Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс ақыны, аудармашы, сыншы және жазушы (1767–1845)
German poet, translator, critic, and writer (1767–1845)
Август Вильгельм (1812 жылдан кейін: фон) Шлегель (8 қыркүйек 1767 – 12 мамыр 1845), көбінесе Август Шлегель деп аталады, неміс үндітанушысы, ақын, аудармашы және сыншы болды. Ол ағасы Фридрих Шлегельмен бірге Йена романтизмінің басты ықпалына ие болды. Шекспирдің туындыларын аударған арқасында ағылшын драматургінің шығармалары неміс классикасына айналды.
August Wilhelm (after 1812: von) Schlegel (; 8 September 176712 May 1845), usually cited as August Schlegel, was a German Indologist, poet, translator and critic, and with his brother Friedrich Schlegel the leading influence within Jena Romanticism. His translations of Shakespeare turned the English dramatist's works into German classics.
Мансап
1796 жылы Германияға оралғаннан кейін көп ұзамай Шлегель Фридрих Шиллердің шақыруымен Йенаға қоныстанды. Сол жылы ол дәрігер Бёмердің жесірі Каролина Шеллингке үйленді. Ол Шлегельге оның кейбір әдеби туындыларында көмектесті, ал оның хат алмасуының 1871 жылы жариялануы оның өлімінен кейін неміс хат жазушысы ретінде беделін нығайтты. Ол 1801 жылы Шлегельден ажырасып, көп ұзамай философ Шеллингтің әйелі болды. Йенада Шлегель Шиллердің "Хорен" және автордың "Муза Альманахи" журналдарына сын көзбен қарап, 300-ге жуық мақала жазды. Сонымен қатар, ол Данте мен Шекспирдің шығармаларын аударды. Бұл еңбегі оның әдеби беделін бекітіп, 1798 жылы Йена университетінде профессорлық лауазымға ие болды. Оның үйі "романтиктердің" зияткерлік орталығы болды және 1796 мен 1801 жылдар аралығында Иоганн Готлиб Фихте, оның "Білім ғылымының негіздері" еңбегі жан-жақты зерттелді, оның інісі Фридрих, әйелі Доротея Шлегельмен бірге көшіп келген Фридрих Вильгельм Жозеф Шеллинг, Людвиг Тиек, Новалис және басқалар осы үйге жиналды. Германиядағы романтизм қозғалысы, бір жағынан, классицизм мен неоклассицизмде қорғалған эстетикалық идеалдарға қарсы реакция ретінде, екінші жағынан, Орта ғасырлардың иррационалдық рухына қайта оралумен бірге, Ағартушылықтың ұтымды принциптерінен ауытқу ретінде пайда болды. Шлегель философиялық тұрғыдан алғанда, барлық нәрсе жаратылыстың үнемі жалғасып жатқан процесіне қатысады дейді, ал эмпирикалық тұрғыдан алғанда, табиғи заттар өлі, өзгермейтін және тұтасқаннан тәуелсіз болғандай көрінеді. Ол сондай-ақ өлеңдер жинағын жариялады және Коцебуемен пікір алмасты. Осы екі бауырлас өз идеяларының күштілігімен және жаңалығымен ерекшеленді және жаңа романтикалық сынның көшбасшылары ретінде құрметке ие болды. Олардың бірлескен очерктерінің жинағы 1801 жылы "Сипаттамалар мен сын" (Charakteristiken und Kritiken) деген атпен жарық көрді. Оның 1802 жылы қаңтарда Веймарда қойылған "Ион" пьесасын Гете қолдады, бірақ ол сәтсіздікке ұшырады. blockquote "Егер өнер туындысы барлық элементтері суретшінің үстінен саналы түрде таңдалғандай көрінсе, онда оның стилі бар; егер суретші өзінің жекелігінен асып кетпесе, онда ол манерист суретші ретінде саналады (SW III, 309–312)." 1807 жылы ол француз тіліндегі "Рациннің Федрасы мен Эврипидтің Федрасының салыстыруы" атты эссесімен Францияда көп назар аударды, онда ол француз классицизміне романтикалық мектеп тұрғысынан шабуыл жасады. Оның драмалық өнер мен әдебиет туралы әйгілі дәрістері ("Драмалық өнер мен әдебиет туралы", Über dramatische Kunst und Literatur, 1809–1811), Еуропаның көптеген тілдеріне аударылды, Венада 1808 жылы оқылды. Оған Де Сталь мен оның балалары еріп келді. 1810 жылы Шлегельге француз әдебиетінің жауы ретінде Швейцария Конфедерациясынан кетуді бұйырды. Шлегель үшін өнер туындысының сиқыры – ол бізді өзіндік ішкі үйлесімділігімен бірге басқа әлемге алып кіруде, сондықтан ол өзіндік органикалық және толық болуы керек. Сондықтан оның мақсаты табиғи әлемді табиғилықпен көрсету емес, өз әлемін құру болуы керек, бұл ешқашан белгілі бір мәселеге (суреттер, сөздер, мәрмәр) қағидалар мен принциптер жиынтығын қолдану мәселесі бола алмайды, мысалы классицистік принциптер сияқты. Ол қаржылық жағынан тәуелсіз болды және өз қаражатымен саяхаттай алды. Шлегельдің Веналық дәрістері жарияланып, бүкіл Еуропа мен Санкт-Петербургте оқылды. Сондықтан ол білімді адамдармен дос бола алды. Ол өнер мен әдебиет туралы дәріс беруді жалғастырды, 1827 жылы "Пластикалық өнердің теориясы мен тарихы" және 1828 жылы екі томдық сын жазбалары ("Сын жазбалары", Kritische Schriften) жариялады. 1823–1830 жылдары "Үнді кітапханасы" журналын шығарды. 1823 жылы "Бхагавад-гита" кітабын латын тілінде аударған, ал 1829 жылы "Рамаяна" кітабын шығарған. Мұнан кейін 1832 жылы "Азия тілдерін зерттеу туралы ойлар" атты еңбегі жарық көрді. Шлегель осы мәселе бойынша кітап жариялап, үндістерге, мысырлықтарға, гректерге және ацтектерге прогрестің пайдасын растады. Ол олардың сәулет өнеріне, математикасына және технологиясына таңғалды. 1837 жылы ол Джеймс Коулс Причардтың 1819 жылы жарияланған "Мысыр мифологиясының талдауы" кітабының неміс тіліне аудармасының алғы сөзін жазды. 1835 жылы Шлегель композитордың туған жері Боннда Людвиг ван Бетховенге ескерткіш орнатуды ұйымдастыру жөніндегі комитеттің төрағасы болды. Шлегель 1845 жылы Боннда, оның ресми ашылуына үш ай қалғанда қайтыс болды.
In 1796, soon after his return to Germany, Schlegel settled in Jena, following an invitation from Friedrich Schiller. That year he married Caroline Schelling, the widow of the physician Böhmer. She assisted Schlegel in some of his literary productions, and the publication of her correspondence in 1871 established for her a posthumous reputation as a German letter writer. She separated from Schlegel in 1801 and became the wife of the philosopher Schelling soon after. In Jena, Schlegel made critical contributions to Schiller's Horen and that author's Musen Almanach, and wrote around 300 articles for the Jenaer Allgemeine Litteratur Zeitung. He also did translations from Dante and Shakespeare. This work established his literary reputation and gained for him in 1798 an extraordinary professorship at the University of Jena. His house became the intellectual headquarters of the "romanticists", and was visited at various times between 1796 and 1801 by Johann Gottlieb Fichte, whose Foundations of the Science of Knowledge was studied intensively, by his brother Friedrich, who moved in with his wife Dorothea Schlegel, by Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, by Ludwig Tieck, by Novalis and others. It is widely accepted that the Romantic Movement in Germany emerged, on the one hand, as a reaction against the aesthetical ideals defended in Classicism and Neoclassicism, and on the other, as a deviation from the rational principles of the Enlightenment with the consequent regression to the irrational spirit of the Middle Ages. blockquote|Schlegel argues that, from a philosophical point of view, everything participates in an ongoing process of creation, whereas, from an empirical point of view, natural things are conceived as if they were dead, fixed and independent from the whole. He also published a volume of poems and carried on a controversy with Kotzebue. At this time the two brothers were remarkable for the vigour and freshness of their ideas and commanded respect as the leaders of the new Romantic criticism. A volume of their joint essays appeared in 1801 under the title Charakteristiken und Kritiken. His play Ion, performed in Weimar in January 1802, was supported by Goethe, but became a failure. blockquote|When the work of art appears as if all its elements had been consciously chosen by a power above the artist, it has style; when the artist has not transcended his/her individuality, then s/he is categorized as a mannerist artist (SW III, 309–312). In 1807 he attracted much attention in France by an essay in the French, Comparaison entre la Phèdre de Racine et celle d'Euripide, in which he attacked French classicism from the standpoint of the Romantic school. His famous lectures on dramatic art and literature (Über dramatische Kunst und Literatur, 1809–1811), which have been translated into most European languages, were delivered at Vienna in 1808. He was accompanied by De Staël and her children. In 1810 Schlegel was ordered to leave the Swiss Confederation as an enemy of the French literature. blockquote|For Schlegel, the magic of a work of art is that it brings us into a different world, with all its own internal coherence, and this is why it needs to become organic and complete unto itself. Therefore, its purpose should not be to reflect the real world with naturalism, but rather to create its own world, which could never be a question of applying a set of rules and principles to a particular matter (paintings, words, marble), such as classicist principles seemed to do. He was financially independent and could travel at his own expense. Schlegel's Vienna Lectures had been published and were read across Europe and in Saint Petersburg. Therefore, he could cultivate friendships with the educated elite. He continued to lecture on art and literature, publishing in 1827 On the Theory and History of the Plastic Arts, and in 1828 two volumes of critical writings (Kritische Schriften). From 1823 til 1830 he published the journal Indische Bibliothek. In 1823 edited the Bhagavad Gita, with a Latin translation, and in 1829, the Ramayana. This was followed by his 1832 work Reflections on the Study of the Asiatic Languages. Schlegel published on this matter, attesting Indians, Egyptians, Greeks, and Aztecs the benefit of progress. He was impressed with their architecture, their mathematics, and their technology. In 1837 he wrote the preface to the German translation of James Cowles Prichard's book An Analysis of the Egyptian Mythology which originally had been published in 1819. In 1835, Schlegel became head of the committee organising a monument in memory of Ludwig van Beethoven in Bonn, the composer's birthplace. Schlegel died in Bonn in 1845, three months before its official unveiling.
Құрметтер
1836 жылы Америкалық ежелгі жазбалар қоғамының мүшесі болып сайланды.
Elected a member of the American Antiquarian Society in 1836.
Портреттер
Альберт Грегориус (1774–1853) салған А. В. Шлегельдің портреті, 1817 жыл, Коппе сарайы (Швейцария)
Portrait of A. W. Schlegel by Albert Gregorius (1774–1853), 1817, in Coppet Castle (Switzerland)
Шлегельдің аудармалары
Шлегельдің Шекспир аудармалары жиі қайта басылып шықты. 1871–72 жылғы басылым Майкл Бернейс Шлегельдің қолжазбаларын пайдаланып қайта жөнделді. Бернейстің «Шлегельдің Шекспир туындауы тарихы» (1872); Рудольф Жене, «Шлегель және Шекспир» (1903) еңбектерін қараңыз. Шлегель Педро Кальдерон де ла Барканың «La banda y flor» сияқты пьесаларын да аударды, ол Э.Т.А. Гофманның 1807 жылғы «Махаббат және қызғану» операсының негізіне айналды. Оскар Вальцель құрастырған Август Вильгельм мен Фридрих Шлегельдің таңдамал жазбаларын Кюршнердің «Deutsche Nationalliteratur», 143 (1892) басылымынан табуға болады.
Schlegel's Shakespeare translations have been often reprinted. The edition of 1871–72 was revised with Schlegel's manuscripts by Michael Bernays. See Bernays's Zur Entstehungsgeschichte des Schlegelschen Shakespeare (1872); Rudolph Genée, Schlegel und Shakespeare (1903). Schlegel also translated plays by Pedro Calderón de la Barca, such as La banda y flor, which became the basis for E. T. A. Hoffmann's 1807 singspiel Liebe und Eifersucht. A selection of the writings of both August Wilhelm and Friedrich Schlegel, edited by Oskar Walzel, will be found in Kürschner's Deutsche Nationalliteratur, 143 (1892).