Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вальон-Брабант провинциясының астанасы, Бельгия.
Capital of Walloon Brabant province, Belgium
Вавр (wavʁ; Waver, ;) – Валонияның қаласы және муниципалитеті, Бельгияның Вальон-Брабант провинциясының астанасы. Вавр Дайл өзенінің аңғарында орналасқан. Көптеген тұрғындары француз тілін ана тілі ретінде қолданады және оларды "Wavriens" (ер адамдар) және "Wavriennes" (әйелдер) деп атайды. Муниципалитет құрамына Биерже, Лимал және Вавр қаласы кіреді. Вавр "Мака қаласы" деп те аталады, бұл қала әкімшілігі ғимаратының қабырғасына көтерілуге тырысқан кішкентай ұлдың мүсініне сілтеме жасайды. Дәстүр бойынша, Маканың кенеуіне қол тигізу бір жылдық сәттілік әкеледі.
Wavre (wavʁ; Waver, ; ) is a city and municipality of Wallonia, capital of the province of Walloon Brabant, Belgium. Wavre is in the Dyle valley. Most inhabitants speak French as their mother tongue and are called "Wavriens" and "Wavriennes". The municipality consist of the following sub municipalities: Bierges, Limal, and Wavre proper. Wavre is also called "the City of the Maca", referring to the statue of the small boy trying to climb the wall of the city hall. Tradition holds that touching the Maca's buttocks brings a year of luck.
Рим және орта ғасырлар
Вавр қаласына өте жақын жерде портигі мен көптеген бөлмелері бар римдік вилланың іргетастары табылды. Дегенмен, Галлияның бұл бөлігі 3 және 4 ғасырларда германдықтардың шапқыншылығына ұшырады, ал Вавр қаласы алғаш рет 1050 жылы Лёвен графтығының Brabant pagus бөлігі ретінде тарихта қалды. Бұрынғы галло-римдік вилланың жанында графтар салған шағын шіркеу бірнеше жылдан кейін Аффлигем аббаттығына берілді. 13 ғасырға қарай Брюссель-Намур және Нивель-Лёвен жолдарының тоғысында бой көтерген қалада базар пайда болды. 1222 жылы Брабант герцогы Генрих I қалаға қала құқығын берді. Соған шамамен бір уақытта Аффлигем аббаттығы Ваврдегі иелігін монастырь деңгейіне дейін кеңейтті, ол қаланың төңірегінен көптеген қажыларды тартты.
The foundations of a wealthy Roman villa were found very close to Wavre, complete with a portico and many rooms. This part of Gaul, however, was ravaged by the Germanic invasions in the 3rd and 4th century, and it is only in the year 1050 that Wavre was mentioned for the first time, as a dependency of the County of Leuven, part of the Brabant pagus. The chapel built by the counts near the former Gallo Roman villa was ceded to the Affligem Abbey a few years later. By the 13th century a market already existed in the budding town built at the crossroads of the Brussels Namur and Nivelles Leuven roads. In 1222, Duke Henry I of Brabant granted the town its city charter. At around the same time, the Affligem Abbey expanded its Wavre possessions into a priory, which attracted pilgrims from a wide region around the city.
16 - 18 ғасырлардағы апаттар
Қаладағы шартты тыныштық 1489 жылдың 8 наурызында Саксония герцогы Альберт қаланы басып алып, Аустрияға қарсы Брабанттың көтерілісіне Ваврдің қолдау көрсеткені үшін жаза ретінде тонаған кезде аяқталды. Сол кезден бастап 18 ғасырдың басына дейін қала бірден-бір апаттарды бастан өткерді. 1504 жылы герцог Карл Гюльдерстің келтірген қиратуы мен 1700 жыл шамасындағы Людовик XIV соғыстары арасында Вавр бірнеше ауыр дағдарыстарды бастан кешірді, олардың себебі шетелдік әскерлер (мысалы, 1604 жылы испандықтар) немесе жұқпалы аурулар (1624–1625, 1668) немесе ірі өрттер (28 сәуір 1695 және 17 шілде 1714) болды. 18 ғасыр салыстырмалы түрде гүлденген, бірақ 1790 жылдар шамасында Ваврдің Австрия мүдделеріне қарсы Брабант революциясына қатысуымен қайтадан қиын кезең басталды. Флер шайқасынан (1794) кейін қала француз билігіне көшті. Көптеген көрші қалалар сияқты, Вавр міндетті әскери шақыру, діни бостандықтарды шектеу және ескі әкімшілік органдардың таратылуынан зардап шекті.
The relative peace of the city came to an end on 8 March 1489, when Duke Albert of Saxony took it and pillaged it in retaliation for Wavre's sympathy with Brabant’s revolt against Austria. From then on until the beginning of the 18th century, the city went through one disaster after another. Between the destruction by Duke Charles of Guelders in 1504 and that brought by Louis XIV’s wars around 1700, Wavre would know several debilitating crises, either at the hand of foreign armies (e. g., the Spanish in 1604) or because of epidemics (1624–1625, 1668) or major fires (28 April 1695 and 17 July 1714). The 18th century was relatively prosperous, but a troubled period started again around 1790, with Wavre's participation in the Brabant Revolution against Austrian interests. After the Battle of Fleurus (1794), the city became French. Like many of its neighbours, the city suffered from mandatory conscription, curtailment of religious freedoms, and the dissolution of the old administrative offices.
Ватерлоодан бастап , осы уақытқа дейін
18 және 19 маусымда 1815 жылы Вавр шайқасы Ватерлоо шайқасымен бір күні осы жерде болды. Наполеон генерал Иоганн фон Тильман басқаратын Пруссия армиясының бір бөлігін қуып жете алу үшін маршал Граушиді жіберді. Жақын маңдағы Ватерлоодан оқ атысының дыбысын естігеніне қарамастан, Грауши өкімдерін орындауға шешім қабылдап, Ваврде бір Пруссия корпусына шабуыл жасады. Грауши шайқасын аяқтаған кезде Наполеон Ватерлоода жеңіліс тапқан еді. Соңынан келген ғасырда жергілікті өнеркәсіп, оның ішінде құйма зауыттары, қағаз фабрикасы және қант фабрикасы кеңейді. Вавр екі дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зардап шекті, қатты шайқастар, бомбалаулар болды және көптеген үйлер өртенді. XXI ғасырда Вавр 1995 жылы құрылған Бельгияның Валония Брабант провинциясының астанасы ретінде қайтадан гүлденді.
On 18 and 19 June 1815, the Battle of Wavre was fought here on the same day as the Battle of Waterloo. Napoleon had sent Marshal Grouchy to pursue part of the retreating Prussian army under the command of General Johann von Thielmann. Despite hearing the cannon sound from nearby Waterloo, Grouchy decided to obey his orders and engage the one Prussian Corps in Wavre. By the time Grouchy's battle was over, Napoleon had already lost at Waterloo. The century that followed saw the expansion of local industry, including foundries, a paper mill, and a sugar refinery. Wavre was severely affected by both World Wars, with heavy fighting, bombing and several houses put on fire. In the 21st century, Wavre enjoyed renewed prosperity as the capital of the Belgian province of Walloon Brabant created in 1995.
Көрікті жерлер
Иоанн Креститель шіркеуі 1475 жылы салынған. Оның басты мұнарасында 50 қоңыраудан тұратын карильон орналасқан. Қала әкімдігі 18-ғасырдан бастау алады. Ол бұрынғы кармелиттер шіркеуінің ғимаратында орналасқан және жабық ауласы бар. 1975 жылы қала орталығынан батысқа қарай, Дайл өзені бойында Вавр, Лимал және Биерге аттарымен аталған алғашқы «Валиби» ойын-сауық паркі ашылды. Содан бері «Валиби» Бельгиядағы ең ірі ойын-сауық паркіне айналып, Франция мен Нидерландыда да осы сияқты парктер құрылды. Бұл парк бір кезде Еуропадағы ең жақсы ойын-сауық паркі деп танылған және жыл сайын 1,000,000-нан астам келушіні қабылдайды. Басс-Ваврдың Біздің Ханым Базиликасы, Базилика Нотр-Дам-де-Басс-Вавр – рим католиктері үшін қастерлі қасиетті орын.
The Gothic style church of St John the Baptist was built in 1475. Its main tower houses a 50 bell carillon. The city hall dates from the 18th century. It is housed in the former church of the Carmelites and features a cloistered courtyard. In 1975, the first Walibi amusement park, named after Wavre, Limal, and Bierge, to the west of the city centre further up the Dyle. Since then, Walibi has become the largest amusement park in Belgium and spawned similar parks in France and the Netherlands. The park was once known as the best themepark in Europe and has over 1,000,000 visitors per year. The Basilica of Our Lady of Basse Wavre, Basilique Notre Dame de Basse Wavre is a centre of pilgrimage for Roman Catholics.
Фольклорлық
Jeu de Jean et Alice – бұл ортағасырлық пьесаның жаңадан қойылған нұсқасы, дәлірек айтқанда, Жан мен Алиса, Вавр иелері және қала халқы арасындағы сөйлесіп, ән салып, билейтін диалог. Бұл пьеса 1222 жылы қалаға бекітілген жарғыны еске түсіреді; қазір ол 500-ден астам қатысушысы бар, әр бес жылда бір рет өткізілетін кең ауқымды қойылым. Шамамен 200 жылдан бері, маусымның 24-інен кейінгі жексенбіде, қаланың қасиетті қамқоршысы – Жақияның (Жаһаннаның) мерекесінде діни шерулер жыл сайын өткізіледі. Қалалық карнавалға мерекелік шараларға қатысатын бірнеше дәстүрлі алыптар кіреді.
The Jeu de Jean et Alice is a remake of a medieval play, more exactly a spoken, sung, and danced dialog between Jean and Alice, Lords of Wavre, and the city's population. The play commemorates the granting of the charter to the city in 1222; it is now an elaborate production (with more than 500 participants) that takes place every five years. Since about 200 years ago, the Grand Tour, a religious procession takes place every year on the Sunday that follows June 24, feast of St John the Baptist, patron saint of the city. The city's carnival includes a handful of traditional giants that take part in the festivities.
Инфрақұрылым
Вавр қаласы – Вавр тарату станциясының орналасқан жері, бұл Бельгия радио хабар тарату компаниясының қысқа толқынды, орта толқынды, FM және теледидарлық хабарларын таратуға арналған құрылғысы. Орта толқынды антенна ретінде қабырғалы болаттан жасалған мачта қолданылады. Бұл Бельгиядағы үшінші биік құрылыс. FM және теледидар антенналары тік тұрған торлы мұнарада орналасқан. 1983 жылдың 13 қазанында болған дауыл теледидар хабарларын таратуға арналған негізгі мачтаны қиратты. Бас-Вавр теміржол станциясы (Gare de Basse Wavre) Бас-Вавр ("Төменгі Вавр") қаласының орталық бөлігінен шығысқа қарай, Дайл өзенінің жағасында орналасқан.
Wavre is the location of the Wavre Transmitter, a broadcasting facility for shortwave, medium wave, FM and TV of the Belgian broadcasting society. As aerial for medium wave a guyed steel framework mast is used. It is the third tallest structure in Belgium. The aerials for FM and TV are on a free standing lattice tower. On 13 October 1983 a storm destroyed the main transmission mast for TV transmission. Basse Wavre railway station (Gare de Basse Wavre) is located in Basse Wavre ("lower Wavre") a suburb to the east of the city centre and lower down the Dyle.
Спорт
Вавр қаласы – RJ Wavre футбол клубының ордасы. Бұл команданың өте мәртебелі тарихы бар, бірақ соңғы жылдары күресіп жатыр. Қала 2026 жылғы Хоккейден әлем чемпионатының өтуіне ие болды.
Wavre is the home of RJ Wavre football club, a team with quite a prestigious past but which has struggled in recent times. The city is elected to host 2026 Hockey World Cup.