Кіріспе

Ашби де ла Зуч (англ. Ashby de la Zouch) – Англияның Лестершир графтығының Солтүстік-Батыс Лестершир ауданындағы, Дербишир және Стаффордшир шекараларына жақын орналасқан базар қаласы және азаматтық округ. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 16 491 адамды құрайды. Ашби де ла Зуч қамалы 15-17 ғасырларда маңызды бекініс болған. 19 ғасырда қаланың негізгі өнеркәсіптері лента өндірісі, көмір өндіру және кірпіш жасау болды. Азаматтық округке батыстағы Шеллбрук және солтүстік-батыстағы Баундари шағын елді мекендері кіреді. Свадлинкот, Бертон-апон-Трент, Мельбурн және Коулвилл 16 км (10 миль) қашықтықта, ал Дерби 19 км (12 миль) солтүстікке қарай орналасқан. Ол Ұлттық орманның ортасында, Пик округі ұлттық паркінен оңтүстікке қарай 39 км (24 миль) жерде, Тамворт пен Ноттингем қалаларын байланыстыратын A42 тас жолында жатыр.

Тарих

Қала 1086 жылы Эшби деп аталды. Бұл сөз ағылшын-дандық тілінен шыққан, "күл ағашының шаруашылығы" немесе "күл ағашының қонысы" деген мағынаны білдіреді. Нормандық француз тілінен алынған қосымша атау Англияны нормандар басып алғаннан кейінгі жылдарда пайда болды, сол кезде Эшби Генри III патша тұсында Ла Зуш отбасының иелігіне көшті. Эшби де ла Зуч қамалы 12 ғасырда салынған. 1464 жылы қала мен қамал Гастингс отбасының иелігіне өтті, ал Уильям Гастингс, 1-ші Барон Гастингс 1473 жылдан бастап оның бекіністерін күшейтті. Ағылшыл азамат соғысында қала полковник Генри Гастингс, 1-ші Барон Лафборо және Солтүстік Мидлендс армиясының қолбасшысы басқаруындағы кавалерияның маңызды гарнизондарының бірі болды. 1646 жылдың наурыз айында қала ұзақ қоршаудан кейін түскенде, айналасындағы қалалар мен ауылдар үшін үлкен жеңіліс болды. Қаланың басты көшесі – Маркет-стриттегі көптеген ғимараттар ағаштан жасалған. Бұл құрылымның көп бөлігі кейінірек салынған кірпіш қабырғалармен жасырылған. Bull's Head пабы өзінің түпкілікті Елизавета дәуіріндегі жартылай ағаштан жасалған құрылымын сақтап қалды, бірақ оның көп бөлігі бірнеше жыл бұрын сыланғандықтан көшеден көрінбейді. Маркет-стритте төмен қарай түскенде, қазір LOROS қайырымдылық дүкені орналасқан дүкен бар, ол өзінің түпкілікті Елизавета дәуіріндегі ағаш құрылымын толық көше көрінісінде сақтайды. Осы көшеде регенттік стилдегі ғимараттар да бар. Бат-стритте 1820 жылдарға дейін салынған, қала курорт болған кездегі классикалық стильдегі үйлер қатары – Раудон террасасы орналасқан.

Шіркеулер

Сент-Гелен шіркеуі – Эшбидің алғашқы англикандық приход шіркеуі. Бұл 15 ғасырдың соңында салынған перпендикулярлы готика стиліндегі ғимарат. Сыртқы дәліздерін Ж. П. Сент-Обин жобалаған және 1878 жылы қосылған. Сент-Геленде Хейстингс отбасының түрлі мүшелеріне және басқа да көрнекті тұлғаларға арналған естеліктер орналасқан. Сонымен қатар, мұнда 300 жылдық сирек саусақ тізгіні де бар. Қасиетті Үштік шіркеуі – Готтық жаңғыру стиліндегі ғимарат, оны Х. И. Стивенс ерте ағылшын готика стилінде жобалап, 1838–40 жылдары салған. Онда темір бағаналармен тірелген галереялар бар. Хоры 1866 жылы, ал темір хор қоршауы 1891 жылы салынған. Рим-католик шіркеуі, Лурд Діңгегі, Ф. А. Уолтерс жобалаған және 1908–15 жылдары 15-ші Норфолк герцогының қаржысына салынған. Ол нео-нормандық стильде, үш апсидасы мен оңтүстік-шығыс бұрышында мұнарасы бар. Конгрегациялық шіркеу 1825 жылы тоскан колонналары бар неоклассикалық стильде салынған. Қала ішінде христадельфиялық жиналыс залы да бар.

Иванхоу моншалары

Иванхо ваннасы 1822 жылы салынған неогрек стиліндегі ғимарат, оның дориялық фасадының ұзындығы 200 фут (61 метр) болған. 1960 жылы пайдаланылмағандықтан, құлай бастады, ал 1962 жылы бұзылып жатыр. 1805 жылы қаладан батысқа қарай 5 шақырым жердегі Мойра кенішінде көмір қазу кезінде кеншілер мол тұзды су көзін тапты. Осы жерде құрылысшылар Мойра ваннасын салған, оның жанында саяхатшыларға арналған үлкен қонақ үй салынған. Бірақ бірнеше жылдан кейін суды Ашби қаласына жеткізуге шешім қабылданды, сол жерде Иванхо ваннасы салынды. Алғашқыда Гастингс мейрамханасы деп аталған Роял мейрамханасы 1826 жылы дамып келе жатқан шипажайға келушілерді қабылдау үшін салынған. Онда дориялық порт-кошер және ішкі залдағы қосымша дориялық бағаналар бар. Мейрамхана 2018 жылдың ақпан айында жабылды.

Су мұнарасы

II дәрежелі тізімдегі, 19 ғасырда салынған су мұнарасы, Мойра жолындағы қалалық зиратта орналасқан, тұрғын үйге дейін өзгертілді. Бұл өзгеріс даулы болды, себебі ғимаратқа бірнеше заманауи элементтер қосылды.

Лудун ескерткіші

1879 жылы Барон Донингтон, Эдит Роудон Хейстингстің жесір күйеуі, 10-шы Лудун графесі, оның естелігі үшін Ашбиде Лудун ескерткішін тұрғызды. Сэр Джордж Гилберт Скотттың сегізбұрышты ескерткіші Элеонора кресттері үлгісімен салынған және қорғалатын мүлік тізіміне енгізілген. Ол Бат және Оңтүстік көшелерінің қиылысында, Рим-католик шіркеуінің қарсысында орналасқан.

Ашби-де-ла-Зууш қала әкімдігі

Ашби де ла Зуч қалалық әкімшілік ғимараты, арт жағында орналасқан базар залымен бір уақытта 1857 жылы салынған.

Бизнес

19 ғасырда Эшбидің басты өндірісі былғары өңдеу болған. Мақта тоқыма фабрикасы мен желім фабрикасы да болды. Эшбиді көмір шахталарымен қоршалған, бірақ ол өзі көмір өндіру қаласы болған емес. Бүгінгі күні қаладағы ең ірі жұмыс беруші – United Biscuits компаниясы, олардың таратпалық орталығында, өнімдерін сақтап, бүкіл елге тасымалдайды, сондай-ақ Смисби-роудтағы KP Snacks зауытында шамамен 2000 адам жұмыс істейді. Бұрын компанияның Эшбиде үлкен өкілдігі болған. 2004 жылы Смизби-роудтағы McVitie’s бисквит фабрикасы 900 жұмыс орнын жоғалтып жабылды. Эшбидегі басқа жұмыс берушілерге Tesco, Ashfield Commercial & Medical Services, Timeline Communications, Eduteq Limited және TAC UK Ltd, энергия саласындағы кеңесшілер фирмасы кіреді. 1928 жылдан бері Эшби-де-ла-Зухтағы маңызды өнеркәсіптік жұмыс беруші Standard Soap Ltd 2012 жылдың басында жабылып, 155 жұмыс орны қысқартылды. Қалада жоғары технологиялық жұмыс берушілердің шоғырланғандығы байқалады. Видео ойын бағдарламалық құралын жасаған Ultimate Play the Game компаниясы Эшбиде орналасқан. Қазір Rare деп аталатын компания Твайкросс маңындағы Мэнор паркіне көшірілді.

Көлік

Қала 1804 жылдан бастап Эшби каналымен қамтамасыз етілуі тиіс еді, бірақ канал ешқашан Эшбиге жетпеді, себебі ол тек Мойра ауылына дейін салынды. Қалаға Мидленд темір жолының Лестер–Бертон-апон-Трент тармағы қызмет көрсетті және оның жеке станциясы болды. 1944 және 1966 жылдар аралығында канал кезең-кезеңмен тоқтатылғаннан кейін, British Railways жолаушылар тасымалын тоқтатты және 1964 жылдың қыркүйегінде Эшби-де-ла-Зуш темір жол станциясын жапты. Темір жол жүк тасымалы үшін қолданыста. Сондай-ақ, қала Мельбурн тармағы және Эшби мен Нунэтон бірлескен темір жолы арқылы Мельбурн, Маркет Босворт, Хинкли және Нунэтон қалаларымен, сондай-ақ Дерби қаласымен байланысты болды, бірақ бұл тармақтар 1950-1980 жылдар аралығында жабылды. Екі тармақ қазір жаяу жолдары болып табылады, кейбір ескі станциялар сақталған, ал кейбіреулері бұзылған. 1990 жылдары British Rail Лестер мен Бертон арасында жолаушылар тасымалын қайта жаңғыртуды жоспарлады, бұл шара Иванхоу желісі жобасының екінші кезеңі болмақ. Алайда, 1995 жылы British Rail жекешелендірілгеннен кейін, жобаның бұл бөлігі тоқтатылды. 2009 жылы Пойыздарды пайдаланушы компаниялар қауымдастығы Эшбиде станцияны қайта ашуды қамтитын, бұл тармақта жолаушылар тасымалын қайта жаңғыртуға бағытталған 49 миллион фунт стерлингтік ұсынысты жариялады. Ең жақын темір жол станциясы 13 шақырым қашықтықта орналасқан. Таңертең және кешке Лондонға ең жылдам пойыз Тэмворттан (Эшбиден 12 миль) Эустонға дейін 1 сағат 2 минутта тоқтамай жүреді. A50 Лестер–Сток-он-Трент және A453 Бирмингем–Нотингем тас жолдары бұрын қала орталығынан өтіп кеткен. Аталған қала арқылы өтетін көлік ағыны A42 және A511 айналма жолдарының құрылысымен (тиісінше A453 және A50 тармақтарын алмастырды) айтарлықтай жеңілдетілді. Автобус бағдарлары сағат сайын Бертон-апон-Трент, Коулвилл, Шығыс Мидлендс әуежайы, Лестер және Свадлинкотке тікелей қатынайды (Diamond East Midlands 9 және 19, сондай-ақ Arriva Midlands 29, 29A және X29). National Express автобус желісі Лестерде қолжетімді, ол Лондонға күнделікті тікелей рейстерді ұсынады. Шығыс Мидлендс әуежайы Эшбиден солтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым (9 миль) қашықтықта орналасқан. Ол Ұлыбританияның және Еуропаның басқа аймақтарына рейстер ұсынады. Халықаралық саяхатшылар үшін Бирмингем әуежайы 30 минуттық (26 миль) қашықтықта орналасқан және халықаралық рейстермен қамтамасыз етеді.

Медиа

Телевизия сигналдарын тек Бирмингемнен бағдарламалар таратушы Саттон Колдфилд теледидар таратушысынан ғана қабылдауға болады. Дегенмен, BBC East Midlands және ITV Central телеарналарын Freesat және Sky сияқты кабельдік және спутниктік теледидар арқылы да көруге болады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Leicester, Smooth East Midlands, Capital Midlands, Gem, Greatest Hits Radio Midlands және қауымдық негіздегі станция Hermitage FM. Жергілікті газеттер – Ashby Nub News және Leicester Mercury.

Мәдениет

Әр мамыр айында Эшбиде аудандық кеңестің демеушілігімен өнер фестивалі өтеді. Онда жергілікті суретшілер, музыканттар, әншілер, ақындар, өнерпаздар мен әңгімешілер қатысады. Қала маңындағы көптеген жерлерде көрмелер, музыкалық қойылымдар, семинарлар мен дәрістер ұйымдастырылады, ал қала орталығы тулармен және ашық галереямен әсемделеді. Эшби жарғылары, көшпенді ойын-сауық жәрмеңкесі, әр қыркүйекте өткізіледі. Патша жарғысымен құрылған бұл жәрмеңке бастапқыда жылдық қызметшілер мен шаруаларды жұмысқа алуға арналған болатын. 21-ғасырдағы жәрмеңке кезінде қаланың басты жолы – Маркет көшесі (бұрынғы A50 магистральдық жолы) шамамен бір аптаға жабылады. Қозғалыс Маркет көшесінің екі жағындағы тар жолдарға бағытталды. Жергілікті тұрғындар бұл шараны "Жарғылар" деп атайды. Ал Хоффман, Милтон Дрейк және Джерри Ливингстон жазған "Ashby de la Zouch (Castle Abbey)" әнін 1946 жылы Merry Macs тобы Decca No. 18811 нөмірімен жазды. Онда "Егер сүйісіп, иттіңдей бақытты болғың келсе, теңіз жағасындағы Эшби де ла Зухқа бар" деген сөздер бар. (Эшби де ла Зух Англияның ортасына жақын орналасқан, теңізден мүмкіндігінше алыс жатыр.) 1946 жылдың сәуір айында американдық джаз бас-гитарисі және композиторы Чарльз Мингус өзінің тобымен "Ashby de la Zouch" әнін жазды. Әннің атауы немесе таңдауы, жазуға қатысқан гитарист Ирвинг Эшбиге құрмет көрсету болуы мүмкін. Эшби де ла Зух Францияның солтүстік-орталық бөлігіндегі Питивьер қаласымен қалаластық байланыс орнатқан. Эшби де ла Зух Сэр Уолтер Скотттың "Иванхо" романында "Эшбидегі тізімдер" деп аталады, бұл қалада бір кезде айтыс өткен болуы мүмкін екенін көрсетеді (тізімдер – айтыс кезінде аттардың шабуылдайтын кедергілері). Осы сөз тіркесі Скотттың романынан шабыттанған "Коронаның қорғаушысы" компьютерлік ойынында да қолданылған.

Танымал мәдениетте

Адриан Моул, жазушы Сью Таунсенд жасаған ойдан шығарылған күнделік жазушы, Лестер қаласынан шыққан және өмірі барысында Эшби-де-ла-Зухқа көшіп кеткен. Гарри Флэшмен, сэр Гарри Пэджет Флэшмен VC, KCB, KCIE – Томас Хьюз (1822–1896) жартылай автобиографиялық «Том Браунның мектеп күндері» (1857) романында жасаған, кейіннен Джордж Макдональд Фрейзер (1925–2008) дамытқан ойдан шығарылған кейіпкер. Сэр Гарри, әскери қызметтен кейін, Гандэмак Лодж атты шалғайдағы үйіне, Эшбиге зейнетке шықты, онда естеліктерін жазып, оларды «Флэшмен құжаттары» деп таныстырды. Гуз Хан «Мобине ұқсас адам» шоуында Эшби-де-ла-Зухты жиі еске алады, онда «Эшби-де-ла-Зухқа демалысқа баратын» кейіпкерлер Лестершир емес, Испанияда деген жаңылыс пікір білдіреді. 1994 жылғы «Universe» видео ойынының басты кейіпкері Эшби-де-ла-Зух қаласынан шыққан.

Орналасқан жері

Көршілес елді мекендерге Лоунт, Нормантон-ле-Хит, Смисби, Пэкингтон, Донисторп, Окторп, Мойра, Мишам және Колеортон жатады.