Кіріспе
Американдық журналист және бағаншы (1931–2009)
Роберт Дэвид Сандерс Новак (26 ақпан 1931 – 18 тамыз 2009) – американдық бағаншы, журналист, тележүргізуші, автор және консервативті саяси комментатор. Корея соғысы кезінде АҚШ армиясында қызмет еткенге дейін екі газетте жұмыс істегеннен кейін, ол Associated Press және содан кейін The Wall Street Journal газеттерінде тілші болды. 1963 жылы Роуленд Эванспен бірігіп, Inside Report жобасын бастады, ол АҚШ тарихындағы ең ұзаққа созылған синдикаттық саяси бағанына айналып, жүздеген газетте жарияланды. Олар 1967 жылы екі апта сайын шығатын "Эванс-Новак" саяси шолуын да бастады. Новак пен Эванс CNN телеарнасы құрылғаннан кейін маңызды рөл атқарды. Ол Capital Gang, Crossfire және Evans, Novak, Hunt, & Shields сияқты бағдарламаларда белгілі тележұлдыз ретінде жұмыс істеді. Сондай-ақ, Reader's Digest сияқты көптеген басқа басылымдарға материалдар жазды. 2009 жылдың 18 тамызында ми ісігінен көз жұмды. Әріптестері Новакты "Қараңғылық ханзадасы" деп атады, ол бұл лақапты қабылдап, кейіннен автобиографиясының аты ретінде пайдаланды. Ол бастапқыда орташа немесе либералды көзқарастарға ие болса, кейін жазбаларында және теледидардағы сөйлеулерінде американдық консерватизмнің айқын өкіліне айналды.
Ерте өмір
Новак 1931 жылдың 26 ақпанында Иллинойс штатының Джолиет қаласында Джейн Сандерс пен химиялық инженер Морис Новактың ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі Украинадан көшіп келген, ал анасының отбасы Литвадан шыққан. Новактың ата-анасы діни қызметке сирек қатысып, жергілікті еврей қауымымен көп араласқан жоқ, олар секулярлық еврейлер еді. Новак бала кезінде созылмалы бронхиттен зардап шекті, сондықтан анасы оны мектепке апарып-әкелуге мәжбүр болды. Оның туыстары отбасының үнемі қамқорлығынан оны "Бала Иса" деп мазақтап атады. Сондай-ақ, Новак ерте жасынан бастап отбасын қызықтырып, ренжітіп, таң қалдыруды ұнатты және кейіннен өзін француз бүлікшісі Бертран де Борнмен салыстырды. Ол колледждің студенттік газеті Daily Illini (DI) спорт жазушысы ретінде журналистика тәжірибесін жинады. Новак 1951-1952 оқу жылында газеттің бас спорт редакторы болып тағайындалмағанына қатты ренжіді, бұл оны жоғары сыныптарды өткізіп, Шампейн-Урбана курьерінде толық уақыт жұмыс істеуге итермеледі. Университетте төрт жыл оқығаннан кейін, Новак бір пәннен кем болса да, білімі аяқталмай толық уақытты журналист болу үшін оқуын тастады. 1993 жылы колледж деканы Новак ешқандай кредит алмаған төрт міндетті дене тәрбие сабағы жеткілікті сағат есептелуі керек деп шешті, және Новак бакалавр дәрежесін алды. Новак кейіннен өзінің академиялық жетістіктерін "өте теңсіз" деп сипаттады. Ол 1998 жылдың мамыр айында университеттің бітіру салтанатында сөз сөйлеп, колледждің оны жұмысшы табының иммигранттық статусынан американдық орта тапқа көтерілгені үшін алғыс айтты. 1967 жылы Эванс пен Новак екі апта сайын шығатын саяси бюллетень – Evans–Novak Political Report (ENPR) құрды. Олар бұл сериядағы мақалаларындағыдан гөрі кең көзқарас ұсынды, сайлауларды болжауға және әлеуметтік-саяси үрдістерді анықтауға баса назар аударды. Регнери баспасы ақырында ENPR-ді Новактан сатып алды, бірақ редакциялық бақылау мен жұмысқа қабылдау шешімдерін оның қолында қалдырды. 2006 жылы Регнеридің Тимоти П. Карни ENPR-де Новактың серіктесі болды. 2009 жылдың 4 ақпанында Новак ENPR басылымын тоқтату туралы хабарлады. Соңғы санында Барак Обаманың президент болып сайлануының салдары сипатталды, авторлар оны саяси "парадигмалық өзгеріс" деп атады. Кейіннен The Wall Street Journal-де жұмыс істеген Джон Фонд, "The Big Ripoff", "Obamanomics" кітаптарының авторы Тим Карни және National Review Online-да жұмыс істеген Дэвид Фреддосо сияқты консервативті жазушылар ENPR-ге үлес қосты. Новак 1982 жылы The McLaughlin Group синдикаттық шоуының тұрақты қатысушысы болды, ол МакЛофлинмен және Новақтың досы Джек Гермондпен бірге ойнады. Новак екеуінің саяси көзқарастары ұқсас болғанына қарамастан, МакЛофлинмен жиі пікір таластырды. 1980 жылы CNN телеарнасының ашылу аптасында Новак пайда болды. Оның танымал басылым репортері мәртебесі жаңа арнаға сенімділік сыйлады, және Новак көп ұзамай Эванстың бірлесіп жүргізген апталық сұхбат шоуын құрды. Ол бағдарламадағы жанжалға бейім дебатшы ретінде танымал болды. Кейіннен Новак CNN-дегі Capital Gang бағдарламасының атқарушы продюсері болды, ол сонымен қатар шоуда панельші ретінде және оның достары Ал Хант пен Марк Шилдс қатысты. Карвилл Новак "оңшылдарға өзінің беделін көрсетуге тиіс" екенін айтқаннан кейін, Эд Генри Карвиллге сұрақ қойғанда, Новак микрофонын лақтырып жіберіп, түсірілім алаңын тастап кетті. Кейін сыншылар Новақтың Валери Плейм ісі бойынша соңғы оқиғаларды эфирде талқылаудан қашу үшін осылай істегенін айтты. Оқиғаға жауап ретінде CNN телеарнасы Новақты бір күнге жұмыстан босатып, көрермендерінен кешірім сұрады, ол бұл әрекетті "кешіргісіз және қабылдауға болмайтын" деп атады. 2005 жылдың 23 желтоқсанында 25 жылдық еңбек жолынан кейін CNN-ден зейнеткерлікке шыққан Новак, оның арнамен қарым-қатынасы "көптеген некелерден ұзаққа созылды" деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Новак CNN-ге "шағымдануға ештеңесі жоқ" екенін айтты. Fox News бір апта бұрын Новак желі үшін нақтыланбаған жұмыс істеу туралы келісімшартқа қол қойғандығын растаған болатын. Новак тамыз оқиғасынан кейін жұмыстан шығарылмаса да, CNN-ден кететінін және Fox News-ке бармағанын, өйткені желі оның көзқарасына мейірімді болғандығын айтты. Новак: 25 жыл ішінде CNN мені ешқашан цензураламады, мен өте қайрықпаз және өте консервативті нәрселер айттым. Мен олардың мені аузымнан шығарғысы келмейтін жерге барып, аузымды жабатындай әсер қалдырғым келмейді. Оның "Қараңғылық ханзадасы: Вашингтондағы елу жылдық репортаж" атты естеліктері 2007 жылдың шілдесінде Random House баспасының бөлімшесі Crown Forum арқылы жарық көрді. "Қараңғылық ханзадасы" – бұл Новақтың досы, журналист Джон Линдсей оған берген лақап есім, өйткені Линдсей "жас адам үшін менің өркениетіміздің болашағына өте пессимистік көзқарасым бар" деп ойлаған. Новак бұл лақап есімді ұнатып, Gridiron Club-тың кешкі асқа Дарт Вейдер кейіпінде келіп, Дик Чейни туралы ән шырқады. Өзінің қарыштамалық деңгейінде Новак АҚШ-тағы бес ең көп оқылатын бағанашының бірі болды. Ол CNN телеарнасының көп жылдық тұлғасы болды және 2005 жылдың тамызында CNN-ден кеткеннен кейін Fox News-те эпизодтық түрде пайда болды.
In 25 years I was never censored by CNN and I said some fairly outrageous things and some very conservative things. I don't want to give the impression that they were muzzling me and I had to go to a place that wouldn't muzzle me. His memoirs, entitled Prince of Darkness: Fifty Years Reporting in Washington, were published in July 2007 by Crown Forum, a division of Random House. "Prince of Darkness" was a nickname given to Novak by his friend reporter John Lindsay, because Lindsay "thought for a young man I took a very dim view of the prospects for our civilization," Novak said in an interview. Novak loved the nickname. He once dressed up as Darth Vader to a dinner with the Gridiron Club, and he then sang a song about Dick Cheney as the character. At his height, Novak was one of the five most read columnists in the U. S. He served as a longtime CNN television personality, and he appeared intermittently on Fox News after his August 2005 departure from CNN.
Тану
1997 жылы Иллинойс университеті Новакқа «Түлектер жетістігі» сыйлығын табыс етті. 1992 жылы Новак өз бітірген оқу орнына жиі келіп, студенттермен байланыс жасады және ағылшын тілі мен риторика мамандықтарының студенттерін қолдау үшін өз атымен стипендия құрды. 1998 жылғы мамыр айында колледждің бітіру салтанатында сөз сөйлеген Новак түлектерді өз білімдерін «қанаушылыққа қарсы бекініс» ретінде пайдалануға шақырды. Новак 1987 жылы Бейлор университетінде журналистикадан арнайы шақырылған профессор болып та қызмет етті. 2001 жылы ол Ұлттық баспасөз клубының «Төртінші билік» сыйлығын журналистикадағы өмірлік жетістіктері үшін жеңіп алды. 2008 жылы Новак саяси стратегияшы Ли Атвотерге арналған, жүлделі «Бұги Мэн: Ли Атвотердің тарихы» деректі фильмінде пайда болды. Фильмде Новак: «Ол мені губернатор Дукакистің психикалық денсаулығында мәселелер бар екенін жазуға көндіруге тырысты, бірақ бұл нағыз қалтақ болды. Ол менің кемшілігім – эксклюзивті материал алсам, мен оған бірден шабуылдаймын, терең зерттеймін және жеткілікті сақтық танытпаймын деп ойлады. Бұл рас болуы мүмкін, бірақ мен осы мәселеге араласпау үшін жеткілікті сақтық таныттым» деді. Роберт Новак 1999 жылы Иллинойс штатының Линкольн академиясының лауреаты атанды және Иллинойс губернаторынан байланыс саласындағы Линкольн орденін (штаттың ең жоғары наградасы) алды.
Никсон әкімшілігі
Новак Ричард Никсонның негізгі көмекшісі Х. Р. Холдеманға үздіксіз шабуыл жасады. Кейінірек ол өзінің өмірбаянында былай деп жазды: "Боб Холдеманға одан да қатал қарады, өйткені ол менен ешқандай байланысқа түсуден бас тартты. Ол қажетсіз жағдай жасап, өзін мақсатқа айналдырды, себебі көзқарасын өзгертуге келмейтін". Олар бағанды бастағаннан кейін, Новак Никсонға "әдептілік сапар" жасады, ол мүмкіндікті пайдаланып, оларды республикашылдарға жағдай жасауға шақырды. Новак пен Эванстың айтуынша, құжаттар Летельердің Шығыс Берлиндегі Unidad Popular жетекшілерімен үнемі байланыста болғанын, ал олар Шығыс Германия үкіметімен қолдауға ие болғанын көрсетті. ФБР бұл жетекшілердің Штазимен жұмысқа алынғанын күдіктенді. Новак, Эванс және Андерсонның айтуынша, портфельдегі құжаттар Летельердің Сальвадор Альенденің қызы Беатрис Альендемен, Кубаның DGI станциясының бастығы Луис Фернандес Онаның әйелімен байланыста болғанын көрсетті. Новак пен Эванстың айтуынша, Летелье Куба үкіметінен айына 5000 доллар көлемінде қаржы ала алды және Беатрис Альенденің бақылауымен ол Саясатты зерттеу институтындағы және батыстың адам құқықтары жөніндегі топтардағы байланыстарын пайдаланып, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен АҚШ Конгресінде Аугусто Пиночеттің диктатурасын оқшаулау науқанын ұйымдастырды. IPS мүшесі және досы Саул Ландау Эванс пен Новакты "ұйымдастырылған оңшыл шабуылдың" бөлігі деп сипаттады. 1980 жылы Летельердің жесірі Изабель The New York Times газетінде күйеуіне Кубадан жіберілген ақшаның батыс көздерінен келгенін және Кубаның тек делдал ретінде әрекет еткенін жазды. Журналист Джон Николс The Nation газетінде оқиғадағы Новақтың рөлін "кешіру қиынға соғады" деп жазды.
Амнистия, аборт және қышқыл
1972 жылғы 25 сәуірде Джордж Макговерн Массачусетс штатындағы алғашқы сайлауда жеңіске жетті, және Новак елдің әр тарапындағы демократ саясаткерлеріне телефон соғып, оның бағалауымен келісті, себебі дәстүрлі жұмысшы демократ сайлаушылары Макговерннің нағыз сенімдерін білмейтін. Новакты бұл цитатаны өзі ойлап тапты деп айыптады. "Ол қайта сайлануға тырысты", - деді Новак. Кейінірек ол өзінің демократ ретінде тіркелгенін сақтап, Колумбия округіндегі демократтардың алғашқы сайлауында дауыс беру үшін, онда жеңіске жеткен жағдайда сайлауға тең болар еді, деді. Ол сондай-ақ Эверетт Дирксенмен жақын дос болды. Кейін Новак Уиттакер Чемберстің "Куәлік" атты кітабын оқығаннан кейін, оның көзқарастары орташадан либералдыға дейін, содан кейін қатал коммунизмге қарсылыққа дейін өзгергенін айтты. Новак Корея, Вьетнам және Гренададағы соғыстарды ынтамен қолдады, бірақ содан кейін араласпау саясатын ұстанды. Ол сонымен қатар абортқа және ажырасуға қарсы болғандықтан, қатал әлеуметтік консерватор болды. Осы себепті ол палеоконсерватор деп аталды, бірақ бұл атауға қарсы даулар болды. Новак саяси бағанасында бір рет өміріндегі барлық президенттерді, Рейганнан басқа, сәтсіз деп санағанын мәлімдеді. Сол жылы, және жазда Новак өзінің естеліктерін жариялағаннан кейін көп ұзамай, оны бұрынғы бағанашы Билл Штайгервальд сұхбатқа алды. Елдің болашағы туралы сұраққа Новак былай деп жауап берді:
Менің пікірімше, ұзақ жылдарға созылған республикалықтардың қайта құрылуы аяқталып, демократтардың үстемдік кезеңі басталады. Мен көптеген қателіктер мен жамандықтар жасалатынын ойлаймын. Бірақ американ халқы өз саясаткерлерінен барынша жақсы нәрсені шығара алады деп сенемін. Мен университет студенттеріне сөз сөйлегенде, оларға әрқашан "Өз еліңді жақсы көр, бірақ үкіметке ешқашан сенбе" деймін. Мен осыған сенемін. Дэвид Фрум National Review журналында 2003 жылдың наурыз айында Новакты қазіргі консервативті қозғалысқа үлес қосқан адам деп есептемеді.
Діни көзқарастар
Еврей дінсіз мәдениетінде өскен Новак жеті онжылдық бойы агностик болып өмір сүрді. Бірінші және екінші әйелінің тілегімен ол қысқа ғана уақыт унитариян және кейін методист шіркеулеріне барып тұрды, бірақ ешқайсысына қызығушылық танытпады. Әсіресе Вьетнам соғысына қарсы методистердің позициясын ұнатпады. Новак 1980-жылдардың басында католик христиандығымен танысты, оның досы Джеффри Белл, республикалық саяси кеңесші және бұрынғы Рейганның көмекшісі, оған католик сенімі туралы бірнеше кітап сыйлады. Сол кезде Новак жұлын қабынуынан (менингиттен) көз жұмуға айналған болатын. Джеральдин бұрыннан католик еді. Ал Хант, Джуди Вудрафф, Фред Барнс, Маргарет Карлсон, Дэниел Патрик Мойнихан, Генри Хайд және Рик Санторум Новактың крещение рәсіміне қатысты. Новак жаңа дінінің оның жеке мінез-құлқына немесе саяси көзқарастарына әсер етпегенін айтып: "Мен енді христианмын, бірақ әлі де жаман әдеттерім бар", - деді.
Соңғы жылдар
2008 жылдың 23 шілдесінде Новак 86 жастағы жаяу жүргінші Дон Клиффорд Лильженквистке жол бермегені үшін полициядан айып алды. Оны Новак баяу қозғалатын көлікпен қағып, ауруханаға жеткізді, онда оған жеңіл жарақаттарына ем жасалды. Новак оқиға орнынан кетіп, шамамен бір блок жүрген соң, соқтығысуды көрген велосипедші тоқтатып, полицияға шақырды. Ол куәгерлер хабарлағанға дейін соқтығыс болғанын білмегенін айтты. Бұл дұрыс болуы мүмкін, себебі Новак сияқты доминант емес (әдетте оң жақты) ми ісігі бар науқастарда сол жақ көру проблемалары (соның ішінде көруді елемеу) жиі кездеседі ("Мен сол жақ шеткі көруді ғана емес, дерлік барлық сол жақ көруімді жоғалттым"). Жаяу жүргінші Джордж Вашингтон университетінің ауруханасына жеткізіліп, иығы шығып кеткеніне байланысты емделді. D.C. аймағының тұрғындарынан Новак жолға шығуға бейім және көлік жүргізушілерге жамандық көрсетуге әдеттенгені туралы көптеген хабарламалар түсті; алайда ол бұл шағымдарды жоққа шығарды. "Мен 77 жастамын. Мен енді агрессивті жүргізуші емеспін", - деді ол 23 шілдедегі оқиғадан кейін. Корветі туралы сұрағанда, "Мен оны 1961 жылдан бері айдап келемін" деді. 2008 жылдың 27 шілдесінде, көлік апатынан төрт күн өткен соң, Новак Бостон қаласындағы Бригам және әйелдер ауруханасына түсті, онда оған ми қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Баспасына берген жазбаша хатында Новак: "Дәрігерлер жақын арада тиісті емді бастайды. Мен журналистік жұмысымды белгісіз мерзімге тоқтатамын, бірақ Құдай қаласа, ол ұзаққа соқпайды" деді. Дәрігерлер көлік апатында бір нәрсеге соқтығысқандарын түсінбеген науқастарда ми ісігін тексеруді жиі жүргізеді, өйткені бұл ошақты неврологиялық белгі болуы мүмкін. 2008 жылдың 4 тамызында Новак өзінің бағанынан кеткені туралы мәлімдеме жасады. Сол айдың соңында ол Creators Syndicate үшін жаңа пікір мақалаларын жаза бастады. 2009 жылдың 4 ақпанында Новак өзінің бюллетені, "Эванс Новак саяси баяндамасында" ауруына байланысты екі апта сайын жарық көретін бюллетень тоқтатылатынын хабарлады. Бұл бюллетень бағаннан төрт жыл өткен соң жарық көре бастады және 1967 жылдан бері үздіксіз шығып келді.
Жеке өмір
Новактың алғашқы әйелі Розанна Холл болды; олар ажырасты. 1962 жылы президент Линдон Джонсонның хатшысы болған Джеральдин Уильямсқа үйленді. Олардың қызы Зельда Рональд Рейганның президенттік науқанында және вице-президент Дэн Куэйл үшін жұмыс істеді. Олардың Алекс есімді ұлы бар, ол Regnery Publishing баспасында редактор болып жұмыс істейді. Әлеуметтік комментатор Майкл Новакпен дос болғанымен, Роберт Новак туыс емес еді. 1998 жылдың мамыр айында Новак әйелі Джеральдиннен кейін католик дініне кірді. Оның екі баласы болды – қызы мен ұлы. Өмірінің соңғы жылдары Новак 2002 жылғы қара Corvette машинасын жүргізді және бірнеше рет жылдамдықпен жүргені үшін жүргізуші куәлігінен айырылды. Ол сондай-ақ Флорида штатының Себринг қаласында өткен қайырымдылық автожарысына қатысып, жеңіске жетті. Washingtonian журналы оны "жылдамдыққа құмар" деп сипаттады. Вольф Блитцер 2009 жылдың тамызында: "Мен оны әрқашан Redskins және Wizards ойындарында көретінмін, ол әрқашан сол жерде болатын" деді. Ол Мэриленд штатының Сильвер-Спринг қаласындағы Gate of Heaven зиратына жерленді.