Ниссадал – Норвегияның Телемарк аймағындағы муниципалитет. Елдің 129-шы үлкен муниципалитеті, әкімшілік орталығы – Треунген ауылы. Туризмге қолайлы аймақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Телемарк муниципалитеті, Норвегия
Municipality in Telemark, Norway
Нисседаль – Норвегияның Телемарк округінің Телемарк аймағындағы ауылдық муниципалитет. Ол Жоғарғы Телемарк және Батыс Телемарк дәстүрлі аймақтарының бір бөлігі болып табылады. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Треунген ауылы. Нисседалдағы басқа ауылдарға Киркьебюгда және Фелле кіреді. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аудандық көрсеткіш бойынша 129-шы орында тұрады. Нисседаль – Норвегиядағы халқы ең көп муниципалитеттердің 303-шісі, онда 1442 адам тұрады. Муниципалитеттің халқы соңғы 10 жылда 0,8%-ға артқан. Нисседаль 2246 демалыс үйімен де ерекшеленеді, сондықтан мерекелер мен демалыс уақытында халық саны артады. Гаутефолл Альпілік орталығына жақын орналасқандығы және көптеген кемпингтер мен сыртқы іс-шараларға арналған орындардың болуына байланысты Нисседаль «Телемарк Ривьерасы» деп аталды. Нисседальда барлығы 1750 көл бар, оның ішінде Ниссе – Норвегиядағы жетінші ірі көл, оның атымен муниципалитет аталған. Телемарк округінің ең үлкен альпілік орталығы орналасқан Гаутефолл муниципалитетке жақын орналасқан. Осло фьордына жақын қалалардың тұрғындары үшін Гаутефолл – ең жақын қысқы спорттық демалыс орны. Нисседальдің жер бедері таулар, аңғарлар, орман, батпақты жерлер және көлдермен сипатталады. Нисседаль – каякпен жүзу, балық аулау, жүзу, тау велосипедімен жүру, жаяу серуендеу, каноэмен жүзу, шаңғы тебу, қайықпен жүру және тағы да басқа сыртқы іс-шаралар үшін танымал орын. Бұл Норвегиядағы тауға көтерілу үшін ең жақсы орындардың бірі болып саналады. Нисседальде Норвегияның ең танымал тауға көтерілу бағыттарының бірі – Хегефьелл орналасқан.
Nissedal is a rural municipality in Telemark region of Telemark county, Norway. It is part of the traditional regions of Upper Telemark and Vest Telemark. The administrative centre of the municipality is the village of Treungen. Other villages in Nissedal include Kyrkjebygda and Felle. The municipality is the 129th largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Nissedal is the 303rd most populous municipality in Norway with a population of 1,442. The municipality's population density is and its population has increased by 0.8% over the previous 10 year period. Nissedal is also notable in that it has 2,246 vacation homes, so the population swells during holidays and vacation times. Nissedal has been nicknamed the "Telemark Riviera" due to its close proximity to Gautefall Alpine Center, and due to its many campgrounds and places for outdoor activities. There is a total of 1,750 lakes in Nissedal, including Nisser, the seventh largest lake in Norway, which Nissedal is named after. Gautefall, which is home to Telemark County’s largest alpine center, lies adjacent to the municipality. For residents of cities near the Oslo Fjord, Gautefall is the nearest winter sport destination. Nissedal’s terrain is characterized by roche moutonnée rock formations, mountains, valleys, forests, wetlands, and lakes. Nissedal is a popular destination for outdoor activities such as paddling, fishing, swimming, mountain biking, hiking, kayaking, skiing, boating, and more. It is recognized as one of Norway’s best places for mountain climbing. Nissedal is home to Hægefjell, one of Norway’s most popular mountain climbing destinations.
Жалпы ақпарат
Ниссель бастапқыда 1810 жылы жеке енші ретінде құрылғанға дейін Квитесейд қауымының бір бөлігі болған.
Nissedal was originally a part of the Kviteseid parish until Nissedal established its own parish in 1810.
Этимология
Муниципалитет (алғашқыда приход) Нисседален аңғарының атымен аталған, себебі аңғарда алғашқы Нисседаль шіркеуі салынған. Нисседаль алғаш рет 1300 жылдарда Nizudal деген атпен жазба деректерде кездеседі. Қазіргі жазу түрі 1400 жылдарда пайда болған. Муниципалдық атаудың бірінші бөлігі жергілікті Ниссер көлінен алынған, ол тарихи түрде Низир деп жазылған. Көл атауының алғашқы бөлігі жергілікті Нид өзенінен, Нидельва өзенінің ежелгі атынан шыққан. Көл атауының соңғы бөлігі – "ішкі теңіз" немесе "үлкен көл" деген мағына беретін sær. Осылайша, бұл "Нидельва өзенін сумен қамтамасыз ететін ішкі теңіз". Муниципалдық атаудың соңғы бөлігі – dalr, ол "аңғар" немесе "долина" дегенді білдіреді. Бүгінде Нисседаль атауы үш географиялық аймаққа қатысты: 1) Нисседаль муниципалитеті, 2) Норвегия шіркеуінің Нисседаль приходы, оған Ниссер көлінің екі жағындағы ауылдар кіреді, және 3) Нордбигда және Кирккьебигда ауылдары, олар бірлесіп "Нисседаль ауылы" деп аталады.
The municipality (originally the parish) is named after the Nissedalen valley since the first Nissedal Church was built in the valley. Nissedal was first mentioned in a written source in the 1300s under the name Nizudal. The current written form first emerged in the 1400s. The first element of the municipal name comes from the local lake Nisser, which was historically spelled Nizir. The first element is the lake name comes from the local river Nið, the old name for the river Nidelva. The last element of the lake name is sær which means "inland sea" or "large lake". Thus it is "the inland sea that feeds the river Nidelva". The last element of the municipal name is dalr which means "valley" or "dale". Today, the name Nissedal refers to three geographical areas: 1) the municipality of Nissedal, 2) the Nissedal parish in the Church of Norway which includes the villages on both sides of the lake Nisser, and 3) the villages of Nordbygda and Kyrkjebygda that are jointly referred to as "Nissedal village".
Елтаңба
Герб 1992 жылдың 30 қазанында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Алтын түсті фонға үш қызыл ниссе шапқысы" (På gull grunn tre raude nisseluer, 2 1). Бұл дегеніміз, гербтің өрісі (фоны) алтын түсті, яғни әдетте сары түспен боялады, бірақ металдан жасалса, алтын қолданылады. Гербтегі бейне – үш ниссе шапқысы, дәстүрлі қызыл жүннен жасалған, көбінесе ниссемен байланыстырылатын шапқылар. Бұлар 19 ғасырдың соңына дейін шаруалар мен қара халық арасында кең таралған. Бұл сөздік ойынға негіделген герб, себебі "Ниссель" атауы үш жүн шапқы арқылы визуалды түрде бейнеленген, атауының фольклорлық ниссемен ешқандай қатысы болмаса да. Гербтің авторы – Халвор Холтског кіші. Муниципалдық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.
The coat of arms was granted on 30 October 1992. The official blazon is "Or, three nisse hats gules" (På gull grunn tre raude nisseluer, 2 1). This means the arms have a field (background) has a tincture of Or which means it is commonly colored yellow, but if it is made out of metal, then gold is used. The charge is a set of three nisseluer, traditional red woolen hats often associated with the nisse, which were commonly worn until the late 19th century by farmers and common folk. It is a canting arms, since the name Nissedal has been "translated" into a visual pun with the three woolen hats, in spite of the name having nothing to do with the folkloric nisse. The arms were designed by Halvor Holtskog Jr. The municipal flag has the same design as the coat of arms.
Тарих
Ниссельде 10 мың жылдан бері адамдар қоныстанған. Овендегі суреттер табиғи түрде темір тотықтарымен толтырылған. Тёрдал, Ниссель және Треюнгеннің үш тарихи қауымдарының шекарасында орналасқан Хейгеитилен шекара белгісі алғаш рет 1792 жылы жазба деректерде кездеседі. Бұл ежелгі белгі болуы мүмкін, оған Heigeitilløypa (Heigeitilstien) жолы арқылы жетуге болады. Бұл сүттей кварц минералынан тұратын тау жынысы.
Nissedal has been populated for over 10,000 years. The paintings at Ovnen are naturally filled in iron oxides. Heigeitilen, a boundary marker on the border between the three historic parishes of Tørdal, Nissedal, and Treungen, was first mentioned in written sources in 1792. It is likely an ancient marker and can be reached from the Heigeitilløypa trail (Heigeitilstien). It is a Milky Quartz mineral rock.
Экономика
Нисседалдағы маңызды салалар – егіншілік, орман шаруашылығы, түлкі шаруашылығы, электр қуатымен жабдықтау және туризм. Сонымен қатар, Sputnik мұражайы Бостракта кантри музыкасының орындаушысы Sputnik (Knut T. Storbukås) иелігіндегі жерде орналасқан. 1990 жылы Dagbladet газеті оны «Жылдың әртісі» деп таныды және ол Гиннес рекордтар кітабына енді. Мұражайда оның 36-дан астам күміс, алтын, алмаз және платиналық пластинкалар жинағы қойылған. Мұражайдың ерекшелігі – шатырына орнатылған ракета.
Important industries in Nissedal are farming, forestry, fur farming, power supply and tourism. An additional museum, Sputnik Museum, is located nearby on the property of country music singer Sputnik (Knut T. Storbukås) in Bostrak. He was awarded Artist of the Year in 1990 by Dagbladet and is listed in the Guinness Book of Records. His collection of over 36 silver, gold, diamond, and platinum records are among the exhibits at the museum. The museum is notable for having a rocket placed on its rooftop.
Үкімет
Ниссель муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге арналған қызметтер, әлеуметтік қамтамасыздандыру және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Телемарк аймақтық сотының және Агдер апелляциялық сотының қарауында.
Nissedal Municipality is responsible for primary education (through 10th grade), outpatient health services, senior citizen services, welfare and other social services, zoning, economic development, and municipal roads and utilities. The municipality is governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor is indirectly elected by a vote of the municipal council. The municipality is under the jurisdiction of the Telemark District Court and the Agder Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Нисседал коммуналық кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және өткен құрамы көрсетілген.
The municipal council (Kommunestyre) of Nissedal is made up of 17 representatives that are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
География
Гаутфолл, Телемарк округінің ең үлкен шаңғы курорты. Ниссер көлі, Норвегиядағы жетінші ірі көл. Хаймдалшея, Солтүстік Еуропадағы ең үлкен үздіксіз жалаңаш тас беткейлер (сваберг) орналасқан жер. Фьоне маңында ренілер жиі кездеседі. Сиыр қасқыр, Еуразиялық рысь және Қоңыр аю сирек, бірақ кейде ұшырасады. Құстарға қатысты фаунаға түрлі түлкілер, бүркіттер, сұңқарлар және қырандар, соның ішінде Батыс суқұсы (Osprey) кіреді. Омлиден Олаф Тверрстуйл Хоргевикада барлығы сегіз аюды атқан. Бұл аймақтағы соңғы аю 1920 жылы Врадалдан Джон Краакенес Ландтаксдамменде атқан. Аң ауру Нисседальдің оңтүстік шекарасынан Геерстадқа дейін ерекше танымал, онда ұсақ мал, еліктер және сусарлар үнемі ауланады. Қоян аулау Жиерстад және Вегаршей шекарасындағы Льосвасстейнде кең таралған. Солхомфьелдің жанындағы Герштадскогене – құстар, қоян, сусарлар және еліктерді аулауға құмарлар үшін танымал орын.
Gautefall, largest ski resort in Telemark County. Nisser Lake, 7th largest lake in Norway. Heimdalsheia, the site with the largest continuous slopes of naked rocks (svaberg) in Northern Europe. Reindeer are often observed near Fjone. More rare but occasionally encountered are the Gray wolf, Eurasian lynx and Brown bear. Avifauna includes raptors such as various species of owls, eagles, falcons, and hawks, including the Western Osprey. Olav Tverrstøyl of Åmli shot a total of eight bears at Horgevika. The last bear to be shot in this area was by Landtaksdammen in 1920 by Jon Kraakenes of Vrådal. Hunting is particularly popular among Nissedal's southern border to Gjerstad where small game, deer and beavers are regularly hunted. Rabbit hunting is common in Ljosvassteigen on the border to Gjerstad and Vegårshei. Gjerstadskogene by Solhomfjell is a popular destination for those hunting birds, rabbits, beavers, and deer.