Кіріспе

Неміс инквизиторы (шамамен 1430–1505)

Генрих Крамер (1430–1505, 74–75 жас), сондай-ақ латыншаланған Henricus Institor есімімен де танымал, неміс шіркеу адамы және инквизитор болған. Оның 1487 жылы жарық көрген, сиқыршылықты сипаттап, сиқыршыларды жоюдың егжей-тегжейлі тәсілдерін ұсынатын, кең таралған "Мальейс Малефикарум" кітабы жаңа заманда сиқыршылыққа қарсы соттар кезеңінің қалыптасуына зор үлес қосты.

Өмір

Ол Шлетштадт қаласында, қазіргі Селестат, Эльзас аймағында дүниеге келген. Жасынан Доминикан орденіне қосылып, туған қаласындағы Доминикан үйінің приоры болып тағайындалды. 1474 жылға дейін Тироль, Зальцбург, Богемия және Моравия аймандары үшін инквизитор болып бекітілді. Оның уағыздарындағы шешендігі мен тынбай еңбек етуі Римде мойындалды және ол Зальцбург архиепискобының жақын көмекшісі болды. 1484 жылы Папа Иннокентий VIII жариялаған Summis desiderantes атты паптық бұйрығында сиқыршылардың бар екені мойындалып, инквизицияға сиқыршылар мен әйел-құдайларды (колдуньяларды) қудалауға толық құқық берілді. Бұл бұйрық Германияда инквизитор өкілеттігінен айырылған Крамердің құзырын қайта бекітуге бағытталған. Бір жылдан кейін ол Инсбрукке "адамдарды әділетке тарту" мақсатымен инквизициялық комиссияның төрағасы ретінде келді. Бриксен епископы Георг Голсер сот процесін жүргізуге епископтық өкілеттік бергеніне қарамастан, ол Крамердің тудырған жанжалдарына наразылық білдірді. Бұл ең алдымен Инсбруктағы Хелена Шейберин мен тағы алты азаматты сиқыршылыққа айыптаған тергеуге қатысты. Елена, Себастьян есімді бай азаматқа үйленген, "өз пікірін ашық білдіретін, тәуелсіз және батыл әйел" деп сипатталды. Крамер қалаға келгеннен кейін, ол оны көшеде кездестіріп, жұрт алдында түкіріп, қарғыс айтты: "Саған жек көру, сен жаман монахсың, құлайтын жамандық сені алсын". Кейіннен ол Крамердің уағыздарына қатыспағаны және басқаларды да солай етуге шақырғаны анықталды, бұл оған қарсы сиқыршылық қылмысы бойынша айып ретінде қойылды. Елена тіпті оның уағыздарының бірін "Инститорды шайтанмен одақтасқан зұлым адам деп санайтынын қатты айқайлап" тоқтатты. Сот барысында Крамер Шейбериннің жыныстық өміріне көп көңіл бөлгендіктен, епископ оны "дәлелденбеген көп нәрсені болжады" деп айыптады. Крамер тергеуді жалғастыру, дәлелдер жинау және күдікті сиқыршыларды тексеру үшін Инсбрукте қалды. Голзер мен Крамер хат алмасып, Крамерді тергеуден бас тартуға шақырды, ал 1486 жылы Голзер Крамерге өз епархиясынан кетуді бұйырған соңғы хатты жіберді, Инсбруктағы сот процесі тоқтатылды. Крамер ақыры мойындап, Кёльнге оралды. Епископтың сын-ескертпелеріне жауап ретінде Крамер кейіннен "Малеус Малефикарум" ("Сыртқыштардың балғасы") деп аударылатын сиқыршылық туралы трактат жаза бастады. 1487 жылы алғаш рет басылған кітаптың алдына оған сиқыршылық істерін тергеу және тергеу билігін берген Summis desiderantes бұйрығы қосылды. Крамер бұл еңбегіне Кельн факультетіндегі Инквизицияның жетекші теологтарынан қолдау күткенімен, олар кітапты этикалық емес және заңсыз процедураларды ұсынатыны үшін, сондай-ақ дьянологияның ортодоксалды католиктік ілімдеріне қайшы келетіні үшін айыптады. Жалпы бағалауда оның еңбектері мақталып, беделі артып отырды. 1491 жылы Нюрнберг кеңесінен сиқыршылыққа қатысты сот процесіне қатысты сарапшы кеңес беруді сұрады. 1495 жылы оны орденнің басшысы Хоакин де Торрес Венецияға шақырды, онда ол өте танымал қоғамдық дәрістер мен дау-дебаттар өткізді. Олар Венеция патриархының қолдауына лайық болды. Сондай-ақ, ол "Евхаристияның қасиетті құрметіне бірнеше баяндамалар мен әртүрлі уағыздар" (Нюрнберг, 1496); Мастер Антонио дельи Розеллидің қателіктерін жоққа шығаратын трактат (Венеция, 1499); содан кейін көптеген авторлар келтірген Пикардтар мен вальденстерге қарсы Киелі Рим шіркеуінің қорғанышы туралы еңбектер жазды. 1500 жылы Папа Александр VI оны папалық нунциумы етіп тағайындады және инквизиторлық қызметін Богемия мен Моравияға ауыстырды. Саммерс былай деп жазады: "Кетиф пен Эшар сияқты доминикандық тарихшылар Крамер мен Шпренгерді өздерінің орденінің даңқы мен батырларының қатарына қосады". 1505 жылы Моравиядағы Кромэриж қаласында қайтыс болғанға дейін ол өмірінің соңғы күндерін жазумен және уағыздаумен өткізді.