Кіріспе

Прогрессивті социалистік партия (الحزب التقدمي الاشتراكي) – Ливанның саяси партиясы. Оның діни негізі друздар қауымында, ал аймақтық негізі Ливан тауы облысында, әсіресе Шоуф ауданында орналасқан. 2023 жылдың 25 маусымында Уалид Таймур Жумбаллаттың ұлы ресми түрде ПСП-нің жетекшісі болып сайланды.

Шығу тегі

Партия 1949 жылдың 5 қаңтарында құрылған және сол жылдың 17 наурызында №789 хабарлама бойынша тіркелді. Құрылтайшылардың құрамына әртүрлі саладан алты адам кірді. Олардың ең белгілісі – Камал Джумблат. Қалғандары – Фарид Джубран, Альберт Адиб, Абдалла Алайли, Фуад Ризк және Джордж Ханна. ПСР 1951 жылы Бейрутта Ливан, Сирия, Египет және Ирактағы социалистік араб партияларының бірінші конференциясын өткізді. 1951 жылдан 1972 жылға дейін партия парламентте үштен алтыға дейін депутатқа ие болды.

Ливандық азаматтық соғыстағы ПСП (1975-1990)

Камал Джумблаттың басшылығымен ПСП Ливан ұлттық қозғалысының (ЛҰҚ) маңызды құрамы болды, ол Ливанның арабтығын қолдады және палестиналықтарға көңіл жағды. Соғыс жылдарында ПСП Цзие портын бақылап тұрды. 1989 жылдың наурыз айында генерал Мишель Аун портты блокадаға алды, нәтижесінде оның әскерлері мен ПСП, Амаль және Сирия армиясының күштері арасында артиллериялық атыс жүрді, оның салдарынан кем дегенде 90 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды.

Соғыстан кейінгі жылдар

1989 жылы конституциялық биліктің қайта орнатылуынан кейін ПСП Ливандағы Сирияның маңызды одақтасы болды және оның басшысы Уалид Жумблатт Ливандағы Сирия армиясының және барлау қызметінің генералдарымен, сондай-ақ Сирия вице-президенті Абдул Халим Хаддаммен тығыз байланыста болды. 1992 жылғы жалпы сайлауда партия төрт мандат жеңіп алды. ПСП бірнеше үкіметтерде қатысты, бірақ Сирияны жауапкершілікке тарту туралы заң мен БҰҰ-ның 1559 қаулысынан соң, Ирактың оккупациясынан кейін аймақтағы күштер тепе-теңдігінің өзгеруіне байланысты оппозицияға қосылып, Ливан саясатында Сирияның рөліне қарсы тұрды. Сирияның қатысуына қарсы шыққан басқа оппозиционерлерден өзгеше, Жумблатт сириялық армияның болуына қарсы болған жоқ, бірақ сириялық барлау қызметтерінің артық ықпал етуіне алаңдады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 2004 жылғы қыркүйектегі 1559 қаулысы, Сирияны Ливаннан шығаруды талап еткеннен кейін, Жумблатт оппозицияда ерекше көзге түсті. Дегенмен, ол Хезболланың қарусыздануын талап етуге қарсы болды және шииттік исламисттік партиямен қарым-қатынасты сақтап қалуға ұмтылды. Кейіннен ол бұл топқа қатысты ұстанымын өзгертті және олардың қарусыздануын қолдауға бел буды, Сирия мен Иран Хезболла арқылы Ливанды басып алуға тырысып жатыр деп мәлімдеді. 2005 жылғы ақпанда Рафик Хариридің қазасынан кейін, Жумблатт Сирияны ұзақ жылдар бойы қолдағандығына қарамастан, Сирияға қарсы күшке қосылды. 14 наурыз альянсының құрамында ПСП 2005 жылғы жалпы сайлауда 16 мандат жеңіп алды. 2009 жылғы Ливанның жалпы сайлауында партия 11 мандатқа ие болды. Сол жылы Жумблатт Хезболланың қарусыздануы керек дегенді айтудан бас тартты. ПСП Бейрут II, Бекаа II және Ливан тауы IV округтерінде «Болашақ қозғалысымен», Ливан тауы III және Ливан тауы IV округтерінде «Ливан күштерімен» бірлескен тізімдерге қатысты. 2018 жылғы сайлауда партияның мандаттары 9-ға дейін азайды. Партия Хасан Диабтың қысқа мерзімді 2019 жылғы кабинетіне оппозицияда болды, ал 2021 жылы Нажиб Микатидің үшінші кабинетіне кіріп, билікке оралды, онда бір ғана министрі, Аббас Халаби болды. 2023 жылғы мамыр айының соңында Уалид Жумблатт 46 жылдық қызметтен кейін Прогрессивті социалистік партияның басшысы лауазымынан кетіп отырғанын мәлімдеді. Шамамен 2000 жақтас Шұбар тауындағы Дуздар халқының қаласы Айн Жалтада жиналды, онда Прогрессивті социалистік партияның мүшелері саяси мұрагер, Таймур Жумблатты жаңа басшы етіп тағайындады. Таймур жалғыз үміткер болды.