Кіріспе

Норвегияның Телемарк округіндегі муниципалитет

Фюресдал – Норвегияның Телемарк округіндегі муниципалитет. Ол дәстүрлі Вест-Телемарк аймағында орналасқан. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Моланд ауылы. Фюресдалдағы басқа ауылдарға Килегренд, Øvre Birtedalen және Øyане кіреді. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 78-ші орында тұрады. Фюресдал Норвегиядағы халық саны бойынша 317-ші муниципалитет, онда 1224 адам тұрады. Муниципалитеттің халық тығыздығы [халық тығыздығы мәні] адам/км², соңғы 10 жылда халық саны 9,3%-ға азайған.

Жалпы ақпарат

Моланд приході 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1879 жылы муниципалитет атауы Файресдал деп өзгертілді. Муниципалитеттің шекарасы ешқашан өзгермеген, бұл Норвегия үшін ерекше жағдай.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) алғаш рет ескі Моланд шаруашылығының атымен аталып, себебі алғашқы Моланд шіркеуі сол жерде салынған. Атының бірінші бөлігі – мор, ол "сортаң жер" немесе "қияқ дала" дегенді білдіреді. Соңғы бөлігі – ленд, ол "жер" немесе "аудан" дегенді білдіреді. 1879 жылғы 28 маусымдағы корольдік қаулымен муниципалитеттің аты Файресдал деп өзгертілді. Бұл атау муниципалитет орналасқан аңғардың аты болғандықтан таңдалды. Бұл атаудың бірінші бөлігі – жергілікті көлдің аты Fyresvatnet-тің жатпайы. Көлдің аты "қайын ағашы" дегенді білдіретін "фура" сөзінен шыққан. Атаудың соңғы бөлігі – "аңғар" немесе "долина" дегенді білдіретін далр.

Елтаңба

1992 жылғы 24 сәуірде елтаңба бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Жасыл фонға көлденең бағытталған екі күміс балта" (På grøn grunn to skråstilte sølv øksar). Бұл елтаңбаның жасыл түсті фонға және балтадан тұратын бейнелеуге ие екенін білдіреді. Балталар күміс түсті, яғни көбінесе ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалған болса, күміс қолданылады. Фондағы жасыл түс және балта муниципалитет үшін орман шаруашылығының маңыздылығын көрсетеді. Елтаңба жергілікті конкурс нәтижесінде жасалды, конкурсқа 42 түрлі ұсыныс түсті. Жеңімпаз елтаңба дизайнын Хальвор Холцког кіші ұсынған. Муниципалдық тудың дизайны елтаңбамен бірдей.

Тарих

Файресдал викинг дәуірінен табылған көптеген жәдігерлермен, зор викинг қабірлерімен, шлак үйінділерімен және бұрынғы Хеггланд зыяратшылар шіркеуімен әйгілі. Бұл шіркеуге Норвегияның түкпір-түкпірінен, тіпті Еуропадан адамдар саяхаттап келген. Шіркеудің артында ағатын бұлақтың емдік қасиеті бар деген әңгіме тараған. Хеггланд зыяратшылар шіркеуінің (Heggland Kyrkje) бір кездері тұрған Моландсмоен жерінен оңтүстікке қарай бірнеше шақырымда рун жазулары бар тас табылған. Бұл – викинг дәуірінде атты шайқастар өткізілгенін еске салады. Алғашқыда ондай тастардың саны төрт болған деп саналады. Клокархамарен – муниципалитет орталығындағы түбекте орналасқан кішкентай тау. Онда Мунхола деген үңгір бар. Орта ғасырларда бірнеше монахтар осы үңгірде тұрып, дін қызметтерін атқарған және паналаған деген сенім бар. Бұл муниципалитет Телемарк аудандық соты мен Агдер апелляциялық сотының қарауында.

Муниципалды кеңес

Файресдалдың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Экономика

Муниципалитет тұрғындарының көпшілігі ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы, сауда, өнеркәсіп және туризм салаларында жұмыс істейді. Фиресдалда толық уақытты фермерлердің саны азайған, бірақ көптеген адамдар ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығынан қосымша табыс табады. Муниципалитеттегі ең ірі жұмыс беруші – Telemark Kildevann компаниясы, ол жергілікті және швед нарықтары үшін бөтелкедегі су және газдалған сусын өндіреді. Сонымен қатар, теңіз өнеркәсібі үшін бөлшектер шығаратын бірнеше шағын, білікті механикалық зауыттар да бар.

Көлік

Vest Telemark әуежайы, Fyresdal Moland-та орналасқан, жанында қонақ үй бар. Бұл "Airparc Fyresdal" деген атпен жүзеге асырылатын бірлескен операция. Fyresdal, Telemark облысының Skien және Porsgrunn қалаларымен; Agder облысының Arendal қаласымен; Vestland облысының Bergen қаласымен; Rogaland облысының Haugesund қаласымен; және астана Osloмен автобус қатынасында. Сондай-ақ, жыл бойындағы барлық оқу күндері Fyresdal мен Дален арасында, көрші Tokke муниципалитетінің орталығына автобус қатынайды.

Көрікті жерлер

Файрсдалдың екі шіркеуінің бірі (Молланд шіркеуі) және пасторлық үй (Файрсдал Престегард) Моландта орналасқан. Телемарк халық ауыз әңгімелерінде Рёйкженес тролі көлден өтіп кеткен, себебі Молланд шіркеуінің қоңырауы оның ұйқысын бұзған. Видкун Квислинг осы пасторлық үйде дүниеге келген. Моландтың әкімшілік орталығында ескі ауыл орталығы – Фолькстадбиен де орналасқан. Фолькстадбиен – 1890 жылы салынған швейцариялық стильдегі Fyresdal Vertshus үйінің орналасқан жері. Бұл үйде 100 жылдан астам уақыттан бері жергілікті тұрғындар мен саяхатшыларға тамақ және сусын қызметі көрсетіліп келеді. Ескі ауылдың бір бөлігі болып табылатын Øyskogen паркінде викингтердің қабірлері және көптеген дәстүрлі Телемарк үйлері (мысалы, лофттар мен стаббурлар) бар. Fyresdal Bygdemuseum, ауылдық мұражай, сондай-ақ Øyskogen орналасқан. Fv 355 муниципалитет арқылы солтүстіктен оңтүстікке тікелей өтеді. Хеггландсгренд, Вейм және Хауггренд – Моландтың солтүстігінде Fv 355 бойында орналасқан ауылдар. Хеггландсгрендте Хеггланд Ескі Көпері орналасқан; Веумде Веум шіркеуі орналасқан. Рудольф Штайнер мектебі (жоғарғы орта білім беретін мектеп) Хауггрендтегі Foldsæ орналасқан. Рудольф Штайнердің ойлары мен идеяларына негізделген бұл "еркін мектеп" алайда бірнеше жылдан кейін жабылды. Хауггрендте Файрсдалдағы ең ерекше тау – Роанды да кездестіруге болады. Бұл шың теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, бірақ муниципалитеттегі ең биік нүкте емес, себебі Валле шекарасы Напурен шыңына жақын жерден, теңіз деңгейінен шамамен 300 фут биіктікте өтеді. Моландтың солтүстігінде, негізгі аңғардан батысқа қарай шағын елді мекендер – Клейвгренд және Аслендсгренд орналасқан. Hegglandsgrend-те Fv 355-тен солға бұрылсаңыз, Клейвгренд және Аслендсгрендке жетесіз. Клейвгренд пен көршілес Валле муниципалитеті арасында, таулардың батыс жағында Агдер және Телемарк округтері арасында діни қызметкерлер мен епископтардың жүрген ескі жолы бар. Бұл жол Bispevegen ("Епископ жолы") деп аталады және әр жыл сайын Клейвгрендтен Bispevegmarsjen ("Епископ жолы шеруі") атқарылады. Фьеллгарданда 16 ғасырда немістер Мозесбергте кендер ішінде жұмыс істеген. Файрсватнет көлінің батыс жағалауында, Моландтың оңтүстік-батысында Фардал және Брейвик ауылдары орналасқан. Бұл жерде Рёйкженесштейнен деп аталатын көне және қызықты тас бар. 2005 жылы осы аймақта 4000-4500 жыл бұрын жасалған жебе ұштары табылған. Одан әрі ауылдық жолмен жүргенде тау шатырларына үйлер салуға танымал Øvre Birtedalen орналасқан. Моландтан оңтүстікке қарай, Fv 355 жолының оңтүстік шетінде, көлді жоғарыдан көруге болатын әсем және күшті Вамур тауынан өтіп, шағын Килегренд ауылына жетесіз. Бұрын Килегрендті муниципалдық орталықпен байланыстыратын жол болған жоқ. Сондықтан олар қайықпен саяхаттауға мәжбүр болды. Көп жылдар бойы Моланд пен Килегренд арасында Тайснер және Файрсдолен атты бу кемелері жүріп тұрды. Соңғысы ақырында суға ұшырап, батып кетті. Қилығақ Килегрендте әлі де көрінеді.