Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Минерал
Актинолит – Ca2(Mg4,5–2,5Fe2+0,5–2,5)Si8O22(OH)2 химиялық формуласы бар амфибол тобына жататын силикат минералы.
Mineral
the mineral
Actinolite is an amphibole silicate mineral with the chemical formula Ca2(Mg4.5–2.5Fe2+0.5–2.5)Si8O22(OH)2.
Этимология
Актинолит атауы грек тіліндегі aktis (ἀκτίς) сөзінен шыққан, ол "сәуле" немесе "шағын сәуле" деген мағынаны білдіреді, себебі минералдың құрылымы талшықты.
The name actinolite is derived from the Greek word aktis (ἀκτίς), meaning "beam" or "ray", because of the mineral's fibrous nature.
Минералогия
Актинолит – магнийге бай тремолит, Ca2(Mg5.0–4.5Fe2+0.0–0.5)Si8O22(OH)2, және темірге бай ферроактинолит, ☐Ca2(Mg2.5–0.0Fe2+2.5–5.0)Si8O22(OH)2 арасындағы қатты ерітінділер қатарының аралық мүшесі болып табылады. Магний және темір иондары кристалдық құрылымда еркін алмаса алады. Тремолит сияқты, асбест тәрізді актинолит те асбест ретінде реттеледі.
Actinolite is an intermediate member in a solid solution series between magnesium rich tremolite, Ca2(Mg5.0 4.5Fe2+0.0 0.5)Si8O22(OH)2, and iron rich ferro actinolite, ☐Ca2(Mg2.5 0.0Fe2+2.5 5.0)Si8O22(OH)2. Mg and Fe ions can be freely exchanged in the crystal structure. Like tremolite, asbestiform actinolite is regulated as asbestos.
Пайда болуы
Актинолит көбінесе метаморфтық жыныстарда, мысалы, суытылған интрузивті магмалық жыныстардың айналасындағы контакттық ауреолдарда кездеседі. Ол сондай-ақ магнийге бай әктас тастардың метаморфизмі нәтижесінде де пайда болады. Ескі минерал атауы – уралит, кейде бастапқы пироксеннің актинолиттен тұратын қоспа арқылы өзгеру өнімдеріне қолданылады. Эпидиорит деп аталатын метаморфозданған габбро немесе диабаз тас денелерінде осы уралиттік өзгерістің айтарлықтай мөлшері кездеседі. Тілшекті актинолит – асбесттің алты мойындалған түрінің бірі, оның талшықтары соншалықты ұсақ, олар өкпеге еніп, альвеолаларды зақымдауы мүмкін. Актинолит асбесті бұрын Австралияның Гундагай қаласы маңындағы Джонс-Крик өзені бойынан қазып шығарған.
Actinolite is commonly found in metamorphic rocks, such as contact aureoles surrounding cooled intrusive igneous rocks. It also occurs as a product of metamorphism of magnesium rich limestones. The old mineral name uralite is at times applied to an alteration product of primary pyroxene by a mixture composed largely of actinolite. The metamorphosed gabbro or diabase rock bodies, referred to as epidiorite, contain a considerable amount of this uralitic alteration. Fibrous actinolite is one of the six recognised types of asbestos, the fibres being so small that they can enter the lungs and damage the alveoli. Actinolite asbestos was once mined along Jones Creek at Gundagai, Australia.
Гемология
Актинолиттің кейбір түрлері әшекей тастар ретінде қолданылады. Олардың бірі – нефрит, жаде тасының екі түрінің бірі (екіншісі – пироксеннің бір түрі – жадеит). Тағы бір әшекейлі түрі – «мысық көзі» актинолиті деп аталатын шағылысқан түр. Бұл тас жартылай мөлдірден толығымен мөлдір емес, жасыл немесе сары-жасыл түсті болады. Бұл сорттың бұрыс атауы «жасыл мысық көзі» болып кеткен. Мөлдір актинолит сирек кездеседі және әшекей тастарды жинаушылар үшін кесіледі. Осы актинолит түрлерінің негізгі кен орындары Тайвань және Канада. Басқа кен орындары Мадагаскар, Танзания және АҚШ.
Some forms of actinolite are used as gemstones. One is nephrite, one of the two types of jade (the other being jadeite, a variety of pyroxene). Another gem variety is the chatoyant form known as cat's eye actinolite. This stone is translucent to opaque, and green to yellowish green color. This variety has had the misnomer jade cat's eye. Transparent actinolite is rare and is faceted for gem collectors. Major sources for these forms of actinolite are Taiwan and Canada. Other sources are Madagascar, Tanzania, and the United States.