Кіріспе

Аризонадағы шөл

Боялған шөл – Америка Құрама Штаттарының Төрт бұрыш аймағындағы жартасты шөл. Ол Гранд Каньон ұлттық паркінің шығыс жағынан басталып, оңтүстік-шығысқа қарай Тас орман ұлттық паркіне дейін созылады. Боялған шөлге Тас орман ұлттық паркінің солтүстік бөлігінен жету ең оңай. Боялған шөл жарқын әрі алуан түстерімен әйгілі: олардың ішінде кең таралған қызыл тау жыныстарымен қатар, лаванд түстері де бар.

Тарих

Суреттелген шөлді 1540 жылы Циболаның жеті қаласын табуға тырысқан Франсиско Васкес де Коронадо басқарған испан экспедициясы атады. Ол бұл қалаларды Петрифицирленген орман ұлттық саябағынан шамамен 64 шақырым шығысқа қарай тапты. Қалалар алтыннан жасалмағанын білген Коронадо, жабдықтау үшін Колорадо өзенін табуға экспедиция жіберді. Түрлі-түсті керемет жерлерді басып өткен олар, бұл аймақты Эль-Дезиерто Пинтадо ("Суреттелген шөл") деп атады. Петрифицирленген орман ұлттық саябағындағы Суреттелген шөлдің көп бөлігі Петрифицирленген орман ұлттық жабайы табиғат аймағы ретінде қорғалады, онда моторлы көліктердің жүруі шектеулі. Саябақта түрлі-түсті төбелерге жеңіл және ұзақ серуендеуге болатын жолдар бар. Суреттелген шөл солтүстікке қарай Навахо ұлтына дейін созылады, онда жолдан тыс жүруге рұқсат қажет.

Геология

Шөл Triassic Chinle Formation-ның қабатты сазтас, саз және тақтатас қабаттарынан тұрады, олар оңай эрозияға ұшырайды. Бұл ұсақ дәнды тау жыныстарының қабаттарында темір мен марганец қосылыстары көп, олар аймақтың әртүрлі түстерін құрайды. Жұқа, кедергіге төтеп беретін көлдік әк тас қабаттары мен жанартау ағындары үстіңгі жазықтықтарды жабады. Chinle қабаттарында көптеген кремнийлі жанартау күлінің қабаттары кездеседі және олар аймақтың тастанған ағаштары үшін кремниймен қамтамасыз етеді. Осы қабаттардың эрозиясы аймақтың қиыршық тасты ландшафтының қалыптасуына әкелді. Шөлдің оңтүстік бөлігінде Triassic дәуіріндегі қылқан жапырақты орманның қалдықтары миллиондаған жылдар бойы тастанған. Жел, су және топырақ эрозиясы шөгінділерді жылжытып, Chinle Formation қабаттарын ашып, ландшафттың сыртын өзгертуді жалғастыруда. Аймақта тастанған тарихи өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлі түрлері, сондай-ақ ежелгі динозаврлардың іздері мен ертедегі адамдардың қоныстанған жерлерінің іздері табылады.

Аумағы мен климаты

Суретті шөл шамамен Камерон–Тюба қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай Холбрук және Тас өркен ұлттық паркінің өту жеріне дейін созылады. Шөлдің ұзындығы шамамен 120 миль (193 км), ені шамамен 60 миль (97 км), демек, шамамен аумақты құрайды. Оңтүстік-батысы мен оңтүстігінде Моголлон платосы орналасқан, ал платоның оңтүстік шекарасында Моголлон қырқасы, Аризонаның көшімдік аймағының солтүстік шекарасы жатыр. Моголлон қырқасының күшті жаңбыр көлеңкесінің әсерінен Суретті шөлде суық шөлдік климат (Кёппен BWk) басылады, онда ыстық, құрғақ жаздар мен салқын (бірақ көбінесе қар жаумайтын) қыстар болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері Солтүстік Аризонадағы ең төменгі көрсеткішті құрайды және көптеген жерлерде тіпті Феникс қаласынан да төмен.

Қолжетімділік

Аймақтың көп бөлігіне тек жаяу немесе топырақ жолмен ғана жетуге болады, бірақ маңызды тас жолдар мен асфальтталған жолдар аймақ арқылы өтеді. Камерон және Туба Сити қалалары – Навахо ұлтындағы екі ірі елді мекен. Навахо ұлтының аумағындағы кез келген шалғай жолға саяхаттау үшін рұқсат алу міндетті.