylvester католик приходында түсірілді. Биллдің тәтті дүкені Мюнхеннің Лилиенштрассесінде түсірілді. Фильмнің соңғы сахнасында, онда Wonkavator зауыттың үстінен ұшып өтеді, Баварияның Нердлинген қаласының кадрлары қолданылды, ал лифттің зауыттан шығып келетінін көрсететін кадр Германияның Нердлинген қаласындағы Bößeneckerstraße 4 (86720), қазір CAP Märkte орналасқан жерде түсірілді.
External shots of the factory were filmed at the gasworks of Stadtwerke München (Emmy Noether Straße 10); the entrance and side buildings still exist. The exterior of Charlie Bucket's house, a set constructed solely for the film, was filmed at Quellenstraße in Munich. Charlie's school was filmed at Katholisches Pfarramt St. Sylvester, Biedersteiner Straße 1 in Munich. Bill's Candy Shop was filmed at Lilienstraße, Munich. The closing sequence, in which the Wonkavator is flying above the factory, is footage of Nördlingen, Bavaria, and the elevator rising shot showing that it shoots out of the factory was from Bößeneckerstraße 4, 86720 Nördlingen, Germany, now the location of a CAP Märkte.
Өндірістік жобалау
Бастапқыда өнертабыс бөлмесінің құрылысы болат құбырлардан жасалған өнеркәсіптік бөлме болуы тиіс еді. Стюарт оны Рюб Голдберг стиліндегі механизмдермен және ерекше құрылғылармен жабдықталған, ерекше өнертапқыш зертханасы ретінде көріп, Вонканың тұлғасына ұқсату үшін қайта жобалауды қалады. Гофф құрылыс бригадасын Мюнхенге, қоқыс жинау орындарына, нан пісіру орындарына және автосалондарға тасталған машиналарын, қалайы ыдыстарын және басқа да шикізаттарын іздеуге жіберді. Бұл Вонканың үш тағамдық ірімшігін жасауды қамтыды, ол бастапқыда қатты күйдегі құрылғы болған, бірақ Стюарт оның жұмысы көрермендерге визуалды әсер қалдыратын құрылғы болуын сұрады. Стюарт сондай-ақ Гоффқа Вонканың бастапқы кеңсесіндегі барлық жиһаз бен керек-жарақтарды, шамдарды қоспағанда, кейіпкердің ерекшелігін көрсету үшін екіге бөлуді тапсырды. Veruca Salt шоколадты қарбызды; Майк Тиви ағаштан дәмді шарларды; Violet Beauregarde-тың "үш тағамдық ірімшігі" шын мәнінде тоffee негізіндегі тәтті болды, ал марципан түсірілім алаңында еркін қолжетімді болды; сонымен қатар, құймақпен толтырылған алып саңырауқұлақтар болды, ал ағаштардың жапырақтарын жеуге болады. Жеуге болмайтын заттарға пластиктен жасалған алып жұмсақ аюлар кірді (бірақ құлақтары жеуге жарамды); дәмді қағаз шынымен дәмді емес еді; ал Вонканың гүлден жасалған кесесі балауыздан жасалған, оны Джин Уайлдер камера алдында шайнап, әр түсірімнен кейін түкіретін. Тұзды кондиционер мен химиялық заттардың араласуы иіс проблемасын шешті, бірақ суық, лас су болып қалды. Вонка фабрика қақпасынан кіргенде, ешкім Уайлдердің келе жатқанын білмеді, өйткені ол ақсап, содан кейін айналып өтті; реакция шынайы таңғалыс болды. Сол сияқты, Уайлдер Вонка кеңсесінің сахнасын репетициялағанда, Питер Острум Чарли рөлінде, ал Джек Альбертсон Джо ата рөлінде, ол әлдеқайда тыныш тонмен сөйледі. Түсірілім басталғанда, ол көбірек ашуланып, "Сендер ештеңе алмайсыңдар!" деп айтқанда, реакциялар шынайы болуын қалады. Themmen-нің тәртіпсіздігінің мысалы – Вонканың үш тағамдық ірімшігіне араларды қосып жіберуі. "Өмір фильмнің бірінші сабағын бейнелегендей", - деп еске алады Стюарт, "аралардың бірі оны шақты". Фильмнің шығуына дейін жарнамалық науқан арқылы телеарналардағы жарнамалар "Уилли Вонканың кондитерлік фабрикасының жиынтығын" 1 доллар және Quaker дәнді өнімдерінің қораптарынан екі мөрді жіберу арқылы ұсынды.
The construction of the original Inventing Room was meant to be an industrial room with steel tubes. Stuart envisioned it differently as a wacky inventor's laboratory, with Rube Goldberg type mechanisms and unusual contraptions, and wanted it redesigned to be like Wonka's personality. Goff sent his construction crew into Munich searching junkyards, bakeries, and car dealers for discarded machinery, tin funnels, and any other raw materials. This included building Wonka's three course gum machine, which was originally a solid state device, but Stuart requested an appliance whose operations had a visual experience for the audience. Stuart also instructed Goff to have all the props, furniture and fittings, excluding the light bulbs, in Wonka's original office to be cut in half, to reflect the character's eccentricity. Veruca Salt had a chocolate watermelon; Mike Teevee had gum balls from a tree; Violet Beauregarde's "three course gum" was actually a toffee based candy, and marzipan was freely available on set; also there were giant mushrooms filled with whipped cream; and the trees had edible leaves. The inedible items included giant gummy bears that were plastic (the ears were edible, however); the flavored wallpaper was not actually flavored; and Wonka's flower cup was made of wax which Gene Wilder would chew on camera and spit out after each take. A combination of salt conditioner and some chemicals eventually removed the stink problem but it remained cold, dirty water. When Wonka makes his entrance at the factory gates, nobody was aware of Wilder's approach as he limped then somersaulted; the reaction was of real surprise. Similarly, when Wilder rehearsed the Wonka office scene, with Peter Ostrum as Charlie and Jack Albertson as Grandpa Joe, it was in a much calmer tone. When filming started, he increasingly became angry. When he shouted, "So you get nothing! ", it was so that the reactions would be authentic. An example of Themmen's misbehaviour was releasing bees from a beehive on Wonka's three course gum machine. "As life mirrored one of the morals of the movie," Stuart remembers, "one of the bees stung him." For the promotion before its release, the film received advance publicity through TV commercials offering a "Willy Wonka candy factory kit" for sending $1.00 and two seals from boxes of Quaker cereals such as King Vitaman, Life and any of the Cap'n Crunch brands.
Теледидар
Фильм алғаш рет теледидарда 1974 жылғы 28 қарашада, Алғыс айту күні кешін NBC арнасында көрсетілді. Фильм келесі жылы, 1975 жылғы 23 қарашада NBC арнасында қайта көрсетілді. Хабар тарату кезінде дау туды, себебі «Оукленд Рейдерс» және «Вашингтон Редскинс» командалары арасындағы футбол ойыны қосымша уақытқа созылып, фильмнің алғашқы 40 минуты қысқартылды. Фильм 23 қарашада аяқталған аптаның телерейтингінде 19-шы орынды иеленді, бұл «Сан-Франциско көшелері» және «Даланың шағын үйі» көрсетілімдерінен жоғары нәтиже. Фильмнің келесі теледидарда көрсетілімі 1976 жылғы 2 мамырда болды, онда рейтингте 46-шы орынға тұрды. Кейбір теледидар тізімдерінде көрсетілім «Диснейдің ғажайып әлемі» уақыт белдеуінің бір бөлігі екені көрсетілген.
The film made its television debut on Thanksgiving night, November 28, 1974, on NBC. The film was repeated the following year on November 23, 1975, on NBC. There was some controversy with the broadcast, as a football game between the Oakland Raiders and Washington Redskins went into overtime, and the first 40 minutes of the film were cut. The film placed 19th in the television ratings for the week ending November 23, beating out The Streets of San Francisco and Little House on the Prairie. The next television showing of the film was on May 2, 1976, when it placed 46th in the ratings. Some television listings indicate the showing was part of The Wonderful World of Disney time slot.