Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Люксембург провинциясының муниципалитеті, Бельгия.
Municipality in Luxembourg Province, Belgium
Бастонь (басс. tɔɲ; Bastenaken; Bastnach/Bastenach;) – Бельгияның Арденн аймағындағы Люксембург провинциясында орналасқан Валлонияның қаласы және муниципалитеті. Муниципалитет мына аудандардан тұрады: Бастонь, Лонгвилли, Новиль, Виллерс-ла-Бон-Эу және Вардэн. Қала Арденн тауларының қырқасында орналасқан. 2025 жылдың 1 қаңтарында ол Бертоньемен бірігіп, жаңа муниципалитет құралады.
Bastogne (bas. tɔɲ; Bastenaken ; Bastnach/Bastenach ; ) is a city and municipality of Wallonia located in the province of Luxembourg in the Ardennes, Belgium. The municipality consists of the following districts: Bastogne, Longvilly, Noville, Villers la Bonne Eau, and Wardin. The town is situated on a ridge in the Ardennes at an elevation of
On 1 January 2025, it will merge with Bertogne into a new municipality.
Тарих
Римдіктер Бастонь аймағын жаулап алған кезде, онда галл тайпасы – треверлер тұрған. Бастонь атауының бір түрі алғаш рет одан көп кейін, 634 жылы, жергілікті феодалдар бұл аумақтарды Трир қаласының жанындағы Сент-Максимин аббаттығына өткізген кезде айтылды. Бір ғасырдан соң Бастонь аймағы жақын орналасқан Прум аббаттығына қарады. Бастонь қаласы мен оның базары 887 жылғы құжатта тағы да еске алынған. 13 ғасырда Киелі Рим императоры және Люксембург графы Генрих VII Бастоньде монеталар соқты. 1332 жылы оның ұлы, Джон Соқыр, қалаға харта берді және оны қорғаныс қабырғаларымен қоршады, олардың бір бөлігі – қазіргі Порт-де-Трев қабырғасы – бүгінге дейін сақталған. 1451 жылы Люксембург графтығының жерлері Бургундия герцогтығының құрамына енді, нәтижесінде 1516 жылы Бургундия мұрагері Карл Испания патшасы болғанда Бастонь Испания жерлерінің бір бөлігіне айналды. Қала қабырғалары оны соңынан келген қиын кезеңдерде тиімді түрде қорғады. Қала экономикасы, шын мәнінде, оның ауыл шаруашылығы және мал жәрмеңкелерінің даңқы арқасында гүлденді. 1602 жылы қабырғалар Голландия Республикасы күштерінің шабуылын сәтті тойтарды. 1688 жылы тоғыз жылдық соғыс кезінде қала француз әскерлерімен басып алынғанда, король Людовик XIV-нің бұйрығымен бұзылды. 19 ғасыр мен Бельгияның тәуелсіздігі Бастонь үшін жақсы жағдай жасады, өйткені оның орман өнімдері мен мал жәрмеңкелері шетелде кеңінен танылды. Оны көршілес қалалармен байланыстыру үшін бірнеше теміржол желілері салынды. Бұл бірінші дүниежүзілік соғыста Германияның басып алуымен аяқталды.
At the time of the Roman conquest the region of Bastogne was inhabited by the Treveri, a tribe of Gauls. A form of the name Bastogne was first mentioned only much later, in 634, when the local lord ceded these territories to the St Maximin's Abbey, near Trier. A century later, the Bastogne area went to the nearby Prüm Abbey. The town of Bastogne and its marketplace are again mentioned in an 887 document. By the 13th century, Henry VII, Holy Roman Emperor and count of Luxemburg, was minting coins in Bastogne. In 1332, John the Blind, his son, granted the city its charter and had it encircled by defensive walls, part of which, the current Porte de Trèves, still exists. In 1451, the lands of the county of Luxemburg were absorbed into the Duchy of Burgundy and as a result, Bastogne became part of the lands of the Spanish Crown when the Burgundian heir Charles became king of Spain in 1516. The city's walls were quite effective at protecting it during the troubled times that followed. The city's economy actually flourished thanks to the renown of its agricultural and cattle fairs. In 1602, the walls successfully repelled an attack by forces of the Dutch Republic. In 1688, they were dismantled by order of King Louis XIV when the town was occupied by French forces during the Nine Years War. The 19th century and Belgium's independence were favourable to Bastogne, as its forest products and cattle fairs became better known abroad. Several railway lines were built to link it to the neighbouring towns. This all came to an end with the German occupation during World War I.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1944 жылғы 10 қыркүйекте одақтастар азат еткен Бастонь бірнеше айдан кейін неміс күштерінің шабуылына ұшырады. Гитлердің жоспары – британдықтарды американдықтардан бөліп, Арденн аймағын қайта басып алу, содан кейін стратегиялық маңызы бар Антверпен портын жаулап алып, одақтастардың маңызды жабдықтау желісін кесіп тастау еді. 16 желтоқсанда неміс артиллериясы суық пен тұманды пайдаланып, Бастонь маңында сирегірек орналасқан американдық дивизияларға шабуыл жасап, шайқас басталды. Бірнеше күннен кейін бригадир генерал Энтони МакАулифф және 101-ші әуе десанттық дивизия, сондай-ақ 10-шы бронетанктік дивизия мен 82-ші әуе десанттық дивизияның бөлімдері қарсы шабуылға келді, бірақ ауыр шайқастан кейін қаланың ішінде қоршауға түсті. 22 желтоқсанда неміс өкілдері американдықтардың капитуляциялауын сұрады, ал МакАулифф қысқа да нұсқа жауап берді: «Жоқ!» Келесі күні аспан ашылып, одақтас әуе күштеріне қарсы шаралар қабылдауға және қажетті азық-түлік, дәрі-дәрмек және қару-жарақтарды тастауға мүмкіндік берді. 26 желтоқсанда генерал Джордж С. Паттон басқаратын үшінші АҚШ армиясы келді және қоршауды бұзды. Бастонь шайқасының ресми аяқталуы үш аптадан кейін болды, ол кезде аймақтағы барлық шайқастар тоқтады. Бастонь – бостандық жолының соңғы нүктесі, одақтас күштерді азат ету жолын көрсететін және кейіннен Бастоньді құтқаруға келген үшінші армияның маршруты.
Liberated by the Allies on 10 September 1944, Bastogne was attacked by German forces a few months later. Hitler's plan was to regain control of the Ardennes, splitting British from American forces, then advance to and reoccupy the strategic port of Antwerp and cut off the key Allied supply line. The Battle of the Bulge began on 16 December, when German artillery, taking advantage of cold and fog, attacked the American divisions deployed sparsely around Bastogne. A few days later, Brigadier General Anthony McAuliffe and the 101st Airborne Division along with elements of the 10th Armored Division and the 82nd Airborne Division, arrived to counter attack but, after heavy fighting, became encircled within the town. On 22 December, German emissaries asked for the American surrender; McAuliffe answered tersely, “Nuts!” The next day the skies cleared, allowing Allied air forces to retaliate and to drop much needed food, medicine, and weapons to ground forces. On 26 December, the Third U. S. Army, under the command of General George S. Patton, arrived and broke the siege. The official end of the Battle of Bastogne occurred three weeks later, when all fighting in the area ceased. Bastogne is the terminus of the Liberty Road, the commemorative way that marks the path of liberating Allied forces, and of the Third Army that subsequently relieved Bastogne.
Климат
Бастонь Бельгияның қалған бөлігі сияқты мұхиттық климатқа ие, бірақ Атлантикаға жақын жазықтарға қарағанда ішкі және биік орналасқандықтан континенттік әсерге көбірек ұшырайды. Осыған қарамастан, ендігі градусына қарай қыстары ауыр болмайды, қар мен аяз жиі болғанымен, орташа температура нөлден жоғары сақталады.
Bastogne has an oceanic climate similar to the remainder of Belgium, but with more continental influences due to it being inland and elevated in comparison to lowland areas nearer the Atlantic. In spite of this the winters are heavily moderated for its latitude and although snowfall and frosts are common, means remain just above freezing.
Көрікті жерлер
101-ші әуеде орналасқан мұражайда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың қоршауында болған солдаттар мен азаматтардың басынан өткендері туралы диорамалар және басқа да мәліметтер бар. Бастонь казармасының мұражайы тегін және Бельгия армиясымен басқарылады. Ол Бастонь қоршауында АҚШ-тың 101-ші әуе десантының штабы ретінде пайдаланылған казармада орналасқан. Мұражайда қалпына келтірілген танктер мен әскери көліктердің кең жинағы, сондай-ақ жер астындағы казармалардың және АҚШ, Германия және Ұлыбритания әскерлерінің артефакттары бар. База ("казерна") Сент-Пьер алаңынан 5 блок қашықтықта орналасқан. Мұражайда генерал МакАулифтің неміс тарапының бас тарту талабына берген әйгілі "Жоқ!" жауабы айтылған кеңсесі де бар. Басқа бөлмелерде артиллерия, жеңіл қару-жарақ, радио және медициналық құрал-жабдықтар қойылған. Бельгия армиясының мамандары келушілерді база бойынша жүргізеді. Бастонь соғыс мұражайында көптеген соғыс артефакттары мен бейнежазбалар бар, олар келушілерге Арденн шайқасының атмосферасын сезіндіреді. 14 ғасырда Иоанн Соқыр салған қорғаныс қабырғасының бөлігі – Порте-де-Трев қазірге дейін сақталған. Сен-Пьер шіркеуінің романдық стиліндегі мұнарасы мен крещение тағы да орта ғасырларға жатады. Мардассон ескерткіші 1950 жылы Бастонь маңында Арденн шайқасында жараланған немесе қаза тапқан американдық сарбаздардың құрметіне орнатылды. Бригадир генерал МакАулиф, генерал Паттон және басқа да тұлғаларға арналған ескерткіштерді қаланың әр жерінде кездестіруге болады. 6 км солтүстікке қарай орналасқан Реконь неміс әскери зиратында 6807 неміс сарбазының қабірі бар.
The 101st Airborne Museum includes dioramas and more about the experiences of soldiers and civilians during the siege of the city during World War II. The Bastogne Barracks museum is free and operated by the Belgian Army. It is located in the barracks used as the headquarters of the U. S. 101st Airborne during the Siege of Bastogne. It features an extensive collection of restored tanks and military vehicles as well as a guided tour of the underground barracks and artifacts from U. S., German and British forces. The base ("caserne") is about 5 blocks from the Place de St. Pierre. The museum includes the basement office where General McAuliffe issued the famous "Nuts!" response to the German demand for surrender. Other rooms display artillery, small arms, radio and medical equipment. Belgian Army specialists guide visitors through the base. The Bastogne War Museum has many war artifacts and videos recreating the experience of the Battle of the Bulge for visitors. The Porte de Trèves, part of the defensive walls that had been erected in the 14th century by John the Blind, can still be seen. The Romanesque tower of St Pierre church and its baptismal fonts also date from the Middle Ages. The Mardasson Memorial, was erected near Bastogne in 1950 to honor the memory of American soldiers wounded or killed during the Battle of the Bulge. Monuments to Brigadier General McAuliffe, General Patton and others can be found around town. Recogne German war cemetery, 6 km to the North. Contains the graves of 6,807 German soldiers.
Фольклорлық
Бастонь туралы барлық аңыздардың басты кейіпкері – «пиш-какай» деп аталатын тұлға. Оны «пиш какай» деп айтылады.
The key character of all legends about Bastogne is the so called piche cacaye. This is pronounced "pish cackay".
Көлік
Бастоньде бастапқыда Либрамонт пен Говиге жалғастыратын NMBS/SNCB темір жол желісі болған. 1984 жылы Говиге қатынайтын жолаушылар пойыздары тоқтатылып, 1990-шы жылдары Либрамонтқа дейінгі желі пайдаланудан шығарылды. Бастоньдегі екі станция ғимараты әлі де сақталған, бірақ қазір басқа мақсаттарда қолданылады. Темір жолдың бір бөлігі велосипед жолына айналдырылды. Қалада екі автобус станциясы бар: Бастонь Норд және Бастонь Сюд. Бастонь Нордтан Либрамонтқа ауылдық шалғай шатл қатынайды, ол тек Бастонь Сюдта тоқтайды.
Bastogne originally had an NMBS/SNCB railway line connecting it to Libramont and to Gouvy. Passenger trains to Gouvy stopped in 1984 and in the 1990s the line to Libramont was taken out of service. The two station buildings in Bastogne remain, but are now used for other purposes. Part of the rail line has been converted into a cycle path. The city has two bus stations: Bastogne Nord and Bastogne Sud, supporting a rural shuttle from Bastogne Nord to Libramont stopping only at Bastogne Sud.
Спорт
Бастонь – Льеж–Бастонь–Льеж классикалық велосипед жарысының ортасы, кәсіби тас жол велосипед спорты күнтізбесіндегі ең көне және беделді бір күндік жарыстардың бірі. Бұл жарыс 19 ғасырдың соңына дейін саналады. Бүгінде велосипед жарысын білдіретін Арденн айналымы бұрын Бастонь маңында өткен автомобиль жарысын білдіретін. Бұл жарысқа Германия императоры Вильгельм II сияқты белгілі шабыс танды адамдар тартылған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жарыс Франкоршампқа көшірілді және қазір Бельгия Гран-приі ретінде жалғасуда.
Bastogne is the halfway point of the Liège–Bastogne–Liège classic bicycle race, one of the oldest and most prestigious one day events in the professional road cycling calendar, dating back to the late 19th century. The Circuit des Ardennes, which today refers to a bicycle race, used to refer to a car race near Bastogne. The race used attracted famous enthusiasts, such as German Emperor William II. It was moved to Francorchamps around World War I, where it lives on as the Belgian Grand Prix.