Кіріспе

Американдық журналист, комментатор, редактор, американдық мәдени комментатор Дэвид Брукс (11 тамыз, 1961 жылы туған) – «The New York Times» газетінде жазатын, Канадада туған американдық консервативті саяси және мәдени комментатор. Ол «The Washington Times» газетінде кино сыншысы, «The Wall Street Journal» газетінде тілші және кейін пікірлер бөлімінің редакторы, «The Weekly Standard» журналының негізінен бері аға редакторы, «Newsweek» және «The Atlantic Monthly» журналдарында редактор, сондай-ақ NPR және PBS NewsHour телеарналарында комментатор болып жұмыс істеді. Бала кезінде Брукс Шығыс ауданындағы тәуелсіз епископтық бастауыш мектеп – Грейс шіркеу мектебінде оқыды. Ол 12 жасқа толғанда, оның отбасы Филадельфияның бай маңындағы Филадельфия магистраліне көшіп барды. 1979 жылы Раднор орта мектебін бітірді. 1983 жылы Брукс Чикаго университетін тарих мамандығы бойынша бітірді. Өзінің мақаласына Брукс мынадай қосымша жазды: "Кейбіреулер мен Бакли мырзаға қызғанатынын айтар. Бірақ шындығында, мен тек жұмыс іздеп, ерекше сұрау жасап отырмын. Олай болса, Билли, бір тиын бересіз бе?" Бакли лекциясын оқуға келгенде, Брукс тыңдаушылардың арасында бар ма деп сұрап, оған жұмыс ұсынды.

Ерте мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Брукс Чикаго қалалық жаңалықтар бюросының полиция тілшісі болды, бұл Chicago Tribune және Chicago Sun Times газеттерінің бірлесіп иеленген телеграф агенттігі. Ол саяси блогер Эндрю Салливанның сынауына ұшырады. 2004 жылы Брукстің «Жұмақ жолында: болашақта қалай өмір сүреміз (және әрқашан өмір сүрдік)» кітабы 2000 жылы жарық көрген «Жұмақтағы бобостар» атты бестселлердің жалғасы ретінде жарық көрді, бірақ ол алдыңғы кітабындай жақсы қабылданбады. Брукс «The Best American Essays» жинағының редакторы (2012 жылдың 2 қазанында жарық көрді) және «Әлеуметтік жануар: махаббаттың, мінездің және жетістіктердің жасырын көздері» атты кітаптың авторы. Кітаптан үзінді 2011 жылдың қаңтар айында The New Yorker журналында жарияланды және сол жылдың наурыз айында толық жарық көргеннен кейін әртүрлі пікірлер алды. Ол жақсы сатылып, 2011 жылдың сәуірінде Publishers Weekly журналының бестселлер тізімінде бесінші орынға жетті. Брукс Дьюк университетінің Терри Санфорд қоғамдық саясат институтында қоғамдық саясат бойынша қонақ профессор болып жұмыс істеді және 2006 жылдың күзінде студенттер семинарына сабақ берді. 2013 жылы ол Йель университетінде философиялық қарапайымдылық курсын оқытты. 2012 жылы Брукс Чикаго университетінің қамқорлар кеңесіне сайланды. Ол сонымен қатар Чикаго университетінің Саясат институтының кеңесшілер кеңесінде де қызмет етеді. 2019 жылы Брукс Ванкуверде TED сөйлесінде «Біздің мәдениет маңызды нәрселер туралы айтатын өтіріктер және жақсырақ өмір сүру жолы» тақырыбында баяндама жасады. TED кураторы Крис Андерсон оны 2019 жылғы ең ұнамды сөйлесімдерінің бірі деп таңдады.

Саяси идеология

Идеологиялық тұрғыдан Брукс – қоңыржай, орталықшыл, консерватор және қоңыржай консерватор ретінде сипатталған. Брукс өзін "қоңыржай" деп сипаттады және 2017 жылғы сұхбатында "оның міндеттерінің бірі – белгілі бір қоңыржай республикалық виг саяси философиясын ұсыну" екенін айтты. 2021 жылдың желтоқсанында ол өзін "Демократиялық партияның қоңыржай қанатының перспективалы топырағындағы солшыл бейімділіктің оң жақ шетіне" орналастырғанын жазды. Ottawa Citizen газетінің консервативті комментаторы Дэвид Уоррен Бруксті "жетілген сарапшы" деп атады; "либералды күн тәртібімен" қарым-қатынас жасағысы келетін республикашылардың бірі. "Нағыз консерватор емеспін" немесе "жұмсақ" деген айыптауларға қатысты не ойлайтынын сұрағанда, Брукс: "Егер сіз консервативтікті республикалық кандидатты қолдаумен немесе салықты төмендетудің барлық проблемаларға дұрыс жауап екендігіне сенумен анықтасаңыз, менің ойымша, мен бұл күн тәртібіне сәйкес келмеймін. Бірақ мен өзімді Эдмунд Берк пен Александр Гамильтонның ұзақ дәстүрінің бөлігі деп санаймын" деді. Шындығында, Брукс Чикаго университетінде студент кезінде Берктің еңбектерін оқыған және "оны мүлдем жек көрген", бірақ "кейінгі бес-жеті жылда біртіндеп оған келіскен". Брукс: "Менің ішкі жеккөрушілігім, ол маған ұнамайтын немесе өзім туралы білмейтін нәрсеге тигендіктен туды" деп мәлімдеді. 2012 жылдың қыркүйегінде Брукс консервативті тараптан сынға ұшырағаны туралы айтқанда: "Егер ол ақылдан адамынан болса, мен бұған ренжімеймін. Мен одан ләззат аламын. Егер Мишель Малкин шабуыл жасаса, маған бәрібір" деді. Ол "либералдардың сүйікті консерваторы" ма деген сұраққа жауап бергенде: "Мен либералдардың мақтауына қарсы емеспін, бірақ бұл шынымен партиялық либералдар болса, сіз махаббат толқынына ұшырайсыз, бұл... мен мұны қайта қарастыруым керек" деді. 2006 жылдың 10 тамызында Брукс The New York Times газетіне "3-ші партия" деген мақала жазды. Мақалада екі үлкен партияға қарсы McCain Lieberman партиясы суреттелген, олардың поляризацияланғанын және ерекше мүдделерге бағынғанын ол сезінген. 2007 жылдың наурызында The New York Times газетінде жарияланған "U-бұрылыстар жоқ" деген мақаласында Брукс Республикалық партияның Барри Голдуотер мен Рональд Рейган дәуірінде пайда болған минималды үкіметтік консервативті принциптерден алшақтауы керектігін түсіндірді. Ол бұл негізгі ұғымдар өз мақсатына жеткенін және сайлауда жеңіске жету үшін республикашылар енді оларды қабылдамауы керек деп мәлімдеді. Алекс Парин: "Брукс ақылға қонымды Республикалық партияны құруға соншалықты ұзақ уақыт тырысып келеді, ол әлі де жақын арада болады деп ойламайды" деп түсіндірді.

Ирак соғысы

2003 жылы Иракқа шабуыл жасалмас бұрын Брукс американдық әскери араласуды қолдады, американдық және британдық күштерді азат етушілер ретінде қарсы алады деген пікірді сарапшылар мен саяси тұлғалардың сенімін қайталады. 2005 жылы Брукс журналист Джонатан Чейттің «көктеп кететіндей немқұрайлы» деп сипаттаған мақаласын жазды, онда сенатор Гарри Ридті «[Джордж Буш] әкімшілігі Ирактағы барлау мәліметтерін жалғандады» деп айыптағандықтан «негізсіз қастандық теориясын таратушы» деп бейнеледі. 2008 жылы, соғыс басталғанына бес жыл толғанда, Брукс соғысқа бару шешімінің дұрыс болғанын, бірақ Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің АҚШ-тың соғыс күшін дұрыс ұйымдастыра алмағанын айтты. 2015 жылы Брукс «қазіргі уақытта соғысқа бару шешімі 2003 жылы президент Джордж Буш және соғысты қолдаған көптеген американдықтар, соның ішінде өзім де жасаған қателік екені анық көрінеді» деп жазды. Брукс: «Біз көптеген адамдар Саддам Хусейнді құлату арқылы тағы бір зұлым империяны жойып, Ирак пен араб әлемінде адамзаттық дамуға жол аша аламыз деп ойлағанбыз. Бұл орын алды ма? 2004 жылы «иә» демеш ем. 2006 жылы «жоқ» демеш ем. 2015 жылы «иә де, жоқ та десем болады, бірақ көбінесе жоқ» деймін» деді. Ол Пэлинды «қалжың» деп атады, оның республикашылдардың кандидаттығын жеңіп алуы екіталай. Бірақ ол кейін C-SPAN телеарнасына берген сұхбатында Пэлинге қатысты бұрынғы «қатерлі ісік» туралы пікірлерімен шамадан тыс кеткенін мойындады, оған өкінді және оның құндылықтарына жақын емес екенін айтты. Брукс президент Барак Обамаға жиі құрмет көрсетті. 2009 жылдың тамызында «Жаңа Республика» журналында жарияланған Брукстің мақаласында 2005 жылдың көктемінде Обамамен болған алғашқы кездесуі былай сипатталды: «Көбінесе мен сенаторлармен сөйлескенде, олар саясат мәселелерін меннен жақсы білсе де, саяси философияны меннен жақсы білмейді. Мен одан гөрі екеуін де жақсы білетінін сезіндім. Мен оның киімдеріне қарап отырғанымды есімде сақтаймын, аяғындағы әдемі тегіс сызылған шалбарына назар аудардым. Мен: а) ол президент болады, б) ол өте жақсы президент болады деп ойладым». Брукс Обаманың «жазушы сияқты» ойлайтынын бағалайды, түсіндіріп: «Ол өте жазушылық тұлға, сәл оқшау, ашулы. Ол тыныш. Ол адамдарға тәуелді емес». Дегенмен, 2011 жылдың желтоқсанында C-SPAN телеарнасына берген сұхбатында Брукс Обаманың президенттігіне қатысты көңілді пікір білдірді, оған тек «B-» бағасын берді және сайлау сол кезде өткізілсе, Обаманың қайта сайлану мүмкіндігі 50/50-ден кем болады деп айтты. Ол: «Менің ойымша, ол Вашингтондағы адамдармен жеткілікті жақындаспады» деді. 2016 жылғы сайлауға қатысты Брукс Хиллари Клинтонды қолдады, оның республикалық қарсыласы Дональд Трамппен салыстырғанда «қабілетті» және «нормалды» болу қабілетін мақтады. Сонымен қатар, Брукс Клинтонның сайлауда жеңіске жететініне сенді, өйткені ол американдықтардың Трамптан «жалықатынын» болжады. 2019 жылдың 9 тамызында PBS NewsHour бағдарламасында Брукс Трамптың психопат болуы мүмкін екенін айтты.

Израиль

Брукс Израильге ризашылығын білдіріп, 1991 жылдан бері дерлік әр жыл сайын Израильге сапар шегеді. Ол 2014 жылғы Газа соғысы кезінде Израильді қолдады. 2010 жылдың қаңтар айында The New York Times газетінде жариялаған мақаласында Брукс Израильді "таңғажайып табысқа жеткен оқиға" деп сипаттады. Ол "еврейлер – ең көп жетістіктерге қол жеткізген халық" деп жазды, себебі олар "орта ғасырларда шаруашылықтан қол үзгендіктен, содан бері өз білімі мен тапқырлығымен күн көріп келеді".

Әлеуметтік көзқарастар

Брукс өзін-өзі құртуға алып келетін деп санайтын мінез-құлыққа қарсы, мысалы, жасөспірімдер арасындағы жыныстық қатынастың кең таралуы мен ажырасуға қарсы. Оның пікірінше, "шынайы өмірден басқа барлық жерде жыныстық қатынас ашық көрсетіледі. Көңіл көтеру құралдарында жыныстық мазмұн көбейген сайын, американдық жасөспірімдер жыныстық қатынасқа кешірек бастап, азаматтық партнерлікке ие болып келеді" – яғни, "жыныстық қатынасқа түсу үшін ұзақ күтіп, азаматтық партнерлерінің саны азайған". 2007 жылы Брукс мәдениет соғысының дерлік аяқталғанын мәлімдеді, себебі "қазіргі жастар солшылдардың ашықтығына да, оңшылдардың адалдығына да риза көрінеді". Осының нәтижесінде ол АҚШ-тың әлеуметтік тұрақтылығына үмітпен қарады, оны "жақсарту мен жөндеудің тамаша сәтінің ортасында" деп есептеді. Әлде 2003 жылдан бері Брукс бір жынысты некеге жағымды пікір білдіріп, некенің дәстүрлі консервативті құндылық екенін атап көрсетті. Ол оған қарсылық танытпай, керісінше: "Біз гомосексуалдардың некелерін қабылдауымыз керек. Екі адам бір-бірін жақсы көреді деп мәлімдеп, осы махаббатын неке және адалдықпен бекемдемеуді арсыздық деп санауымыз керек. Некеге, соның ішінде гомосексуалдық некеге моральдық маңыз беру консерваторлардың міндеті". 2015 жылы Брукс АҚШ-тағы кедейлік реформасы туралы пікірін жариялады. "The New York Times" газетінде жарияланған "The Nature of Poverty" атты мақаласы Фредди Грейдің өлімінен кейін туған әлеуметтік наразылықты қамтыды және федералдық қаржыландыру кедейлік реформасының жолындағы кедергі емес, ал жақсы өмірге қол жеткізуге кедергі келтіретін факторлар "әлеуметтік психологиямен байланысты" деген қорытындыға келді. Грей туралы сөз кезінде Брукс Грейдің жас кезінде "жақсы өмірге ұмтылмағанын" айтты. Брукс 2017 жылы "Weave" атты жобаны бастады, ол, оның сөзімен айтқанда, Брукс аборт мәселесінде орташа ұстанымды ұстанады, оның заңды болуын жақтайды, бірақ кәмелетке толмағандар үшін ата-анасының келісімімен алғашқы төрт немесе бес айда, ал одан кейін, өте сирек жағдайларды қоспағанда, заңсыз деп санайды. Ол марихуананы заңдастыруға қарсы екенін білдіріп, оның қолданылуының моральдық құлдырауға әкелетінін айтты. Брукс жастығында марихуана шеккенін, бірақ қорқынышты жағдайдан кейін оны тастағанын айтады: Брукс мектепте түскі ас кезінде марихуана шеккен, ал түстен кейін сыныптағы баяндамасы кезінде сөйлей алмағандықтан ұялған.

Сындар

Сыншылар Брукстің социологияға қатысты жазбалары стереотиптерді таратуда және нақты емес мәлімдемелерді факт ретінде ұсынуда деп айыптайды. 2004 жылы Саша Исенберг Филадельфия журналында жариялаған мақаласында "Бобос в Парадисе" кітабындағы деректерді тексеріп, орталық Америка туралы көптеген пікірлерінің шатастыратын немесе шындыққа қарама-қарсы екенін көрсетті. Ол Брукс кітаптың фактілерге негізделуі керек емес, аймақтың қандай екені туралы өзінің әсерін баяндауға бағытталғанын мойындады: "Ол күліп: "[Кітап] ішінара әзіл ретінде жазылған" деді. Мен оның негізсіз көрінген мәлімдемелерін қарап шықтым. Ол мені 'әрі кетіп мұқияттыққа бой ұсынушы', 'бәрін тым әдеби қабылдаушы', 'әзілді бұрмалаушы' деп айыптады. "Бұл мүлдем этикалық емес", - деді ол". Брукс кейіннен мақала оны "өзімді жаман сезінетіндей, не айтқанымды есімде жоқ, бірақ анам маған өте ақымақ екенімді айтты" деп сезіндіргенін айтты. Майкл Кинсли Брукс "қорқынышсыз жалпылау жасауда кінәлі" екенін мәлімдеді, "Брукс социологияның ойын бұзуына жол бермейді және теорияны әзілге сәйкес ету үшін қажет болғанда шеберлікпен қолданады". Брукстің жұмысын үнемі сынап келген Gawker сайтында жазған Том Скокка, Брукс өзінің саяси ұстанымдарын қолдау үшін фактілер мен статистиканы пайдаланбайтынын, мүмкін, фактілер мен статистиканы адал емес адамдардың жамандық жасауына мүмкіндік беретін нәрсе ретінде қарастыратындығын атап өтті. Сонымен қатар, Энни Лоури New York журналына жазған мақаласында Брукс саяси реформаларға қатысты ұстанымын дәлелдеу кезінде қолданған статистикалық әдістерін сынап, "өте айлакер және шатастыратын математиканы" қолданды деп мәлімдеді. Slate журналынан Шон Иллинг Брукс жазған сол мақаланы сынға алып, оның дереккөздерінен алынған аргументтерді контекстен шығарып, кедейлік реформасының күрделі мәселесіне қатысты "жартылай дұрыс" болжамдар жасағанын айтты. 2016 жылы Джеймс Таранто Брукс АҚШ Жоғарғы Сотының Дретке қарсы Хейли ісіне жасаған талдауын сынап, "Брукс осы іске қатысты әдейі алдап немесе ойсыздықпен қателік жасады" деді. Брукс бұрын Лайл Деннистоннан басқа да бір іске қатысты сын естіген болатын, ол Брукс "Жоғарғы Соттың шешімінің нақты мағынасын шатастырды" деді. 2018 жылы Брукс The New York Times газетінде егде және жас демократтар арасындағы ұрпақ аралық айырмашылықтар туралы мақала жазды, онда жас демократтардың радикализмін "элиталық академиядағы лингва франка болып табылатын мәдени марксизмге" байланыстырды. Бруксті прогрессивті медиа бақылаушы Fairness & Accuracy in Reporting (FAIR) үшін жазған журналист Ари Пол сынға алып, Брукс "мәдени марксизмді қарапайым саяси дұрыстық ретінде қайта бейнелейді, бұл нацистік идеологиядан туған сөз тіркесіне американдық оңшылдардың назарын аударады. Бұл сөз тіркесі басқа мақалаларда да қолданылады – тіпті жеңіл-жеңіл әңгімелерде де, мысалы, оң жақтағылардың киімдері туралы сөздерде, – бірақ бұл идеяның қаншалықты маргиналды екені айтылмайды. Бұл химиялық іздер немесе вакциналар туралы қастандық теорияларын негізгі баспасөз беттерінде орын алуына рұқсат берумен тең". Ари Пол және Political Research Associates серіктесі Спенсер Саншайн мәдени марксистік қастандық теориясының мәнін атап көрсетпеудің "жаман салдары бар" екенін айтты. "Бұл осы жүйені қолдануды заңды етеді, демек, бұл кодталған антисемитизм".

Жеке өмір

Брукс өзінің алғашқы әйелі Джейн Хьюзбен Чикаго университетінде оқып жүргенде танысты. Ол иудаизм дінін қабылдап, туған атын Сараға өзгертті; олар 2013 жылдың қараша айында ажырасты. Олардың үлкен ұлы Израиль қорғаныс күштерінде қызмет етті, Брукс 2014 жылдың қыркүйегінде Израильдің "Хаарец" газетіне берген сұхбатында осы туралы айтқан. Брукс 2013 және 2014 жылдар аралығында христиан дініне көшті. Брукс 2017 жылы Энн Снайдерге үйленді; олар "Характер жолына" кітабын жазғанда танысты, ал ол оның ғылыми жұмысына көмектескен зерттеушісі болды.