Ставело: Тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Ставелот (ставло; Стабло;) – Бельгияның Льеж провинциясында орналасқан Валлония аймағының қаласы және муниципалитеті. Муниципалитет Франкоршамп және Ставелот аудандарынан тұрады. Ставелот ең әйгілі Spa Francorchamps трассасы мен Laetare de Stavelot карнавалының туған жері ретінде белгілі.

Халық саны

2006 жылы Ставелоттың халқы 6 671 адамды құрады, ал ауданы – , нәтижесінде халық тығыздығы – құрады.

Тарих

Қала 650 жылы шамамен құрылған Ставелот аббаттығының төңірегінде өсті, бұл бұрын вилла болған, әйгілі Әулие Ремакл (Сент-Ремакл) құрған жер. Вилланың жері Кельн және Тонгерен епископтықтарының шекаралық аймағын алып жатты. Ставелот аббаттығы француз революциясы кезінде діни статусынан айырылып, қиратылды: шіркеудің тек батыс жақ есігі ғана сақталды, ол жеке тұрған мұнара ретінде қалыптасты. Екі монастырь – біреуі лаиктерге, екіншісі монахтарға арналған – 17 ғасырға тән кірпіш пен тастан салынған тұрғын үйлердің аулалары ретінде сақталған, қазірде Ставелот-Мальмеди княздығының мұражайына, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы осы жерде тұрған ақын Гийом Аполлинерге және Спа-Франкоршам трассасына арналған мұражайлар орналасқан. Аббат шіркеуінің негіздері, қабырғалары мен бағана тіректерімен бірге, роман стиліндегі аббаттың көлемін көзге елестетуге мүмкіндік беретін іздер ретінде ұсынылған. Аббат Вибальд (1130-58 жылдары басқарған) 12 ғасырдағы өнердің ең ірі меценаттарының бірі болды; оның басқару кезінде (шамамен 1156 жылы) алтынмен қапталған мыс және эмальдан жасалған Ставелот триптихы жасалды, оның ішінде Шын Салибтің екі бөлігі сақталған. Ставелот Киелі кітабының мұқабасы және Ставелоттағы алтарь қалдықтары да ортағасырлық өнердің ең маңызды туындылары болып саналады. 16 ғасырда монах Жан Дельво әйелдер мен еркектердің қатысуымен сиқыршылық пен шайтандық ритуалдарды көргенін мәлімдеді, сондай-ақ бірнеше шіркеу қызметкерлерін осы ритуалдарға қатысқан деп айыптады. Ставелот – Ставелот-Мальмеди княздығының орталығы болды, бұл Киелі Рим империясының шағын тәуелсіз аймағы, оны Ставелот аббаттары басқарды. Княздық 1795 жылы француз революциясы кезінде таратылды. 1815 жылы Вена конгресінде Ставелот Нидерланд Корольдігіне қосылды, ал Мальмеди Пруссияның Рейнланд аймағына қосылды. 1830 жылы ол Бельгияның құрамына кірді. (Мальмеди де Бельгияның бір бөлігіне айналды, бірақ бұл 1919 жылға дейін болған жоқ.) 1819 жылы қалаға берілген гербте Ставелотты негіздеген епископ пен Ставелот негізін қалау туралы аңызда аббаттық құрылысына кірпіш тасыған қасқыр бейнеленген. Екінші дүниежүзілік соғыстағы Арденн шайқасында қала қатты шайқастардың ошағы болды. 1944 жылдың 18-20 желтоқсаны аралығында 6-шы танк армиясының Kampfgruppe Peiper бронетехникалық тобының сарбаздары Ставелотта және айналасында 100-ден астам бейбіт тұрғынды, оның ішінде әйелдер мен балаларды, сондай-ақ американдық әскери тұтқындарды өлтірді. Соғыстан кейін Пайпер және оның бірнеше офицерлері осы соғыс қылмысы үшін, сондай-ақ сол кезеңде жасалған басқа да қылмыстар үшін сотталып, жазаланды.

The town grew up around the Abbey of Stavelot, founded ca 650, out of what had been a villa, by Saint Remaclus (Saint Remacle). The villa's lands occupied the borderland between the bishoprics of Cologne and Tongeren. The Abbey of Stavelot was secularized and demolished at the time of the French Revolution: of the church just the west end doorway remains, as a free standing tower. Two cloisters — one secular, one for the monks — survive as the courtyards of the brick and stone 17th century domestic ranges, now housing the Museum of the Principality of Stavelot Malmedy, and museums devoted to the poet Guillaume Apollinaire, who was a long term resident, and to the Circuit de Spa Francorchamps. The foundations of the abbey church are presented as a footprint, with walls and column bases that enable the visitor to visualize the scale of the Romanesque abbey. Abbot Wibald (ruled 1130–58) was one of the greatest patrons of the arts in the 12th century; the Stavelot Triptych of gilded copper and enamels, which contained two fragments of the True Cross, was produced for the Abbey during his rule (about 1156). The binding of the Stavelot Bible, and the remaining fragments from the retable (altar screen) at Stavelot are also high points of medieval art. In the 16th century, the monk Jean Delvaux claimed to have seen witches and demonic rituals, as he accused several other church officials of engaging in these rituals. Stavelot was the seat of the Principality of Stavelot Malmedy, a small independent region of the Holy Roman Empire, ruled by the abbots of Stavelot. The principality was dissolved in 1795 during the French Revolution. At the Congress of Vienna in 1815, Stavelot was added to the Kingdom of the Netherlands while Malmedy was added to the Prussian Rhineland. In 1830 it became part of Belgium. (Malmedy would also become a part of Belgium, but not until 1919.) The town's coat of arms, granted in 1819, is parted fesswise between Stavelot's founding bishop, and the wolf which in Stavelot's founding legend carried bricks for the building of the Abbey. During the Battle of the Bulge in World War II, the city was the scene of severe fighting. From December 18–20, 1944, soldiers belonging to Sixth Panzer Army's Kampfgruppe Peiper armored battle group murdered more than 100 civilians, including women and children, as well as American prisoners of war, in Stavelot and the surrounding area. Peiper and some of his officers were after the war tried and convicted for this war crime along with others perpetrated during the same period.

Көрікті жерлер

Ставелода Circuit de Spa Francorchamps, Формула-1 Бельгия Гран-приі мен Спа 24 сағаттық төзімділік жарысының танымал өткізілетін орны орналасқан. Ставелода дәстүрлі карнавал, Лаетаре де Бланк Муссис фестиваліне де ие. Лаетар жексенбісінде, оразаның төртінші жексенбісінде, шамамен 200 жергілікті ер адам ақ киіммен және ұзын қызыл мұрын маскаларымен – Бланк Муссис – қала көшелерімен шеру тастап, конфети шашып, жаяу өтушілерді кептірілген шошқа көк қуысымен шапалақтайды.

Климат

Ставелоттың мұхиттық климаты бар, бірақ оның биік орналасуы және құрлықтың ішінде жатуы Бельгия стандарттары бойынша континенттік климатқа жақындатады. Спа-Франкоршамп жарыс трассасының бастапқы жобасының екінші ұшында орналасқан, көршілес Мальмеди ауылынан төменде жатқан Ставелот жыл бойы Мальмедиге қарағанда сәл жұмсақ, құрғақ және күнды.